सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)

Srimad Ananda Ramayana Hindi

महर्षि वाल्मीकि / अज्ञात द्वारा

स्रोत: Srimad Ananda Ramayana Complete 9 Kandas with Hindi Translation (उद्गम)

कॉपीराइट समस्या बताएँ

DevanagariHindipublished811 पृष्ठ

सर्गः ९ ] विलासकाण्डम् २९९

पृष्ठ 275 स्कैन

सर्गः ९ ] विलासकाण्डम् २९९


तत्र गुल्फौ रक्तवर्णौ वर्तुलौ मांसलौ शुभौ । जंघे गोपुच्छसदृशे वर्तुले मांसले शुभे ॥४४॥
निलोमे मृदुले पीने रुचिरे श्लक्ष्णनेत्रे वरे । रन्तू नौ ने महाजानू मांसलौ बीजपूरवत् ॥४५॥
।मास्तंभोपमं चोरू मांसलौ न्वतिकोमलौ । पीनौ घनौ वर्तुलौ तौ विलासी मे मुखोचितौ ॥४६॥
जघनं मांसलं रम्यं वर्तुलं गजकुंभकत् । पीतं विलोम सुस्निग्धं मम चित्तैकमोहनम् ॥४७॥
नाहं ते वर्णने शक्तो रतिस्थानस्य भामिनि । गंभीरं वर्तुला नाभिस्त्वहृद्या प्रदश्यते ॥४८॥
वलित्रय तु जठरे दृश्यते त्रिमुखेशिवत् । सुराजमध्यं कठिना तन्वयस्ते कटिस्तथा ॥४९॥
रम्यं तथोदरं सूक्ष्मं मृदुलं मांसल शुभम् । विलोमं पीतवर्णं च पुत्रोत्पत्तिसमुद्भवम् ॥५०॥
शङ्खस्य शकलेनेव स्पष्टने तद मांसलः

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 276 स्कैन
२६०आनन्दरामायणे[ सर्ग २

ऊर्ध्वाधरः कोमलस्ते रक्तवर्णो विभाव्ययम् । ऋजु घ्राणमुन्नसं ते दिव्यं भाति मनोहरम् ॥६१॥
तव नेत्रे कंजपत्रतुल्ये दीर्घे मनोहरे । हरिणानेत्रसदृशे कामबाणान्विव प्रिये ॥६२॥
तव कर्णौ घनौ पीनौ बहुभारमहौ वरौ । तव सीतेऽतिसुस्निग्धे प्रोच्चे गंडस्थले शुभे ।६३।
कृशे भ्रुवौ चापतुल्ये कृष्णवर्णे सुकोमले । ललाटं तव विस्तीर्णं मांसलं हि समं मृदु ।६४।
गङ्गाकूलोपमः सीते सीमन्तस्तव सुंदरः । हेमवत्प्रतभानास्ते केशाः स्निग्धाः सुकोमलाः । ६५ ।
मस्तकस्तव सूक्ष्मश्च वर्तुलो मांसलः शुभः । वेणीबन्धो वरः सीते जघने पतितस्तव ।६६।
चंपपुष्पोपमो वर्णः सौकुमार्यमपि प्रिये । माते त्वानानस्पर्द्धा शशांकः क्षयमाप सः ॥६७॥

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

सर्गः ३ ] विलासकाण्डम् २६१

पृष्ठ 277 स्कैन

सर्गः ३ ] विलासकाण्डम् २६१


तृतीयः सर्गः

(सीताकृत आध्यात्मिक प्रश्नके उत्तरमें रामका देहरामायण-वर्णन)

श्रीरामदास उवाच

अथ सा जानकी रामं विनयाल्लज्जिताऽब्रवीत् । राम राजीवपत्राक्ष किञ्चित्प्रष्टुं मम प्रभो ॥ १ ।
वांछाऽस्ति चेत्कृपोपन्नाऽज्ञां तर्हि पृच्छाम्यहं नवं । तन्माताऽचनं श्रुत्वा राघवः प्राह जानकीम् ॥ २ ।
पृच्छस्व सीते यत्तेऽस्ति प्रष्टव्यं मां सुखेन ननु । मा शङ्कां मन रम्भोरो गुह्यं चापि वदामि ते ॥ ३ ।
तद्रामवचनं श्रुत्वा नव्या न प्राह जानकी । राम राम महाबाहो किञ्चिदुपदिशस्व माम् ॥ ४ ।
येन मां नव महान् भवेदर्थश्च महोज्ज्वलम् । तन्सीतावचनं श्रुत्वा रामचन्द्रोऽब्रवीद्वचः ॥ ५ ॥
सम्यक् पृष्टं त्वया गीते

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 278 स्कैन

२६२ अलिन्दरामायणे [ सर्ग ३

नामव्याप्तिश्च मायाया वियोगश्च ततः स्मृतः । सुखाभावो महाक्लेशः शोकभग्नस्ततः परम् ।।१५।।
विवेकस्याश्रयस्तत्र मत्स्मृतेश्च समागमः । अविवेकवधश्चापि सुन्मुखेन समागमः ।।१६।।
अज्ञानतन्मोहश्च त्रिगुणाश्रयवर्त्तनम् । लिङ्गत्रयनिग्रहस्तत्र मदस्य स्मृतिकीर्त्तनम् ।।१७।।
निग्रहो मन्मथस्यापि तमोऽहंकारनिग्रहः । वियोगो लिङ्गदेहस्य मायाशर्मव्यहा हतः ।।१८।।
हृदयाकाशगमनमानन्दैकसुखं ततः । मायान्यामलसत्त्वैश्च सान्निध्यस्य ग्रणं स्मृतम् ।।१९।।
शान्त्विक्या मायया सार्ध हृदयाकाशमुत्तमम् । महाकाशे प्रगयनं सच्चिदानन्दसंग्रहे ।।२०।।
प्रवेशनं सागर हि मुक्तिर्ब्रह्माण्डमनः शुभा । सायुज्या सा परित्रेया मुक्तिर्मुक्तेश्वतुष्टये ।।२१।।
एवं मयेय मे प्रोक्ता सीते सञ्ज्ञानपेटिका ।

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

सर्गः १ ] विलासकाण्डम् २६१

पृष्ठ 279 स्कैन

सर्गः १ ] विलासकाण्डम् २६१

ज्ञातं त्वया वा न ज्ञातं वेत्तुमिच्छामि तन्मुखात् ।
यदि किंचिद्वया नाशां ज्ञानं तद्बोधयाम्यहम् ॥ ३० ।
इति रामवचः श्रुत्वा निमग्नानन्दसागरे । मंचारूढ्या रामचन्द्रं जानकी वाक्यमब्रवीत् ॥ ३१ ।
श्रीसीतोवाच
राम रावणदर्पघ्न त्वद्दत्ता ज्ञानपेटिका। मयाऽवलोकिता बुद्ध्या लब्धं ज्ञानं तत्र प्रभो । ३२।
निर्गुणो निर्विकारस्त्वं क्रीडेयं सकला त्वया । मत्सङ्गेनैव भूम्यां कृत्वा लोकहिताय हि ॥३३॥
पेटिकायां यथा ज्ञानं मया तत्प्रवदामि ते त्वया पञ्चदशश्लोकैर्युक्तं गुह्यमनुत्तमम् ॥३४।
प्रकटं तन्करोम्यद्य तवाग्रे रघुनन्दन। सर्वेषां मन्दबुद्धीनां हिताय ज्ञानमिद्धये ॥३५।
जनानां सम्बोधयितुं चरित्रं भवताऽत्र यत् । कृतं तस्य विचारेण ह्यात्मज्ञानं लभेश्वरः ॥३६॥

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 280 स्कैन

२६४ आनन्दरामायणे [ सर्गः ३

भवारण्येऽटनं प्रोक्तमटनं दंडकेऽत्र ते । दंभस्य निग्रहश्चात्र विराधस्यात्र निग्रहः ॥ ४७ ॥
आत्मनः पर्णकुटिका पंचभूतात्मकश्च सः । देहोऽयं पञ्चवटिका विश्रान्त्यर्थं तवात्र मा ॥ ४८ ॥
कामस्य निग्रहः प्रोक्तः खरस्यात्र विनिग्रहः । क्रोधस्य निग्रहश्चापि दूषणस्यात्र निग्रहः ॥ ४९ ॥
लोभस्य मर्दनं तत्र त्रिशिरोनिग्रहोऽथ हि । तत्राशाकृन्तनं प्रोक्तं घ्राणेनात्र विरूपणम् ५०।
तस्याः शूर्पणखायाश्च मोहस्य निग्रहः स्मृतः । मृगमार्गीचघातोऽत्र शुद्धमायाश्रयन्मनः । ५१।
ममाश्रयस्ते वामांगे मात्स्थिता दंडके वने । उत्सृष्टान्नु या माया जठराग्नौ स्मृता शुभा । ५२।
मम रजःस्वरूपायाः प्रवेशश्चानलेऽत्र मः । तामस्याश्चैव मायाया नियोगश्च तदा स्मृतः ।

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 281 स्कैन

सर्गः ३] विलासकाण्डम् २६५

अयोध्यानागरीमग्रे वैकुण्ठं प्रति नेष्यसि। प्रवेशत नगरे ऽस्मिन्सच्चिदानन्द्यंशके ॥६५॥
स्वरूपं परित्यज्य विष्णुरूपमभीप्सितम्। नृणां त्वया नैव मुक्तिर्व्यापुर्यामवनीदिना ॥६६॥
एवं यद्यत्त्वया राम कृतं कर्म शुभाशुभम्। तत्सर्वं ज्ञानबोधाय लोकानां च हिताय हि ॥६७॥
कर्तव्यमपरञ्चान्यत् कर्मातः परतः क्वचित्। निर्गुणस्याप्रमेयस्य सच्चिदानन्दरूपिणः ॥६८॥
इत्थं त्वयोपदिष्टा मे ह्यज्ञा मज्ञानभेदिका। अत्र लब्ध्वा विचारं तु जीवन्मुक्ता न संशयः ॥६९॥
देहे रामायणं सर्वं यत्त्वया मयि दर्शितम्। पञ्चदशाक्षराकारं कण्ठे तद्भास्करप्रदम् ॥७०॥
श्लोकरत्नमयं यो वै कण्ठे हारं बिभर्ति हि। जीवन्मुक्तः क्षणदेव भविष्यति नरोत्तमः ॥७१॥
देहरामायणं नाम राम यत्कथितं त्वया। नेदृशं कथितं

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 282 स्कैन
२७६आनन्दरामायणे[ सर्गः ४

इत्युक्त्वा राघवः सीतां पर्यङ्के रत्नमण्डिते । सुष्वाप सीतया रात्रीं दामीभिर्वीजितः सुखम् ॥८२॥
इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्य श्रीमदानन्दरामायणे वाल्मीकीये विलासकाण्डे देहरामायणं नाम तृतीयः सर्गः ॥ ३ ॥


चतुर्थः सर्गः

( सीताके विविध अलङ्कारोंका वर्णन )

श्रीरामदास उवाच
चतुर्थावशिष्टायां निशायां रघुपायकम् । उत्थोत्थानार्थं सन्नाहा रणित्राद्यबहिःस्थिताः ॥ १ ॥
वन्दिनो मागधाः सूता नर्त्तक्यश्च नटादयः । वादयामासुर्वाद्यानि ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥ २ ॥
जगुरुच्चैर्गीतानि स्तोत्राणि

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 283 स्कैन

सर्गः ४ ]
विलासकाण्डम्
२६७


इति बन्दिजनैः सूतैः स्तोत्रैश्च गाथकैः स्तुतः । नानापक्षिसमूहैश्च शुकैः पञ्जरस्थितैः ॥ ९ ॥
स्तुतो वादित्रनिनादैर्वाद्यमानैस्तथैव च । सुप्रबुद्धो बभूवाथ रामचन्द्रः ससीतया ॥ १० ॥
आदौ प्रबुद्धा सा सीता पश्चात्प्रबुद्धो रघूत्तमः । रामः सुरानृषींस्तातं मातरं मार्ग्यं गुरुम् ॥ ११ ॥
चिन्तामणिं कामधेनुं चिन्तयामास चेतसि । ततः सीताऽपि च दुर्गा गङ्गां च दीप्तमण्डलम् ॥ १२ ॥
चिन्तयामास कौसल्यां गुरुपत्नीं स्वमातरम् । ततो नत्वा रामचन्द्रं नियतानन सङ्गता ॥ १३ ॥
आवश्यकं तु संपाद्य कृत्वा शौचविधिं क्रमात् । दंतशुद्धिं चकाराथ रामचन्द्रः सविस्तरम् ॥ १४ ॥
आवश्यकं तु संपाद्य कृत्वा शौचविधिं क्रमात् । हुताशनेऽर्चयित्वा कृत्वा हवार्तेन गृहे ॥ १५ ॥

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 284 स्कैन

२६८ आनन्दरामायणे [ सर्गः ४

दिव्यान्नैः परिपूर्णानि चकार सुरभिस्त्विति ।
ततः शीघ्रं हेमपात्रैर्गृहीत्वान्नानि पृथग्विधान् ॥
परिवेषणार्थं सन्तुष्टा ययौ नूपुरगुञ्जिता ॥२७॥
एतस्मिन्नन्तरे रामश्चोपाहारार्थमादरात् । विप्रानिष्टान्मन्त्रिणश्च समाहूय सहस्रशः ॥२८॥
उपाविशद्भोजनस्य शालायां तैः समन्वितः । रुक्मपीठे सुवर्णे ने मणिरत्नैरूषमाः स्थिताः ॥२९॥
पीतक्षीरोल्लसत्समन्विता रुक्ममण्डनैः । पूजिता गन्धवेणापि गन्धसन्नन्तादिभिर्मुदा ॥३०॥
स्त्रीणां रुक्म-पदस्थु रुक्मपात्राणि च पृथक् रंगावलि विचित्राणि भूमौ न्यस्तानि तत्पुरः ॥३१॥
हेमोद्भवं नि पानीयपात्राण्यपि पृथक् पृथक् । सोपपत्राणि चित्राणि रत्नदीप्तियुतानि च ॥३२॥
स्थापयामासुः

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

सर्गः ९ ] विलासकाण्डम् २६९

पृष्ठ 285 स्कैन

सर्गः ९ ] विलासकाण्डम् २६९

केसिंहेभपृषव्याघ्रनृगचित्रविचित्रितान् । पीतरक्तहरिच्छयामकृष्णरत्नमण्डितान् ॥४४॥
तत ऊर्ध्वं ददृशुस्ते पदकान्युज्ज्वलानि हि । शृङ्खलापमान्येव हेमजातान्यथानि च ॥४५॥
मद्वांचनशृङ्खलानि काञ्चनग्रथितानि च । नानाग्रन्थिविचित्राण्ये मुक्तेर्मण्डिततान्यपि ॥४६॥
नानामाणिक्ययुक्तानि दीप्तिमन्तपुत्तल विधि तत'ददृशुस्ते विख्यातं समानान्तरविचित्रितान् ॥४७॥
नवरत्नयुतान्दान्गगुच्छांस्तारानुश मुक्ताः । मुनिमाला रुक्मपत्र चम्पमाला विचित्रिताः । ४८।
पुष्पमालाः कांचनजाः मणिकारत्नमण्डिताः रुक्मगुच्छान्विता माला हेमपत्रिकातन्विताः ॥४९॥
प्रवालमणिमुक्तामिश्रिचित्रविचित्रिताः । चम्पकूप्रकलिकार मण्डिता हेममालिकाः ॥५०॥
कण्ठे

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 286 स्कैन

२७० आनन्दरामायणे [ सर्गः ४


तदूर्ध्वः कङ्कणानि हेमजानि घनानि च । रत्नमाणिक्यमुक्ताभिश्चित्रितान्युज्ज्वलानि च ॥ ६२॥
प्रवालमयी मुक्तानां कङ्कणानिर्विचित्रितान् । कर्णयोः सारिके दिव्ये शुशुभाथे रत्नमण्डिते ॥६३॥
तदूर्ध्वं कङ्कणान्येव पुष्पवल्ल्यङ्कितानि हि । दंतराड्युपमार्थानि रत्नहेमोज्ज्वलानि च ॥६४॥
अंगुलीषु ददृशुस्ते मुद्रिका रुक्मनिर्मिताः । रत्नमाणिक्यमुक्ताभिर्नीलपार्वतसंज्ञिषु ॥६५॥
प्रवालचन्द्रकांतैश्च सूर्य्यकांतैर्विचित्रिताः । नानापुष्पोपमा दिव्याः प्रतिपर्वमथाश्रिताः ॥६६॥
ततो ददृशुः सीताया रम्यं गण्डेऽतिमोऽज्ज्वलम् । दिव्यं मयूरं चित्रं च वररुक्मविनिर्मितम् । ६७ ।
मणिमाणिक्यमुक्ताभिर्नानारत्नैः सुमण्डितम् ।

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 287 स्कैन

सर्गः ४] विलासकाण्डम् २७१


ततो ददृशुः शिरसि मुक्ताजालानि भूसुराः। हेमन्ततन्तुगुम्फितानि रत्नपुष्पयुतान्यपि ॥८०॥
मणिवैदूर्यकाश्मीरविद्रुमैश्चित्रितानि हि। तदूर्ध्वं पुष्पजालानि सुगन्धीनि व्यलोकयन् ॥८१॥
ततो वेण्यां भूषणानि ददृशुस्ते वराणि हि नानापक्ष्युपमान्येव माणिक्यचित्रितानि हि ॥८२॥
पल्लवान्तरवर्तीन्यतिदीप्यदुज्ज्वलानि च। हेमन्ततन्तुमान् गुच्छान् मुक्ताहारविमिश्रितान्॥८३॥
लम्बमानान् ददृशुस्ते मणिमाणिक्यसंयुतान्। वेण्यग्रेमंस्थितानरम्यन्नपुष्पापाडममन्वितान् ८४॥
एवं सीतां ददृशुस्ते श्रान्त्यस्तविभूषयाम्। सर्वांलङ्काररहितां तां द्रष्टुं कोऽपि न क्षमः। ८५॥
दिव्यालङ्काररत्नानां

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 288 स्कैन

२७२ | आनन्दरामायणे | [ सर्गः ५

पञ्चमः सर्गः

( रामसीताका जलविहार )

श्रीरामदास उवाच

अथ सीता क्षणेनैव चकार परिवेषणम् । हेमपात्रेषु सर्वेषां पक्वान्नैर्विविधैर्मुदा ॥ १ ॥
कामधेनुदुग्धैश्च मण्डकान् पूर्णपूरितान् । वटकान्फेनिकांश्चापि पायसान्युज्ज्वलानि च ॥ २ ॥
पर्पटकान् लड्डुकांश्च कूष्माण्डवटकांस्तथा । घृष्टपर्पटदुग्धान्नं दधिक्षीरं घृतं मधु ॥ ३ ॥
पृथक्कांञ्चनद्रोण्यां जानकी पर्यवेषयत् । शर्कराः श्वेतवर्णाश्च तथैव गुडशर्कराः ॥ ४ ॥
मरिचायुपनागैश्च संस्कृतं तक्रमुत्तमम् । घृतपक्वविविधशाकांश्च सुस्वादूंश्च क्वचित्कदाः ॥ ५ ॥
तिलसम्मिश्रवटकानाद्रकं बीजपूरकम् । आम्रादीनां रसांश्चापि रम्भादीनि फलान्यपि ॥ ६ ॥
एवमादीन्यनेकानि

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 289 स्कैन

सर्गः ५ ] विलासकाण्डम् २७३


हेमतन्तुमपुष्पाढ्यां मुक्ताजाल बगुम्फिताम् । गेहान्तर्वर्त्युपवनशालायां संस्थिताऽभवत् ॥१७॥
सखीभिर्वेष्टिता रम्या धृतऽधौतोत्तरीयेणा ततो दिव्यामलङ्कारामिजदेहे दधार सा ॥१८॥
ये मया कथिता नैव पूर्वन्त्येस्तान् क्रमेणतान्। करोतुं वर्णने शक्तो भवेदत्र नरोत्तमः ।१९।।
चतुर्रास्यः कुण्ठितोऽभूत्पञ्चास्यश्च षडाननः । ऊर्ध्वःश्रवाश्च सम्प्राप्यः सहस्रास्योऽपि वर्णने ॥२०॥
श्रुत्वा सीतामुपवने गतां ते जल्यन्त्रिणः । जल्यन्त्राणि सर्वाणि चतुर्मुक्तानि वेगतः ॥२१॥
रत्नमञ्चकसंस्था सा सीता चामरचीजिता। जल्यन्त्रकौतुकानि ददर्श नगरीरुहः ॥२२॥
एतस्मिन्नन्तरे रामो राजकार्याणि कृत्स्नशः । कृत्वा ययौ समाशः स निजगृहं तु बन्धुभिः ॥२३॥

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 290 स्कैन

२७४ आनन्दरामायणे [ सर्गः ५

गृहांगणागममध्ये संस्थितां सस्मिताननाम् । दृष्ट्वात्मानं विसृजन्तीं सुतं मां चारुलोचनाम् । ३५।
कटाक्षांश्च पडयन्तीं सखीभिः परिवेष्टिताम् । तां दृष्ट्वा गण्डवस्त्रापि किञ्चित् कृत्वा स्मिताननम् । ३६॥
चक्राताचमनं सम्यक् सीतापर्पितजलेन सः । ततः स्निग्धाऽऽसने पीत्वा जलमने ययौ पुनः । ३७ ।
जलपन्त्रगृहं पश्या झालां संख्यासमन्वितः । तस्यां सिंहासने स्थित्वा लक्ष्मणं प्राह राघवः ॥३८॥
गच्छ भोजनशालां त्वं सर्वानह्वय वेगतः । ब्राह्मणादीन्नृपँश्चित्रवर्गीयां स्वयमत्र हि ॥३९॥
सर्वं कृत्वा यथायोग्यं ततो मां कुरु मूरनाम् । तथेति राघवेनाज्ञास्तेन स शत्रुहा । ४०॥
लक्ष्मणस्त्वरितो गत्वा सर्वनाहूय वेगतः । वसिष्ठ दिनमुनीन्मित्रमंत्रिणः सुहृदस्तथा ॥ ४१॥
त्वय्यामासोर्मिलां च मांडवीं

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

सर्गः ५ ]

पृष्ठ 291 स्कैन

सर्गः ५ ]
विलासकाण्डम्
२७५

चुचुम्ब ताञ्च द्वित्रीन् पूर्णयामास तन्मुखे । मुखान्तो तन्मखंलग्नमाश्लिष्य हृदयेन ताम् ॥५३॥
मुमोच कञ्चुकं श्रीरामः सीतायाः स्वकरेण सः । दृष्ट्वैव तन्मुखं स्तनौ तन्त्रभोक्त्रं ददर्श सः ॥५४॥
ततः करेण सर्वाङ्गे रामश्चाकंपयन्मुदा । मानापशक्यैधुग्भावात्तन्वी स्मितमुखी ॥५५॥
एवं पम्पारू क्रीडां चक्रतुर्दम्पती मुदा । कः समर्थस्तयोः क्रीडामविस्तारं निवेदिंतुम् ॥५६॥
एतस्मिन्नन्तरे रामं भोजनार्थं तु सूचकः । कर्तुं ययौ स सौमित्रिः समाहूय सुहृज्जनान् ॥५७॥
निषेधितः स दासीभिर्नावकाशोऽहिः स्थितः । नावबुद्धः समयो नायं रामं गन्तुं च न क्षणम् ॥५८॥
स्थिरो भवार्थ सौमित्रे रामो ऽहसि सीतया । करोति जलरन्ध्रेषु जलक्रीडां यथामुखम् ॥५९॥
पुनस्ताः प्राह

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 292 स्कैन
२७६आनन्दरामायणे[ सर्गः ६

दीनानामर्पयत् पश्चात्सख्या शृण्वन् कथाः सुखम् । मन्त्रिभिर्बन्धुभिर्मित्रैर्गोष्ठ्या सदसि प्रभुः ॥ ७१॥
सीताऽपि भोजनं कृत्वा दिव्यलङ्कारमण्डिता । निद्राशालां समासीना सखीभिः परिवेष्टिता ॥७२॥
चकार सारिभिः क्रीडां दासीभिर्वीजिता मुदा । कुर्वन्ती रघुनाथस्य प्रतीक्षां द्वाग्लोचना ॥७३॥
इति श्रीमत्कविकलितरामचरितान्तर्गते श्रीमदानन्दरामायणे वाल्मीकीये यागकाण्डे बलकीर्तिवर्णनं नाम पञ्चमः सर्गः ॥ ५ ॥


षष्ठः सर्गः

( राम तथा सीताकी दिनचर्या )
श्रीरामदास उवाच

अथ रामो बंधुमित्रैर्निद्राशालां ययौ मुदा । स्तुतो बंदिजनाद्यैश्च विवेशैकांतमन्दिरम् ॥ १ ॥

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

सर्गः ६ ] विलासकाण्डम् २७७

पृष्ठ 293 स्कैन

सर्गः ६ ] विलासकाण्डम् २७७

उपबर्हणसंस्पृष्टः सीतारामाश्रितो मुदा । हस्त्यश्वोष्ट्रमृगैर्गजदन्तैः कृत्रिमनिर्मितैः ॥ ११॥
हेमरत्नहस्तिदन्तमधुरैर्गजचित्रितैः । क्रीडो मृदुवनेनैव चकार सीतया सुखम् ॥ १२॥
ततः पक्षिगणैः सर्वैः पञ्जरस्थैः समानया । क्रीडां चकार श्रीरामौ दासीभिर्वीजितो मुहुः ॥ १३॥
एतस्मिन्नन्तरे तत्र सीतयाऽऽकारिताः पुरः । समावपुर्वरनार्यो ननृतुः शतशस्तदा ॥ १४॥
चक्रुर्गीतं सुस्वरं ताः षड्जस्वरमयन्वितम् । ततस्ताभ्यो ह्यलङ्कारान् दत्त्वा स्वमञ्चितं जनकी १५॥
विसर्जयामास ताः सर्वास्ततो राममब्रवीत् । स्थिता प्रासादपर्येऽद्य कौतुकं द्रष्टुं त्वया ॥ १६॥
द्रष्टुमिच्छाम्यहं राम शीघ्रमुत्तिष्ठ गच्छ । तत्सीतासहितोरामः प्रासादं प्रति नीतया ॥ १७॥
गत्वा दिव्यासने स्थित्वा गवाक्षे रुक्मभूषितेः ।

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 294 स्कैन
२७८आनन्दरामायणे[ सर्गः ६

पूर्वाधिकानलङ्कारान् स्वदेहे जानकी पुनः । दधार दिव्यवासांसि हेमतन्तूद्भवानि सा ॥२८॥
लक्ष्मणं ब्राह्मणो गत्वा सीतावाक्यं न्यवेदयत् । ददौ तस्मै लक्ष्मणोऽपि हेममुद्रास्तथैव सः ॥२९॥
सीतावाक्यानुभूमिता मृषा मेने न तद्वचः । कः समर्थो रामराज्ये मृषां वक्तुं भवेदिति ॥३०॥
अथ सीताऽपि सौमित्रिं स्त्रीदासीप्रेषणेन तदा । अयोध्यायां तदा राष्ट्रे घोषयामास दुन्दुभिम् ॥३१॥
सप्तद्वीपेषु सर्वत्र पूषवच्चेयु सादरम् । काचिन्नारी पुमान् वापि विना सद्भूषणैर्नः ॥३२॥
रत्नक्षारैर्मया ज्ञातो यद्देशे यत्पुरे कदा । तद्राज्ञश्चास्तु मे दण्डो रामस्यापि विशेषतः ॥३३॥
इति मच्छासितं ज्ञात्वा स्वकोशैः सर्ववरन्नृपैः । वस्त्राद्यलङ्कारभूषाभिर्भूषणीया द्विजातयः ॥३४॥

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें