सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

मनुस्मृति (कुल्लूकभट्ट टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

Manusmriti with Kulluka Bhatta Tika & Hindi Translation

महर्षि मनु द्वारा

स्रोत: चौखम्बा संस्कृत संस्थान · चौखम्बा संस्कृत संस्थान (उद्गम)

कॉपीराइट समस्या बताएँ

DevanagariSanskritpublished649 पृष्ठ
पृष्ठ 623 स्कैन

( १६ )

स्तम्भ १ (बायाँ)

श्लोकः ... पृष्ठम्
त्रीणि वर्षाण्युदीक्षेत ... ३९३
त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि ... १०४
त्रीण्याद्यान्यतितास्तेषाम् ... २१६
त्रैविद्येभ्यस्त्रयीं विद्याम् ... २१४
त्रैविद्यो हेतुकस्तर्की ... ४६१
त्र्यंशं दायाद्धरेद्विप्रः ... ३४४
त्र्यब्दं चरेद्वा नियतः ... ४१६
त्र्यहं तूपवसेद्युक्तः ... ४४०
त्र्यहं प्रातस्त्यहं सायं ... ४३३
त्वग्भेदकः

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 624 स्कैन

( २० )

श्लोकः ... पृष्ठम् | श्लोकः ... पृष्ठम्

दूरादेव परीक्षेत ... ८७ | द्रव्याणि हिंसार्थो यस्य ... २६५
दूषितोऽपि चरेद्धर्मम् ... २०० | द्वयोरप्येतयोर्मूलम् ... २१५
दृढकारी मृदुर्दान्तः ... १५६ |

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः पृष्ठम्

पृष्ठ 625 स्कैन

( २१ )
श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः पृष्ठम्
धर्मेण च द्रव्यवृद्धौ ... ३७३ न तथैतानि शक्यन्ते ... ४०
धर्मेण व्यवहारेण ... २५४ न तस्मिन्र्धारयेद्दण्डम् ... ४०१
धर्मेणाधिगतो यैस्तु ... ४६० न तादृशं भवत्येनः ... १६५
धर्मेप्सवस्तु धर्मज्ञाः ... ३६६ न तापसैर्ब्राह्मणैर्वा ... १६८
धर्मोपदेशं दर्पेण ... २६२ न तिष्ठति तु यः पूर्वा ... ४१
धर्मो विद्धस्त्वधर्मेण ... २४७ न तेन

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 626 स्कैन

( २२ )

श्लोकःपृष्ठम्श्लोकःपृष्ठम्
न भोजनार्थे स्वे विप्रः८३नष्टं विनष्टं कृमिभिः२८६
न भ्रातरो न पितरः३४६न संवसेच्च पतितैः१२७
न मांसभक्षणे दोषः१६६न संहताभ्यां पाणिभ्याम्१२८
न माता न पिता न स्त्री३११न संभाषां परस्त्रीभिः३०७
न मित्रकारणाद्राजा३०४न ससत्त्वेषु गर्तेषु१२२
न मूलोञ्छं च

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्

पृष्ठ 627 स्कैन

( २३ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
नाधार्मिके वसेद्ग्रामे ... १२४ | नास्तिक्यं वेदनिन्दां च ... १४२
नाधीयीत श्मशानान्ते ... १३३ | नास्ति स्त्रीणां क्रिया मन्त्रैः ... ३२०
नाधीयीताश्वमारूढः ... १३४ | नास्ति स्त्रीणां पृथग्यज्ञः ... १८७
नाध्यधीतो न वक्तव्यः ... २५७ | नास्य कार्योऽग्निसंस्कारः ... १७२
नाध्यापनाद्याजनाद्वा ... ३६२ | नास्याच्छिद्रं परो विद्यात् ... २२४
नानुशुश्रुषुम् जात्वेतत्

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 628 स्कैन

( २४ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
नियुक्तस्तु यथान्यायम् ... १६६ | नोत्पादयेत्स्वयं कार्यम् ... २५३
नियुक्तायामपि पुमान् ... ३४२ | नोदाहरेदस्य नाम ... ५७
नियुक्तौ यौ विधिं हित्वा ... ३२८ | नोद्वहेत्कपिलां कन्याम् ... ६७
निरस्य तु पुमाञ्छुक्रम् ... १७० | नोन्मत्ताया न कुष्ठिन्याः ... २८१
निरादिष्टधनश्चेत्तु ... २७३ | नोपगच्छेत्प्रमत्तोऽपि ... १२१
निर्घाते भूमिचलने ... १३२ |

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 629 स्कैन

( २५ )

श्लोकःपृष्ठम्श्लोकःपृष्ठम्
पयः पिवेत्त्रिरात्रं वा... ४२०पाणिभ्यां तूपसंगृह्य... १०२
परकीयनिपानेषु... १४६पाणिमुद्यम्य दण्डं वा... २६३
परदाराभिमर्शेषु... ३०५पात्रस्य हि विशेषेण... २२१
परदारेषु जायेते... ६४पादोऽधर्मस्य कर्तारम्... २४६
परद्रव्येष्वभिध्यानम्... ४४३पानं दुर्जनसंसर्गः... ३२०
परपत्नीति या स्त्री स्यान्... ४५

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः पृष्ठम्

पृष्ठ 630 स्कैन

( २६ )
श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः पृष्ठम्
पिशुनानृतिनोश्चान्नम् ... १५१ पृष्ट्वास्तुनि कुर्वीत ... ८०
पीडनानि च सर्वाणि ... ३६७ पैतृकं तु पिता द्रव्यम् ... ३५३
पुण्यान्यन्यानि कुर्वीत ... ४०४ पैतृष्वसेयीं भगिनीम् ... ४२५
पुनः कनिष्ठो ज्येष्ठायाम् ... ३३६ पैशुन्यं साहसं द्रोहः ... २१४
पुत्रं प्रत्युदितं सद्भिः ... ३२३ पौण्ड्रकाश्चौड्रद्रविडाः ... ३८२
पुत्राद्वादश यानाह ... ३४५

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 631 स्कैन

( २७ )
श्लोकः ... पृष्ठम् | श्लोकः ... पृष्ठम्
प्रणुदञ्जालपादांश्च ... १६२ | प्रियेपु स्वेषु सुकृतम् ... २०३
प्रत्यक्षं चानुमानं च ... ४५६ | प्रेतशुद्धिं प्रवक्ष्यामि ... १७०
प्रत्यग्निं प्रतिसूर्य वा ... १२३ | प्रेते राजनि सञ्योतिः ... १७४
प्रत्यहं देशदृष्टैश्च ... २४६ | प्रेत्येह चेदृशा विप्राः ... २४८
प्रथिता प्रेतकृत्येण ... ८६ | प्रेष्यो ग्रामस्य राज्ञश्च ... ६०

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 632 स्कैन

( २८ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
बाले देशान्तरस्थे च ... १७३ | ब्राह्मणं भिक्षुकं वापि ... १०६
बालोऽपि नावमन्तव्यः ... २०८ | ब्राह्मणस्तु सुरापस्य ... ४२२
बाल्ये पितुर्वशे तिष्ठेत् ... १८५ | ब्राह्मणस्त्वनधीयानः ... ६३
बाह्यैर्विभावयेल्लिङ्गैः ... २५० | ब्राह्मणस्य चतुःषष्टिः ... ३०३
बिडालकाकाखूच्छिष्टम् ... ४२४ | ब्राह्मणस्य तपो ज्ञानम् ... ४२७
बिभर्ति सर्वभूतानि ... ४५८ | ब्राह्मणस्य रजःकृन्त्या

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्

पृष्ठ 633 स्कैन

( २६ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
भ | भोःशब्दं कीर्तयेदन्ते ... ४४
भक्ष्यभोज्यापदेशेन ... ३६३ | भोजनाभ्यञ्जनादानाद् ... ३६०
भक्ष्यभोज्यापहर्तारो ... ४२५ | भ्रातुर्ज्येष्ठस्य भार्या या ... ३२७
भक्ष्यं भोज्यं च विविधम् ... १०३ | भ्रातृभार्योपसंग्राह्या ... ४६
भगवन् सर्ववर्णानाम् ... १ | भ्रातुर्मृतस्य भार्यायाम् ... ९४
भद्रं भद्रामिति ब्रूयात् ... १३८ | भ्रातॄणामेकजातानाम्

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 634 स्कैन

( ३० )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
मनुमेकाग्रमासीनम् ... १ | मातामहं मातुलं च ... ८६
मनुष्यमारणे क्षिप्रम् ... २६६ | मातुस्तु यौतकं यत्स्यान् ... ३४०
मनुष्याणां तु हरणे ... ४२५ | मातुः प्रथमतः पिण्डम् ... ३४२
मनुष्याणां पशूनां च ... २६४ | मातुरग्रेऽधिजननम् ... ५२
मनोर्हैरण्यगर्भस्य ... ६८ | मातुलांश्च पितृव्यांश्च ... ४५
मन्त्रतस्तु समृद्धानि ... ७६ | मातृष्वसा मातुलानी ...

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 635 स्कैन

( ३१ )
{llr|llr}
श्लोकः & & पृष्ठम् & श्लोकः & & पृष्ठम्

मोहाद्राजा स्वराष्ट्रं यः & ... & २२५ & यज्ञोऽनृतेन क्षरति तपः & ... & १५५

मौञ्जीतृवृत्समाश्लक्ष्णा & ... & ३०- & यज्वान ऋषयो देवाः & ... & ४५०

मौर्व्यं प्राणान्तिको दण्डः & ... & ३१० & यतश्च भयमाशङ्केत् & ... & २३६

मौलाञ्छास्त्राविदः शूरान् & ... & २१५ & यतात्मनोऽप्रमत्तस्य & ... & ४३३

म्रियमाणोऽप्याददीत & ... & २२६ & यत्करोत्येकरात्रेण & ... & ४२७

\multicolumn{3}{c|}{य} & यत्कर्म

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 636 स्कैन

( ३२ )


श्लोकः . पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
यथा कथञ्चित्पिण्डानाम् ... ४३४ | यथैनं नाभिसन्दध्युः ... २३७
यथा काष्ठमयो हस्ती ... ५० | यथैव शूद्रो ब्राह्मण्याम् ... ३८०
यथा खनन्खनित्रेण ... ६० | यथैवात्मा तथा पुत्रः ... ३४०
यथा गोऽश्वोष्ट्रदासीषु ... ३२६ | यथोक्तमार्तः सुस्थो वा ... २८३
यथा चैवापरः पक्षः ... १११ | यथोक्तान्यपि कर्माणि ... ४५७
यथा जातबलो वह्निः ...

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 637 स्कैन

( ३३ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
यदि हि स्त्री न रोचेत ... ७५ | यं मातापितरौ क्लेशम् ... ६१
यदेतत्परिसंख्यातम् ... १४ | यवीयाञ्ज्येष्ठभार्यायाम् ... ३३८
यदेव तर्पयत्यद्भिः ... ११२ | यश्चापि धर्मसमयात् ... ३६३
यदर्हिते नार्चयन्ति ... ४३० | यश्चैतान्प्राप्नुयात्सर्वान् ... ३६
यद्दुस्तरं यदरापम् ... ४३७ | यस्तल्पजः प्रमीतस्य ... ३४६
यद्द्वयोरेवार्थवत्थ ... २५६ | यस्तु तत्कारयेन्मोहात् ...

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 638 स्कैन

( ३४ )


श्लोकः ... पृष्ठम् | श्लोकः ... पृष्ठम्
यस्य मन्त्रं न जानन्ति ... २३१ | यामीस्ता यातनाः प्राप्य ... ४४६
यस्य मित्रप्रधानानि ... ८८ | या रोगिणी स्यात्तु हिता ... ३३२
यस्य राज्ञस्तु विषये ... २२६ | यावतः संस्पृशेदङ्गैः ... ६५
यस्यवाङ्मनसी शुद्धे ... ५० | यावतो ग्रसते ग्रासान् ... ८७
यस्य विद्वान्हि वदतः ... २६२ | यावतो बान्धवान्यास्मिन् ... २६२
यस्य शूद्रस्तु कुरुते ...

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 639 स्कैन

( ३५ )

श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्

ये शूद्रादधिगम्यार्थम् ... ४०४ | यो यावनिह्नुवीतार्थम् ... २५५
येषां ज्येष्ठः कनिष्ठो वा ... ३५३ | यो येन पतितेनैषाम् ... ४२८
येषां तु यादृशं कर्म ... ६ | यो रक्षन्बलिमादत्ते ... २६८
येषां द्विजानां सावित्री ...

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 640 स्कैन

( ३६ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
राजा स्तेनेन गन्तव्यः ... २६६ | वनस्पतीनां सर्वेषाम् ... २६४
राज्ञः कोषापहतृंश्च ... ३६३ | वनेषु च विहंग्येवम् ... १६५
राज्ञः प्रख्यातभाण्डानि ... ३१३ | वन्ध्याष्टमेऽधिवेद्याब्दे ... १३२
राज्ञश्च दद्युरुद्धारम् ... २२३ | वपनं मेखलादण्डौ ... ४२३
राज्ञो माहात्मिके स्थाने ... १७६ | वयसः कर्मणोऽर्थस्य ... ११०
राज्ञो हि रक्षाधिकृताः ... २२७ | वरं

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः पृष्ठम्

पृष्ठ 641 स्कैन

( ३७ )
श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः पृष्ठम्
वारिदस्तृप्तिमाप्नोति ... १५४ विधाता शासिता वक्ता ... ४०३
वार्षिकांश्चतुरो मासान् ... ३६६ विधाय प्रोषिते वृत्तिम् ... ३३०
वासन्तशारदैर्मेध्यैः ... १६१ विधाय वृत्तिं भार्यायाः ... ३३०
वासांसि मृतचेलानि ... ३८४ विधिंयज्ञाज्जपयज्ञः ... ३८
वासो दद्याद्धयं हत्वा ... ४२१ विधिवत्प्रतिगृह्यापि ... ३३०
वासोदांश्चन्द्रमालोक्यम् ... १५४ विधूमे सन्नमुसले

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 642 स्कैन

( ३८ )
श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः पृष्ठम्
वृत्तीनां लक्षणं चैव ... २२ वैष्णवीं धारयेद्यष्टिम् ... १२०
वृथा कृसरसंयावम् ... १६१ वैतानिकं च जुहुयात् ... १६१
वृथा संकरजातानाम् ... १७५ वैदिके कर्मयोगे तु ... ४५७
वृद्धांश्च नित्यं सेवेत ... २१३ वैदिकैः कर्मभिः पुण्यैः ... २७
वृषभैकादशा गाश्च ... ४१७ वैरिकं नोपसेवेत ... १३७
वृषलीफेनपीतस्य ... ६६ वैवाहिको विधिः स्त्रीणाम् ... ३५

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें