सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

मनुस्मृति (कुल्लूकभट्ट टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

Manusmriti with Kulluka Bhatta Tika & Hindi Translation

महर्षि मनु द्वारा

स्रोत: चौखम्बा संस्कृत संस्थान · चौखम्बा संस्कृत संस्थान (उद्गम)

कॉपीराइट समस्या बताएँ

DevanagariSanskritpublished649 पृष्ठ

बारहवां अध्याय । ४६१

पृष्ठ 601
स्थायी लिंक
पृष्ठ 601 स्कैन

बारहवां अध्याय । ४६१
त्रैविद्यो हेतुकस्तर्की नैरुक्तो धर्मपाठकः ।
त्रयश्चाश्रमिणः पूर्वे परिषत्स्याद्दशावरा ॥ १११ ॥
ऋग्वेदविद्यजुर्विच्च सामवेदविदेव च ।
त्र्यवरा परिषज्ज्ञेया धर्मसंशयनिर्णये ॥ ११२ ॥
एकोऽपि वेदविद्धर्मं यं व्यवस्येद्द्विजोत्तमः ।
स विज्ञेयः परो धर्मो नाज्ञानामुदितोऽयुतैः ॥ ११३ ॥
अव्रतानाममन्त्राणां जातिमात्रोपजीविनाम् ।
सहस्रशः समेतानां परिषत्त्वं न विद्यते ॥ ११४ ॥
यं वदन्ति तमोभूता मूर्खा धर्ममतद्विदः ।
तत्पापं शतधा भूत्वा तद्वक्तॄननुगच्छति ॥ ११५ ॥
एतद्वोऽभिहितं सर्वं निःश्रेयसकरं परम् ।
तस्मादप्रच्युतो विप्रः प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ ११६ ॥
एवं स भगवान् देवो लोकानां हितकाम्यया ।
धर्मस्य परमं गुह्यं ममेदं सर्वमुक्तवान् ॥ ११७ ॥
सर्वमात्मनि संपश्येत्सच्चासच्च समाहितः ।
सर्वं ह्यात्मनि संपश्यन्ना धर्मे कुरुते मनः ॥ ११८ ॥
तीनों वेद का ज्ञाता वेदानुकूल शास्त्रज्ञ, मीमांसादि तर्कों का
ज्ञाता, निरुक्त और धर्म के विचारों में परायण ऐसे ब्रह्मचारी,
गृहस्थ अथवा वानप्रस्थ दश ब्राह्मणों की सभा कहलाती है । धर्म
में सन्देह पड़ने पर निर्णय करने के लिए तीनों वेद के ज्ञाता, कम
से कम तीन ब्राह्मणों को अधिष्ठाता करना चाहिए । एक भी वेदज्ञ
ब्राह्मण जिसको धर्म कहे उसको धर्म जाने । पर दश हज़ार मूर्खों
का भी कहा धर्म मान्य नहीं होता । ब्रह्मचर्य हीन, वेद न जानने

पृष्ठ 602
स्थायी लिंक
पृष्ठ 602 स्कैन

४६२ : मनुस्मृति ।
वाले नाममात्र से ब्राह्मण जाति के हज़ारों इकट्ठे होजायँ तो भी
वह सभा नहीं कही जाती। तमोगुणी धर्म न जाननेवाले, जिसको
प्रायश्चित्त बतावैं उसका पाप, सैकड़ों भाग होकर बतलानेवाले
को प्राप्त होता है। यह परम कल्याणकारी संपूर्ण साधन
कहा गया है। जो द्विज अपने धर्म से विचलित नहीं होता वह
परम गति को पाता है। इस प्रकार भगवान् मनुने, मनुष्यों की
हितकामना से यह धर्म का सारा तत्त्व कहा था, वही मैंने तुम
लोगों से कह सुनाया। मनुष्य संपूर्ण कार्य कारणों को आत्मा में
सावधान होकर भावना करे। जो सबको आत्मरूप जानता है
उसका मन अधर्म में नहीं जाता ॥१११-११८॥
आत्मैव देवताः सर्वाः सर्वमात्मन्यवस्थितम् ।
आत्मा हि जनयत्येषां कर्मयोगं शरीरिणाम् ॥ ११९ ॥
खं संनिवेशयेत्खेषु चेष्टनस्पर्शनेऽनिलम् ।
पक्तिदृष्टयोः परं तेजः स्नेहेऽपो गां च मूर्तिषु ॥ १२० ॥
मनसीन्दुं दिशः श्रोत्रे क्रान्ते विष्णुं बले हरम् ।
वाच्यग्निं मित्रमुत्सर्गे प्रजने च प्रजापतिम् ॥ १२१ ॥
प्रशासितारं सर्वेषामणीयांसमणोरपि ।
रुक्माभं स्वप्नधीगम्यं विद्यात्तं पुरुषं परम् ॥ १२२ ॥
एतमेके वदन्त्यग्निं मनुमन्ये प्रजापतिम् ।
इन्द्रमेके परे प्राणमपरे ब्रह्म शाश्वतम् ॥ १२३ ॥
एष सर्वाणि भूतानि पञ्चभिर्व्याप्य मूर्त्तिभिः ।
जन्मवृद्धिक्षयैर्नित्यं संसारयति चक्रवत् ॥ १२४ ॥
एवं यः सर्वभूतेषु पश्यत्यात्मानमात्मना ।
स सर्व समतामेत्य ब्रह्माभ्येति परं पदम् ॥ १२५ ॥

बारहवां अध्याय । ४६३

पृष्ठ 603
स्थायी लिंक
पृष्ठ 603 स्कैन

बारहवां अध्याय । ४६३
इत्येतन्मानवं शास्त्रं भृगुप्रोक्तं पठन् द्विजः।
भवत्याचारवान्नित्यं यथेष्टां प्राप्नुयाद्गतिम् ॥ १२६॥
इति मानवे धर्मशास्त्रे भृगुप्रणीतायां स्मृतौ
द्वादशोऽध्यायः समाप्तः ॥ १२ ॥
इन्द्रादि सब देव आत्मस्वरूप हैं, यह सारा जगत् परमात्मा
में ही स्थित है। क्योंकि परमात्मा ही प्राणियों को उन के शुभा-
शुभ कर्मों का फल देनेवाला है। ज्ञानी पुरुष बाहरी आकाश को
आत्माकाश में, वायु को चेष्टा और स्पर्श में, तेज को जठराग्नि
में, सूर्य को नेत्र में, जल को शरीर के चिकने पदार्थों में, पृथिवी
को शरीर में, चन्द्रमा को मन में, दिशाओं को श्रोत्र में, विष्णु
भगवान् को गति में, शिव को बल में, अग्नि को वाणी में, मित्र
को गुदा में और प्रजापति को जननेन्द्रिय में भावना करे।
संपूर्ण विश्व का शासनकर्ता अणु से भी अणु शुद्ध सुवर्ण
समान-कान्तिमय और निर्विकल्प-बुद्धिगम्य परमात्मा को जा-
नना चाहिए। इस परमात्मा को कोई अग्नि, कोई मनु, कोई
प्रजापति, कोई इन्द्र, कोई प्राण और कोई सनातन ब्रह्म कहते
हैं। यह परमात्मा सब प्राणियों को पञ्चभूतों के साथ मिलाकर
चक्र के गति की भांति उत्पत्ति, पालन और प्रलयद्वारा घुमाया
करता है। इस प्रकार जो पुरुष सब प्राणियों में अपनी आत्मा
को देखता है वह सब की समता को पाकर परमपद-ब्रह्म को
पाता है। जो द्विज भृगु के कहे इस मानव धर्मशास्त्र को पढ़ता
है वह सदाचारी होता है और अभीष्ट उत्तम गति को पाता
है ॥ ११९-१२६ ॥
बारहवां अध्याय समाप्त।

प्रथम आचारकाण्ड ... ...) पु०

पृष्ठ 604
स्थायी लिंक
पृष्ठ 604 स्कैन

विक्रयार्थ पुस्तकों का सूचीपत्र ॥
नाम पुस्तक. मूल्य.
निर्णयसिन्धु मूल ... ... ... १॥) पु०
भगवन्तभास्कर ... ... ... ॥) पु०
मिताक्षरा सटीक ... ... ... १०) पु०
प्रथम आचारकाण्ड ... ... ... ३) पु०
द्वितीय व्यवहारकाण्ड... ... ... २॥) पु०
तृतीय प्रायश्चित्तकाण्ड ... ... ... ५) पु०
शुक्रनीति ... ... ... ... ।-॥
राजनीति ... ... ... ... =॥
याज्ञवल्क्यस्मृति सटीक ... ... ... ।)॥
चाणक्यनीतिदर्पण ... ... ... -)॥
मानवधर्मसार का सार ... ... ... )॥ पु०
मानवधर्मसार सटीक ... ... ... -)॥
निर्णयसिन्धु भाषाटीका सहित ... ... ... ४) पु०
मनुस्मृति सटीक ... ... ... ५) पु०
अष्टादशस्मृति सटीक ... ... ... २॥) पु०
याज्ञवल्क्य मयत्री संवाद ... ... ... -)॥
मनुस्मृति उर्दू अनुवाद सहित ... ... २॥) पु०
श्रीमद्भागवत बारहवाँस्कंध सटीक पत्रेनुमा ... ५) पु०
मार्कण्डेयपुराण मूल ... ... ... |=)॥
मार्कण्डेयपुराण तीन जिल्दों में ... ... २॥)
स्कन्दपुराण काशीखंड सटीक पूर्वार्द्ध व उत्तरार्द्ध ७)

अकारादिक्रमेण श्लोकानुक्रमणिका ।

पृष्ठ 605
स्थायी लिंक
पृष्ठ 605 स्कैन

अकारादिक्रमेण श्लोकानुक्रमणिका ।


श्लोकःपृष्ठम्श्लोकःपृष्ठम्
अअग्नीनात्मनि वैतानान् ...१६३
अकन्येति तु यः कन्याम् ...२८४अग्नीन्धनं भैक्षचर्याम् ...४२
अकामतः कृतं पापम् ...४०५अग्नेः सोमयमाग्यां च ...१००
अकामतः कृते पापे ...४०५अग्नेः सोमस्य चैवादौ ...७८
अकामतस्तु राजन्यम् ...४१६अग्नौ प्रास्ताहुतिः ...७८
अकामस्य क्रिया काचित् ...२३अग्न्यभावे तु विप्रस्य ...१००
अकारणं परित्यक्ता ...४१अग्न्यगारे गवां गोष्ठे ...१२४
अकारं चाप्युकारं च ...३६अग्न्याधेयं पाकयज्ञान् ...४८
अकुर्वन् विहितं कर्म ...४०५अग्रयाः सर्वेषु वेदेषु ...६६
अकृतं च कृतात्क्षेत्रात् ...३६४अघं स केवलं भुंक्ते ...८५
अकृता वा कृता वापि ...३४१अङ्गावपीडनायां च ...२१५
अकृत्वा भैक्षचरणम् ...५५अङ्गुलीग्रन्थिभेदस्य ...३६४
अक्रोधनान्सुप्रसादान् ...१०१अङ्गुष्ठमूलस्य तले ...३३
अक्रोधनाः शौचपराः ...६७अचक्षुर्विषयं दुर्गम् ...१२७
अक्षमाला वशिष्ठेन ...३२१अच्छेलेनैव चान्विच्छेत् ...२७८
अक्षारलवणाश्नाः ...१७२अजडश्चेदपोगण्डः ...२७१
अक्षेत्रे बीजमुत्सृष्टम् ...३८७अजाविकं सैकशफम् ...३३८
अगारदाही गरदः ...६१अजाविके तु संरुद्धे ...२८६
अगुप्ते क्षत्रिया वैश्ये ...३११अजीगर्तः सुतं हन्तुम् ...३६३
अग्निदग्धानग्निदग्धान् ...६८अजीवंस्तु यथोक्तेन ...३८६
अग्निदान्भक्तदांश्चैव ...३६४अज्ञानात्प्राश्य विण्मूत्रम् ...४२३
अग्निपकाशानो वा ...१६२अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाद् ...४१६
अग्निमायुर्विम्व्यस्तु ...५अज्ञानाद्वारुणीं पीत्वा ...४२२
अग्निं वाहारयेदेनम् ...२६५अज्ञेभ्यो ग्रन्थिनः श्रेष्ठाः ...४५६
अग्निहोत्रं च जुहुयात् ...११८अज्ञो भवति वै बालः ...४१
अग्निहोत्रं समादाय ...१६०अण्डजाः पक्षिणः सर्पाः ...१०
अग्निहोत्र्यपविद्ध्याग्नीन् ...४०४अतन्द्रो मात्राविनाशिष्यः ...६

श्लोकः | पृष्ठम् | श्लोकः | पृष्ठम्

पृष्ठ 606
स्थायी लिंक
पृष्ठ 606 स्कैन

( २ )


श्लोकः | पृष्ठम् | श्लोकः | पृष्ठम्
अत ऊर्ध्वं तु छन्दांसि | १३० | अधर्मदण्डनं लोके | २६८
अत ऊर्ध्वं त्रयोऽप्येते | ३० | अधर्मप्रभवं चैव | २००
अतः स्वल्पीयसि द्रव्ये | ३६६ | अधर्मेण च यः प्राह | ४२
अतपास्त्वनधीयानः | १४६ | अधर्मेणैधते तावत् | १४४
अतस्तु विपरीतस्य | २१२ | अधस्ताल्लोपद्व्याञ्च | १२३
अतिक्रान्ते दशाहे तु | १७३ | अधार्मिकं त्रिभिर्न्यायैः | २६८
अतिक्रामेत्प्रमत्तं या | ३३१ | अधार्मिको नरो यो हि | १४३
अतिथिं चाननुज्ञाप्य | १३५ | अधितिष्ठेच्च केशांस्तु | १३७
अतिवादांस्तितिक्षेत | १६७ | अधियज्ञं ब्रह्म जपेत् | २०४
अतैजसानि पात्राणि | १६८ | अधिविन्ना तु या नारी | ३३२
अतोऽन्यतममाश्रित्य | ४१२ | अधीत्य विधिवद्वेदान् | १६५
अतोऽन्यतमयावृत्त्या | ११६ | अधीयीरंस्त्रयो वर्णाः | ३७५
अत्युष्णं सर्वमन्नं स्यात् | १०४ | अधोदृष्टिर्नैकृतिकः | १४८
अथ गाथा वायुगीताः | ३२४ | अध्यक्षान्विविधान्कुर्यात् | २२०
अथ मूलमनाहार्यम् | २८० | अध्यग्न्यध्यावाहनिकम् | ३५१
अदण्ड्यान्दण्डयन् राजा | ३६८ | अध्यात्मरतिरासीनः | १८८
अदत्तानामुपादानम् | ४४३ | अध्यापनं ब्रह्मयज्ञः | ७७
अदत्त्वा तु य एतेभ्यः | ८४ | अध्यापनमध्ययनम् | १७
अदर्शयित्वा तत्तैव | २७२ | अध्यापनमध्ययनम् | ३८८
अदातरि पुनर्दाता | २७३ | अध्यापयामास पितॄन् | ४६
अदीयमाना भर्तारम् | ३३३ | अध्येष्यमाणस्त्वाचान्तः | ३५
अदूषितानां द्रव्याणाम् | ३६६ | अध्येष्यमाणं तु गुरुः | ३६
अदेश्यं यश्च दिशति | २५५ | अनंशौ क्लीवपतितौ | ३५२
अद्भिरेव द्विजाग्र्याणाम् | ७१ | अनग्निरनिकेतः स्यात् | १६६
अद्भिर्गात्राणि शुध्यन्ति | १७६ | अनधीत्य द्विजो वेदान् | १६५
आद्भिस्तु प्रोक्षणं शौचम् | १८० | अनन्तरः सपिण्डाद्यः | ३४६
अद्वयोगिनर्नहतः क्षत्रम् | ३७१ | अन्तरगतशवेग्रामे | १३२
अद्यात्काकः पुरोडाशम् | २१० | अनन्तरमरिं विद्यात् | २३३
अद्रोहेणैव भूतानाम् | ११४ | अनन्तरासु जातानाम् | ३७६
अद्रोहेण च नार्तीयात् | १२६ | अनपत्यस्य पुत्रस्य | ३५४
अधर्मार्थैर्यैसिद्ध्यर्थे | २५४ | अनपेक्षितमर्यादम् | २६८

| श्लोकः | पृष्ठम् |

पृष्ठ 607
स्थायी लिंक
पृष्ठ 607 स्कैन

( ३ )


स्तम्भ १

श्लोकःपृष्ठम्
अनभ्यासेन वेदानाम्... १६०
अनर्चितं वृथामांसम्... १५१
अनातुराः खानितानि... १३१
अनादेयं नाददीत... २७५
अनादेशस्य चादानात्... २७५
अनाम्नातेषु धर्मेषु... ४६०
अनारोग्यमनायुष्यम्... ३३
अनार्यता निष्ठुरता... ३८५
अनार्यमार्यकर्माणं... ३८७
अनार्यायां समुत्पन्नः... ३८६
अनाहिताग्निता स्तेयम्... ४०८
अनित्यो विजयो यस्मात्... २४१
अनिन्दितैः संविवाहैः... ७२
अनिपुणस्त्वनवेक्षेत... ३४२
अनिर्दशाया गोःक्षीरम्... १६१
अनिर्दशाहां गां सूताम्... २८७
अनुक्ते निष्कृतीनां तु... ४३३
अनुगच्छेच्चया प्रेतम्... १७७
अनुपघ्नन्पितृद्रव्यम्... ३५३
अनुबन्धं परिज्ञाय... २६७
अनुभावी तु यः कश्चित्... २५७
अनुमन्ता विशसिता... १६६
अनुरागःशुचिर्दक्षः... २१७
अनुष्णाभिरफेनाभिः... ३३
अनृतं च समुत्कर्षे... ४०७
अनृतं तु वदन्दण्ड्यः... २५१
अनृतावृतुकाले च... १८६
अनेकानि सहस्राणि... १८७
अनेन क्रमयोगेन... ५१
अनेन क्रमयोगेन... २०४
अनेन तु विधानेन्... ३४०

स्तम्भ २

श्लोकःपृष्ठम्
अनेन नारीवृत्तेन... १८८
अनेन विधिना नित्यम्... १८६
अनेन विधिना यस्तु... ४१७
अनेन विधिना राजा... २७६
अनेन विधिना राजा... ३०४
अनेन विधिना श्राद्धम्... ११२
अनेन विधिना सर्वान्... २०३
अनेन विप्रो वृत्तेन... १५६
अन्तर्गतशवे ग्रामे... १३२
अन्तर्दशाहे स्यातां चेत्... १७३
अन्धो जडः पीठसर्पी... ३११
अन्धो मत्स्यानिवाश्नाति... २६२
अन्नमेषां पराधीनम्... ३८४
अन्नहर्तामयावित्वम्... ४०६
अन्नादे भ्रूणहा मार्ष्टि... ३००
अन्नाद्यजोनां सत्त्वानाम्... ४२१
अन्यदुक्तं जातमम्यत्... ३२४
अन्यां चेद्दर्शयित्वान्या... २८१
अन्यानपि प्रकुर्वीत... २१६
अन्ये कृतयुगे धर्माः... १६
अन्येषां चैवमादीनाम्... ३०२
अन्येष्वपि तु कालेषु... २३८
अन्योन्यस्याव्यभिचारः... ३३५
अन्वाधेयं च यद्दत्तम्... ३५१
अपः शस्तं विषं मांसम्... ३६०
अपःसुराभाजनस्थाः... ४२२
अपत्यं धर्मकार्याणि... ३२२
अपत्यलोभाद्या तु स्त्री... १८७
अपदिश्यापदेश्यं च... २५५
अपराजितां वास्थाय... १५४
अपराह्ने तथा दर्भाः... १०८
पृष्ठ 608
स्थायी लिंक
पृष्ठ 608 स्कैन

( ४ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
अपसव्यमग्नौ कृत्वा ... १०१ | अभोज्यानां तु भुक्त्वाऽन्नम् ... ४२३
अपहृतेऽथधर्मज्ञस्य ... २५५ | अभ्यङ्गमञ्जनं चाक्ष्णोः ... ५३
अपां नर्पापे निगतः ... ४१ | अभ्यञ्जनं स्नापनं च गात्रोत्सादन-
अपांक्तयो यावतः पांक्त्यान् ... ६५ | मेवच ... ५६.
अपांक्त्त्यान् यो दातुः ... ६३ | अमुं कार्षापणं दद्यात् ... ४२०
अपांक्तीपहता पंक्तिः ... ६६ | अमर्त्यैतानि षड् जप्त्वा ... १६३
अपामग्नेश्च संयोगात् ... १७६ | अनन्त्विका तु कार्येयम् ... ३४
अपि नः स कुले जायातू ... १११ | अनात्यः प्राड्विवाको वा ... ३५७
अपि यत्सुकरं कर्म ... २१६ | अमात्यमुख्यं धर्मज्ञम् ... २२०
अपुत्रायां मृतायां तु ... ३४१ | अमात्यराष्ट्रदुर्गार्थ ... २३२
अपुत्रेणेन विधिना ... ३४० | अमात्ये दण्ड आयत्तः ... २१७
अदृप्याः फलवन्तो ये ... १० | अमानुषीषु पुरुषः ... ४२७
अप्रयोधोऽतिथिःसायम् ... ८३ | अमाययैव वर्तेत ... २२४
अप्रयतः सुखार्थेषु ... १६४ | अमावास्या गुरुं हन्ति ... १३३
अप्राप्तिभिर्यत्क्रियते ... ३५५ | अमावास्यामष्टमीं च ... १३६
अप्सु प्रवेश्य तं दण्डम् ... ३५६ | अमेध्ये वा पतेन्मर्त्तः ... ४१४
अप्सु भूमिवदित्याहुः ... २६३ | अयं द्विजैर्हि विद्वद्भिः ... ३२६
अबीजविक्रयी चैव ... ३६६ | अयमुक्तो विभागो वः ... ३५४
अब्दार्धमिन्द्राभित्येतत् ... ४४० | अयाज्ययाजनैश्चैव ... ७६
अब्राह्मणः संग्रहणे ... ३०६ | अयुध्यमानंस्त्वोपाद्य ... १४३
अब्राह्मणादध्ययनम् ... ६४ | अरक्षिता गृहे रुद्धाः ... ३२०
अभयस्य हि यो दाता ... २६७ | अरक्षितारं राजानम् ... २६८
अभिचारेषु सर्वेषु ... ३६६ | अरण्ये वा त्रिरम्यत्य ... ४४०
अभिपूजिताम्भांस्तु ... १६६ | अराजके हि लोकेऽस्मिन् ... २०७
अभिद्योतिका न चेद् ब्रूयाद् ... २५५ | अरोगाःसर्वसिद्धार्थाः ... १६
अभिवादनशीलस्य ... ४४ | अर्थकामेष्वसक्तानाम् ... २५
अभिवादयेद्वृद्धांश्च ... १४० | अर्थसन्नादनार्थं च ... २३५
अभिवादात्परं विप्रः ... ४४ | अर्थस्य संग्रहे चैनान् ... २१६
अभिशस्तस्य धरदस्य ... १५१ | अर्थानर्थावुभौ बुद्ध्वा ... २५०
अभिशद्य तु यः कन्याम् ... ३०८ | अर्थेऽपव्ययमानं तु ... २५४
अभ्यान्त्यधर्म नासक्त्यम् ... ७४ | अयुक्तकारं नाऽऽददीत ... २३३

पृष्ठ 609
स्थायी लिंक
पृष्ठ 609 स्कैन

( ५ )

श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
अलंकृतश्च सं पश्येत् ... २४५ | अष्टौ मासान्यथादित्यः ... ३६६
अलब्धं चैव लिप्सेत ... २२३ | असंस्कृतप्रमीतानाम् ... १०६
अलब्धमिच्छेदण्डेन ... २२३ | असंस्कृतानपश्वन्मन्त्रैः ... १६६
अलायुं दारुपात्रं च ... १६८ | असकृद्दर्भघासेषु ... ४५५
अलाभेन विषादी स्यात् ... १६६ | असंख्यामूर्तयस्तस्य ... ४४५
अलिङ्गी लिङ्गिवेषेण ... १४८ | असंधितानां संधाता ... ३०४
अल्पं वा बहु वा यस्य ... ४८ | असपिण्डं द्विजं प्रेतम् ... १७७
अल्पाक्षाभ्यवहारेण ... १६६ | असपिण्डा च या मातुः ... ६६
अवकाशेषु चोदेषु ... १०० | असंभाव्ये साक्षिभिश्च ... २५५
अवकीर्णी तु काणेन ... ४१७ | असंभोज्या ह्यसंयाज्याः ... ३५८
अवगूर्य चरेत्कृच्छ्रम् ... ४३२ | असम्यक्कारिणश्चैव ... ३६१
अवगूर्य त्वब्दशतम् ... ४३२ | असाक्षिकेषु त्वर्थेषु ... २६४
अवनिष्ठीवतो दर्पात् ... २६४ | अस्थिमतां तु सत्त्वानाम् ... ४२१
अवहायौ भवेच्चैव ... २८० | अस्थिस्थूणं स्नायुयुतम् ... २०२
अवाक्शिरास्तमस्यन्धे ... २६१ | अस्मिन्धर्मोऽखिलेनोक्तः ... २०
अवाच्यो दीक्षितो नाम्ना ... ४५ | अस्रं गमयति प्रेतान् ... १०४
अविद्वानां तु सर्वेषाम् ... ३५२ | अस्रवतन्त्राः स्त्रियः कार्याः ... ३१८
अविद्वांश्र्चैव विद्वांश्र्च ... ३७१ | अस्वामिनाकृतो यस्तु ... २८०
अविद्वांसमलं लोके ... ५६ | अहन्यहन्यवेक्षेत ... २१७
अवेक्षेत गतीर्नृणाम् ... २०० | अहं प्रजाः सिसृक्षंस्तु ... ७
अभेदयानो नष्टस्य ... २५१ | अहार्यं ब्राह्मणद्रव्यम् ... ३५०
अन्यदाशीं सौम्यनाम्नीम् ... ६७ | अहिंसयेन्द्रियासङ्गैः ... २०२
अव्रतानाममन्त्राणाम् ... ४६१ | अहिंसयैव भूतानाम् ... ५०
अव्रतैैर्यदद्विजैर्भुक्तम् ... ६३ | अहिंसा सत्यमस्तेयम् ... ३८६
अशक्नुवंस्तु शुश्रूषाम् ... ३६१ | अहुतं च हुतं चैव ... ७८
अशासंस्तरकरान्येस्तु ... ३६१ | अहोरात्रे विभजते ... १३
अश्मरीऽस्थीनि गोवालान् ... २८६ | अह्ना चैकेन राज्या च ... १७१
अश्रोत्रियः पिता यस्य ... ८८ | अह्ना राज्या च याञ्जन्तून् ... २०१
अश्रीकमेतत्साधूनाम् ... १५० | आ
अष्टपाद्यं तु शूद्रस्य ... ३०३ | आकारैरितिैर्गत्या ... २५०
अष्टावृत्तौ समश्नीयात् ... ४३४ | आकाशात्तु विकुर्वाणात् ... १५

श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्

पृष्ठ 610 स्कैन

( ६ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
आकाशाेन्तास्तु विज्ञेयाः ... १४६ | आद्यं यत्त्र्यक्षरं ब्रह्म ... ४४१
आगमं निर्गमं स्थानम् ... ३१३ | आद्याद्यस्य गुणं त्वेषाम् ... ४
अगत्सुब्राह्मणस्यैव ... ३५८ | आधिःसीमाबालधनम् ... २७१
अगारादभिनिष्क्रान्तः ... १६६ | आधिश्चोपनिधिश्चोभौ ... २७०
आचम्य प्रयतो नित्यम् ... ६१ | आपः शुद्धा भूमिगताः ... १८२
आचम्य प्रयतो नित्यम् ... १७५ |

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 611 स्कैन

( ७ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
आसनं चैव यानं च ... २३४ | इदं स्वस्त्ययनं श्रेष्ठम् ... २०
आसनावसथौ शय्याम् ... ८३ | इदं तु वृत्तिवैकल्यात् ... ३८६
आसनाशनशय्याभिः ... ११६ | इन्द्रकार्यस्य वायोश्च ... ३६८
आसनेषूपक्लृप्तेषु ... १०० | इन्द्रानिलयमार्काणाम् ... २०७
आसपिण्डक्रियाकर्म ... १०६ | इन्द्रियाणां च सर्वेषाम् ... ४०
आसप्तमात्तः शरीरस्य ...

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

श्लोकः ..पृष्ठम् | श्लोकः . पृष्ठम्

पृष्ठ 612 स्कैन

( ८ )
श्लोकः ..पृष्ठम् | श्लोकः . पृष्ठम्
उत्कृष्टायाभिरूपाय ... ३३३ | उपनीय तु यः शिष्यम् ... ४७
उत्कोचकाश्चोपधिकाः ... ३६१ | उपनीय तु तत्सर्वम् ... १०३
उत्तमां सेवमानस्तु ... ३०७ | उपपन्नौ गुणैः सर्वैः ... ३४२
उत्तमाङ्गोद्भवाज्ज्यैष्ठ्यात् ... १८ | उपपातकसंयुक्तः ... ४१६
उत्तमानुत्तमानाच्छन् ... १५६ | उपरुध्यारिमासीत ... २४०
उत्तमैरुत्तमैनित्यम् ...

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 613 स्कैन

( ६ )


श्लोकःपृष्ठम्श्लोकः: पृष्ठम्
ऋग्वेदन्नित्यशस्त्रिंश... २४१एक जातिर्द्विजातींस्तु... २४२
ऋग्वेदो देवदैवत्यः... १३५एकदेशं तु वेदस्य... ४७
ऋचो यजूंषि सामानि... ४४१एकमप्याशयेद्विप्रम्... ७६
ऋणपस्ते तु सर्वं स्युः... ३१एकमेव तु शूद्रस्य... १७
ऋणं दातुमशक्तो यः... २७२एकमेव दहत्यग्निः... ३०८
ऋणानि

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 614 स्कैन

( १० )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
एतद्देवविधिं कुर्यात् ... ४२६ | एते चतुर्णां वर्णानाम् ... ३६६
एतद्देशप्रसूतस्य ... २६ | एतेभ्योऽपि द्विजाग्र्येभ्यः ... ३६८
एतद्दिजन्मसाफल्यम् ... ४५७ | एते मनूस्तु सप्तान्यान् ... ८
एतद्द्वास्तथादित्याः ... ४३४ | एत राष्ट्रेवर्तमानः ... २५६
एतद्दुः सारफलगुरुत्वम् ... ३२७ | एतेषट् सदृशान्वयान् २७६
एतद्विदन्तो विद्वांसः ... १३५ | एतेषां

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

| श्लोकः | पृष्ठम् | श्लोकः | पृष्ठम् |

पृष्ठ 615 स्कैन

( ११ )

श्लोकःपृष्ठम्श्लोकःपृष्ठम्
एवं विधान्नृपो देशान्३६२एष सर्वः समुद्दिष्टः४५६
एवं वृत्तस्य नृपतेः२१२एष सर्वाणि भूतानि४६२
एवं वृत्तां सवर्णां स्त्रीम्१८६एष स्त्रीपुंसयोरोक्तः३३६
एवं वृषभमुद्धारम्३३६एषा धर्मस्य वो योनिः२७
एवं सजात्यस्त्वप्राप्त्याम्१२एषा

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 616 स्कैन

( १२ )
श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः पृष्ठम् .
कन्यां भजन्तीमुत्कृष्टम् ... १०७ कार्यासमधुवीतं स्यात् ... ३१
कन्याया दूषकं चैव ... ४०७ कार्पासकीटजोर्णानाम् ... ४२६
कन्यायां दत्तशुल्कायाम् ... ३३४ कार्यं सोऽवेक्ष्य शक्तिं च ... २०८
कन्यैव कन्यां या कुर्यात् ... ३०८ कार्षापणं भवेद्दण्ड्यः ... ३०३
कपालं वृक्षमूलानि ... १८७ कार्बोरौरव वार्त्तीनि ... ३०
कर्णवेधोऽनिले रात्रौ ...

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

श्लोकाः ... पृष्ठम् | श्लोकाः ... पृष्ठम्

पृष्ठ 617 स्कैन

( १३ )

श्लोकाः ... पृष्ठम् | श्लोकाः ... पृष्ठम्
... ... ५० | शौर्य्याद्यनेकवीर्य्यश्च ... ३४७
... ... २३ | श्रौतं लिंगं वा किंचित् ... २८४
... ... ८४ | शौचं मत्र वाक्यशौचं ... १६५
... ... १०३ | श्रूयतां न श्रुतिज्ञैस्तु ...

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 618 स्कैन

( १४ )


श्लोकःपृष्ठम्श्लोकःपृष्ठम्
खट्वाङ्गी चीरवासा वा... ४१५गृहं तडागमारामम्... २६१
खराश्वोष्ट्रमृगेभानाम्... ४०६गृहस्थस्तु यदा पश्येत्... १६०
खलात्क्षेत्रादगाराद्वा... ४००गृहियाः पुत्रिणो मौलाः... २१६
खं सन्निवेशयेत्खेषु... ४६४गृहीत्वा मुसलं राजा... ४१४
ख्यापनेनानुतापेन... ४३५गृहे गुरावर ण्ये वा... १६७
ग

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 619 स्कैन

( १५ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
चण्डालेन तु सोपाकः ... ३८१ | चैलवद्धर्मणां शुद्धिः ... १८०
चतुरः प्रातरश्नीयात् ... ४१४ | चौरैरुपप्लुते ग्रामे ... १३४
चतुरोऽशान्हरेद्विप्रः ... ३४४ | चोदिता गुरुणानित्यम् ... ५६
चतुरोब्राह्मणस्याद्यान् ... ६६ | चौरैर्हृतं जलेनोधम् ... २७८
'चतुर्णामपिवर्णानाम् ... ६६ | छ
चतुर्णामपि चैतेषाम् ... ११५ | छत्राकं विड्वराहं च

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

| श्लोकः | पृष्ठम् |

पृष्ठ 620 स्कैन

( १६ )


[स्तम्भ १]

श्लोकःपृष्ठम्
जामयो यानि गेहानि७५
जालान्तरगते भानौ२६८
जित्वा संपूजयेद्देवान्२४१
जिनकार्मुकवस्त्रावीन्४२१
जीर्णोद्यानान्यरण्यानि३६२
जीवन्तीनां तु तासां ये२५०
जीवसंज्ञोऽन्तरात्मान्यः४४४
जीवितात्ययमापन्नः३६२
जीवेदेतेन राजन्यः३६१
ज्ञातिभ्यो द्रविणं दत्त्वा७०

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें