संक्षिप्त नृसिंह पुराण (सचित्र हिन्दी अनुवाद सहित)
Sankshipta Narasimha Purana Gita Press
महर्षि व्यास द्वारा
स्रोत: Gita Press Gorakhpur · Gita Press Gorakhpur (उद्गम)
४८ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १२
४८ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १२
बारहवाँ अध्याय
यम और यमीका संवाद *
सूत उवाच
सूतजी बोले- समस्त पापोंको नष्ट करनेवाली
श्रुत्वेमाममृतां पुण्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् ।
और अमृतके समान मधुर इस पावन कथाको सुनकर
धर्मात्मा शुकदेवजी तृप्त न हुए—उनकी श्रवणविषयक
अवितृप्तः स धर्मात्मा शुको व्यासमभाषत ॥ १
इच्छा बढ़ती ही गयी; अतः वे व्यासजीसे बोले ॥ १ ॥
श्रीशुक उवाच
श्रीशुकदेवजी बोले- पिताजी ! बुद्धिमान्
अहोऽतीव तपश्चर्या मार्कण्डेयस्य धीमतः ।
मार्कण्डेयजीकी तपस्या बड़ी भारी और अद्भुत है, जिन्होंने
साक्षात् भगवान् विष्णुका दर्शन किया और मृत्युपर
येन दृष्टो हरिः साक्षाद्येन मृत्युः पराजितः ॥ २
विजय पायी । तात ! पापोंको नष्ट करनेवाली इस विष्णु-
न तृप्तिरस्ति मे तात श्रुत्वेमां वैष्णवीं कथाम् ।
सम्बन्धिनी पावन कथाको सुनकर मुझे तृप्ति नहीं हो रही
पुण्यां पापहरां तात तस्मादन्यत्तु मे वद ॥ ३
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअध्याय १२ ] यम और यमीका संवाद ४९
यम्युवाच यमी बोली—जो भाई अपनी योग्य बहिनको उसके
चाहनेपर भी न चाहे, जो बहिनका पति न हो सके,
न भ्राता भगिनीं योग्यां कामयन्तीं च कामयेत्। उसके भाई होनेसे क्या लाभ? जो स्वामीकी इच्छा
भ्रातृभूतेन किं तस्य स्वसुर्यो न पतिर्भवेत् ॥ १० रखनेवाली अपनी कुमारी बहिनका स्वामी नहीं बनता,
उस भ्राताको ऐसा समझना चाहिये कि वह पैदा ही
अभूत इव स ज्ञेयो न तु भूतः कथञ्चन। नहीं हुआ। किसी तरह भी उसका उत्पन्न होना नहीं
अनाथां नाथमिच्छन्तीं स्वसारं यो न नाथति ॥
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें५० श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १२
५० श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १२
यम उवाच
स्वयम्भुवापि निन्द्येत लोकवृत्तं जुगुप्सितम्।
प्रधानपुरुषाचीर्णं लोकोऽयमनुवर्तते॥ २२
तस्मादनिन्दितं धर्मं प्रधानपुरुषश्चरेत्।
निन्दितं वर्जयेद्यत्नादेतद्धर्मस्य लक्षणम्॥ २३
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।
स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते॥ २४
अतिपापमहं मन्ये सुभगे वचनं तव।
विरुद्धं सर्वधर्मेषु लोकेषु च विशेषतः॥ २५
मत्तोऽन्यो यो भवेद्यो वै विशिष्टो रूपशीलतः।
तेन सार्धं प्रमोदस्व न ते भर्ता भवाम्यहम्॥ २६
नाहं स्पृशामि तन्वा ते तनुं भद्रे दृढव्रतः।
मुनयः पापमाहुस्तं यः स्वसारं निगृह्णति॥ २७
यम बोले— बहिन! कुत्सित लोकव्यवहारकी निन्दा ब्रह्माजीने भी की है। इस संसारके लोग श्रेष्ठ
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअध्याय १३ ] पतिव्रताकी शक्ति; उसके साथ एक ब्रह्मचारीका संवाद ५१
व्यास उवाच
असकृत् प्रोच्यमानोऽपि तया चैवं दृढव्रतः।
कृतवान् न यमः कार्यं तेन देवत्वमाप्तवान् ॥ ३५
नराणां दृढचित्तानामेवं पापमकुर्वताम्।
अनन्तं फलमित्याहुस्तेषां स्वर्गफलं भवेत् ॥ ३६
एतत्तु यम्युपाख्यानं पूर्ववृत्तं सनातनम्।
सर्वपापहरं पुण्यं श्रोतव्यमनसूयया ॥ ३७
यश्चैतत् पठते नित्यं हव्यकव्येषु ब्राह्मणः।
संतृप्ताः पितरस्तस्य न विशन्ति यमालयम् ॥ ३८
यश्चैतत् पठते नित्यं पितृणामनृणो भवेत्।
वैवस्वतीभ्यस्तीव्राभ्यो यातनाभ्यः प्रमुच्यते ॥ ३९
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें५२ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १३
५२ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १३
स्वधर्मकार्यनिरतः परधर्मपराङ्मुखः। | अपने धर्मके अनुकूल कार्योंमें तत्पर और परधर्मसे विमुख
ऋतुकालाभिगामी च अग्निहोत्रपरायणः॥ ४ | रहनेवाले थे। वे ऋतुकाल आनेपर ही पत्नी-समागम करते
सायंप्रातर्महाभाग हुत्वाग्निं तर्पयन् द्विजान्। | और प्रतिदिन अग्निहोत्र किया करते थे। महाभाग! कश्यपजी
अतिथीनागतान् गेहं नरसिंहं च पूजयत्॥ ५ | नित्य सायं और प्रातःकाल अग्निमें हवन करनेके पश्चात्
तस्य पत्नी महाभागा सावित्री नाम नामतः। | ब्राह्मणों तथा घरपर आये हुए अतिथियोंको तृप्त करते हुए
पतिव्रता महाभागा पत्युः प्रियहिते रता॥ ६ | भगवान् नृसिंहका पूजन किया करते थे। उनकी परम
भर्तुः शुश्रूषणेनैव दीर्घकालमनिन्दिता। | सौभाग्यशालिनी पत्नीका नाम सावित्री था। महाभागा सावित्री
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअध्याय १३ ] पतिव्रताकी शक्ति; उसके साथ एक ब्रह्मचारीका संवाद ५३
भिक्षाटनं तु कृत्वासौ जपन् वेदममन्द्रितः। | वहाँ जाकर वह 'ब्रह्मचारी' के रूपमें विख्यात हुआ।
कुर्वन्नेवाग्निकार्यं तु नन्दिग्रामे च तस्थिवान् ॥ १९ | भिक्षाटन करके जीवन-निर्वाह करता हुआ वह
| आलस्यरहित हो वेदके स्वाध्याय तथा अग्निहोत्रमें तत्पर
मृते भर्तरि तन्माता पुत्रे प्रव्रजिते तु सा। | रहकर उसी नन्दिग्राममें रहने लगा। इधर उसकी माता
दुःखाद्दुःखमनुप्राप्ता नियतं रक्षकं विना ॥ २० | अपने स्वामीके मरने और पुत्रके विरक्त होकर घरसे
| निकल जानेके बाद किसी नियत रक्षकके न होनेसे
अथ स्नात्वा तु
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें५४ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १३
५४ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १३
[संस्कृत श्लोक]
तयैवमुक्तः सावित्र्या भिक्षामदाय सोऽग्रतः।
चिन्तयन् मनसा तस्याः शक्तिं दूरार्थवेदिनीम्॥ ३१
एत्याश्रमे मठे स्थाप्य भिक्षापात्रं प्रयत्नतः।
पतिव्रतायां भुक्तायां गृहस्थे निर्गते पतौ॥ ३२
पुनरागम्य तद्गेहं तामुवाच पतिव्रताम्।
ब्रह्मचार्युवाच
प्रब्रूह्येतन्महाभागे पृच्छतो मे यथार्थतः॥ ३३
विप्रकृष्टार्थविज्ञानं कथमाशु तवाभवत्।
इत्युक्ता तेन सा साध्वी सावित्री तु पतिव्रता॥ ३४
तं ब्रह्मचारिणं प्राह पृच्छन्तं गृहमेत्य वै।
शृणुष्वावहितो ब्रह्मन् यन्मां त्वं परिपृच्छसि॥ ३५
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि स्वधर्मपरिबृंहितम्।
स्त्रीणां तु पतिशुश्रूषा धर्म
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअध्याय १३ ] पतिव्रताकी शक्ति; उसके साथ एक ब्रह्मचारीका संवाद ५५
पक्षी दग्धः सुदुर्बुद्धे पापात्मन् साम्प्रतं वृथा। शक्ति प्राप्त हुई है। दुर्बुद्धि पापात्मन् ! तुमने व्यर्थ ही
वृथा स्नानं वृथा तीर्थं वृथा जप्तं वृथा हुतम् ॥ ४४ पक्षियोंको जलाया। इस समय तुम्हारा किया हुआ स्नान,
तीर्थसेवन, जप और होम—सब व्यर्थ है। ब्रह्मन् ! जिसकी
स जीवति वृथा ब्रह्मन् यस्य माता सुदुःखिता। माता अत्यन्त दुःखमें पड़ी हो, वह व्यर्थ ही जीवन धारण
यो रक्षेत् सततं भक्त्या मातरं मातृवत्सलः ॥ ४५ करता है। जो पुत्र मातापर दया करके भक्तिपूर्वक निरन्तर
उसकी रक्षा करता है, उसका किया हुआ सब कर्म यहाँ
तस्येहानुष्ठितं सर्वं फलं चामुत्र चेह हि। और परलोकमें भी फलप्रद होता है।
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें५६ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १४
पुनर्मृतायां भार्यायां भविता त्वं त्रिदण्डकः। फिर तुम अपनी पत्नीकी मृत्युके बाद त्रिदण्डी (संन्यासी)
स यत्याश्रमधर्मेण यथोक्त्यानुष्ठितेन च। हो जाओगे। वहाँ संन्यासाश्रमके लिये शास्त्रविहित
नरसिंहप्रसादेन वैष्णवं पदमाप्स्यसि॥ ५८ धर्मका यथावत् रूपसे पालन करनेपर भगवान् नरसिंहकी
प्रसन्नतासे तुम विष्णुपदको प्राप्त कर लोगे।' तुम्हारे
भाव्यमेतत्तु कथितं मया तव हि पृच्छतः। पूछनेपर मैंने ये भविष्यमें होनेवाली बातें तुमसे बतला
मन्यसे नानृतं त्वेतत् कुरु
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंयहाँ पृष्ठ का पूर्ण लिप्यन्तरण (Transcription) प्रस्तुत है:
अध्याय १४ ] तीर्थसेवन और आराधनासे भगवान्की प्रसन्नता ५७
[बायाँ स्तम्भ - मूल संस्कृत श्लोक]
स्नात्वा स गङ्गां यमुनां सरस्वतीं
पुण्यां वितस्तामथ गोमतीं च।
गयां समासाद्य पितॄन् पितामहान्
संतर्पयन् सन् गतवान् महेन्द्रम्॥ ४
तत्रापि कुण्डेषु गिरौ महामतिः
स्नात्वा नु दृष्ट्वा भृगुनन्दनोत्तमम्।
कृत्वा पितृभ्यस्तु तथैव तृप्तिं
व्रजन् वनं पापहरं प्रविष्टः॥ ५
धारां पतन्तीं महतीं शिलोच्चयात्
संधार्य भक्त्या त्वनु नारसिंहे।
शिरस्यशेषाघविनाशिनीं तदा
विशुद्धदेहः स बभूव विप्रः॥ ६
विन्ध्याचले सक्तमनन्तमच्युतं
भक्तैर्मुनीन्द्रैरपि पूजितं सदा।
आराध्य
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें५८ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १५
५८ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १५
विविक्तदेशे विपुले कुशासने
निवेश्य सर्वं हृदयेऽस्य सर्वम्।
बाह्यं समस्तं गुणमिन्द्रियाणां
विलीय भेदं भगवत्यनन्ते॥ १३
विज्ञेयमानन्दमजं विशालं
सत्यात्मकं क्षेमपदं वरेण्यम्।
संचिन्त्य तस्मिन् प्रविहाय देहं
बभूव मुक्तः परमात्मरूपी॥ १४
इमां कथां मुक्तिपरां यथोक्तां
पठन्ति ये नारसिंहं स्मरन्तः।
प्रयागतीर्थप्लवने तु यत्फलं
तत् प्राप्य ते यान्ति हरेः पदं महत्॥ १५
इत्येतदुक्तं तव पुत्र पृच्छतः
पुरातनं पुण्यतमं पवित्रकम्।
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअध्याय १६ ] भगवान् विष्णुके ध्यानसे मोक्षकी प्राप्तिका प्रतिपादन ५९
अव्यक्तमूलप्रभवस्तस्मादग्रे तथोत्थितः । संसारवृक्षका वर्णन करता हूँ, जिसने इस सारे दृश्य-
बुद्धिस्कन्धमयश्चैव इन्द्रियाङ्कुरकोटरः ॥ ५ प्रपञ्चको व्याप्त कर रखा है। यह संसारवृक्ष अव्यक्त
परमात्मारूपी मूलसे प्रकट हुआ है। उन्हींसे प्रकट होकर
महाभूतविशाखश्च विशेषैः पत्रशाखवान्। हमारे सामने इस रूपमें खड़ा है। बुद्धि (महत्तत्त्व)
धर्माधर्मसुपुष्पश्च सुखदुःखफलोदयः ॥ ६ उसका तना है, इन्द्रियाँ ही उसके अङ्कुर और कोटर
हैं, पञ्चमहाभूत उसकी बड़ी-बड़ी डालियाँ हैं, विशेष
आजीव्यः सर्वभूतानां ब्रह्म वृक्षः
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें६० श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १६
६० श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १६
यः कामक्रोधलोभैस्तु विषयैः परिपीडितः । | समुद्रमें गिरा हुआ है तथा काम, क्रोध, लोभ और
बद्धः स्वकर्मभिर्गौणैः पुत्रदारैषणादिभिः ॥ २ | विषयोंसे पीड़ित होकर अपने कर्ममय मुख्य बन्धनों
| तथा पुत्रैषणा और दारैषणा आदि गौण बन्धनोंसे आबद्ध
स केन निस्तरत्याशु दुस्तरं भवसागरम् । | है, वह मनुष्य इस दुस्तर भवसागरको कैसे शीघ्र पार
पृच्छामाख्याहि मे तात तस्य मुक्तिः कथं भवेत् ॥ ३ | कर सकता है ? उसकी मुक्ति कैसे हो सकती है ?
| हमारे इस प्रश्नका समाधान कीजिये ॥ १-३ ॥
श्रीव्यास उवाच |
| श्रीव्यासजी बोले- महाप्राज्ञ पुत्र ! मैंने पूर्वकालमें
शृणु वत्स महाप्राज्ञ यज्ज्ञात्वा मुक्तिमाप्नुयात् ।
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअध्याय १६ ] भगवान् विष्णुके ध्यानसे मोक्षकी प्राप्तिका प्रतिपादन ६१
यस्त्वात्मानं निबध्नाति कर्मभिः कोशकारवत्। महान् पङ्कमें उस तरह डूब जाता है, जैसे कीचड़में
तस्य मुक्तिं न पश्यामि जन्मकोटिशतैरपि॥ १५ फँसी हुई बूढ़ी गाय। जो रेशमके कीड़ेकी भाँति अपनेको
कर्मोंके बन्धनसे बाँध लेता है, उसके लिये करोड़ों जन्मोंमें
तस्मान्नारद सर्वेशं देवानां देवमव्ययम्। भी मैं मुक्तिकी सम्भावना नहीं देखता। इसलिये नारद!
आराधयेत्सदा सम्यग् ध्यायेद्विष्णुं समाहितः॥ १६ सदा समाहितचित्त होकर सर्वेश्वर अविनाशी देवदेव
भगवान् विष्णुका सदा भलीभाँति आराधन और ध्यान
यस्तं विश्वमनाद्यन्तमाद्यं स्वात्मनि संस्थितम्। करना चाहिये॥ ११-१६॥
सर्वज्ञममलं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते॥ १७ जो सदा उन विश्वस्वरूप, आदि-अन्तसे
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें६२ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १६
६२ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १६
विश्वाद्यं विश्वगोप्तारं विश्वादं सर्वकामदम्। जो अनिर्वचनीय, ज्ञानातीत, प्रणवस्वरूप और जन्म-
स्थानत्रयातिगं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ २९ रहित हैं, उन एकमात्र नित्यनूतन भगवान् विष्णुका सदा
ध्यान करनेवाला मनुष्य मुक्त हो जाता है। जो विश्वके
सर्वदुःखक्षयकरं सर्वशान्तिकरं हरिम्। आदिकारण, विश्वके रक्षक, विश्वका भक्षण (संहार) करनेवाले
सर्वपापहरं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ ३० तथा सम्पूर्ण काम्यवस्तुओंके दाता हैं, तीनों अवस्थाओंसे
अतीत उन भगवान् विष्णुका सदा ध्यान करनेवाला मनुष्य
ब्रह्मादिदेवगन्धर्वैर्मुनिभिः सिद्धचारणैः। मुक्त हो जाता है। समस्त दुःखोंके नाशक, सबको शान्ति
योगिभिः सेवितं
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंसत्रहवाँ अध्याय
यहाँ पृष्ठ की पंक्ति-दर-पंक्ति देवनागरी प्रतिलिपि प्रस्तुत है:
अध्याय १७ ] $\qquad\qquad$ अष्टाक्षरमन्त्र और उसका माहात्म्य $\qquad\qquad$ ६३
सत्रहवाँ अध्याय
अष्टाक्षरमन्त्र और उसका माहात्म्य
श्रीशुक उवाच
किं जपन् मुच्यते तात सततं विष्णुतत्परः।
संसारदुःखान् सर्वेषां हिताय वद मे पितः॥ १
व्यास उवाच
अष्टाक्षरं प्रवक्ष्यामि मन्त्राणां मन्त्रमुत्तमम्।
यं जपन् मुच्यते मर्त्यो जन्मसंसारबन्धनात्॥ २
हृत्पुण्डरीकमध्यस्थं शङ्खचक्रगदाधरम्।
एकाग्रमनसा ध्यात्वा विष्णुं कुर्याज्जपं द्विजः॥ ३
एकान्ते निर्जनस्थाने विष्ण्वग्रे वा जलान्तिके।
जपेदष्टाक्षरं मन्त्रं चित्ते विष्णुं निधाय वै॥ ४
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें६४ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १७
६४ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १७
स्नात्वा शुचिः शुचौ देशे जपेत् पापविशुद्धये ।
जपे दाने च होमे च गमने ध्यानपर्वसु ॥ १३
जपेन्नारायणं मन्त्रं कर्मपूर्वे परे तथा।
जपेत्सहस्रं नियुतं शुचिर्भूत्वा समाहितः ॥ १४
मासि मासि तु द्वादश्यां विष्णुभक्तो द्विजोत्तमः ।
स्नात्वा शुचिर्जपेद्यस्तु नमो नारायणं शतम् ॥ १५
स गच्छेत् परमं देवं नारायणमनामयम्।
गन्धपुष्पादिभिर्विष्णुमनेनाराध्य यो जपेत् ॥ १६
महापातकयुक्तोऽपि मुच्यते नात्र संशयः ।
हृदि कृत्वा हरिं देवं मन्त्रमेनं तु यो जपेत् ॥ १७
सर्वपापविशुद्धात्मा स गच्छेत् परमां गतिम्।
प्रथमेन तु लक्षेण आत्मशुद्धिर्भविष्यति ॥ १८
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअध्याय १७ ] अष्टाक्षरमन्त्र और उसका माहात्म्य ६५
अध्याय १७ ] अष्टाक्षरमन्त्र और उसका माहात्म्य ६५
गुह्यानां परमं गुह्यमोंकाराद्यक्षराष्टकम् । यह ॐकारादि अष्टाक्षर-मन्त्र गोपनीय वस्तुओंमें परम गोपनीय
आयुष्यं धनपुत्रांश्च पशून् विद्यां महद्यशः ॥ २६ है। इसका जप करनेवाला मनुष्य आयु, धन, पुत्र, पशु,
विद्या, महान् यश एवं धर्म, अर्थ, काम और मोक्षको भी
धर्मार्थकाममोक्षांश्च लभते च जपन्नरः। प्राप्त कर लेता है। यह वेदों और श्रुतियोंके कथनानुसार
एतत् सत्यं च धर्म्यं च वेदश्रुतिनिदर्शनात् ॥ २७ धर्मसम्मत तथा सत्य है। इसमें कोई संदेह नहीं कि ये
मन्त्ररूपी नारायण मनुष्योंको सिद्धि देनेवाले हैं। ऋषि,
एतत् सिद्धिकरं नृणां मन्त्ररूपं न संशयः । पितृगण, देवता, सिद्ध,
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें६६ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १८
६६ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय १८
अठारहवाँ अध्याय
भगवान् सूर्यद्वारा संज्ञाके गर्भसे मनु, यम और यमीकी, छायाके गर्भसे मनु, शनैश्चर
एवं तपतीकी उत्पत्ति तथा अश्वरूपधारिणी संज्ञासे अश्विनीकुमारोंका प्रादुर्भाव
सूत उवाच सूतजी बोले—मुनिवरो तथा महामते भरद्वाज!
इति श्रुत्वा कथाः पुण्याः सर्वपापप्रणाशिनीः। पूर्वकालमें श्रीकृष्णद्वैपायनसे इस प्रकार नाना भाँतिकी
नानाविधा मुनिश्रेष्ठाः कृष्णद्वैपायनात् पुनः॥ १ पावन पापनाशक कथाएँ सुनकर महाभाग शुक अन्य
सिद्धगणोंके साथ भगवान् नारायणकी आराधनामें तत्पर
शुकः पूर्वं महाभागो भरद्वाजो महामते। हो गये। ब्रह्मन्! इस प्रकार मैंने आपसे पाप-नाश
सिद्धैरन्यैश्च
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअध्याय १८ ] भगवान् सूर्यद्वारा संज्ञाके गर्भसे मनु, यम और यमीकी उत्पत्ति ६७
इत्युक्ता सा च पुनर्भातृगृहं प्राप्य कतिपय- | पिताके यों कहनेपर वह पुनः पतिके घर लौट आयी
दिवसान्मनुं यमीं यमं चापत्यत्रयमादित्यात् प्रासूत। | तथा कुछ दिनोंके बाद क्रमशः मनु, यम और यमी
पुनस्तदुष्णतामसहन्ती छायां भर्तुरुपभोगाय | (यमुना)—इन तीन संतानोंको जन्म दिया। किंतु पुनः
स्वप्रज्ञाबलेनोत्पाद्य तत्र संस्थाप्य गत्वोत्तर- | जब सूर्यका ताप उससे नहीं सहा गया, तब संज्ञाने अपनी
कुरूनधिश्चायाश्वी भूत्वा विचचार ॥ १३ ॥ | बुद्धिके बलसे स्वामीके उपभोगके लिये अपनी छाया
| (प्रतिबिम्ब)-स्वरूपा एक स्त्रीको उत्पन्न किया तथा
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें