सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

संक्षिप्त नृसिंह पुराण (सचित्र हिन्दी अनुवाद सहित)

Sankshipta Narasimha Purana Gita Press

महर्षि व्यास द्वारा

स्रोत: Gita Press Gorakhpur · Gita Press Gorakhpur (उद्गम)

कॉपीराइट समस्या बताएँ

DevanagariSanskritpublished318 पृष्ठ

१४८ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४२

पृष्ठ 159 स्कैन

१४८ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४२
स देवः सकलाध्यक्षो यथाहं त्रिजगज्जयी। | ''वही सबका अध्यक्ष देवता है, जैसा कि तीनों
त्यज जाड्यमतः शौर्यं भजस्व स्वकुलोचितम्॥ ५८ | लोकोंपर विजय पानेवाला मैं हूँ। इसलिये तू अपनी यह
| जडता त्याग दे और अपने कुलके लिये उचित वीरताका
अन्येऽपि त्वां हनिष्यन्ति वदिष्यन्ति जनास्त्विदम्। | आश्रय ले। तेरी यह कायरता देखकर दूसरे लोग भी तुझे
असुरोऽयं सुरान् स्तौति मार्जार इव मूषकन्॥ ५९ | मारेंगे और कहेंगे कि 'अरे! यह असुर होकर भी
| देवताओंकी उसी प्रकार स्तुति करता है, जैसे बिल्ली
द्वेष्यान् शिखीव फणिनो दुर्निमित्तमिदं ध्रुवम्। |

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 160 स्कैन

अध्याय ४२ ] प्रह्लादपर हिरण्यकशिपुका कोप और प्रह्लादका वध करनेके लिये प्रयत्न १४९
प्रायेण कौमारमवाप्य लोकः | हुए। संसारके अन्य लोग कौमार अवस्थाको पाकर
पुष्णाति नास्तिक्यमसद्रतिं च। | प्रायः नास्तिक विचार और बुरे आचार-व्यवहारके पोषक
तस्मिन् वयःस्थस्य बहिर्विरक्ति- | बन जाते हैं, परंतु उसी उम्रमें प्रह्लादको बाह्य विषयोंसे
र्भवत्यभूच्चित्रमजे च भक्तिः॥ २ | वैराग्य हुआ और भगवान्‌में उनकी भक्ति हो गयी—यह
| अद्भुत बात है। तदनन्तर जब प्रह्लादने गुरुके यहाँ अपनी
अथ सम्पूर्णविद्यं तं कदाचिद्दितिजेश्वरः। | पढ़ाई समाप्त कर ली, तब एक दिन दैत्यराजने उन्हें अपने
आनाय्य प्रणतं प्राह प्रह्लादं विदितेश्वरम्॥ ३ | पास बुलवाया

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

१५० श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४२

पृष्ठ 161 स्कैन

१५० श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४२
[संस्कृत श्लोक]
अचिन्त्यः स्तूयते यत्र भक्त्या भक्तेप्सितप्रदः।
अर्थशास्त्रेण किं तात यत्र संसृतिसंततिः ॥ १३
शास्त्रश्रमेण किं तात येनात्मैव विहंस्यते।
वैष्णवं वाङ्मयं तस्माच्छाव्यं सेव्यं च सर्वदा ॥ १४
मुमुक्षुभिर्भवक्लेशान्नो चेन्नैव सुखी भवेत्।
इति तस्य वचः शृण्वन् हिरण्यकशिपुस्तदा ॥ १५
जज्वाल दैत्यराट् तप्तसर्पिर्ह्रद्विरिवाधिकम्।
प्रह्लादस्य गिरं पुण्यां जनसंसृतिनाशिनीम् ॥ १६
नामृष्यतासुरः क्षुद्रो घूको भानुप्रभामिव।
परितो वीक्ष्य सम्प्राह क्रुद्धो दैत्यभटानिदम् ॥ १७
हन्यतामेष कुटिलः शस्त्रपातैः सुभीषणैः।
उत्कृत्योत्कृत्य मर्माणि रक्षितास्तु हरिः स्वयम् ॥ १८
पश्यत्विदानीमेवैष हरिसंस्तवजं फलम्।
काकोलकाङ्गगृध्रेभ्यो ह्यस्याङ्गं संविभज्यताम् ॥ १९

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 162 स्कैन

अध्याय ४२ ] प्रह्लादपर हिरण्यकशिपुका कोप और प्रह्लादका वध करनेके लिये प्रयत्न १५१
वैष्णवं बलमालोक्य राजा नूनं भयं दधौ। वैष्णवोंका बल देखकर राजा हिरण्यकशिपुको अवश्य
पुनस्तस्य वधोपायं चिन्तयन् स सुदुर्मतिः॥ २७ ही महान् भय हुआ; किंतु उस दुर्बुद्धिने पुनः प्रह्लादके
समादिशत् समाहूय दंदशूकान् सुदुर्विषान्। वधका उपाय सोचते हुए, अत्यन्त भयंकर विषवाले
अशस्त्रवधयोग्योऽयमस्मयो हरितोषकृत्॥ २८ सर्पोंको बुलाकर उन्हें आदेश दिया—'गरलायुधो*!
तर द् भवद्भिरचिराद् हन्यतां गरलायुधाः। विष्णुको संतुष्ट करनेवाला यह निश्शङ्क बालक किसी
हि. ण्यकशिपोः श्रुत्वा वचनं ते भुजंगमाः। शस्त्रसे नहीं मारा जा सकता; अतः तुम सभी मिलकर
तस्याज्ञां

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

१५२ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४३

पृष्ठ 163 स्कैन

यहाँ प्रस्तुत पृष्ठ का पंक्ति-दर-पंक्ति लिप्यंतरण है:

१५२ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४३
ततस्तूर्णं समागत्य दैत्यराजपुरोहिताः । तत्पश्चात् तुरंत ही वहाँ दैत्यराजके पुरोहित आये।
मूढाः प्राञ्जलयः प्राहुर्द्विजाः शास्त्रविशारदाः ॥ ३६ शास्त्रविशारद होनेपर भी वे मूढ ही रह गये थे। उन
ब्राह्मणोंने हाथ जोड़कर कहा— 'देव ! तुम्हारी युद्धविषयक
त्रैलोक्यं कम्पते देव भृशं त्वय्यभिकाङ्क्षिणि । इच्छा होते ही सारा त्रिभुवन थरथर काँपने लगता है।
प्रह्लादस्त्वां न जानाति क्रुद्धं स्वल्पो महाबलम् ॥ ३७ यह अल्प बलवाला प्रह्लाद कुपित

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

अध्याय ४३ ] प्रह्लादजीका दैत्यपुत्रोंको उपदेश देना १५३

पृष्ठ 164 स्कैन

अध्याय ४३ ] प्रह्लादजीका दैत्यपुत्रोंको उपदेश देना १५३
धनजनतरुणीविलासरम्यो | सुनो। यह जो धन, जन और स्त्री-विलास आदिसे
भवविभवः किल भाति यस्तमेनम्। | अत्यन्त रमणीय प्रतीत होनेवाला सांसारिक वैभव दृष्टिगोचर
विमृशत सुबुधैरुतैष सेव्यो | हो रहा है, इसपर विचार करो। क्या यह लोक-वैभव
द्रुतमथ वा परिवर्ज्य एव दूरात् ॥ ४ | विद्वानोंके सेवन करने योग्य है या जल्दी-जल्दी दूरसे ही
| त्याग देनेयोग्य? अहो! जिनके अङ्ग गर्भाशयमें टेढ़े-मेढ़े
प्रथममिह विचार्यतां यदम्बा- | पड़े हैं, जो जठरानलकी ज्वालासे संतप्त हो रहे हैं तथा
जठरगतैरनुभूयते

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

१५४ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४३

पृष्ठ 165 स्कैन

१५४ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४३
अक्लेशतः प्राप्यमिदं विसृज्य | ''जो बिना कष्टके ही प्राप्त होनेयोग्य इस महान् सुख
महासुखं योऽन्यसुखानि वाञ्छेत्। | (परमेश्वर)-को त्यागकर अन्य तुच्छ सुखोंकी इच्छा
राज्यं करस्थं स्वमसौ विसृज्य | करता है, वह दीनहृदय मूर्ख पुरुष मानो हाथमें आये हुए
भिक्षामटेद्दीनमनाः सुमूढः॥ ११ | अपने राज्यको त्यागकर भीख माँगता है। भगवान् लक्ष्मीपतिके
तच्चार्च्यते श्रीपतिपादपद्म- | युगल-चरणारविन्दोंका यथार्थ पूजन वस्त्र, धन और परिश्रमसे
द्वन्द्वं न वस्त्रैर्न धनैः श्रमैर्न। | नहीं होता; किंतु मनुष्य यदि अनन्यचित्त होकर 'केशव',
अनन्यचित्तेन नरेण

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 166 स्कैन

अध्याय ४३ ] प्रह्लादजीका दैत्यपुत्रोंको उपदेश देना १५५

अस्या गर्भे स्थितो योऽसौ स वै भागवतोत्तमः ।
तच्छ्रुत्वा नारदवचो मातरं प्रणिपत्य मे ॥ २१
विष्णुभक्त्या प्रमुच्याथ गतः स्वं भुवनं हरिः ।
नारदस्तां समानीय आश्रमं स्वं शुभव्रतः ॥ २२
मामुद्दिश्य महाभागामेतद्वै कथितं तदा ।
तथा मे विस्मृतं नैव बालाभ्यासाद्हनोः सुताः ॥ २३
विष्णोश्चानुग्रहेणैव नारदस्योपदेशतः ।
मार्कण्डेय उवाच
एकदा गुप्तचर्यायां गतोऽसौ राक्षसाधिपः ॥ २४
शृणोति रात्रौ नगरे जय रामेति कीर्तनम् ।
अवैत्पुत्रकृतं सर्वं बलवान् दानवेश्वरः ॥ २५
अथाहूयाह दैत्येन्द्रः क्रोधान्धः स पुरोहितान् ।
रे रे क्षुद्रद्विजा यूयमतिमुमूर्षतां गताः ॥ २६
प्रह्लादोऽयं मृषालापान् वक्तव्यान्यान्

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

१५६ श्रीमन्नसिंहपुराण [ अध्याय ४३

पृष्ठ 167 स्कैन

१५६ श्रीमन्नसिंहपुराण [ अध्याय ४३
प्रह्लादं चाब्धिमध्यस्थं तमौर्वाग्निमिवापरम् ॥ ३४ बीच समुद्रमें पड़े हुए प्रह्लादको भगवान्‌के तेजसे
दूसरे वडवानलकी भाँति प्रज्वलित देख अत्यन्त भयके
ज्वलन्तं तेजसा विष्णोर्ग्राह्या भूरिभियात्यजन्। कारण ग्राहोंने उन्हें दूरसे ही त्याग दिया। प्रह्लाद भी
स चाभिन्नचिदानन्दसिन्धुमध्ये समाहितः ॥ ३५ अपनेसे अभिन्न चिदानन्दमय समुद्र (परमेश्वर)-में समाहित
होनेके कारण यह न जान सके कि 'मैं बाँधकर खारे
न वेद बद्धमात्मानं लवणाम्बुधिमध्यगम्। पानीके सागरमें डाल दिया गया हूँ।' मुनि (प्रह्लाद) जब
अथ ब्रह्मामृताम्भोधिमये स्वस्मिन् स्थिते मुनौ ॥ ३६ ब्रह्मानन्दामृतके समुद्ररूप अपने आत्मामें स्थित हो गये,

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें
पृष्ठ 168 स्कैन

अध्याय ४३ ] प्रह्लादजीका दैत्यपुत्रोंको उपदेश देना १५७
त्वमापत्स्वपि घोरासु विष्णुनेव हि रक्षितः। घोर आपत्तियोंमें भी भगवान् विष्णुने ही आपकी रक्षा
त्वादृशा निर्मलात्मानो न सन्ति बहवोऽर्कवत्॥ ४८ की है। सूर्यकी भाँति आप-जैसे शुद्धचित्त महात्मा
बहुना किं कृतार्थोऽस्मि यत्तिष्ठामि त्वया सह। संसारमें अधिक नहीं हैं। बहुत क्या कहूँ? आज मैं
आलपामि क्षणमपि नेक्षे ह्येतत्फलोपमाम्॥ ४९ कृतार्थ हो गया; क्योंकि आज मुझे आपके साथ स्थित
इत्यब्धिना स्तुतः श्रीशमाहात्म्यवचनैः स्वयम्। होनेका सौभाग्य प्राप्त हुआ। इस समय क्षणभर भी जो
ययौ लज्जां प्रहर्षं च प्रह्लादो भगवत्प्रियः॥ ५० आपके साथ बातचीत कर रहा हूँ, इससे प्राप्त होनेवाले
प्रतिगृह्य स रत्नानि वत्सलः प्राह वारिधिम्।

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

१५८ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४३

पृष्ठ 169 स्कैन

१५८ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४३
अयोग्यमात्मानमितीशदर्शने राजन्! इस प्रकार अपनेको भगवान्का दर्शन पानेके
स मन्यमानस्तदनासिकातरः । योग्य न मानते हुए प्रह्लादजी उनकी अप्राप्तिके दुःखसे
उद्वेगदुःखार्णवमग्नमानसः कातर हो उठे। उनका चित्त उद्वेग और अनुतापके समुद्रमें
स्रुताश्रुधारो नृप मूर्च्छितोऽपतत् ॥ ६० डूब गया। वे नेत्रोंसे आँसुओंकी धारा बहाते हुए मूर्च्छित
होकर गिर पड़े। भूप! फिर तो क्षणभरमें ही भक्तजनोंके
अथ क्षणात्सर्वगतश्चतुर्भुजः एकमात्र प्रियतम सर्वव्यापी कृपानिधान भगवान् विष्णु
शुभाकृतिर्भक्तजनैकवल्लभः । सुन्दर चतुर्भुज रूप धारणकर दुःखी प्रह्लादको अमृतके
दुःस्थं तमाश्लिष्य सुधामयैर्भुजै-

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

अध्याय ४३ ] प्रह्लादजीका दैत्यपुत्रोंको उपदेश देना १५९

पृष्ठ 170 स्कैन

अध्याय ४३ ] प्रह्लादजीका दैत्यपुत्रोंको उपदेश देना १५९
सभयं सम्भ्रमं वत्स मद्गौरवकृतं त्यज। 'वत्स! मेरे प्रति गौरव-बुद्धिसे होनेवाले इस भय
नैवं प्रियो मे भक्तेषु स्वाधीनप्रणयी भव ॥ ७१ और घबराहटको त्याग दो। मेरे भक्तोंमें तुम्हारे समान
कोई भी मुझे प्रिय नहीं है, तुम स्वाधीनप्रणयी हो जाओ
नित्यं सम्पूर्णकामस्य जन्मानि विविधानि मे। [अर्थात् यह समझो कि तुम्हारा प्रेमी मैं तुम्हारे वशमें
भक्तसर्वेष्टदानाय तस्मात् किं ते प्रियं वद ॥ ७२ हूँ]। मैं नित्य पूर्णकाम हूँ, तथापि भक्तोंकी समस्त
कामनाओंको पूर्ण करनेके लिये मेरे अनेक अवतार
हुआ करते

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

१६० श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४४

पृष्ठ 171 स्कैन

१६० श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४४


[श्लोक ८२ – ८९ एवं हिन्दी अनुवाद]

संस्कृत श्लोकहिन्दी अनुवाद
अनयाथ च त्वां नौमि नृत्यामि तत्परः सदा।<br>अथाभितुष्टो भगवान् प्रियमाह प्रियंवदम् ॥ ८२<br><br>वत्स यद्यदभीष्टं ते तत्तदस्तु सुखी भव।<br>अन्तर्हिते च मय्यत्र मा खिद त्वं महामते ॥ ८३<br><br>त्वच्चित्तान्नापयास्यामि क्षीराब्धेरिव सुप्रियात्।<br>पुनर्द्वित्रिदिनैस्त्वं मां द्रष्टा दुष्टवधोद्यतम् ॥ ८४<br><br>अपूर्वाविष्कृताकारं नृसिंहं पापभीषणम्।<br>उक्त्वेत्यतः प्रणमतः पश्यतश्चातिलालसम् ॥ ८५<br><br>**अतृप्तस्यैव तस्येशो

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

अध्याय ४४ ] नृसिंहका प्रादुर्भाव और हिरण्यकशिपुका वध १६१

पृष्ठ 172 स्कैन

अध्याय ४४ ] नृसिंहका प्रादुर्भाव और हिरण्यकशिपुका वध १६१

आहूयतां च इत्याह क्रोधान्मृत्युवशे स्थितः ॥ २
तथासुरैर्दुरा नीतः समासीनं स दिव्यदृक् ।
आसन्नमृत्युं दैत्येन्द्रं ददर्शात्यूर्जितश्रियम् ॥ ३

नीलांशुमिश्रमाणिक्यद्युतिच्छन्नविभूषणम् ।
सधूमाग्निमिव व्यासमुच्चासनचितिस्थितम् ॥ ४

दंष्ट्रोत्कटैर्घोरतरैर्घनच्छविभिरुद्धतैः ।
कुमार्गदर्शिभिर्दैत्यैर्यमदूतैरिवावृतम् ॥ ५

दूरात् प्रणम्य पितरं प्राञ्जलिस्तु व्यवस्थितः ।
अथाहाकारणक्रोधः स खलो भर्त्सयन् सुतम् ॥ ६

भगवत्प्रियमत्युच्चैर्मृत्युमेवाश्रयन्निव ।
मूढ रे शृणु मद्वाक्यमेतदेवान्तिमं ध्रुवम् ॥ ७

इतो न त्वां प्रवक्ष्यामि श्रुत्वा कुरु यथेप्सितम् ।
उक्तेवेति द्रुतमाकृष्य

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

१६२ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४४

पृष्ठ 173 स्कैन

१६२ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४४
कृत्वेत्थं नारसिंहं तु ययौ विष्णुस्त्रिविक्रमः ।
नरसिंहः स्तम्भमध्यान्निर्गत्य प्रणनाद च ॥ १६
निनादश्रवणाद्दैत्या नरसिंहमवेष्टयन् ।
तान् हत्वा सकलांस्तत्र स्वपौरुषपराक्रमात् ॥ १७
बभञ्ज च सभां दिव्यां हिरण्यकशिपोर्नृप ।
वारयामासुरभ्येत्य नरसिंहं महाभटाः ॥ १८
ते तु राजन् क्षणादेव नरसिंहेन वै हताः ।
ततः शस्त्राणि वर्षन्ति नरसिंहे प्रतापिणि ॥ १९
स तु क्षणेन भगवान् हत्वा तद्बलमोजसा ।
ननाद च महानादं दिशः शब्देन पूरयन् ॥ २०
तान्मृतानपि विज्ञाय पुनरन्यान्महासुरः ।
अष्टाशीतिसहस्राणि हेतिहस्तान् समादिशत् ॥ २१
तेऽप्यागत्य च तं देवं रुरुधुः सर्वतोदिशम् ।
हत्वा तानखिलान् युद्धे युध्यमानो ननाद

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

अध्याय ४४ ] नृसिंहका प्रादुर्भाव और हिरण्यकशिपुका वध १६३

पृष्ठ 174 स्कैन

अध्याय ४४ ] नृसिंहका प्रादुर्भाव और हिरण्यकशिपुका वध १६३
यत्राखण्डलदन्तिदन्तमुसला- 'हाय! युद्धके समय देवराज इन्द्रके वाहन गजराज
न्याखण्डितान्याहवे ऐरावतके मूसल-जैसे दाँत जहाँ टकराकर टुकड़े-टुकड़े
धारा यत्र पिनाकपाणिपरशो- हो गये थे, जहाँ पिनाकपाणि महादेवके फरसेकी तीखी
राकुण्ठतामागमत् । धार भी कुण्ठित हो गयी थी, वहीं मेरा वक्षःस्थल इस
तन्मे तावदुरो नृसिंहकरजै- समय नृसिंहके नखोंद्वारा फाड़ा जा रहा है। सच है, जब
र्व्यादीर्यते साम्प्रतं भाग्य खोटा हो जाता है, तब तिनका भी प्रायः अनादर
दैवे दुर्जनतां गते तृणमपि करने लगता है' ॥ ३० ॥
प्रायोऽप्यवज्ञायते ॥ ३०

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

१६४ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४५

पृष्ठ 175 स्कैन

१६४ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय ४५
नरो वा यदि वा नारी शृणोत्याख्यानमुत्तमम्। | है। नर हो या नारी—जो भी इस उत्तम आख्यानको सुनता
वैधव्याद्दुःखशोकाच्च दुष्टसङ्गात्प्रमुच्यते॥ ४१ | है, वह दुष्टोंका सङ्ग करनेके दोषसे, दुःखसे, शोकसे एवं वैधव्यके कष्टसे छुटकारा पा जाता है। जो दुष्ट स्वभाववाला,
दुःशीलोऽपि दुराचारो दुष्प्रजो दोषकर्मकृत्। | दुराचारी, दुष्ट संतानवाला, दूषित कर्मोंका आचरण करनेवाला,
अधर्मिष्ठोऽनभोगी च शृण्वन् शुद्धो भवेन्नरः॥ ४२ | अधर्मात्मा और विषयभोगी हो, वह मनुष्य भी इसका श्रवण करनेसे शुद्ध हो जाता

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

अध्याय ४५ ] वामन-अवतारकी कथा १६५

पृष्ठ 176 स्कैन

अध्याय ४५ ] वामन-अवतारकी कथा १६५
तस्मिञ्जाते समागत्य ब्रह्मा लोकपितामहः। जगन्नाथ ही प्रकट हुए। वामनजीका अवतार होनेपर
जातकमीदिकाः सर्वाः क्रियास्तत्र चकार वै॥ ८ लोकपितामह ब्रह्माजी वहाँ आये। उन्होंने उनके जातकर्मादि
कृतोपनयनो देवो ब्रह्मचारी सनातनः। सम्पूर्ण समयोचित संस्कार सम्पन्न किये। उपनयन-संस्कारके
अदितिं चाप्यनुज्ञाप्य यज्ञशालां बलेर्ययौ ॥ ९ बाद वे सनातन भगवान् ब्रह्मचारी होकर अदितिकी आज्ञा
ले राजा बलिकी यज्ञशालामें गये। चलते समय उनके
गच्छतः पादविक्षेपाच्चचाल सकला मही। चरणोंके आघातसे पृथ्वी काँप उठती थी। दानवगण बलिके
यज्ञभागान्न गृह्णन्ति दानवाश्च बलेर्मखात् ॥ १० यज्ञसे हविष्य ग्रहण करनेमें असमर्थ हो गये। वहाँकी

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

१६६ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय, ४५

पृष्ठ 177 स्कैन

१६६ श्रीनरसिंहपुराण [ अध्याय, ४५
प्रतिज्ञा नैव कर्तव्या ददाम्येतत्तवेति वै। 'मैं आपको यह वस्तु देता हूँ' यों कहकर कुछ
इति श्रुत्वा वचस्तस्य बलिर्बलवतां वरः॥ २३ देनेकी प्रतिज्ञा न करना' ॥ २०-२२१/२॥
उनकी यह बात सुनकर बलवानोंमें श्रेष्ठ बलिने
उवाच तां शुभां वाणीं शुक्रमात्मपुरोहितम्। अपने पुरोहित शुक्राचार्यजीसे यह सुन्दर बात कही—
आगते वामने शुक्र यज्ञे मे मधुसूदने ॥ २४ 'गुरुदेव शुक्र! यज्ञमें मधुसूदन भगवान् वामनके पधारनेपर
मैं उन्हें कुछ भी देनेसे इनकार नहीं कर सकता। अभी-
न शक्यते प्रतिख्यातुं दानं प्रति मया गुरो। अभी मैं आपसे कह

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें

अध्याय ४५ ] वामन-अवतारकी कथा १६७

पृष्ठ 178 स्कैन

अध्याय ४५ ] वामन-अवतारकी कथा १६७
सजलं हेमकलशं गृहीत्वोत्थाय भक्तितः। | इस प्रकार आज्ञा देनेपर स्वयं राजा बलि जलसे भरे हुए
यावत्स वामनकरे तोयं दातुमुपस्थितः॥ ३५ | सुवर्णकलशको लेकर भक्तिपूर्वक खड़े हो गये और
| ज्यों ही वामनजीके हाथमें जल देनेको उद्यत हुए, त्यों
तावच्छुक्रः कलशगो जलधारां रुरोध ह। | ही शुक्राचार्यने [योगबलसे] कलशमें घुसकर गिरती
ततश्च वामनः क्रुद्धः पवित्राग्रेण सत्तम॥ ३६ | हुई जलधारा रोक दी। सत्तम! तब वामनजीने क्रुद्ध
| होकर पवित्र (कुश)-के अग्रभागसे कलशके छेदमें
उदके कलशद्वारि तच्छुक्राक्षिमवेधयत्। | जल निकलनेके मार्गपर स्थित हुए

इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ

पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।

खाता बनाएँ या साइन इन करें