सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

Dashakumaracharitam (with Commentary – Purvapithika and Main Story)

महाकवि दण्डी द्वारा

स्रोत: दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा) · चौखम्बा संस्कृत सीरीज · 1968 (उद्गम)

DevanagariHindipublished474 पृष्ठ

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri.Funding: MIDF

४७० दशकुमारचरितम्।

वद्भक्तिमुपलप्स्यते। भवन्तश्च पितृसन्निधौ न सुखमवाप्स्यन्ति' इति।
महर्षेराज्ञामधिगम्य ते पितुर्बानप्रस्थाश्रमाधिगमप्रतिषेधाग्रहमत्यजन्।
राजवाहनं पुष्पपुरेऽवस्थाप्य तदनुज्ञया सर्वेऽपि परिजनाः स्वानि स्वानि
राज्यानि प्रतिपाल्य स्वेच्छया पित्रोः समीपे गतागतमकुर्वन्। एवमव-
स्थितास्ते राजवाहनप्रमुखाः सर्वेऽपि कुमारा राजवाहनाज्ञया सर्वमपि
वसुधावलंयं न्यायेन परिपालयन्तः परस्परमैकमत्येन वर्तमानाः पुरंदर-
प्रभृतिभिरप्यतिदुर्लभानि राज्यसुखान्वन्वभूवन्।
इति श्रीमद्दामहोपाध्यायकविकुलसार्वभौमनिखिलविद्याकुमुदिनी-
शर्वरीश्वरसरस्वतीनिःश्वसितकविदण्डिपण्डितविरचितं
दशकुमारचरितं सम्पूर्णम्।

<center>—❧❦❧—</center>

वयसि वर्तमान इति भावः। न सुखमवाप्स्यन्तीत्यस्यायं भावः—पितुः समीपे-
ऽवस्थानेन भवतां स्वाधीनता न भविष्यति। स्वाधीनस्य यथा सुखं न तथा
पराधीनस्येति। वानप्रस्थाश्रमाधिगमस्य वानप्रस्थाश्रमग्रहणस्य प्रतिषेधो निषे-
धस्तस्याग्रहो निर्बन्धस्तम्। गतागतं यातायाताम्। वसुधावलंयं भूमण्डलम्।
पूर्वबङ्गजनेद्योतिग्रामेऽस्मिन् धानुकशव्यके। कुब्जात्रेयमणवंश-प्रादुर्भूतो द्विजाग्रणीः॥
शशिभूषणतामाप्तास्तातो मे शशिभूषणः। जननी शारदादेवी काश्यापान्वयसम्भवा॥
महामहाद्युपाध्यायो द्वितीय इव गौतमः। स वामाचरणन्यायाचार्यवर्यो ममाग्रजः॥
ताराचरणनामाहं किङ्करोऽस्मि विपश्चिताम्। व्याख्यां दशकुमारस्य कौतुकेन व्यधामिमाम्॥
शाकेऽग्निरसस्र्त्विन्दुमिते मकरसंक्रमे। विश्वेशानुग्रहात्काश्यां समाप्तिसमयमागतम्॥
इति श्रीताराचरणभट्टाचार्यकृता बालविबोधिनी टीका समाप्ता।

आश्रम सेवन करनेसे न रोका—अपने हठको त्याग दिया। राजवाहनको पुष्पपुरमें
राज्यसिंहासनपर बैठाकर वे सब अपने-अपने राज्यका शासन करने लगे। स्वेच्छासे
कभी-कभी पिता-माताके दर्शनार्थ आ जाया करते। इस रीति से वे सभी कुमार राज्य-
वाहनकी आज्ञासे पूरे भूमण्डलका न्यायसे शासन करने लगे। एकमत होकर राज्य
करते हुए उन लोगों द्वारा, इन्द्रादि देवोंको जो सुख प्राप्त नहीं होते, वे अति दुर्लभ सुख-
भोग भोगे गये।
इस प्रकार पं० श्री केदारनाथशर्मा कृत 'बालक्रीड़ा' हिन्दी टीका समाप्त हुई।

<center>—❧❦❧—</center>

Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri. Funding: MIDF
Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri. Funding: MIDF
DATE DUE
०४१।२।८
०४२।१।१७
२६५-२-२८
०४३।५/२१
०४५।८।१९
०५५।२।२०
०५५।१२।९
०५६।१।१०
०५६।३।११
०५६।१०।५
०५६।११।१७
a
Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri.Funding: MIDF
दर्तानं. १०६३२
891.21
DAN
Acc. 10792
महेन्द्र संस्कृत विश्वविद्यालय
वाल्मीकि विद्यापीठ
पुस्तकालय

ऽप्रकल्प... १६
नवी कौमुदी...
...मिर कौमुदी...
...सन्तो - ...
...
क. ...
...
...
... व्याख्योपेतम्
... हिन्दी व्याख्या सहित ८...
प्रब... हिन्दी व्याख्या सहित ८-००
वेदान्त... विस्तृत हिन्दी टीका सहित
... हिन्दी टीका
... २-००
... प्रकाश, म... सहित ६-००
... सहित १२-००
मुद्राराक्षसं ... ... नोट्स सहित ८-००
... नोट्स सहित ८-००
... सहित १६-००
...नाटकम् । ... व्याख्या सहित १...
... व्याख्या सहित १...
... हिन्दी व्याख्या सहित, ...
... प्रकाश व्याख्या सहित १...
...दकम् । प्रकाश ... सहित १...
...कौरवम् । प्रकाश ... सहित ...
पार्वतीपरिणयः । प्रकाश, हिन्दी व्याख्या सहित ८...
...चारुमति... व्याख्या सहित ४...
... व्याख्या सहित १५...