श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)
Srimad Ananda Ramayana Hindi
महर्षि वाल्मीकि / अज्ञात द्वारा
स्रोत: Srimad Ananda Ramayana Complete 9 Kandas with Hindi Translation (उद्गम)
| ७६४ | आनन्दरामायणे | [ सर्गः २ |
|---|
पुनः पप्रच्छ तान्सर्वान्संस्थितान् रघुनन्दनः । युष्माकं पूर्वजाः सर्वं समायाता गजाह्वये ॥४६॥
भवतां रोचते युद्धं यदि तैः पूर्वजैः सह । आगन्तव्यं तर्हि सर्वै मया सह गजाह्वयम् ॥४६॥
नोचेद्गद्गद्भिर्गन्तव्यमित एव निजञ्चलम् । निर्बन्धोऽत्र न मे ज्ञेयः सर्वैः पार्थिवपुङ्गवैः ॥४७॥
इति रामवचः श्रुत्वा नृपा राघवमब्रुवन् । राम राम महावीर्य वयं सर्वे तवानुगाः ॥४८॥
स्वयैव वन्दिताः सर्वे तवान्नेन पोषिता वयम् । वीराः क्षत्रियवंशीया रणे नानप्रहाणिणः ॥४९॥
तवाज्ञया वधानोऽद्य पितृपुत्रान् रणाजिरे । नाभ्मांस्त्वं विद्धि राजेन्द्र स्वामिकार्यपराङ्मुखान्॥५०॥
इति तेषां वचः श्रुत्वा तानालिङ्ग्य स राघवः । संपूज्याभरणैर्वस्त्रैः सुखं सुष्वाप सीतया ॥५१॥
ततः
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः २ ] पूर्णाकाण्डम् ७६५
सर्गः २ ] पूर्णाकाण्डम् ७६५
यावत्कथा मम शुभा स्थास्यत्याधुनाकिनी । तावच्छङ्खरूपेण त्वमत्र मृन्मयी चिरम् ॥६२॥
तथेति रामवचनाच्छङ्खरूपाऽथ सुमंगरी अग्रेऽथ मन्दिता दित्वा हेमा गोपेण साऽययौ ॥६३॥
अयोध्या नगराच्चाऽपि रामः सेनाबलं ययौ । यद्यप्याया नगरस्य प्रभावो न गतो दिनः ॥६४॥
अथ सीता महानागीमारुरोह सखीजनैः । पृथक् ता मुनिकानामाः समारुरुहुमङ्गनाः ॥६५॥
अथ रामो मुदा वेगात्समारुह्य गजोपरि । उवाच लक्ष्मणं वाक्यं पुष्पकैः सकलान् जनान् ॥६६॥
पंगूनन्धांश्चैव त्वं स्वबंधुभ्यां सुनादिभिः । नागरीः पृथक् शीघ्रं समारुह्य गजोपरि ॥६७॥
अनुगच्छन्तु मच्छ्रेष्ठे लक्ष्मणः स तथाऽकरोत् । अथ सर्वे नृपतयो नानायानेषु संस्थिताः ॥६८॥
ययुः स्वस्वबलैर्युक्ताः शीघ्रं
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें७६६ आनन्दरामायणं [ सर्गः ३
तत्पृष्ठे भरतश्चापि शत्रुघ्नश्च ततो ययौ । ततः कुशो लवश्चाथ ततः सोऽप्यंगदो ययौ ॥७८॥
ययौ ततश्चित्रकेतुः पुष्करश्च ततो ययौ । ततस्तक्षः सुबाहुश्च यूपकेतुस्ततो ययौ ॥७९॥
ततः सीता ययौ शीघ्रमुर्मिला च ततः परम् । माण्डवी श्रुतकीर्तिश्च स्नुषाः सर्वाः क्रमागयुः ॥८०॥
ततस्ते मन्त्रिणः सर्वे शिबिकारूढविक्रमा ययुः । ततो ययुर्वानराश्च कोटिशः पर्वतोपमाः ॥८१॥
ततो ययुर्नृपाः सर्वे कोटिशो वारगस्थिताः । ततो नृपाणां सैन्यानि यपुर्वाजिश्चितानि हि ॥८२॥
ययुस्ततस्ते यंत्राणां शकटाः कोटिशो वराः । शतघ्नीखड्गचर्मादिपूरिताः शकटास्तदा ॥८३॥
ततो वारणमुख्यश्च
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः १ ]
पूर्णकाण्डम्
७६७
चतुर्दशदिनं युद्धं कृतमेभिः सुदारुणम् । अधुना त्वं समायात इवैते स्थास्यन्ति भूतले ॥ ४ ॥
सुषेणस्य वचः श्रुत्वा तमप्याश्वासयन्प्रभुः । अथ रामः स जाह्नव्याश्चोत्तरे परमे तटे ॥ ५ ॥
सेनानिवासमकरोद्ददर्श रिपुवाहिनीम् । तां निशां समतिक्रम्य द्वितीये दिवसे ततः ॥ ६ ॥
चोदयामास युद्धाय वानरान् रघुनन्दनः । ततस्ते वानराः सर्वे जाह्नव्यामवलङ्घयन् च ॥ ७ ॥
रामं सीतां नमस्कृत्य निर्ययुः समरं मुदा । ततस्ते वानराश्चक्रुः सिंहनादान्भयङ्करान् ॥ ८ ॥
वादयामासुर्वाद्यानि ददृशुः शत्रुवाहिनीम् । नलाद्यास्तेऽपि श्रीरामसेनां दृष्ट्वाऽतिविस्मिताः ॥ ९ ॥
चकिता भयभीताश्च निर्ययुः संगरं जवात् । ततस्ते वानराः सर्वे गंगासमुल्लङ्घ्य वेगतः ॥ १०॥
दृषद्भिः
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें७६८ आनन्दरामायणे [ सर्गः ३
महाभयं समुत्पन्नं प्रलयोऽद्य भविष्यति । ब्रह्मदत्तवराश्चैते सोमवंशोद्भवा नृपाः ॥२३॥
रामो विष्णुरयं साक्षात्कथं जयपराजयौ । भविष्यतः कथं युद्धनिवृत्तिरुभयोरपि ॥२४॥
भविष्यति उपायः कः कार्यो युद्धानिवृत्तये । तदा ब्रह्मा सुरान्प्राह किंचिद्दृष्ट्वा ह्ययं रणम् ॥२५॥
करिष्यामस्तयोः सख्यं रामसोमजयोस्स्विह । इत्युक्त्वा मकलान्वेधा ददर्श रणकौतुकम् ॥२६॥
तयोस्तयोः सैन्ययोश्च बभूवुर्यन्त्रनिःस्वनाः । यन्त्रोत्थवह्निज्वालाभिव्याप्ता दश दिशोऽभवन्॥ २७॥
यन्त्रोत्थनानागुटिकाभिनिजघ्नुस्ते परस्परम् । शतघ्नो सैन्यथा जग्मुः शस्त्रमुख्याश्शिरादगत् ॥२८॥
तथा वीरा निजघ्नन्ते बाणैः खङ्गैः परस्परैः । पट्टशै तोमरैश्च भिंदिपालैश्च मुद्गरैः ॥२९॥
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः ३] पूर्वकाण्डम् ७२९
सर्गः ३] पूर्वकाण्डम् ७२९
नलं ययौ कुशः शीघ्रं नमुचं स ययौ लवः। जाम्बीरमङ्गदश्च तथा च वसुदं नृपम् ॥४१॥
चित्रकेतुर्ययौ शीघ्रं तथा लघुभूतं नृपम्। ययौ स पुष्करः शीघ्रं तक्षकः सुरथं ययौ ॥४२॥
अजमीढं सुबाहुश्च नृपकेतुर्ययौ बलम्। नृपकेतुर्हि तत्सैन्यं चकारामोधरं सुरैः ॥४३॥
वायव्यास्त्रेण चिक्षेप तद्वलं लवणाम्भसि। तदा ते सप्त वीराश्च नलप्रमुखाः पर्वता इव ॥४४॥
युयुधुः रघुपोत्तस्य बालकैः सह संगरे। न विरेजुर्बलैर्हीनाः स्कन्धहीननगोपमाः ॥४५॥
कुशो विव्याध बाणैस्तं नलं संग्राममूर्धनि। तदा नलः प्रमिक्ष्वाणो स्वबाणैस्तं व्यतर्जयत् ॥४६॥
ततः कुशः स्वबाणौघैर्नलमस्याश्वान्ध्वजं धनुः। छत्रं सारथिनं छित्वा तन्वं बाणैस्ताडयत् ॥४७॥
नमुचं चापि विव्याध स्वबाणौघैर्लवस्ततः। नमुचश्च
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें| ७७० | आनन्दरामायणे | [ सर्गः ४ |
|---|
मुमोच पन्नगास्त्रस्य निवृत्त्यर्थं ततोऽब्रवीत्। तदा कुशः प्रमुमोच राक्षसास्त्रं भयावहम् ॥५९॥
नद्युक्तश्च तदा वेगाद्बहुशस्त्रं तं व्यसर्जयत्। तदा कोषाल्लवश्चापि मेघास्त्रं तं व्यसर्जयत् ॥६०॥
तदा लघुभृतथापि पवनास्त्रं मुमोष सः। तदा स हनुमान् शीघ्रं व्यादाय विकटाननम् ॥६१॥
अपिबन्मरुतं वेगान्ननाद जलदस्वनः। एवं तच्च महायुद्धं पुष्पकारामसंस्थितौ ॥६२।
सीतारामौ मुदा युक्तौ लक्ष्मणामैर्ददर्शतुः। एवं युद्धं पञ्चमासानेक'दश दिनान्यभूत् ॥६३।
एकादशे दिने मार्गे गतास्तेऽस्मिन्समीरिताः। एवमेकादशैर्मास्रैकादशदिनैरपि ॥६४॥
त्रेतायुगमयैर्दिन्यैः समाप्तिं संगरस्य
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः १ ] | पूर्णकाण्डम् | ७७१
| सर्गः १ ] | पूर्णकाण्डम् | ७७१ |
|---|
यदा त्वया वरो दत्तस्तदा किं विदितं नव । नासीच्छ्रीरामसामर्थ्यं अधुना शाठ्यंस सुवा ॥७॥
त्वयि चेद्वर्तते किंचित्सारं धर्तुं रणं मया । तर्हि कुरुष्व साहाय्यं नलादीनां सुरैर्युतः ॥८॥
पश्या रणे ममाग्नेय्यं बलं पश्यतु राघवः । सीताऽपि पुष्पकासीना जालैरन्ध्रैश्च पश्यतु ॥९॥
एवं कुशस्य वचनं श्रुत्वा लज्जापूतो विधिः । सोमेनाथ बुधेनापि नलाद्यान्निन्द वेगतः ॥१०॥
रे रे मूढाः शृणुध्वं मे वचनं हि गतायुषः । साक्षान्नारायणं रामं यूयं योद्धुं समुद्यताः ॥११॥
केनेयं शिक्षिता बुद्धिः सर्वेषां घानकारिणी । गच्छध्वं शरणं राम नोचेद् मरिष्यथ ॥१२॥
ममायं जनकः साक्षाद्रावो विष्णुनं संशयः । इति धिक्कृत्य तान्वेधाः कुशं वचनमब्रवीत् ॥१३॥
यावद्यास्याम्यहं
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें| ७७२ | आनन्दरामायणे | [ सर्गः ४ |
|---|
ब्रह्मास्यवचनं श्रुत्वा रामं प्राह विधिः कुतः। सर्वैर्वा पुरतो मेऽस्ति बलं न तु तवाग्रतः ॥२५॥
त्वं तु मे जनकः साक्षादतस्त्वां प्रार्थयाम्यहम्। ततो रामः पुनः प्राह विहस्य चतुराननम् ॥२६॥
न श्रोष्यति वचो मेऽद्य कुशोऽयं यौवनस्थितः। प्रायः कुमरा वृद्धानं वाक्यमग्रे मजन्ति न ॥२७॥
अन्यच्चापि शृणुष्व त्वं यच्छास्त्रेऽप्युच्यते वचः लालयेत्पञ्च वर्षाणि दश वर्षाणि ताडयेत् ॥२८॥
प्राप्ते तु षोडशे वर्षे पुत्रं मित्रवदाचरेत् । अतन्मे बालकाः सर्वे कुशाद्याः स्वार्थतत्पराः ॥२९॥
न श्रोष्यन्ति वचो मेऽद्य तान्गत्वा प्रार्थयस्व हि। ततः प्राह पुनर्ब्रह्मा रणक्रोधाम्बुधौ मया ॥३०॥
वाक्यं रम्यं मंजुलं च नैवाद्य वदति प्रभो। ततः प्राह विधिं रामः पुनर्वाक्य विनोदयन् ॥३१॥
विधे त्वं
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः ५१] पूर्णकाण्डम् ७७३
किमर्थमागता यूयं मा भैष्टवमितः परम्। कथयध्वं यथावन्मेऽभीष्टोऽद्य क्रोष्यहम् ॥४३॥
तदा ताः कथयामासुः सर्वं वृत्तं परस्तरम्। देहि करुणदानानि कुशं युद्धान्निवारय ॥४४॥
तथेति जानकी चोक्त्वा ज्ञात्वा राममनोगतम्। नार्हस्तान्मोचनीयार्थने निर्जग्मुर्भवति ॥४५॥
आश्वास्य स्त्रिकयास्तास्ताभिर्युक्ता कुशं ययौ। तदा तं मानयद्रामान्म क्रोधं त्यज कुशाधुना ॥४६॥
निवर्त्तस्व रणादद्य शृणु मे वचनं शिशो। तथेति जानकीवाक्याद्विहस्याथ कुशस्तदा ॥४७॥
भ्रात्रा सधैर्यसंयुक्तः सेनया संन्यवर्नत। पुष्पकं प्रययौ सीता नृपस्त्रीपरिवेष्टिता ॥४८॥
कुशाद्यास्ते कुमाराश्च सभायां राघवं ययुः। ततो वाल्मीकिना ब्रह्मा नलाद्यैः सहितस्तदा ॥४९॥
सनिर्जरैः सभां गत्वा सर्वां
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें७७४ | आनन्दरामायण | [ सर्गः ५
द्वादश्यां घटिकायां सोऽहं वैकुण्ठमाश्रये। ततो विधिं कुशः प्राह नलाद्या यदि मां द्विजे ॥६०॥
दास्यंति करभारं मे तर्हि तिष्ठतु छत्र ते। मदाज्ञां पालयंत्वेते तव नास्पात्सुरक्षिताः ॥६१॥
छत्रहीनाः सुखं त्वद्य वसन्तु हस्तिनापुरे। तद्वाक्यं स विधिः श्रुत्वा पुन प्राह कुशं प्रति ॥६२॥
छत्रमाज्ञापयस्यैतांस्तवज्ञावशवर्तिनः। दास्यंति करभारं त्वां मम वाक्यं हि पालय ॥६३॥
तथेति स कुशः प्राह विधिं किंचिस्मिताननः। अथ ते सोमवंशस्था नृपाः सर्वे विधिं तदा ॥६४॥
प्रोचुर्वयं त्वया स्त्रीभिर्यास्यामो दिवमद्य वै। अजमीढोऽद्य नृपनिर्भवत्वत्र गजाव्हये ॥६५॥
तथेति तान्
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्ग ५ ] पूर्वकाण्डम् ७७५
सर्ग ५ ] पूर्वकाण्डम् ७७५
अचरिष्यति तावत्त्वं द्वापरान्ते पुनर्मम । भविष्यति दर्शनं ते गच्छाद्यैव सुखं वस ॥ ६ ।
त्वया कृतं यत्साहाय्यं लङ्कायां मे वनेऽपि च । यत्तत्त्वं धनुगे भुक्त्वा द्वापरे ख्यातिमेष्यसि ॥ ७ ।
तथेति रामवचनाद्रामं सीतां प्रणम्य यः । जगामाश्रित्यैवं शीघ्रं राघवेणातिपूजितः ॥ ८ ।
रामः प्राह हनूमन्तं शृणु तिष्ठ यथासुखम् । यदा सेतौ पणस्वे हि द्वापरान्तेऽर्जुनेन वै ॥ ९ ॥
भविष्यति शरैः सेतुं कर्तुं मे दर्शनं तदा । त्वं लब्धिष्यसि गच्छाद्य सुखं वस मज्जपन् सदा ॥ १० ।
तद्रामवचनं श्रुत्वा नत्वा रामं च लक्ष्मणम् । सीतां प्रणम्य हनुमान गमनायोपचक्रमे ॥ ११ ॥
ततो रामो निजात्कण्ठान्नवरत्नविभूषितम् । हारं ददौ तथा सीता तं ददौ बाहुभूषणे ॥ १२॥
ततो नत्वा रामचन्द्रं
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें७७६ आनन्दरामायणे [सर्गः ५
रत्नशाणानि पात्राणि क्रीडनञ्च द्विजन्मसु । नानाविधानि वस्त्राणि रामश्चिन्तामणिं ददौ ॥२४॥
मर्त्यपुत्रं कुशं तोष्य राघवो वाक्यमब्रवीत् । वत्स गच्छ मुवं विप्र भूमिं धर्मेण पालय ॥२५॥
तवदानेनृपास्सर्वेस्थास्यन्तीह वशास्तव । भवन्त्वनादराल्पस्य युवत्वञ्चशवालक ॥२६॥
इत्युक्त्वा तन्नृपानाह युष्माभिः कस्य बालकः । मवाने माननीयोऽयं रक्षणीयश्चसर्वशाम् ॥२७॥
तद्रामवचनं श्रुत्वा नृपास्तं प्रत्यूचुस्ततः । अस्मासु तिष्ठत्स्वल्पोऽस्माकं शताधिकः ॥२८॥
अन्येष्वेव नात्र संशयः मन्य... रक्ष्या वयं त्वया पूर्वं रामोऽयं तद्वद्रक्षकोऽप्ययम् ॥२९॥
रक्षिष्यति मदाऽस्माकं
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः ५ ] पूर्णकाण्डम् ७७७
तेऽपि नत्वा कुशं स्वं स्वं स्थलं जग्मुर्नृपोत्तमाः । करभारं ददुस्तस्मै तदाज्ञावशवर्तिनः ॥३९॥
मन्थराप्रभृतौ द्वौ तौ दैवान्पुर्या बहिर्गतौ प्रापुर्जन्यं साकेते नृणां न पुनर्भवाः ॥ ४०॥
अथ रामोऽब्रवीत्सर्वान्वार्नरान् जाह्नवीतटे । मदर्थे श्रमिनः सर्वे यूयं वानरसत्तमाः ॥४१॥
द्वापराग्रे पुनः सर्वे ब्रजे गोपा भविष्यथ ।
युष्माभिः सहिताः प्रीत्या करिष्याम्यशनादिकम् ॥ ४२ ॥
तदाऽब्रवीच्च सौमित्रिं रामः प्रीत्या पुरःस्थितम् महान् श्रमः कृतः पूर्वं सेवायां मम दण्डके ॥४३ ।
भव त्वं द्वापरे ज्येष्ठः शुश्रूषां ते करोम्यहम् । ततस्तानाह राघवः प्राह स्वान्पौराञ्छकपौनपि । ४४॥
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें७७८ आनन्दरामायणे [ सर्गः ६
षष्ठः सर्गः
( रामका वैकुण्ठारोहण )
श्रीरामदास उवाच
अथ रामः समुत्थाय प्रभाते सीतया सह । अजमीढं समाहूय मंजुलं वाक्यमब्रवीत् ॥ १ ॥
अद्याहं सीतया स्वीयं पदं गच्छामि बन्धुभिः । वानरैः सकलैः पौरैस्त्वया ज्ञेयं तु यज्जलम् ॥ २ ॥
यद्गृहादिकं सर्वं प्रेषणीयं कुशं प्रति । यन्मत्र कीटक्रांतं तन्मया यास्यति वै दिवम् ॥ ३ ॥
अनन्तरं त्वं कुशं गत्वा सर्वं वृत्तं निवेदय । करोत्वौर्ध्वकार्याणि कुशोऽस्माकं सविस्तरम् ॥ ४ ॥
मा करोतु कुशोऽस्माकं खेदं तं त्वं निवारय । इति रामवचः श्रुत्वा साश्रुनेत्रस्तथेति सः ॥ ५ ॥
अजमीढस्तदा प्राह ननाम रघुनायकम् । अथ रामः मुने, पौरैः स्नात्वा भागीरथीजले ॥ ६ ॥
कृत्वा
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः ९ ] पूर्णकाण्डम् ७७९
सर्गः ९ ] पूर्णकाण्डम् ७७९
शङ्खो बभूव भरतः शार्ङ्गपा० मध्यवन्तरं ।
रामे करे बभूवाथ शत्रुघ्नश्च सुदर्शनम् ॥१६॥
दैवेषु विविशुः सर्वे ये चाग्रे ह्यवागताः ।
चांडालकृमिकीटांस्ता अयोध्यापुरवासिनः ॥१७॥
प्रापुस्ते दिव्यदेहानि विमाने संस्थिता बहुः ।
तदा निनदुर्वादित्राणि देवानां गगनांगणे ॥१८॥
स्वर्पुर्दैवपत्यश्च पुष्पवृष्टिमिदंगताः ।
ननृतुश्चाप्सरो नगुर्गन्धर्वकिंनराः ॥१९॥
प्रणनाम तदा तार्क्ष्यः श्रीविष्णुं रश्मिसुप्रभम् ।
देहानि मुमुचुः सर्वे श्रोभिः सोमादिकाश्च ते ॥२०॥
पतिदेहानि चालिंग्य तदा ता ऊर्मिलादिकाः ।
इदामन्यौ जहुः सर्वा रम्ये भागीरथीजले ॥२१॥
अथ ता देवकन्याश्च रत्नदीपैः सहस्रशः ।
विष्णुं नीरजवासाद्यमलक्ष्मीयुक्तं महाभुजम् ॥२२॥
विष्णुनन्तोऽब्रवीद्वाक्यं पद्मजं मधुरं शनैः ।
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें७८० आनंदरामायणे [ सर्गः ६
शंभुरुवाच
१२३ करुणाकरं भयनाशनं दुरितापहं माधव मखसंस्थितं नलसंस्थितं परमेश्वरम् ।
पालकं जगतामकं भवतारकं रिपुमारकं त्वां भजे जगदीश्वरं नररूपिणं रघुनन्दनम् ॥३२॥
ध्रुवंच वनमालिनं मनरूपिणं धरणीधरं श्रीहरिं त्रिगुणात्मकं तुलसीधरं वपुस्स्वम् ।
अर्ककं शरणप्रदं मधुमारकं बहुपालकं त्वां भजे जगदीश्वरं नररूपिणं रघुनन्दनम् ॥३३॥
गोकुलं मथुरःस्थितं रजकांतकं गजमारकं मन्सुतं बकमारकं वृकवानरं तुंगाह्वयम् ।
नन्दजं वसुदेवजं बलिपोषणं सुरपालकं त्वां भजे जगदीश्वर नररूपिणं रघुनन्दनम् ॥३४॥
केशवं काकघातिनं कपिमार्क मृगमर्दनं सुंदर द्विजपालकं दिनिजार्द्दनं दनुजार्द्दनम् ।
श्रावकं खरमर्द्दनं ऋषिपूजितं मुनिचिंतितं त्वां भजे जगदीश्वर नररूपिणं रघुनन्दनम् ॥३५॥
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें[सर्गः ६] पूर्णकाण्डम् ७८१
सत्पतिं नृपवालकं नृपवन्दितं नृपतिप्रियं त्वां भजे जगदीश्वरं नररूपिणं रघुनन्दनम् ॥ ३९॥
निर्गुणं सगुणात्मकं नृपमण्डनं यतिवन्द्यवन्द्यपदं पुरातनमं परमेष्ठिनं स्मितभाषिणम् ।
ईश्वरं हनुमन्नुतं कमलाधिपं जगदार्त्तिहन्तृ भजे जगदीश्वरं नररूपिणं रघुनन्दनम् ॥ ४०॥
ईश्वरोक्तमेतद्गुणाष्टादशच्छन्दनामकं यः पठेद्भुवि मानवस्त्वद्भक्तिमांस्त्वन्नोदये ।
स्वत्पदं निजबन्धुदारसुतंयुतश्चिरमेत्य नो मोदन्तु ते पदसेवने बहुवत्सरी मम वाक्शतः ॥ ४१॥
इति स्तुत्वा महाविष्णुं प्रोवाच गिरिजापतिः । आरुहस्व गरुडेश गरुडोपरि वेगतः ॥ ४२॥
वैकुण्ठारोहणस्यायं कालो वाल्मीकिना कृतः एकादश सहस्राश्च वत्सरान्वेकादशैश्च च ॥ ४३॥
तथैकादश मासाश्च दिनान्येकादशैव च । तथैकादश नाडीश्च पलान्येकादशैव च
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें७८२ आनन्दरामायणे [ सर्गः ६
कुशेन मानितः सोऽपि ययौ स्वांय रजाव्हयम् । लब्ध्वा कुमुद्वतीं तस्यां कुशः पुत्रान्न निर्ममे ॥५३॥
एवं श्रीरघुनाथस्य स्वर्गारोहणकौतुकम् । ये शृण्वन्ति नरा भक्त्या तेऽपि स्वर्गं प्रयान्ति हि ॥५४॥
वैकुण्ठारोहणाख्यायमिमं नित्यं पठेत्तु यः । सोऽन्ते गच्छति वैकुण्ठं रामचन्द्रप्रसादतः ॥५५॥
इति श्रीमन्महोदिरामचरितान्तर्गते श्रीमदानन्दरामायणे वाल्मीकीय पूर्णकाण्डे वैकुण्ठारोहणं नाम षष्ठः सर्गः ॥ ६ ॥
सप्तमः सर्गः
( सूर्यवंशवर्णन )
श्रीरामदास उवाच
एवं त्वया यथा पृष्टं स्वर्गारोहणप्रद्वयम् । श्रीरामस्य मया चैतत्तथाऽऽशु निवेदितम् ॥ १ ॥
किमन्यच्छ्रोतुमिच्छाऽस्ति तान्वं वद वदाम्यहम् । एव
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः ७ ] पूर्णकाण्डम् ७८३
तस्मात्प्रसेनजित्प्रोक्तस्तस्माज्जातस्तु तक्षकः । बृहद्रणस्तक्षकस्य तस्माज्जातो बृहद्रणः ॥ १२॥
तस्मादुरुक्रीयः प्रोक्तो वत्सबृहत्तु तत्सुतः । वत्सबृहदस्य व्योमस्तु व्योमाद्भानुः प्रकीर्त्यते ॥ १३॥
भानोः पुत्रो दिवाकस्तु सहदेवश्च तत्सुतः । सहदेवात्तथा वीरो वीरस्य तनयः शुभः ॥ १४॥
बृहदश्व इति ख्यातस्तस्य पुत्रस्तु भानुमान् । भानुमतः प्रतीकाशः सुप्रतीकश्च तत्सुतः ॥ १५॥
सुप्रतीकस्य पुत्रोऽभून्मरुदेव इति स्मृतः । मरुदेवात्सुनक्षत्रः सुनक्षत्राच्च पुष्करः ॥ १६॥
पुष्करस्यांतरिक्षश्च सुतपा अंतरिक्षजः । सुतपास्तनयो मित्रो मित्रजित्सुतः शुभः ॥ १७॥
बृहद्राज इति ख्यातस्तस्य बर्हिः सुतो बुधैः । ख्यातो कृतंजयः पत्रस्तस्य पुत्रो रणंजयः ॥ १८॥
रणंजयस्य तु संजयः संजयाच्छाक्य उच्यते । शाक्यपुत्रस्तु शुद्धोदः शुद्धोदाल्लांगलः स्मृतः ॥ १९॥
प्रसेनजित्लांगलस्य तत्पुत्रः क्षुद्रकः स्मृतः । क्षुद्रकाद्रणकः प्रोक्तो रणकात्सुमुखः स्मृतः ॥ २०॥
सुमुखात्तनयो जातस्तनयस्य सुतो महत् । नाम्ना सूर्यस्य धामः पूर्णो वंशस्ततः परम् ॥ २१॥
पूर्वमुक्तो मरुदिति नाम्ना यो नृपनिमिया । कलापग्राममाश्रित्य हिमाद्रौ बद्रिकाश्रमे ॥ २२॥
स तपश्चिरकालं हि करोत्यत्र समाधिमान् । कृते युगे पुनः प्रेत्ये सूर्यवंशं करिष्यति ॥ २३॥
एवं मया समाख्यातः सूर्यवंशो मनोहरः । विष्णोरारभ्य कथित एकाषष्टितमो मया ॥ २४॥
एकषष्टिनृपाणाञ्च मध्ये रामो विराजते । त्रयोविंशोत्सप्तशतं विष्णोर्मयोदिताः ॥ २५॥
एवं यथा त्वया पृष्ट शिष्य वंशानुकीर्तनम् । तन्मया कथितं सर्वं श्रवणात्पुण्यवर्धनम् ॥ २६॥
विष्णुदास उवाच
गुरो मया श्रुतं कस्यचिन्मुनेर्मुखतः पुरा । रामायणं सविस्तारं तच्चेदं नैव भासते ॥ २७॥
तस्मादत्रांतरं प्रोक्तं त्वया सर्वत्र मां गुरो । संदेहोऽनेन मे जातःतं त्वं छेत्तुमर्हासि ॥ २८॥
श्रीरामदास उवाच
पुनः पुनः कल्पभेदाज्जाताः श्रीराघवस्य च । अवताराः कोटिशोऽत्र तेषु भेदः क्वचित्क्वचित् ॥ २९॥
॥ १० ॥ प्रद्युम्नके संर्षि, संर्षिके पुत्र मर्षेण, मर्षेणके महत्वाना, महत्वानाके विश्ववाह ॥ ११ । विश्ववाहके प्रसेनजित्, प्रसेनजित् के तक्षक तक्षकके बृहद्रण बृहद्रणके उरुक्रीय उरुक्रीयके वत्सवृद्ध, वत्सवृद्धके व्योम, व्योमके भानु ॥ १२ ॥ १३ । भानुके पुत्र दिवाक, दिवाकके सहदेव, सहदेवके वीर, वीरके पुत्र बृहदश्व, बृहदश्वके भानुमान्, भानुमान्के प्रतीकाश, प्रतीकाशके पुत्र सुप्रतीक १४ ॥ १५ । सुप्रतीकके मरुदेव, मरुदेवके सुनक्षत्र, सुनक्षत्रके पुष्कर, ॥ १६ पुष्करके अन्तरिक्ष, अन्तरिक्षके सुतपा, सुतपाके पुत्र मित्र, मित्रके मित्रजित् ॥ १७ मित्रजित्के बृहद्राज, बृहद्राजके बर्हि, बर्हिके कृतंजय कृतंजयके पुत्र रणंजय ॥ १८ । रणंजयके संजय, संजयके शाक्य शाक्यके शुद्धोद शुद्धोदके लाङ्गूल ॥ १९ । लांगलके पुत्र प्रसेनजित् प्रसेनजित्के क्षुद्रक क्षुद्रकके रणक, रणकके सुमुख ॥ २०. सुमुखके तनय और तनयके पुत्र सुमित्र हुए। बस, यहां ही तक चलकर सूर्यवंश पूर्ण हो जाता है। २१ । पूर्वमें हम मरु नामक राजाका नाम गिना आये हैं। वे हिमा- लयपर बद्रिकाआश्रममें तप कर रहे हैं। सत्ययुग आनेपर वे फिर सूर्यवंशका विस्तार करेंगे ॥ २२ । २३ ॥ इस तरह मैंने विष्णुभगवान्से लेकर एकसठ राजाओं तक सूर्यवंशका वर्णन किया ॥ २४ । एकसठ राजाओंके मध्यमें भगवान् रामचन्द्रजी विराजमान हैं और उनके आगेवाले एकसठको लेकर कुल एक सौ तेईस राजे हुए ॥ २५ ॥ इस तरह हे शिष्य ! मैंने तुझे सूर्यवंशका विवरण कह सुनाया। इसके सुननेसे पुण्यकी वृद्धि होती है ॥ २६ ॥ विष्णुदासने कहा-हे गुरो ! मैंने किसी मुनिसे सुना था कि रामायण इससे भी विस्तृत है, किन्तु पूरी रामायण इस संभागमें विद्यमान नहीं है। फिर आपने जो रामायण सुनायी है, वह तो सब रामायणोंसे भिन्न है, यह एक प्रकारका सन्देह मेरे हृदयमें उत्पन्न होता है। कृपा करके आप इसका निवारण करिए ॥ २७ । २८ । श्रीरामदासने कहा कि कल्पभेदसे रामके कितने ही अवतार हुए हैं और