संक्षिप्त नृसिंह पुराण (सचित्र हिन्दी अनुवाद सहित)
Sankshipta Narasimha Purana Gita Press
महर्षि व्यास द्वारा
स्रोत: Gita Press Gorakhpur · Gita Press Gorakhpur (उद्गम)
अध्याय ४०] नृसिंहावतार; हिरण्यकशिपुकी वरदान-प्राप्ति १४१
अध्याय ४०] नृसिंहावतार; हिरण्यकशिपुकी वरदान-प्राप्ति १४१
इत्युक्तास्तेन देवास्ते साधु साध्वित्यथाब्रुवन् । श्रीबृहस्पतिजीके इस प्रकार कहनेपर सभी देवता
प्रीत्या च परया युक्ता गन्तुं चक्रुरथोधमम् ॥ ३१ कहने लगे- 'भगवान् ! आपने बहुत अच्छा कहा, बहुत
पुण्ये तिथौ शुभे लग्ने पुण्यं स्वस्ति च मङ्गलम्। अच्छा कहा।' और वे अत्यन्त प्रसन्नतापूर्वक वहाँ
कारयित्वा मुनिवरैः प्रस्थितास्ते दिवौकसः ॥ ३२ जानेका उद्योग करने लगे। नृपवर ! वे देवगण किसी
नाशाय दुष्टदैत्यस्य स्वभूत्यै च नृपोत्तम । पुण्यतिथिको शुभ लग्नमें मुनिवरोंद्वारा पुण्याहवाचन,
ते शर्वमग्रतः कृत्वा क्षीराब्धेरुत्तरं तटम् ॥ ३३ स्वस्तिवाचन और मङ्गलपाठ कराकर दुष्ट दैत्य
तत्र गत्वा सुराः सर्वे विष्णुं जिष्णुं जनार्दनम्। (हिरण्यकशिपु)-के विनाश और अपनी ऐश्वर्य-वृद्धिके
अस्तुवन् विविधैः स्तोत्रैः पूजयन्तः प्रतस्थिरे ॥ ३४ लिये महादेवजीको आगे करके क्षीरसागरके उत्तर तटकी
भवोऽपि भगवान् भक्त्या भगवन्तं जनार्दनम्। ओर प्रस्थित हुए। वहाँ पहुँचकर सभी देवता विजयशील
अस्तुवन्नामभिः पुण्यैरेकाग्रमनसा हरिम् ॥ ३५ जनार्दन भगवान् विष्णुका नाना प्रकारके स्तोत्रोंद्वारा
श्रीमहादेव उवाच स्तवन-पूजन करते हुए वहाँ खड़े रहे। भगवान् शङ्कर
विष्णुर्जिष्णुर्विभुर्देवो यज्ञेशो यज्ञपालकः । भी भक्तिपूर्वक एकाग्रचित्तसे भगवान् जनार्दनके पवित्र
प्रभविष्णुर्ग्रसिष्णुश्च लोकात्मा लोकपालकः ॥ ३६ नामोंद्वारा उनकी स्तुति करने लगे ॥ ३१-३५॥
केशवः केशिका कल्पः सर्वकारणकारणम् ।
कर्मकृद् वामनाधीशो वासुदेवः पुरुष्टुतः ॥ ३७ श्रीमहादेवजी बोले - विष्णु, जिष्णु, विभु, देव,
आदिकर्ता वराहश्च माधवो मधुसूदनः । यज्ञेश, यज्ञपालक, प्रभविष्णु, ग्रसिष्णु, लोकात्मा,
नारायणो नरो हंसो विष्णुसेनो हुताशनः ॥ ३८ लोकपालक, केशव, केशिका, कल्प, सर्वकारणकारण,
ज्योतिष्मान् द्युतिमान् श्रीमानायुष्मान् पुरुषोत्तमः । कर्मकृत्, वामनाधीश, वासुदेव, पुरुष्टुत, आदिकर्ता, वराह,
वैकुण्ठः पुण्डरीकाक्षः कृष्णः सूर्यः सुरार्चितः ॥ ३९ माधव, मधुसूदन, नारायण, नर, हंस, विष्णुसेन, हुताशन,
नरसिंहो महाभीमो वज्रदंष्ट्रो नखायुधः । ज्योतिष्मान्, द्युतिमान्, श्रीमान्, आयुष्मान्, पुरुषोत्तम,
आदिदेवो जगत्कर्ता योगेशो गरुडध्वजः ॥ ४० वैकुण्ठ, पुण्डरीकाक्ष, कृष्ण, सूर्य, सुरार्चित, नरसिंह,
गोविन्दो गोपतिर्गोप्ता भूपतिर्भुवनेश्वरः । महाभीम, वज्रदंष्ट्र, नखायुध, आदिदेव, जगत्कर्ता, योगेश,
पद्मनाभो हृषीकेशो विभुर्दामोदरो हरिः ॥ ४१ गरुडध्वज, गोविन्द, गोपति, गोप्ता, भूपति, भुवनेश्वर,
त्रिविक्रमस्त्रिलोकेशो ब्रह्नेशः प्रीतिवर्धनः । पद्मनाभ, हृषीकेश, विभु, दामोदर, हरि, त्रिविक्रम, त्रिलोकेश,
वामनो दुष्टदमनो गोविन्दो गोपवल्लभः ॥ ४२ ब्रह्नेश, प्रीतिवर्धन, वामन, दुष्टदमन, गोविन्द, गोपवल्लभ,
भक्तिप्रियोऽच्युतः सत्यः सत्यकीर्तिध्रुवः शुचिः । भक्तिप्रिय, अच्युत, सत्य, सत्यकीर्ति, ध्रुव, शुचि, कारुण्य,
कारुण्यः वरुणो व्यासः पापहा शान्तिवर्धनः ॥ ४३ करुण, व्यास, पापहा, शान्तिवर्धन, संन्यासी, शास्त्रतत्त्वज्ञ,
संन्यासी शास्त्रतत्त्वज्ञो मन्दारगिरिकेतनः । मन्दारगिरिकेतन, बदरीनिलय, शान्त, तपस्वी, वैद्युतप्रभ,
बदरीनिलयः शान्तस्तपस्वी वैद्युतप्रभः ॥ ४४ भूतावास, गुहावास, श्रीनिवास, श्रियः पति, तपोवास, दम,
भूतावासो गुहावासः श्रीनिवासः श्रियः पतिः । वास, सत्यवास, सनातन पुरुष, पुष्कल, पुण्य, पुष्कराक्ष,
तपोवासो दमो वासः सत्यवासः सनातनः ॥ ४५ महेश्वर, पूर्ण, पूर्ति, पुराणज्ञ, पुण्यज्ञ, पुण्यवर्द्धन, शङ्खी,
पुरुषः पुष्कलः पुण्यः पुष्कराक्षो महेश्वरः । चक्री, गदी, शार्ङ्गी, लाङ्गली, मुशली, हली, किरीटी,
पूर्णः पूर्तिः पुराणज्ञः पुण्यज्ञः पुण्यवर्द्धनः ॥ ४६ कुण्डली, हारी, मेखली, कवची, ध्वजी, जिष्णु, जेता,
शङ्खी चक्री गदी शार्ङ्गी लाङ्गली मुशली हली । महावीर, शत्रुघ्न, शत्रुतापन, शान्त, शान्तिकर, शास्ता,
किरीटी कुण्डली हारी मेखली कवची ध्वजी ॥ ४७
जिष्णुर्जेता महावीरः शत्रुघ्नः शत्रुतापनः ।
शान्तः शान्तिकरः शास्ता शङ्करः शांतनुस्तुतः ॥ ४८
In Public Domain. Digitzed by Sarvagya Sharda Peeth