आश्वलायन गृह्यसूत्र (अनाविला टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

तृतीयः खण्डः] अनाविलोपेतुम् । १७९

अथ तृतीयः खण्डः।

अथैतानि पात्राणि योजयेत् ॥ १ ॥
अनन्तरमेतानि वक्ष्यमाणानि पात्राणि योजयेत् मृतस्याङ्गेषु निदध्यात् ॥ १ ॥

दक्षिणे हस्ते जुहूम् ॥ २ ॥
एकवचनस्याविवक्षितत्वात् पाशुकीमप्येवं चातुर्मास्यप्राप्तौम् । एतेनोपभृद् व्याख्याता । सर्वत्र योजयेदिति संबन्धः ॥ २ ॥

सव्य उपभृतम् ॥ ३ ॥
हस्त इत्येव ॥ ३ ॥

दक्षिणे पार्श्वे स्फ्यं सव्येऽग्निहोत्रहवणीम् ॥ ४ ॥
पार्श्वे इत्येव ॥ ४ ॥

उरसि ध्रुवां शिरसि कपालानि दत्सु ग्राव्णः ॥ ५ ॥
दन्तेषु ग्राव्णो योजयेत् । ‘यत्किञ्चित्सोमलिप्तं द्रव्यं तेनावभृथयन्ति’ इत्यभिषवग्राव्णामवभृथे विनियोगात् सोममध्यमृतविषयमेतत् ॥ ५ ॥

नासिकयोः स्रुवौ ॥ ६ ॥
चातुर्मास्ययाजिनस्त्रयः ॥ ६ ॥

भित्त्वा वैकम् ॥ ७ ॥
अथ यद्येकः स्रुवः तं भित्त्वा नासिकयोर्योजयेत् ॥ ७ ॥

---

१. ‘प’, २. ‘तम्।’ ख. पाठः., ‘सा’ ग. पाठः., ३. ‘चै’ ङ. पाठः.

१८०                      आश्वलायनगृह्यसूत्रम्                  [चतुर्थोऽध्यायः

कर्णयोः प्राशित्रहरणे भित्त्वा वै¹कम् ॥ ८ ॥
व्यतिरिक्तविषयमेतत् ॥ ८ ॥

उदरे पात्रीं समवत्तधानं च चमसम् ॥ ९ ॥
उदरे ॥ ९ ॥

उपस्थे शम्याम् अरणी² ऊर्वोः उळूखलमुसले
जङ्घयोः पादयोः शूर्पे ॥ १० ॥
द्विवचनं पूर्ववत्³ । नानाबीजेषु त्रीणि ॥ ११ ॥
छि⁴त्त्वा वैकम् ॥ ११ ॥
इदमपि पूर्ववत् । तदेवं यस्यां दशायां यत् पात्रमु-
त्पन्नं⁵विनियुक्तं तस्य धारणमास्मात् कर्मणः अत्र प्रतिपत्तिः ।
मध्ये चेत् स्वयं प्रतिपन्नं न तस्यैतदर्थमुत्पत्तिः⁶ ॥ ११ ॥

आसेचनवन्ति पृषदाज्यस्य पूरयन्ति ॥ १२ ॥
यानि बिलवन्ति पात्राणि तानि पृषदाज्येन पूरयन्ति ।
उक्तं पृषदाज्यम् ॥ १२ ॥

अमा पुत्रो दृषदुपले कुर्वीत ॥ १३ ॥
मृतस्य पुत्रो दृषदुपले अमाकुर्वीत स्वीकुर्वीत ॥ १३ ॥

लौहायसं च कौलालम् ॥ १४ ॥
यल्लोहायसनिर्मितं यच्च कुलालकृतं तच्चोभयं पुत्रो-
ऽमाकुर्वीत ॥ १४ ॥

---

१. 'चै' ङ. पाठः. २. 'णिम्' ख. ग. घ. पाठः. ३. 'त् । छि' घ. पाठः-
४. 'हि' ङ. पाठः. ५. 'न्नमवि' ख. ग. ङ. पाठः. ६. 'पपत्ति' ङ. पाठः.