श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)
Srimad Ananda Ramayana Hindi
महर्षि वाल्मीकि / अज्ञात द्वारा
स्रोत: Srimad Ananda Ramayana Complete 9 Kandas with Hindi Translation (उद्गम)
सर्गः १ ] मनोहरकाण्डम् ६१५
सर्गः १ ] मनोहरकाण्डम् ६१५
प्रत्यहं धर्मघटको वस्त्रसंवेष्टिताननः । ब्राह्मणस्य गृहे देयः शीतलामलजलः शुचिः ॥६१॥
ताम्बूलफलवान्द्रव्यैश्च दक्षिणाभिः समन्वितः । एष धर्मघटो दत्तो ब्रह्मविष्णुशिवात्मकः ॥६२॥
अस्य प्रदानात्सफलाः सर्वे सन्तु मनोरथाः । अनेन विधिना यस्तु धर्मकुम्भं प्रयच्छति ॥६३॥
गयादानफलं सोऽपि प्राप्नोर्नाह न संशयः । तृतीयायां चैत्रशुक्ले सीतारामौ प्रपूजयेत् ॥६४॥
कुंकुमागुरुकर्पूरमणिवस्त्रसुगन्धकैः । स्रग्गंधैर्धूपदीपैश्च दमनेन विशेषतः ॥६५॥
आदोलयेत्ततः सीतारामौ च दोलकस्थितौ । वसन्तमभ्यासाद्य तृतीयायां द्विजोत्तम ॥६६॥
सौभाग्याय तथा स्त्रीभिः सौभाग्यशयनव्रतम् । कार्यं महोत्सवेनैव सुख पुत्रसुखेप्सुभिः ॥६७॥
विशेष चात्र वक्ष्यामि तृतीयायां द्विजोत्तम ।
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें| ३६६ | आनन्दरामायणे | [ सर्गः ९ |
|---|
पाषाणनिर्मिते चापि मूर्तौ कार्यं यथामुखम् । प्रत्यहं मङ्गलद्रव्यैः सर्वैस्त्रीभिः प्रपूजनम् ॥७९॥
मासमेकं तु नारीभिः स्नानं वै शीतलाभिधम् । अवश्यमेव कर्तव्यं सीतातीर्थे विशेषतः ॥८०॥
यत्र यत्र रामतीर्थं तस्य वामेऽवनिस्तले सीतातीर्थं तत्र तत्र ज्ञेयं सीताकृतं शुभम् ॥८१॥
चैत्रशुक्लतृतीयायामारभ्य सम्यगङ्गना । यावत्तृतीया वैशाखशुक्ला तावन्निरन्तरम् ॥८२॥
शीतलामन्त्रक स्नानं स्त्रीभिः सीताप्रेमचरेत् चैत्रशुक्लतृतीयायामक्षयायां तथापि च ।८३।
तृतीयायां तु नारीभिस्स्नानस्य प्रशस्तस्तत् अन्यत्र दिवसे स्त्रीभिस्स्नानौघं न शस्यते ।८४।
प्रत्यहं चोत्सवाः कार्याः सीतातार्थे पुनः शुभैः सुवासिनीपूजनं च कार्यं भक्त्या दिने दिने । ८५ ।
सुवासिनीनां
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः १ ] मनोहरकाण्डम् ६६७
सर्गः १ ] मनोहरकाण्डम् ६६७
प्रातस्तु विधिवन्स्नात्वा वाजपेयफलं लभेत् । चैत्रे नवम्यां प्राक्पक्षे दिवा पुण्ये पुनर्वसौ ॥९६॥
उद्गते गुरुगौरांशोः स्वोच्चस्थे ग्रहपंचके । मेषे पूषणि संप्राप्ते लग्ने कर्कटकाह्वये ॥९७॥
आविरासीन्महाविष्णुः कौसल्यायां परः पुमान् । तस्मिन्दिने तु कर्तव्यमुपवासव्रतं नरैः ॥९८॥
तत्र जागरणं कुर्याद्रघुनाथपुरे जनैः । चैत्रशुद्धा तु नवमी पुनर्वसुयुता यदि ॥९९॥
सैवं मध्याह्नयोगेन महापुण्यतमा भवेत् । केवलापि प्रदोष्टव्या नवमीशब्दसंग्रहात् ॥१००॥
तस्मान्मध्याह्नयुक्ता सर्वैः कार्ये वै नवमीव्रतम् । श्रीरामनवमी प्रोक्ता कोटिसूर्यग्रहाधिका ॥१०१॥
उपोषशं जागरणं पितृनुद्दिश्य तर्पणम् । तस्मिन् दिने तु कर्तव्यं ब्रह्मप्राप्तिमभीप्सुभिः ॥१०२॥
सर्वेषामप्ययं धर्मो
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें| ६६८ | आनन्दरामायणे | [ सर्गः ९ |
|---|
उपोष्याष्टसु यामेषु पूजयित्वा यथाविधि । इमां स्वर्णमयीं रामप्रतिमां च प्रयत्नतः ॥११३॥
श्रीरामप्रीतये दास्ये रामभक्ताय धीमते । प्रीतो रामो हरत्वाशु पापानि सुवहूनि मे ॥११४॥
अनेकजन्मसम्विद्धान्यभ्यस्तानि मदोर्जितैः च ततः स्वर्णमयीं रामप्रतिमां पलमानतः ॥११५॥
निर्मितां द्विभुजां दिव्यां वामांकस्थितजानकीम् बिभ्रतीं दक्षिणकरे ज्ञानमुद्रां मनोरमाम् ॥११६॥
वामेनाधःकरेणाप्यर्हदेवीमालिङ्ग्य संस्थिताम् सिंहासने राजते च पलद्वयविनिर्मिते ॥११७॥
अशक्तो यो महानत्र स तु वित्तानुसारतः । पलेन वा तदर्धेन तदर्धार्धेन वा पुनः ॥११८॥
सौवर्णं राजतं वापि कारयेद्रघुनन्दनम् पार्श्वे भरतशत्रुघ्नौ धृतच्छत्रकराङ्कितौ ॥११९॥
चापद्वयसमायुक्तं
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः ९ ] मनोहरकाण्डम् ६६९
एवं दत्त्वा चैत्रमासे नवम्यां भूसुराय हि । दानं देयं प्रयत्नेन रामसंतुष्टिहेतवे ॥१३१॥
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें| ६७४ | आनन्दरामायणे | [ सर्गः ९ ] |
|---|
निशायां च प्रकर्तव्यमधिरामनमुत्तमम् । शुचौ देशे मण्डपादि कृत्वा पूर्वोक्तवस्तुभिः ॥ १४५ ॥
रामलिंगान्तके भद्रे धान्यराशीं महत्तमम् । सजलं कलशं स्थाप्य ताम्रपात्रं तु तन्मुखे ॥ १४६ ॥
स्थाप्य वस्त्रं दोलक्स्थं रामचन्द्रं प्रपूजयेत् । हैमी वाराजतो वापि दोलकाधिपतेः स्मृताः ॥ १४७ ॥
हैमीं पलमितां राममूर्तिः कार्या मनोरमा । तावन्मिता रौप्यमयीः सीतायाश्चापि कारयेत् ॥ १४८ ॥
नानोपचारैः संपूज्य रात्रौ जागरणं चरेत् । नृत्यगीतमंगलाद्यैः पुराणश्रवणादिभिः । १४९ ।
प्रभाते चं पुनः पूज्य रामं सीताराममन्त्रितम् । मष्टम हवनं कार्यं तिलाज्यपायसादिभिः । १५० ॥
तर्पणं राममंत्रेण क्षीरेणैव प्रकारयेत् । ततो गुरुं सपत्नीक संपूज्य
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः ९ ]
सर्गः ९ ]
मनोहरकाण्डम्
६७१
वसुकामो वसून् रुद्रान्वीर्यकामोऽथ वीर्यवान् । अन्नाद्यकामस्त्वदितिं स्वर्गकामोऽदितेः सुतान् ॥१६२॥
विद्वान् वेदान् राज्यकामः साध्यान्मंत्रांश्च विश्रुतम् ।
आयुष्कामोऽश्विनौ देवौ पुष्टिकाम इलां यजेत् ॥१६३॥
प्रतिष्ठाकामः पुरुषो रोदसी लोकमातरौ । रूपाभिकामो गंधर्वांस्त्रीं कामोऽप्सर उद्भिताम् ॥१६४॥
आधिपत्यकामः सर्वेषां यजेत परमेष्ठिनम् । यज्ञं यजेद्यशस्कामः कोशकामः प्रचेतसम् ॥१६५॥
विद्याकामस्तु गिरिशं दांपत्यार्थमुमां सतीम् । धर्मार्थं उत्तमश्लोकं तंतुं तन्वन पितॄन् यजेत् ॥१६६॥
रक्षार्थामः पुण्यजनांस्तेजस्कामो मरुद्गणान् राज्यकामो मनून्देवान् निर्ऋतिं त्वभिचर्यजेत् ॥१६७॥
कामकामो यजेत्सोममकामः पुरुषं परम् । अकामः सर्वकामो
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें६७२ आनन्दरामायणे [ सर्गः ९
रमा सा दुर्लभा मत्र्ये रन्तेऽस्मिन् रक्तता परा । रजको निर्मलकरो रागः प्रीतिः सुखप्रदा ॥१७६॥
रामठः शुद्धिदोऽन्नस्य रुचिश्च प्रकीर्तितः । राज्यं सौख्यकरं श्रेष्ठं पुत्रदा सा रजस्वला ॥१७७॥
एवं यद्यद्रराद्यं तत्तच्छ्रेष्ठं भुवि स्मृतम् । रामाद्यवर्णसाम्यैर्वा द्विजपुत्राय मयेरितम् ॥१७८॥
अन्यच्चाथ शृणुष्व त्वं यन्मया कथ्यते तव । यथा प्रेम्णाऽमनाममुद्रा तव मया शुभा ॥१७९॥
वैशी नान्यस्य देवस्य नाममुद्रा प्रजायते । रामनाम विना नाममुद्रिकातो स्फुटाक्षरम् ॥१८०॥
न रुटा रुटाने स्पष्टमेतच्च महदद्भुतम् । अत्र प्रभावो रामस्य न्व सिद्धि द्विजपुत्रत्र ॥१८१॥
अतएव रामनाम काश्यां विश्वेश्वरः सदा । स्वयं जन्तोपदिशति जन्तूनां मुक्तिहेतवे ॥१८२॥
म अर्णवममग्नं
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः १० ] | मनोहरकाण्डम् | ६७१
निवारयति तत् शीघ्रं रामनाम वरं ततः अयमेव सदा जप्यो रामेति द्वयक्षरो मनुः ॥१९३॥
इति श्रीशतकोटिरामचरितान्तर्गते श्रीमदानन्दरामायणे वाल्मीकीये मनोहरकाण्डे
उत्तरार्द्धे विशेषकालपरत्वेन पूजाविस्तारो नवमः सर्गः ॥ ९ ॥
दशमः सर्गः
( अयोध्यामें चैत्रमासकी महिमाका वर्णन )
श्रीरामदास उवाच
एवं शिष्य त्वया पूर्वं ये ये प्रश्नाः कृताः शुभाः । श्रीरामविषये ते ते मयोक्ताः परसादरात् ॥ १ ॥
इदानीं ते पुनः श्रोतुमिच्छाऽस्ति तां वदस्व माम् । यद्यम्पृच्छसि भो वत्स तत्सर्वं ते
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें| ६७४ | आनन्दरामायणे | [ सर्गः १० |
|---|
श्रेष्ठस्सर्वनागानां पक्षिणां गरुडो यथा । देवानां तु यथा विष्णुर्वर्णानां ब्राह्मणो यथा ॥१०॥
प्राणश्चप्रियवस्तूनां भार्यैव सुहृदां यथा । आपगानां यथा गंगा तेजसां तु रविर्यथा ॥११॥
आयुधानां यथा वज्रं धातूनां कांचनं यथा । वैष्णवानां यथा रुद्रो रत्नानां कौस्तुभो यथा ॥१२॥
पुण्येषु च यथा धर्म स्सतां मानसं यथा ।
मासानां धर्महेतूनां चैत्रमासस्तथा स्मृतः । नानेन सदृशो लोके विष्णुप्रीतिविधायकः ॥१३॥
चैत्रस्नाने च खिन्ने मीने प्रातर्भूर्योदयात् । लक्ष्मीसहायी भगवान्प्रीतिं तस्मिन्करोत्यलम् ॥१४॥
जन्तूनां प्रीणनं यद्वदन्नेनैव हि जायते । तद्वच्चैत्रे च स्नानेन विष्णुः प्रीणात्यसंशयः ॥१५॥
यश्चैत्रस्नाननिरतान् जनान् दृष्ट्वाऽनुमोदते । तावन्मात्रेऽपि विमुक्ताघो
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः १०] मनोहरकाण्डम् १७९
सर्गः १०] मनोहरकाण्डम् १७९
न हि चैत्रसमो मासो न कृतेन समं युगम् । न च वेदसमं शास्त्रं न तीर्थं गंगया समम् ॥२६॥
न जलेन समं दानं न सुखं भार्यया समम् । न हि चैत्रसमं लोके पवित्रं कश्यपो विदुः ॥२७॥
तस्मादयं चैत्रमासः शेषशायिप्रियः सदा । अव्रतेन नयेद्यस्तु चांडालत्वं स ऋच्छति ॥२८॥
यथा गृहं सर्वगुणोपपन्नं परिच्छदैर्हीनमशोभने तथा ।
यथैव कन्या सकलैर्गुणैर्युक्ताप्यलंक्रियाहीनतया न शोभते ॥२९॥
शाकं तु षड्रसयुतेन हीनं न शोभते सर्वगुणोपपन्नम् ।
यथा ललनामेव विना सभा नैवोत्सवेन हीना ललना न शिष्ये ॥
तथाऽन्यमासेषु कृतो हि धर्मश्चैत्रेण हीनश्च वृथैव याति ॥३०॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन येन केनापि वेदिना । चैत्रमासस्य यो धर्मः कर्तव्य इति
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें६७६ आनन्दरामायणे [ सर्ग १०
ऋषभः पापिनां शास्ता त्वं नृपं समदर्शनः । गृहाणार्थ्यं मया दत्तं यथोक्तफलदो भव ॥३९॥
इति चार्घ्यं समर्प्याथ पश्चात्स्नानं समाचरेत् । वाससी परिधायाथ कुर्यात् कर्माणि सर्वशः ॥४०॥
जानकीकांतमभ्यर्च्य प्रसूनैर्मधुसंभवैः । श्रुत्वा रामकथां दिव्यामेतन्मासप्रशंसिनीम् ॥४१॥
कोटिजन्मार्जितात्पापान्मुक्तो मोक्षमवाप्नुयात् । चैत्रे यः कांस्यभोजी हि तथा चाश्रुतसत्कथः ॥४२॥
न स्नानञ्चाप्यदत्ता च नारकानेव विंदति । यथा माघः प्रयागे हि स्नानतः पुण्यमिच्छताम्॥४३॥
कार्तिकोऽपि यथा काश्यां पञ्चगङ्गाजले स्मृतः । द्वारकायां यथा प्रोक्तो वैशाखो माधवप्रियः । ४४॥
अयोध्यायां रामतीर्थे तथा चैत्रे प्रकीर्तितः । प्रयागे मासमात्रेण यत्फलं प्राप्यते नरैः ॥४५॥
अयोध्यायां रामतीर्थे सकृत्स्नानेन तत्फलम्
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्ग १०] मनोहरकाण्डम् १७७
सर्ग १०] मनोहरकाण्डम् १७७
मार्गे छायां तु यः कुर्यान्म स्वर्गे च मदायते । मल्लिं मल्लारकां वाऽय यों लाथ मिच्छति ।५५।
व्यजनं व्यजनाकांक्षी दानमेतत्तु चैत्रके।
जलं छत्रं तु व्यजनं दानं मीने विशिष्यते । चैत्रे मासे तु सम्प्राप्ते ब्राह्मणाम् कुसुमोत्करे ।५६।
अल्पोदकद्रुमं तु चानको भुवि जायते । चैत्रे देयं जलं चान्नं तथा शय्या मनोरमा ।५७।
आदर्शदानं ताम्बूलगुडदानं प्रकारयेत् । गोधूममुद्गयोर्दानं दानं दध्यादनस्य च ।५८।
घृतयुक्तं कांस्यपात्रं दानमित्युत्तमस्य च । तथा श्रीफलदानं च दानं चाम्रफलस्य च ।५९।
सूक्ष्मवस्त्रमंचकयोः पानपात्रं कमण्डलम् । यतीनां दण्डदानं वै तैलदानं मठेषु च ॥६०।
जीर्णोद्धारं मठानां च घटानां करणं तथा । प्रासादकरणं चैव
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें६७८ आनंदरामायणे [ सर्गः १०
देववेदाद्विजानां च गुरुगोत्रतिनां तथा। स्त्रीराजमहतां निंदां चैत्रस्नायी विवर्जयेत् ॥ ७३॥
माषमांसं विषं चूर्णं फले जंबीरमासम्। धान्ये मयूरिका प्रोक्ता चान्नं पर्युषितं तथा ॥७४॥
ब्रह्मचर्यमधःसुप्तिः पत्रावल्यां च भोजनम्। चतुर्थकाले भुंजीत कुर्याद्दानं सदा व्रती ॥७५॥
संवत्सरप्रतिपदि तैलमभ्यंग तु कारयेत्। चैत्रस्नायी नरोऽन्यत्र तैलाभ्यंगं न कारयेत् ॥ ७६॥
अलाबुं वापि वृंताकं कूष्मांडं पूर्तीफलम्। श्लेष्मातकं कलिंगं च कपित्थं चैव वर्जयेत् ॥७७॥
रजस्वलां त्यजेन्म्लेच्छपतितान्त्यजकैः सह। द्विजाद्विट्वेदवाह्यैश्च न वदेन्म्यर्वदा व्रती ॥७८॥
पलांडु लशुनं चैव छत्राकं गृंजनं तथा। नालिकामूलकं शिग्रुं चैत्रस्नायी विवर्जयेत् । ७९।
एभिः स्पृष्टं शपाकेश्च
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः १०] प्रबोधकाव्यम् १७९
तावच्च शीतला गौरी स्नातव्या भूतलेऽमये । मीनाक्षीह तु नारीभिः पूजनीया च जानकी ॥९०॥
तृतीया या तु चैत्रस्य सितपक्षेऽथवा तथा । वैशाखशुक्लपक्षे या तृतीयाऽक्षय्यसंज्ञिका ॥९१॥
नारी या शीतलागौरींनैतन्नानपरायणा अन्यत्र मा करोत्वेवंनपोसिद्धिर्नान्यादिने कदा ॥९२॥
त्रिंशच्च तिथयः पुष्याश्चैत्रमासे महत्तमाः । तथापि हि विशेषोऽत्र तिथीनां वर्ण्यते मया ॥९३॥
चैत्रमासे कृष्णपक्षे पंचमी दशमी तथा । एकादशी द्वादशी च शिवरात्रिस्तथा तथा ॥९४॥
एताः शुभर्भवेत्कृष्णे महापातकनाशनाः । इदानीं चैत्रमासस्य भिक्षपक्षोद्भवाः शुभाः ॥९५॥
वर्ण्यन्ते तिथयः श्रेष्ठा नराणां हितकाम्यया । संवत्सरप्रतिपद्भारभ्य वज्रमीदिनम् ॥९६॥
यावत्ताबच्छुभाः शस्ताः स्नानदानादिकर्मणि । यत्कृतं च प्रतिपदि
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें| ६८० | आनन्दरामायणे | [ सर्ग १० |
|---|
रामजन्ममहोत्सवार्थं प्रीत्यर्थं राघवस्य च । गृहे गृहे नरैः कार्याः पूजोपाया भक्तितः ॥१०७॥
गृहे देवालये वाऽथ गोष्ठे वृन्दावने शुभे । सम्मार्जनादिकं नित्यं कार्यं चन्दनवारिभिः ॥१०८॥
ततः पाथरजेश्चैव नानोपद्यादिकानि हि । लेखनीयानि भूम्यां तु नीलपीतादिवर्णकैः ॥१०९॥
अष्टोत्तरसहस्रस्य रामतोभद्रमुत्तमम् । शतास्यं वा लिखेद्भद्रमथवाऽन्यन्मनोरमम् ॥११०॥
तस्योपरि महत् रम्यंविचित्रवर्णश्च मण्डपः । देयो द्वाराणि चत्वारि कार्याणि तोरणानि च ॥१११॥
कदलीस्तंभयुक्तानि इक्षुदण्डयुतानि च । नानावण्टाकिङ्किणीभिर्ध्वनितान्युज्ज्वलानि च ॥११२॥
रम्यादाशर्मैडिनानि विचित्राणि शुभानि च । नानाचित्रवितानैश्च
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः १० ] मनोहरकाण्डम् ६८१
श्लोकं वा श्लोकपादं वा यद्वाऽप्याधमक्षरम् । नवरात्रे पठिष्यन्ति चैत्रे ते मोक्षभागिनः ॥१२४॥
एवं हि प्रत्यहं कार्यं कौसल्यारामपूजनम् । मधुप्राशौ तु नारीणां तन्न कार्यं प्रपूजनम् ॥१२५॥
सपुत्रद्विजवर्गाणां विशेषान्पूजनं स्मृतम् । वस्त्रालङ्कारयुक्तं चित्रभोजनभोजनम् ॥१२६॥
एवं कृत्वा विधिं सर्वं नवम्यां च विसर्जनम् । पूजयित्वा रामचन्द्रं वाहनाङ्कसुनाटकम् ॥१२७॥
भेरीमृदङ्गघोषैश्च तूर्यदुन्दुभिनिःस्वनैः । वारस्त्रीणांनृत्यैश्च गायकानां च गायनैः ॥१२८॥
एवं नानामहोत्साहैर्दिनेन सहतोषितम् । चामरैर्वीज्यमानं च पुष्पके संस्थितं परम् ॥१२९॥
रामोद्यानिकं नीत्वा रथात्समुत्तरेत्ततः । स्नापयेद्रघुवीरं हि पुण्यतोयैरनेकशः परम् ॥१३०॥
रुद्रसूक्तैर्विष्णुसूक्तैः सहस्रैर्नामभिस्तु
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें६८२ आनन्दरामायणे [ सर्गः १०
अतः परं प्रवक्ष्यामि चैत्रोद्यापनकं विधिम् । यत्कृत्वा सफलं सर्वं चैत्रस्नानं तु जायते ॥१४२॥
चैत्रे मासि सिते पक्षे या चैकादशी तिथिः । सर्वासु तिथिषु श्रेष्ठा चोपोष्या व्रतकाङ्गिभिः ॥१४३॥
श्रेष्ठा सा द्वादशी ज्ञेया यस्यां तु यमपूजनम् कार्यं दध्योदनं दत्त्वा जलकुंभः प्रदीयताम् ॥१४४॥
तिस्रश्च तिथयः श्रेष्ठाश्चैत्रे मासि महत्ससाः । त्रयोदशी तथाभूता पौर्णमासी तथैव च ॥१४५॥
यासु स्नानञ्च दानं च सर्ववाञ्छितदायकम् । येनै स्नानं चैत्रमासे न स्नातं नवरात्रके । १४६॥
तैस्तु चांत्यादिने स्नात्वा चैत्रस्नानफलम्भजेत् । तासु श्रेष्ठा पूर्णिमा हि सर्वपातकनाशिनी ॥१४७।
तस्यामुद्यापनं प्रोक्तं चैत्रस्नानफल प्रये । उपोष्य च चतुर्दश्यां
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसर्गः ११ ] मनोहरकाण्डम् ५८३
अतादस्माच्च यत्पापं सप्तजन्मकृतं मया । तत्सर्वं नाशमायातु स्थिरा मे चास्तु संततिः ॥ १५९॥
मनोरथास्तु सफलाः संतु नित्यं ममार्चनात् । देहांते वैष्णवं स्थानं मम चास्त्वतिदुर्लभम् ॥ १६०॥
इति क्षमाप्य तान् विप्रान् प्रसाद्य च विसर्जयेत् । तामर्चां गुरवे दद्याद्रत्नपुष्कां सदा व्रती ॥ १६१॥
ततः सुहृत्प्रियैर्युक्तः स्वयं भुंजीत भक्तिमान् । एवमुद्यापनविधिंश्चैत्रस्नानफलाप्तये ॥ १६२॥
सविस्तरश्च कर्तव्यश्चैत्रस्नानपरायणैः । एवं यः कुरुते सम्यक् चैत्रस्नानव्रतं नरः ॥ १६३॥
सर्वपापैर्विनिर्मुक्तो विष्णुमायुज्यमाप्नुयात् । सर्वव्रतैः
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें३८४ आनन्दरामायणे [ सर्गः १२
चैत्रे मासि सिते पक्षे नवम्यां परमे दिने । पुनर्वस्वृक्षसंयुक्त प्रोच्चस्थे ग्रहपंचके ॥ ४ ॥
मध्याह्ने प्रकटो जातः श्रीरामो राजसद्मनि । आनन्दश्च तदा जातः सर्वत्र जगतीतले ॥ ५ ॥
देवदुंदुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः शुभावपत् । राजसद्मनि वाद्यानां संघा नेदुः पृथक् पृथक् ॥ ६ ॥
ननृतुर्वारनार्यश्च जगुर्गीतं मनोरमम् । तदा सर्वं हि भूमिस्या जना द्रष्टुं शिशुं शुभम् ॥ ७ ॥
प्रययुर्नृपजं बालं दृष्ट्वा मुदमवाप्नुयुः । नानाविमानमारूढा दिवि देवाः सवासवाः । ८ ॥
मिलित्वा राघवं द्रष्टुं कौसल्याजठरोद्भवम् । ब्रह्मा रुद्रश्च सूर्य्यश्च देवेंद्रोऽदितिसुताः शुभाः । ९ ॥
उत्सवान् विदधुः सर्वं तदा श्रीरामजन्मनि । एवमुत्साहसमये देवा हर्षाद्दिवि स्थिताः । १० ॥
नमस्कृत्य रामचन्द्रं तुष्टुवुर्विविधैः स्तवैः । प्रोचुस्तदा सुराः सर्वे हर्षाहर्षं रघूत्तमम् ॥ ११ ॥
अद्य धन्या वयं देव मुक्ताश्चासुरजद्भयात् । यन्निमित्तं त्वया देव ह्यवतारः कृतो भुवि , १२॥
अस्माकं हर्षकालोऽयं नैवदेव कृपानिधे । तस्मादयं सदा पुण्यः श्रेष्ठः कालो भविष्यति ॥१३॥
त्वं चाप्यंगीकुरुष्व द्य देह्यस्मै सुवहून् वरान् इति तेषां वचः श्रुत्वा देवानां राघवः शुभम् ॥ १४।
तुतोष नितरां तेषु वरंदेषु भगवान्हरिः ।
श्रीराम उवाच
सम्यक् प्रोक्तं सुराः सर्वे त्रैलोक्योपकारकम् १५।
भवद्भिः प्रार्थितोऽहं तु हर्षकाले महत्समे । शृणुध्वं वचनं मेऽद्य यद्वषांत्प्रोच्यते मया ।। १६ ।।
सर्वषामेव मासानां श्रेष्ठोऽयं भविष्यति । वैशाखात्कात्तिकः श्रेष्ठः कार्त्तिकान्माघ एव च । १७।
माधमासादथाद्य चैत्रमासो भविष्यति । चैत्रमासे कृतं दत्तं हुतं स्नातं विचितितम् । १८ ॥
सर्वं कोटिगुणं प्रोक्तमयोध्यायां विशेषतः । यत्पुण्यञ्च समेधेन यद्गोमेधेन वै फलम् ॥ १९।
यत्फलं सोमयागेन तच्चैत्रे स्नानमात्रतः । सूर्य्यग्रहे कुरुक्षेत्रे यत्पुण्यः स्नानदानतः । २० ।
उसका उत्तर देता हूँ सुनो-॥ २ । अयोध्या नगरीक पालक महाराज दशरथकी रानी कौमल्याके उदरसे चैत्रमासके शुक्लपक्षको नवमी तिथिको पुनर्वसु नक्षत्रमे जब कि पांच ग्रह केंच स्थानमे वैठे थे, तव मध्याह के समय अयोध्या दशरथक घरम श्रीरामचन्द्रजी अवतरे । उस समय जगततलमें सर्वत्र आनन्द छा गया ॥३-५॥
देवताभान दुन्दुभियां बजायी और पुष्पवृष्टि की । राजाके महलोंमें अलग-अलग विविध प्रकारके बाजे बजे ॥ ६ ॥ वेश्याय नाचन और गाने लगीं उस समय पृथ्वीमण्डलके प्रमुख मनुष्य उस बच्चेको देखनेके लिए आये और उस देख देखकर बड़ प्रसन्न हुए । उसो तरह नाना प्रकारके विमानोपर चढ़-चढ़कर इन्द्र आदि देवता भी एकत्र होकर कौसल्याके गभस उत्पन्न रामको देखनेके लिए आये । उस समय ब्रह्मा, रुद्र, सूर्य तथा देवेन्द्र आदि देवताओने श्रीरामचन्द्रजीके जन्मक उपलक्ष्यमे विविध उत्सव किये । इस तरह उत्साहके समय आकाशमे विद्यमान दबला रामको प्रणाम करके ना। प्रकारके स्तोत्रोंसे स्तुति कर रहे थे । समय पाकर देवतालोंने रामसे कहा- । ७-११ ॥ हे देव ! अज हम लोग धन्य हैं । अब हम लोग राक्षसोंके भयसे मुक्त हो गये । क्योंकि इसीलिए आपने अवतार लिया है ॥ १२ ॥ हे देव ! हे कृपानिधे ! यह हम लोगोंके लिए महान् हर्षका समय है । इसीके कारण यह पवित्र समय सर्वश्रेष्ठ माना जायगा ॥ १३ ॥ आप भी इस बातको अङ्गीकार करते हुए इस समयको बहुतसे वरदान दीजिए । उनकी ऐसी बात सुनकर भगवान् रामचन्द्रजी उन-पर बहुत प्रसन्न हुए और कहा-हे देवताओ ! आपलोगोंने बड़ी अच्छी बात कही है और तीनो लोकोंके उपकार करनेवाले विविध स्तोत्रोंसे स्तुति की है। इससे मै बहुत प्रसन्न होकर कहता हूँ । १४-१६ ॥ यह मास सब मासोंमें श्रेष्ठ होगा । वैशाखसे कार्तिक श्रेष्ठ है, कार्तिकस माघ श्रेष्ठ है और माघस भी यह चैत्रमाह श्रेष्ठ होगा । इस मासमें किया हुआ दान, हवन, स्नान और ध्यान यह सब कर्म करोड़गुना फल देगा और अयोध्यामे तो उससे भी विशेष फल प्राप्त होगा जो फल अश्वमेधसे होता है, जो फल गोमेधसे होता है