आश्वलायन गृह्यसूत्र (अनाविला टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Ashvalayana Grihyasutra Hindi
महर्षि आश्वलायन (टीकाकार: हरदत्त आचार्य) द्वारा
स्रोत: Asvalayana Grihya Sutram with Anavila Commentary by Haradatta (उद्गम)
सूत्रम्. विषयः.
२४
सूत्रम्. विषयः.
पञ्चमः खण्डः ।
१. काम्यकर्मणः स्थाने पाकयज्ञः ।
२. पुरोडाशस्थाने चरुः ।
३. श्रौतकर्मफलस्य स्मार्तकर्मणापि लभ्यत्वम् ।
४. व्याधितादीनां षड्भिराहुतिभिर्होमः ।
५. अमनोज्ञस्वप्नदर्शने समन्त्रमादित्योपस्थानम् ।
६. मन्त्रान्तरेण चोपस्थानम् ।
७. क्षुतादिषु मन्त्रजपः ।
८. अयाज्ययाजनादावाज्यहोमः ।
षष्ठः खण्डः ।
१. अव्याधितस्यास्तमयवेलायां स्वापे प्रायश्चित्तम् ।
२. तस्यैव सूर्योदयवेलायां स्वापे प्रायश्चित्तम् ।
३. सायंसन्ध्योपासनक्रमः ।
४. प्रातः सन्ध्योपासनक्रमः ।
५. गृहस्य कपोतोपहतौ प्रायश्चित्तम् ।
६. धनार्थिनो बहिर्जिगमिषायां होमो जपो वा ।
७. नष्टद्रव्याधिगमार्थं होमो जपो वा ।
८. पूर्वोक्तसूक्तेन मूढस्य जपहोमौ ।
९. सुदूराध्वप्रस्थाने भयङ्करदेशगमने वा पूर्वोक्तसूक्तेन जपो होमो वा ।
सप्तमः खण्डः ।
१. समावर्तमानस्य मणिकुण्डलादिद्रव्यसम्पादनमात्माथमार्या-
र्यार्थं च ।
२. उभयोक्तद्रव्यालाभे आचार्यमात्रस्य द्रव्यसम्पादनम् ।
३. समिदाहरणम् ।
२५
| सूत्रम्. | विषयः. |
|---|---|
| ४. | अन्नाद्यकामस्यार्द्रसमिदाहरणम् । |
| ५. | ब्रह्मवर्चसकामस्य शुष्कसमिदाहरणम् । |
| ६. | उभयकामस्यार्धशुष्कसमिदाहरणम् । |
| ७. | गोदानम् । |
| ८. | मन्त्राणामात्मार्थत्वेनोहः । |
| ९. | स्नानं वस्त्रधारणं चक्षुषोरञ्जनं च । |
| १०. | मणिकुण्डलधारणं ब्राह्मणस्य प्रथमं मुखे चन्दनानुलेपश्च । |
| ११. | क्षत्रियस्य प्रथमं बाह्वोश्चन्दनानुलेपनम् । |
| १२. | वैश्यस्योदरे । |
| १३. | स्त्रिया गुह्ये । |
| १४. | दूतानामूर्वोः । |
| १५. | स्रग्बन्धनम् । |
| १६. | माल्यधारणप्रतिषेधः । |
| १७. | अवशेन मालेत्युच्चारणेऽपि पुनः स्रक्पदमुच्चार्यैव धारणम् । |
| १८. | उपानच्छत्रधारणम् । |
| १९. | वैणवदण्डधारणम् । |
| २०. | कण्ठे मणिं धृत्वोष्णीषं कृत्वा समन्त्रं समिदाधानम् । |
| २१. | खिलमन्त्रेण हुत्वा होमसमापनम् । |
| २२. | मधुपर्कपूजायै रात्रौ स्नातकस्य पितृगृहे वासः । |
| २३. | दक्षिणां दत्त्वा गुरुमनुज्ञाप्य वा स्नानम् । |
| २४. | स्नातकव्रतानि । |
| २५. | तस्य प्रतिषिद्धानि कर्माणि । |
| २६. | स्नातकप्रशंसा । |
अष्टमः खण्डः ।
| सूत्रम्. | विषयः. |
|---|---|
| १. | समावर्तमानस्य सम्बुद्ध्या गुरुनामग्रहणम् । |
| २. | वियुज्यवासाय गुर्वनुज्ञाप्रार्थनम् । |
| ३. | उपांशु मन्त्रजपः । |
२६
| सूत्रम् . | विषयः. |
|---|---|
| ४. | अनन्तरमाचार्यस्य जपविधिः । |
| ५. | जप्यमन्त्रनिर्देशः । |
| ६. | जपं समाप्य विवत्स्याव इति लौकिक्या वाचा विसर्गः । |
| ७. | एवं विसृष्टस्य समावृत्तस्य प्रशंसा । |
| ८. | एवं समावृत्तस्य मार्गे प्रतिकूलपक्षिशब्दश्रवणे मन्त्रजपः । |
| ९. | तथा मृगशब्दश्रवणे मन्त्रजपः । |
| १०. | मार्गे भये सति तां दिशं प्रत्युभयतोदीप्तस्योल्मुकस्य प्रक्षेपः । |
| ११. | सर्वतो भयेऽष्टाभिरराज्याहुतिभिर्होमः । |
| १२. | अथैशान्यां दिशि स्थित्वा मन्त्रजपः । |
नवमः खण्डः ।
| सूत्रम् . | विषयः. |
|---|---|
| १. | पुरोहितस्य युद्धसन्नाहनम् । |
| २. | राजाधिरूढस्य रथस्य पश्चात् स्थित्वा मन्त्रजपः । |
| ३. | समन्त्रं कवचप्रदानम् । |
| ४. | तथा धनुर्दानम् । |
| ५. | राज्ञो मन्त्रजपः । |
| ६. | पुरोहितस्य मन्त्रजपः । |
| ७. | इषुधिप्रदानम् । |
| ८. | प्रस्थानसमये आचार्यस्य तिष्ठतो मन्त्रजपः । |
| ९. | अश्वाभिमन्त्रणम् । |
| १०. | इष्ववेक्षणमन्त्रः । |
| ११. | अङ्गुलित्राधारणमन्त्रः । |
| १२. | अथ सारथेर्मन्त्रजपः । |
| १३. | युद्धे प्रविशतो राज्ञो बहुभिर्मन्त्रैरन्वीक्षणम् । |
| १४. | सौपर्णमन्त्रनिर्देशः । |
| १५. | रथस्य प्रागादिमुखं प्रवर्तनम् । |