सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)

Srimad Ananda Ramayana Hindi

महर्षि वाल्मीकि / अज्ञात द्वारा

स्रोत: Srimad Ananda Ramayana Complete 9 Kandas with Hindi Translation (उद्गम)

कॉपीराइट समस्या बताएँ

DevanagariHindipublished811 पृष्ठ

सर्गः ६ ]

पृष्ठ 657 स्कैन

सर्गः ६ ]
मनोहराकाण्डम्
६४१


तदा सा मारुतेर्धातुमयी मूर्तिः शुभावहा। गत्वाऽऽकाशे गर्जनां वै चकारातिभयंकराम्॥१९०॥
तां गर्जनां महावीरा ग्रामस्याथ बहिः स्थिताः। श्रुत्वाऽतिभयसन्त्रस्ता मृताः सर्वे क्षणेन हि॥१९१॥
अश्वा नागा वृषाश्चाथ मृताः सर्वे तदा क्षणात्। सर्वद्रव्यमये वह्नेवाऽपि परं पुरुषसञ्चितम् ॥१९२॥
पुत्रगर्भाश्च नारीणां सर्वे प्रापुः क्षयं तदा। तदा स पुरुषस्त्वेको न मृतो ब्राह्मणोत्तमः॥१९३॥
कृपया रामचन्द्रस्य मारुतेः कृपयाऽपि च। ततः प्रभाते ता नार्यः सर्वास्त्वपुरुषान्वितान्॥१९४॥
दृष्ट्वाऽतिविस्मयं प्रापुर्नाशनं स्वप्रभो बहिः। तदा विप्रं जीवितं तं दृष्ट्वाऽङ्केऽपि मारुतिम् ॥१९५॥
इतितं विस्मयाविष्टाः पप्रच्छुस्तं द्विजोत्तमम्। ततः स सकलं वृत्तं नारीः सभाषयतदा ॥१९६॥
ततस्ताः

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 658 स्कैन

६७२ आनन्दरामायणे [सर्गः ६

मारुतेः शब्दसंस्पर्शश्रवणात् व्यंघ्रिणा नराः । षण्ढका एव जायन्ते न तेभ्योऽन्यत्सुपौरुषम् ॥२०७॥
अतस्तेषामशक्तानां वीर्यं हीणंतदा द्विज । भवन्ति दुहितर एवं कश्चित्पुत्रः प्रजायते ॥२०८॥
आधिक्ये रजसः कन्या शुक्राधिक्ये सुतो भवेत् । नपुंसकः समत्वेन यथेच्छा वाऽथेश्वरेशे ॥२०९॥
अन्यत्ते कारणं वच्मि न भवन्ति सुता यतः । कारणं शृणु तस्येदं विष्णुदास द्विजोत्तम ॥२१०॥
तेषु देशेषु नार्यश्च निजराज्यमदेन हि । रतिकालोऽधः पुरुषं कृत्वा क्रीडां भजन्ति ताः ॥२११॥
न स्त्रीणां रतिकाल ताः पृष्ठं भूमिसपृशन्ति हि अतएव रतिकाल शुक्रं तु स्रवते वहिः ॥२१२॥
सूक्ष्मच्छिद्रं तथा गर्भस्थाने तन्नैव गच्छति । नासानायनकर्णानां द्वे द्वे रन्ध्रे प्रकीर्त्तिते ॥२१३॥
मेहनपादचवक्त्राणामेकैकं रन्ध्रमुच्यते । दशमं मस्तक

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

सर्गः ६ ] मनोहरकाण्डम् ६१३

पृष्ठ 659 स्कैन

सर्गः ६ ] मनोहरकाण्डम् ६१३

तस्मात्पुत्रार्थिना नारी शोषणीया कदापि न । पोषयेच्च सदाऽऽत्मानं नानाखाद्यरसायनैः ॥२२३॥
अतएव हि वैद्याश्च पालनीयाः सदा नरैः । बलाबलबोधैर्वा शास्त्रज्ञैः स्वस्वसत्त्वबलम् ॥२२४॥
पुष्टदेहं निरीक्ष्याथ न ज्ञेयं त्वधिकं बलम् । वातेनापि पुमान्पुष्टो जायतेऽत्र सदैव हि ॥२२५॥
अतो वैद्यं विना तच्च न ज्ञास्यसि बलाबलम् । अतो वैद्यास्ते प्रष्टव्याः सदा भक्तिपुरःसराः ॥२२६॥
मंत्रे तीर्थे द्विजे देवे वैद्येऽथ गणके गुरौ । यादृशी भावना स्त्रीया सिद्धिर्भवति तादृशी ॥२२७॥
अतो वैद्योक्तमार्गेण सदा गच्छेन्मृगेक्षणः । बलाबलाद्विचारेण पुत्रा एव भवंति हि ॥२२८॥
एक एव वरः पुत्रः किं जाता दश कन्यकाः । पुन्नाम्नो नरकान्पुत्रस्त्रायतेऽत्रह्वलं क्षणात् ॥२२९॥
कन्या

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 660 स्कैन

६४४ आनन्दरामायणे [ सर्गः ७


श्रीपुत्रधनदं चैतत्सर्वसौख्यप्रदं नृणाम्। इहलोके परे चापि विष्णोः सायुज्यदायकम् ॥२३८॥
संति व्रतान्यनेकानि स्वर्गे मर्त्ये रसातले। तथापि रामनवमीसमानं व्रतमुत्तमम् ॥२३९॥
विष्णुदास द्विजश्रेष्ठ न भूतं न भविष्यति। तस्मात्सदा नरैः कार्यं व्रतं चेदं महत्तमम् ॥२४०॥
एवं त्वया यथा पृष्टं तथा ते विनिवेदितम्। किमन्वच्छ्रोतुमिच्छास्ति तद्वदस्व वदामि ते ॥२४१॥
इति श्रीमत्कोटिरामचरितांतर्गते श्रीमदानन्दरामायणे वाल्मीकीये राज्यकांडे
आदिकाव्ये नवमीकथावर्णनं नाम षष्ठः सर्गः ॥ ६ ॥


सप्तमः सर्गः

( लक्षरामानामोद्यापनविधि )

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

सर्गः ७ ] मनोहरकाण्डम् ६४५

पृष्ठ 661 स्कैन

सर्गः ७ ] मनोहरकाण्डम् ६४५


विष्णुदास उवाच

त्वया गुरो शुभं प्रोक्तं रामनामप्रलेखनम् । न तस्योद्यापनं प्रोक्तं तद्वदस्व ममाधुना ॥ ९ ॥

श्रीरामदास उवाच

शृणु शिष्य भविष्यंति कथां वक्ष्यामि भूतवत् । रामनामोद्यापनस्य विस्तरेण मनोरमाम् ॥ १०॥
पाण्डुपुत्रो महावीरो बंधुभिथ युधिष्ठिरः । स्त्रिया मात्रा अष्टराज्यो वने वासं करिष्यति ॥ ११ ॥
तं द्रष्टुं द्वापरे कृष्णः कदा गच्छति वै वने । तं कृष्णं पूजयित्वा स तस्मै प्रश्नं करिष्यति ॥ १२ ॥

युधिष्ठिर उवाच

देवदेव जगन्नाथ भक्तानां वरदायक । किंचिच्चां प्रष्टुमिच्छामि मयि तुष्टोऽसि चेत्प्रभो ॥ १३॥

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 662 स्कैन
६४६आनन्दरामायणे[ सर्ग ७

श्रीरामचन्द्र उवाच

मारुते रावणादीनां राक्षसानां निवारकम्। मंत्रं ददामि सुगमं येन सर्वजयी भवेत् ॥२२॥

श्रीहनूमानुवाच

महाराज कृपासिंधो दीनानां त्वं सुतारकः। उपदेशोऽधुना कार्यस्तस्य मंत्रस्य तत्त्वतः ॥२३॥

श्रीरामदास उवाच

इति श्रुत्वा च तद्वाक्यं रहस्याहूय सत्वरम्। मारुतेर्दक्षिणे कर्णे श्रीरामेण्युपदेशितः ॥२४॥
तस्य मन्त्रस्य सकलं पुरश्चरणमुत्तमम्। लक्षसंख्यं विधायाशु प्रतस्थे दक्षिणां दिशम् ॥२५॥
तन्मंत्रस्य प्रभावेण नानाजलचराचरम्। दुर्गमं सागरं तीर्त्वा लंकामध्ये समाययौ ॥२६॥
न स लेभे तत्र शुद्धिमाशोकाख्यवनं

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 663 स्कैन

सर्गः ७ ] मनोहरकाण्डम् ६४७


न शक्तिर्न च शक्यं ते कथं त्वं भक्षयिष्यसि ।

हनूमानुवाच
श्रीरामेति परो मन्त्रः शस्त्रं मे हृदयांतरे ॥ ३५॥
तेन सर्वाणि रक्षांसि तृणरूपाणि सांप्रतम् । इत्युक्त्वाऽथ तदीयाज्ञां गृहीत्वा वनभूरुहान् ॥ ३६॥
उन्मूलन चकराय श्रुत्वा रक्षांसि चाययुः । युद्धं च तुमुल जातं पश्चान्मन्त्रप्रभावतः ॥ ३७॥
दलितं राक्षसबलं दग्धा लंका हनूमता । पुनर्गेत्वाऽशोकवन सीतां नत्वा च मारुतिः ॥ ३८॥
तदलंकारमादाय रामचन्द्रं समाययौ । रामायालंकृतिं दत्त्वा तस्थौ तत्पादसन्निधौ ॥ ३९॥
रामोऽलंकृतिमादाय तच्छ्रुत्वा मुदितोऽभवत् ।

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 664 स्कैन

६४८ आनन्दरामायणे [ सर्गः ७

जपाच्छतगुणं पुण्यं रामनामप्रलेखने ।
लक्षे लक्षे पृथक्कार्यमुद्यापनमनुत्तमम् ॥४७॥
उद्यापनविधानं च संक्षेपेण वदामि ते ।
पूर्वद्युरुपवासी स्याद्रात्रौ मण्डपिकोत्तरे ॥४८॥
रामलिङ्गात्मके भद्रे रामतोभद्रकेऽथवा ।
अष्टोत्तरसहस्रार्ये शतोत्तररुचेऽथवा ॥४९॥
धान्यराशौ मध्यदेशे कलशं स्थापयेत्ततः ।
तन्मुखे स्वर्णपात्रं वै वस्त्रस्रग्वाद्यशोभिते ॥५०॥
सीतालक्ष्मणसंयुक्तां राघवप्रतिमां शुभाम् ।
आमाषान्नपलपर्यन्तां सौवर्णी प्रतिमां यजेत् ॥५१॥
राजतीं वा ताम्रमयीं वित्ताच्छाठ्यं न कारयेत् ।
उपचारैः षोडशभिः पूजयेत्सुसमाहितः ॥५२॥
रामनामाङ्कितं हेमपत्रं तत्पुरतोऽर्चयेत् ।
कथां श्रुत्वा च विविधैर्देवदेवं क्षमापयेत् ॥५३॥
सापराधं च शरणं गतोऽस्मि निगतं हि माम् ।
दीनानाथ कृपाम्भोधि

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

सर्गः ७ ] मनोहरकाण्डम् [ ६४९

पृष्ठ 665 स्कैन

सर्गः ७ ] मनोहरकाण्डम् [ ६४९

तस्यापि च दशांशेन कुर्याद्विप्रान्नभोजनम् । पूर्वश्लोकेन वाऽन्येन हवनादि प्रकीर्तितम् ॥६३॥
अथवा ग्रन्थश्लोकानां दशांशैर्हवनं स्मृतम् । अथाऽग्रे वक्ष्यमाणरीत्या वै शकुनस्य च ॥६४॥
श्लोकं निष्कास्य वै ग्रन्थादाचरेद्धवनादिकम् । अथवा रामगायत्र्या राममंत्रैस्तु वाऽऽचरेत् ॥६५॥
हेमपत्रे त्वेक एव लेख्यः श्लोकः शुभावहः । अर्चयित्वा पूर्वोक्तैश्च हेमपत्रे संविलिख्य ॥६६॥
राममूर्तेः पुरः स्थाप्य सर्वं तद्गुरवेऽर्पयेत् । श्रीरामकवितां कृत्वा स्वीयमुद्यापनं नरैः ॥६७॥
अवश्यमेव कर्तव्यं कविताफलमीप्सुभिः । देवालयान्नशालानां वृक्षाणां वापिकूपयोः ॥६८॥
सर्वाषामपि पण्यानां विद्ध्यर्थं गेहिनां नृणाम् । काव्यानां च कवीनां च पद्यादीनां च सर्वशः

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 666 स्कैन

६६० आनन्दरामायणे [ सर्गः ७

श्लोकार्धं श्लोकपादं वाऽऽनंदरामायणस्थितम् ये पठंति नरा नित्यं ते नरा मुक्तिभागिनः । ७९॥
अश्वत्थवृक्षमूले मुनिवृक्षमूले तथा तुलस्याश्च समीपदेशे ।
पुण्यस्थले भास्करभूसुराग्रे श्रीरामचन्द्रस्य पुरः सदैव ॥८०॥
तथा सभायां द्विजवृन्दमध्ये नद्यास्तटे वा रघुनायकस्य ।
आनन्दरामायणमादरेण पठंति धन्या भुवि मानवास्ते । ८१॥
रामायणं लिखित्वा तु दातव्यं भूसुराय हि । समग्रं वा काण्डमेकं सर्गो वाऽनिसुपुण्यदः । ८२॥
सर्गस्त्वेकः प्रत्यहं हि लिखित्वा भूसुराय हि संपूज्य देयश्चानंदरामायणसमुद्भवः ॥८३॥
अशक्तेन नव श्लोकाः सदा देया विलेख्य च श्रीमदर्थे रामचन्द्रस्य विप्रेभ्यः परिवूज्य वै ॥८४॥
नित्यदानमेतदेव कर्तव्यं सर्वदा नरैः, नित्यं

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 667 स्कैन

सर्गः ७ ] मनोहरकाण्डम् ३८१


राम रामेति रामेति ये वदन्ति जना भुवि ।
महापातकिनस्तेऽपि मुक्तिं यान्ति न संशयः ॥ ९५॥

रामचन्द्रेतिमंत्रोऽस्ति वागस्ति वशवर्तिनी ।
तथापि निरये घोरे पतन्तीत्यद्भुतं महत् ॥ ९६॥

श्रीरामनामामृतमंत्रयंत्रौषधी चेन्मनसि प्रविष्टा ।
हलाहलं वा प्रलयानल वा मृत्योर्मुखं वा विशतो कुतो भीः ॥ ९७॥

आसने च तथा निद्राकाले भोजनकर्मणि ।
क्रीडने गमने नित्यं राममेव विचिन्तयेत् ॥ ९८॥

श्रूणीयाः कीर्त्तनीयाश्चिन्तनीयः सदा नरैः ।
गेयश्च रामो भूतेशयो राम एवावनीतले ॥ ९९॥

स्वर्गे सुराणाममृतं पय ऽस्ति परमं शुभम् ।
रामनामामृतं भूम्यां क्षयं नाप्नोति वै कदा ॥ १००॥

गोपीचन्दनलिप्ताङ्गो राममुद्राङ्कितो नरः ।
रामनामोच्चारकश्च तुलसीकाष्ठमालिकः ॥ १०१॥

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 668 स्कैन
६६२आनन्दरामायणे[सर्गः ७

राममुद्रा धारणीया गोपीचन्दनमिश्रिता। राममुद्रा महाश्रेष्ठा सर्वदोषनिकृन्तनी ॥१११॥
सदा देहे संधार्या गोपीचन्दनमिश्रिता। राममुद्राऽस्ति यद्देहे न पापं स्पृशते न हि ॥११२॥
स्तुतिः सर्वै रामस्य स्नातैः कार्या न्वहर्निशम्। प्राचीनैश्च नवीनैश्च स्वबुद्ध्या रचितैरपि ॥११३॥
स वाग्विसर्गो जनताऽघविप्लवो यस्मिन्प्रतिश्लोकमबद्धवत्यपि।
नामान्यनन्तस्य यशोऽङ्कितानि यच्छृण्वन्ति गायन्ति गृणन्ति साधवः ॥११४॥
कवित्वमन्यच्छुद्धं च रामनाम्नाऽङ्कितं च यत्। तज्ज्ञेयमतिशुद्धं च श्रवणात्पातकपहम् ॥११५॥
यस्मिन् रामस्य कृष्णस्य चरित्राणि महान्ति च। कवित्वे तच्छ्रवणधर्मं सदा गेयं महत्तमैः ॥११६॥
शृणु शिष्य तवाग्रेऽद्य वद्म्यहं किंचिदद्भुतम्। कवित्वविषयं यच्च

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 669 स्कैन

सर्गः ८] मनोहरकाण्डम् ६६३


चिरंजीवीति व्यासः कः कथं ज्ञेयो जनैर्भुवि । तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि सावधानमनाः शृणु ॥ १२७॥
ये गीर्वाण्या कवित्वानि करिष्यन्त्यवनीतले । व्यासांशभूतास्ते ज्ञेयाः पंडिता मानवास्त्विह ॥१२८॥
ये रामचंद्रं कृष्णं च शिवं स्तुत्या स्तुवंति हि । वर्णयंति चरित्राणि ते ज्ञेया व्यासमूर्तयः ॥१२९॥
ये राजानं च गणिकां नारीं राज्ञः सभां तथा । नरं स्तुवंति स्तुत्या ते न ज्ञेया व्यासमूर्तयः ॥१३०॥
यावद्भूत्यां तु रामस्य चरित्राणि स्तुवीत हि । तावत्स स्यन्नरो व्यासमन्ते मुक्तिं गमिष्यति ॥१३१॥
किं फलं कस्य पाठस्य पङ्क्तेरपि तदधुना । शृणु स्वस्थमना शिष्य विस्तरेणोच्यते

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 670 स्कैन

६५४ आनन्दरामायणे [ सर्गः ८

भूमिदानं यथा लोके महादानप्रकीर्तितम् । अन्नदानं बहुगुणं ततोऽपि स्यात्फलप्रदम् ॥ ८ ॥
ऋषय ऊचुः
कथं दानं प्रकर्तव्यं सुवर्णस्य परस्य च । कथं वा पात्रपात्रेति प्राप्तव्यश्वेत्यरोचथाः ॥ ९ ॥
श्रीरामदास उवाच
वसन् गुरुकुले यस्तु विद्यामभ्यास्यो धीमतः । अधीत्य शाखां पूर्णां स गयायां लभते फलम् ॥१०॥
शिष्यस्याध्यापकश्चैव संहितां पाठयेत्ततः । यदक्षरं तु गायत्रीमहापाठफलं लभेत् ॥११॥
पदपाठे कृते स्यात्तद्वृद्धं रूपद्वयात् । संहितायां द्वितीयेन गयापाठफलं स्मृतम् ॥१२॥
ततोऽप्युपरिवन्पाटीत्रिगुणं फलमाप्नुयात् । पदं च पठतस्तूर्णं फलं वै सुमहद्भवेत् ॥१३॥

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 671 स्कैन

सर्गः ८ ] मनोहराकाण्डम् ३५५


उपविद्यास्ततः स्युश्चेत्यष्टादश स्मृताः। शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दोज्योतिषम् २१।।
इत्यंगानि तु वेदस्य योऽधीते तत्फलं शृणु । महिनापाठपाठेऽर्धं लभते पाठकः फलम् ।। २२ ।।
शिक्षा घ्राणं तु वेदस्य कल्पः पाणी प्रकीर्तितौ । मुखं व्याकरणं प्रोक्तं निरुक्तं श्रोत्रमुच्यते ।। २३ ।।
ज्योतिषं नयनं प्रोक्तं छन्दः पादाविति स्मृतौ । शिक्षा ... ... ... ।।
सहस्रेण प्रकुर्वन्ति फलं तेषां चतुर्गुणम् । ... ... ।। २७ ।।
सहिनापाठतः पुण्यं संहितज्ञो लभेत् फलम्। ज्योतिष्के चापि निष्णातः ... २८।।
जातकप्रश्नमात्रेण न किञ्चत्पुण्यमीयते। वेदान्तरं गतो यो ... २९।।
न वेत्ति गणितं यस्तु ज्ञेयो नक्षत्रसूचकः। दानं नार्हति विप्रस्तु स ... ३०।।

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 672 स्कैन
१८६आनन्दरामायणे[ सर्गः ८

वेदार्थज्ञानतुल्याया द्वितीयायाः फलं शृणु । प्रत्यक्षरं तु लभते गायत्रीशतजं फलम् ॥४०॥
ये तूपयोगिनः शास्त्रादुत्पन्थेस्तेऽपि भवति हि । नेष्यत्यर्कफलदा ज्ञेया व्यवधानाच्च पादशः ॥४१॥
वेदोपनिषदामर्थं ज्ञानाधिक्याय येऽपठन् । प्रदीपं सर्वविद्यानां यो विद्वान्न्यायविस्तरम् ॥४२॥
वेदार्थज्ञानतुल्यं तु फलं तस्य प्रकीर्तितम् केवलं हेतुविद्यार्थं तु यः पठेन्न्यायविस्तरम् ॥४३॥
हेतुवादादतो भ्रष्टान्नज्ञार्था नैव यः पठेत् । स शृगालो भवेदेव षष्टितः शतसंख्यया ॥४४॥
वर्षाणि नात्र सन्देहः वृथाभाषणतत्परः । ब्राह्मं वैष्णवं मात्स्यं कौर्मं भागवतं तथा ॥४५॥
आदित्यं गरुडं स्कान्दं मार्कण्डेयमथाष्टमम् । अग्न्यग्न्याण्डलैङ्गानि ब्रह्मवैवर्तमेव च ॥४६॥
भविष्योत्तरमाग्नेयं पाद्मं

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

सर्गः ८ ] मनोहरकाण्डम् ६५७

पृष्ठ 673 स्कैन

सर्गः ८ ] मनोहरकाण्डम् ६५७

भारतं वेदतुल्यं स्यादर्थादौऽधिकमुच्यते । तत्रापि भगवद्गीता विष्णोर्नामसहस्रकम् ॥५८॥
दशाधिकफलं प्रोक्तं भारतादपि नरैः । श्रोताऽर्द्धं फलंमाप्नोति भक्तितः शृणुयात्तु यः ॥५९॥
भारतं त्वितिहासञ्च रामायणसमुद्भवम् । यद्वेदात्पुण्यं तज्ज्ञेयं रामायणस्य च ॥६०॥
पाठात्तदर्द्धं श्रवणे व्याख्यानात्तु दशाधिकम् । वाल्मीकिना कृतं यच्च शतकोटिप्रविस्तरम् ॥६१॥
तत्सर्वेषामादिभूतं महामंगलकारकम् । रामायणादेव नाना सन्ति रामायणानि हि ॥६२॥
शेषभूतं चतुर्विंशत्सहस्रं प्रथमं स्मृतम् । तथा च योग वासिष्ठमध्यात्मञ्च तथामृतम् ॥६३॥
वायुपुत्रकृतं वापि नारदोक्तं तथा पुनः । लघुरामायणं चैव बृहद्रामायणं तथा ॥६४॥
अगस्त्योक्तं महाश्रेष्ठं साररामायणं

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 674 स्कैन

६५८ आनन्दरामायणे [ सर्गः ८

भगवद्गीतया तुल्यं फलं तस्याखिलस्य च । मद्धर्मकथकश्रेष्ठैर्मद्भक्तैश्च विनिर्मितम् ॥७५॥
तत्काव्यं यः पठेत्प्राज्ञो दशांशं फलमाप्नुयात् । मद्भक्तैर्निर्मितं तच्च शतशःफलदं स्मृतम् ॥७६॥
यः करोति स्वयं काव्यं कल्पयित्वा स्वयंकथाम् तच्छ्रमो व्यर्थतामेति तच्छ्रोता च दोषभाक् ॥७७॥
पौराणीं भारतीं वापि तथा रामायणस्थिताम् । तथा पद्मपुराणस्थां कथां ग्रथति यः स्वयम् ॥७८॥
रामभक्तोऽपि लभते शक्रलोकाधिवासताम् । प्रत्यक्षरं वर्षमेकं वासस्तस्य भवेद्ध्रुवम् ॥७९॥
रामभक्तः पुराणेभ्यः कथां ग्रथति यः पुनः व्यासमूर्तिः स लभते बृहस्पतिसलोकताम् ॥८०॥
दौहित्रपोषितः शिष्यः शतग्रन्थः जलाशयः मद्धर्मप्रवणः पुत्रः षट् पुत्रा वै प्रकीर्तिताः ॥८१॥
एवं भूयामंशभूतैस्तैस्ते विचरन्ति हि

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

सर्गः ८ ] मनोहरकाण्डम् ६५९

पृष्ठ 675 स्कैन

सर्गः ८ ] मनोहरकाण्डम् ६५९

तेषां वै स्मृतयो नाम ... केचिद्वैदिकेषु कर्मस्वधिकृताः पराः ॥९१॥
अवैदिकेषु मन्त्रेषु केचिद्यज्ञरता भुवि। अवैदिकेण मन्त्रेण नाधिकारो भवेत्क्वचित् ॥९२॥
ब्रह्मचारी गृहस्थो वा वानप्रस्थो यतिस्तथा। यथोक्तं कर्म कुर्वीत विप्राणां यच्च यद्विशेषतः ॥९३॥
कदा कुत्र कथं कर्म केन कार्यमिति स्फुटम्। यच्छास्त्रं न विजानात्यथा दोषभाग्भवेत् ॥९४॥
अदेशे यत्कृतं व्यङ्गकालवेलाविहितं च यत्। प्रत्येकं बहुवक्तव्यं प्रमादेनोदितं भवेत् ॥९५॥
तस्मादावश्यकं तत्र विप्राणां च विशेषतः। स्मृत्यर्थं ज्ञानतो वापि वेदार्थज्ञानतोऽधिकम् ॥९६॥
ऋग्वेदस्योपवेदः स्यादायुर्वेदश्च हि वैदिकः। परोपकारार्थमथ

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 676 स्कैन
६६०आनन्दरामायणे[ सर्गः ८

विवेकस्तस्य कर्तव्यो द्रव्यदाने विशेषतः । यस्त्वन्नस्य क्षुधितः पात्रं पानीयस्य पिपासितः ॥१०७॥
द्रव्यदाने तु कर्तव्यं विशेषात्पात्रपरीक्षणम् । गवां गतं पयो दुग्धं नागानां पयसो विषम् ॥१०८॥
पात्रापात्रविचारण मन्वाग्रे दानमुत्तमम् । यत्तु युक्तं तथा पात्रं तथा दानं फलाधिकम् ॥१०९॥
ज्ञानाधिक्यात्तपोध्याधिक्यात्पात्रं श्रेष्ठं हि जायते । रामभक्त्य... सर्वैः संमान्यो न सर्वथा ॥११०॥
रामद्वेषी वर्जनीयो दर्शनालापनादिषु । सोऽद्य चेत्पुण्डरीकाक्षं मान्यो नान्यथा ॥१११॥
पञ्चांशेनाधिकं द्रव्याद्दानं तद्विशिष्यते । वित्तादर्थेन यद्दानं न तद्दानं स्मृतं बुधैः ॥११२॥
देशकालविशेषेण पात्रपात्रविशेषतः । दानस्य फलमृद्धिश्चाधिकं न्यूनमेव च ॥११३॥
विप्रशुल्कं तु

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें