सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

आश्वलायन गृह्यसूत्र (अनाविला टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Ashvalayana Grihyasutra Hindi

महर्षि आश्वलायन (टीकाकार: हरदत्त आचार्य) द्वारा

स्रोत: Asvalayana Grihya Sutram with Anavila Commentary by Haradatta (उद्गम)

भारत में सार्वजनिक क्षेत्र (पब्लिक डोमेन) · कॉपीराइट समस्या बताएँ

DevanagariHindipublished292 पृष्ठ

इस ग्रन्थ के बारे में

आश्वलायन गृह्यसूत्र ऋग्वेद से सम्बद्ध गृह्यसूत्र है, जो आश्वलायन कल्पसूत्र का भाग है। गृह्यसूत्रों में घर में किए जाने वाले संस्कारों और अनुष्ठानों के नियम होते हैं, और यह ग्रन्थ ऋग्वेदी परिवारों के लिए इन विधियों का प्रमुख आधार रहा है। यह चार अध्यायों में बँटा है और प्रत्येक अध्याय खण्डों में।

इसमें गृह्य अग्नि की स्थापना, पाकयज्ञ, विवाह की विधि, गर्भाधान से सम्बद्ध संस्कार, जातकर्म, नामकरण, अन्नप्राशन, तीसरे वर्ष में चौल (मुण्डन), उपनयन, बारह वर्ष के वेदाध्ययन-ब्रह्मचर्य, समावर्तन, गृह-निर्माण, श्राद्ध और अन्त्येष्टि जैसे विषयों के सूत्र हैं। प्राचीन भारत के पारिवारिक जीवन और कर्मकाण्ड को समझने के लिए यह एक मूल स्रोत है।

स्कैन किए गए पृष्ठों के अनुसार इस संस्करण में सूत्रों के साथ हरदत्ताचार्य मिश्र की संस्कृत वृत्ति 'अनाविला' दी गई है। इसका सम्पादन महामहोपाध्याय टी. गणपति शास्त्री ने किया, जो त्रिवेन्द्रम में संस्कृत पाण्डुलिपि-प्रकाशन विभाग के क्यूरेटर थे। यह त्रिवेन्द्रम संस्कृत सीरीज़ का ७८वाँ ग्रन्थ है, जो त्रावणकोर के महाराजा की सरकार के अधिकार से १९२३ में छपा। प्रति लखनऊ के राज्य संग्रहालय पुस्तकालय की है और इसमें २९२ पृष्ठ हैं।

पृष्ठ 271स्थायी लिंक

३

सूत्राणि.पृष्ठम्.सूत्राणि.पृष्ठम्.
अस्तमिते ब्रह्मौदन८४आ षोडशाद् ब्राह्म७३
अस्तमिते स्थाली१०३आसंचनवन्ति पृष१८०
अस्माकमुत्तमं कृ१२६आहवनीयश्चेत् पू१८३
अहं वर्ष्म सजातानां९७आहिताग्निश्चेद्वु१७२
अहिरिव भोगैः१६९इतरेषु१८७
अहीनस्य९३इत्यनुपेतपूर्वस्य८७
आक्रम्य वा पादौ९७इदं वत्स्यावो भो१६४
आगावीयमेके१३६इध्मचितिं चिनो१७७
आग्नेयीमेके११४इध्मबर्हिषोश्च३६
आचान्तेष्वेके२०६इमं तस्मै बलिं५२
आचान्तोदकाय१००इममग्ने चमसं१८२
आचार्यः समन्वार८४इमं जीवेभ्यः१९३
आचार्यान् पितॄंश्च१५२इममश्मानमारोहा२५
आचार्यश्वशुरपितृ९६इमे जीवा विष्ट१८४
आजमन्नाद्यका६४इमा नारीरविध१९४
आज्यभागौ हुत्वाज्या१४७इरिणादधन्या२०
आज्यशेषेण वानक्ति३२इष्ट्वान्यमुत्सृजे२१५
आत्मनि मन्त्रान् सं१६०इह प्रियं प्रजायां३१
आत्वाहार्षमन्तरे१६८उक्तं गृहप्रपदनम्१३१
आदित्यमीक्षयेद्७८उक्तं वृषले१७८
आदित्यो मेऽध्वर्यु९१उक्तानि वैतानिकानि१
आनडुहं गोमयं६६उत्तरतः पत्नीं१७७
आपूर्यमाणपक्षे५८उत्तरतोऽग्नेर्दभै२१३
आप्लुत्य वाग्यतः७१उत्तरतोऽग्नेर्ब्रीहि६६
आयतचतुरश्रं वा१३१उत्तरतोऽग्नेः शामि४४
आयतीर्यासामू१३६उत्तरपुरस्तात्४१
आयुष्यमिति सू१६२उत्तरपुरस्तादा१८४
आर्द्रया२०८उत्तरमाग्नेयं दक्षिणं४०
आद्र्रामन्नाद्यका१५९उत्तरया धनुः१६८
आवृत्तैव कुमार्यै६४, १५, ७०उत्तरया पांसूनव१८९
आवृत्तैव पर्यग्निकृत्वो४६उत्तरां वाचयेत्१६८
आवृत्तैव हृदय५०उत्तरामुत्तरया२८
आशंसन्त एनं१७२उत्तरार्धात् सौवि४२
आश्वयुज्यामाश्व१०६उत्तरेणोत्क्रमयेत्३०
पृष्ठ 272स्थायी लिंक

४

सूत्राणि.पृष्ठम्.सूत्राणि.पृष्ठम्.
उदगयन आपूर्यमाण१५एताश्चैव देवता१५२
उदरं वैश्यः१६१एतेन गोदानं७०
उदरे पात्रीं समव१८०एतेनं माध्यावर्षं१२१
उदिते सौर्याणि१९६एतेन वापनादि८७
उद्धृत्य घृताक्त२०४एतेनाग्ने ब्रह्मणा९५
उपनिपदि गर्भ५४एवं त्रीन् प्रस्तृ५६
उपरतेषु शब्देषु१९२एवं प्रातः प्राङ्मुख१५६
उपरि समिधं कृत्वा१५९एवं विद्व यजमा२१४
उपश्वास्य पृथि१७०एवमतिसृष्टस्य१६५
उपस्थं स्त्री१६१एवमनाहिताग्नि९५
उपस्थे शम्याम् अर१८०एवमितरे यथादे९२
उभय।मुभयकामः१५९एवमुत्तरतस्त्रिः६९
उभयोः सन्निधाय२९एपोऽवदानधर्मः२५
उरसि ध्रुवां शि१७९एपोऽवभृथः पा४३
ऊरू सरणर्जावि१६१एषा मेऽष्टकेति११४
ऊर्णास्तुके केश२८ओंपूर्वा व्याहृतयः१४१
ऋचो यजूंषि सा१४१ओंपूर्वा व्याहृतयः१४९
ऋतुदेवतामे११५ओदनं कृसरं११३
ऋत्विजे वितते कर्म२१ओप्योप्य हैके२७
ऋत्विजो वृणीते८९ओषधिवनस्पति१२७
ऋत्विजो वृत्वा मधु९५ओषधीनां प्रादु१४७
ऋषभं मा समाना१२६कण्टकिक्षीरिण१२७
ऋषिभ्यस्तृतीयम्८५कण्टकिक्षीरिणस्त्विव१७४
एकक्षीरकेण१६०कपोतश्चेद्गा१५६
एकबर्हिरिध्मराज्य१५कर्णयोः प्राशित्र१८०
एकस्यां वा११२कर्णयोरुपनिधाय६१
एकादश पशोरव४९कर्तारं यजमानः४७
एकादशे क्षत्रियम्७२कर्ता नृपले जपेत्१७८
एकैकस्यावदानस्य५०कर्तृष्ववकाः शीफाल१३२
एतत् तन्त्रम्४३कर्तृष्वेके द्वयोः१२०
एतदुत्सर्जंनम्१५२कलशात् सक्तूनां१०४
एतान्यान्यपि१२५कल्मापमित्येके२०८
एतस्मिन्नेवाग्नौ४८कल्याणेपु देशवृक्ष३०
एतस्मिन् काले ग२०४कल्याणैः सह सम्प्र९४
पृष्ठ 273स्थायी लिंक

CC-0. Agamnigam Digital Preservation Foundation, Chandigarh

५

सूत्राणि.पृष्ठम्.सूत्राणि.पृष्ठम्.
कस्य ब्रह्मचार्यसि७८चतुर्थं संहाय सौ१११
कामं कृष्णमारो२०९चतुर्थे गर्भमासे५७
कामं तु व्रीहियव३५चतुर्भिः सूक्तैश्चत२१२
काम्या इतराः३७चतुष्पथाद् विप्र२०
कालश्च८८चन्द्रमा मे ब्रह्मा९१
किं पिबसि किं पिब५५चन्द्रमास्ते ब्रह्मा९२
कुमारं जातं पुरा६०चरवः१५२
कुलमग्रे परीक्षेत१८चरितव्रतः सूर्याविदे३२
कृताकृतं केशवं८८चरितव्रताय मेधा८६
कृताकृतमाज्य१३चैत्ययज्ञे प्राक्५१
केशशब्दे तु इम७०छित्त्वा वैकम्१८०
केशश्मश्रुलोम७१जपित्वामिष्टे होता९१
केशश्मश्रुलोम१७४जानुमात्रं कर्तं खा१२९
क्षीरोदकेन शमी१८८जायोपेयेत्येके१५०
क्षुत्वा जृम्भित्वा१५४जीमूतस्येव भव१६८
क्षुरतेजो निमृजेद्६९जीवं रुदन्तीति३०
क्षेत्रं प्रकर्षयेदुत्त१३५ज्ञातौ चासपिण्डे१८७
क्षेत्रस्यानुवातं१३५ज्यायान् ज्यायान् वान११०
क्षेत्राच्चेदुभयतः स१९तं चतुष्पथे न्युप्य११०
गणानासामुपति-१३६तं वह्यमानमनु१८४
गर्भाष्टमे वा७२तं दीपयमाना१९२
गाः प्रतिष्ठमाना१३६तं पन्नदतं वृषी२०९
गार्हपत्यश्चेत् पूर्वे१८३तच्छमीशाखयो१३१
गुरवे प्रसक्ष्यमा१६४तत् सर्वसमृद्धम्१२८
गुरुणाभिमृष्टा अ१९०तत्स॑वितुर्वृ॑णीमह८८
गुरौ चासपिण्डे१८६तत् सहस्रसीतं१३१
गोमिथुनं दक्षिणा७१तथाज्यभागौ१३
गोमिथुनं दत्त्वोपय२१तथोत्तमे आहुती२७
गोष्ठात् पशुमती१९तथोत्सर्गे१५०
ग्रहणान्तं वा८२तदाचार्याय वेद८४
ग्रामकामा अन्नय१७२तदेपाभियज्ञ९५
घृतौदनं तेजस्कामः६५तद्वरन्ते सर्पीः२१३
घोषवदाद्यन्तर६२तद्यदग्नौ जुहोति१३८
चतसृषु चतसृषु२११तद्दो दिवो दुहि१२६
पृष्ठ 274स्थायी लिंक

६

सूत्राणि.पृष्ठम्.सूत्राणि.पृष्ठम्.
तन्मावतु तन्मा वि९२दक्षिणमग्ने ब्राह्म९७
तस्मिन् बर्हिरास्ती१७७दक्षिणाप्रवणे११८
तस्य दर्शपूर्ण३६दक्षिणाप्रवणे स१२८
तस्य पुरस्तादुल्मु४७दक्षिणे केशपक्षे६८
तस्य वाससा पाणि८१दक्षिणे पार्श्वे स्फ्यं१७९
तस्यां जातो द्वादशाव२१दक्षिणे हस्ते जुहूम्"
तस्यामग्निहोत्रेण३४दधनि मध्वानीय९६
तस्याध्यक्षंसौ पाणी७८दध्यन्यत्र सर्पिरा१७४
तस्यै तस्यै देवतायै३७दधिमधुघृतमि६५
तस्यैतानि व्रता१६३दशावरान् दश परान्२१
तस्यैव मांसस्य प्र११८दानाध्ययने वर्ज१८६
तां हैके वैश्वदेवीं११४दुर्ज्ञेयानि लक्षणानि१९
ताः प्रतिग्राहयि२०२दृश्यमाने प्रविशे१८५
तानेतान् यज्ञान१३८देवताश्रोपांशुया३६
तानेव कामाना१५३देवतास्तर्पयति१४३
तामुत्थापयेद्१७८देवानां प्रतिष्ठे स्थः१६१
तासां गृहीत्वा नव६७देवनात् कितवी२०
तासां पाययित्वा४६देवयज्ञो ब्रह्मयज्ञो१३८
तुषान् फलीकरणं२१२देवस्य त्वा सवितुः९८
तूष्णीमाघारावाघा४०द्वादशरात्रं वा१८६
तूष्णीं वै प्रजाप७९द्वादशवर्षाणि वे८२
तृतीये वर्षे चौलम्६६द्वादशे वैश्यम्७२
तृप्तान् ज्ञात्वा मधु२०६द्व्यक्षरं प्रतिष्ठाका६२
तेजसा ह्येवात्मानं८०धनुश्च क्षत्रियाय१७८
तेषां दण्डाः पालाशो७६धनुर्हस्तादाददानो"
तेषां पुरस्ताच्चतस्र१६धनेनोपतोप्यो२२
तेषां मेखला मौञ्जी७६धन्वन्तरियज्ञे५३
तैत्तिरं ब्रह्मवर्चस६४ध्रुवमरुन्धतीं२९
त्रयः पाकयज्ञाः२ध्रुवान्ते परिददा१०५
त्रिरात्रमक्षारालव१८६ध्रुवासुं ते ध्रुवासुं"
त्रिर्जामदग्नानाम्२५नक्षत्रदेवतामेके११५
त्वमर्यमा भवसि१८न तृप्तिं गच्छेत्९९
दक्षिणपूर्वं उद्धता१७७न त्वेवानष्टकः११४
दक्षिणपूर्वाभ्या१२४न नक्तं छायात् न१६३
पृष्ठ 275स्थायी लिंक

CC-0. Agamnigam Digital Preservation Foundation, Chandigarh
७

सूत्राणि.पृष्ठम्.सूत्राणि.पृष्ठम्.
नमः शौनकाय२१६पवित्रे अन्तर्धाय३७
न मांसमश्नीयुर्न९४पशुकल्पेन पशुं१९५
न मालोक्ताम्१६१पशूनामुपताए२१५
नमो ब्रह्मणे नमो१४३पश्चाच्छामित्रस्य४७
नवरथेन यश१२५पश्चात्तारयिष्यमाणस्या६७
नवान् मणिकान् कु१९१पश्चात् कारयिष्यमाणो६६
नवावरान् भोज१२२पश्चादग्नेः स्वस्तरः११०
न सर्वम्९९पश्चादग्नेर्हृपद२३
न हार्पशुभर्वती२१५पाणिग्रहणादि३३
न हास्य दाहुकं१३२पात्र्या पलाशेन२११
नात्र सौविष्टकृत्१०९पादौ पूर्वं शिर१८८
नात्र हवींषि प्रत्य४२पिङ्गलोऽनड्‌वानव्रणः१९५
नापितं शिष्याच्छी६९पिण्डपितृयज्ञ११९
नाम चास्मै दद्युः६२पिण्ड्यौ चैके१८१
नामांसो मधुपर्को१०१पितृदेवतामेके११५
नाभ्या चेन्नद्यन्तरा५३पितृभ्योऽयुक्षु प्र१२१
नासिकयोः स्रुवौ१७९पीठचक्रेण गोयु१७५
नास्य प्राश्नीयुर्ना२१४पीतं वैश्यस्य१३१
नित्यानुगृहीतः३४पुरस्तात् प्रत्य७७
नियोगात् तु प्राक्षी२१५पुरोदयादग्निं१९०
निवेशनं पुनर्न१०९पूर्वासु पितृभ्यो१२०
निवेशनमलङ्कृ१०७पूर्वेद्युः पितृभ्यो७७२
नीचदक्षिणस्य९३पृषातकमञ्जालि१०७
नैके काञ्चन१८प्रकीर्याङ्गमपर्वी२०६
नैतस्यां रात्र्यामन्नं१८५प्रक्षालितपादोऽर्घ्यं९७
नैनमन्तरा व्यवेयु१०६प्रच्छिनत्ति येनाव६८
नैनानुपनयेन्ना७३प्रच्छिद्य प्रच्छिद्य,,
नोद्धरेत् प्रथमं पा२०३प्रजापतिर्ब्रह्मा१४४
न्यस्तमृत्विज्य९३प्रजावज्जीवपुत्राभ्यां५६
न्यूने गर्हितम्१३०प्रतिदिशं त्वादेश२१२
पञ्चमीमुरसि१८२प्रतिपुरुषं पितॄं१४५
पञ्चम्येषुधिं प्र१६९प्रतिभयं चेदन्तरा५३
परिणीय परिणीया२४प्रत्तासु च स्त्रीष्व१८७
पलाशदूतेन५२प्रत्यक्षरं वा४१
वित्राभ्यामाज्य११प्रत्यभिघार्य हवि२५
पृष्ठ 276स्थायी लिंक

८

सूत्राणि.पृष्ठम्.सूत्राणि.पृष्ठम्.
प्रत्यभ्यनुज्ञा क्रिय२०४ब्रह्मणमेव प्रथमं८९
प्र त्वा मुञ्चामि वरु२८ब्रह्मा वैतानि धार६७
प्रदक्षिणं परीत्य१०५ब्राह्मणान् भोज८५
प्रदक्षिणमग्नि२४ब्राह्मणान् भोज११७
प्रदक्षिणमुपचा१२३ब्राह्मणान् श्रुतशी१९८
प्रधारयन्तु मधु१७०ब्राह्मणायोदकुङ्कु१००
प्रयाण उपपद्यमाने२९ब्राह्मण्यश्च वृद्धा६०
प्रवासादेत्य६३भिक्षां भवान् ददा८३
प्रसङ्ख्याय हैके१०६भित्त्वा वैकम्१७९
प्रसव्येनेतर२०१भूतेभ्यस्त्वेति म९९
प्रसृष्टास्वनुमन्त्र२०२भोगं चर्मणा कु२१३
प्राग्वोदग्वा ग्रामा१३९मधुपर्कमाह्रियमा९८
प्राक्संस्थान्युदक्सं४१मध्यमस्थूणायाः१३३
प्राचीनावीती सु१४५मध्यमाष्टकाया१५१
प्राजापत्यं तत्१५१मध्यात् पूर्वार्द्धाच्च४१
प्राजापत्यस्य स्थाली५७मध्यात् पूर्वार्द्धात् प४२
प्राजापत्यामेके११५मध्येऽगारस्य स्थाली१३४
प्राणापानयोरुपं१६४मध्ये हवींषि४१
प्राणापानयोरुह१६५मन्त्रविदो मन्त्रान्११०
प्रादुष्करणहोम३५मन्त्रेण हैके७९
प्राप्यासदन्मइमा१८५ममाग्ने वर्च इति१६२
प्राप्यैतं भूमिभा१७६मयि दोहः पद्यायै९९
प्रेष्यति युगपद्१८३मयि मेधां मयि प्र८०
प्रोक्षणादि समा२१०महद्वै भूतं स्नातको१६३
बर्हिराज्यं चानु२१६माता रुद्राणां दु१०१
बर्हिषि पूर्णपात्रं४३मातुः पिता दक्षि६७
बहुलोपाधिकम्१७४मानो अग्नेऽवसृ१०३
बह्वन्नं ह भवति१२८मार्गशीर्ष्या प्रत्यव१०८
बाहू राजन्यः१६१मालेति चेद् ब्रूयुः१६१
बीजवतो गृहान्१३५मासि मासि चैवम्१२१
बुद्धिमते कन्यां१८मिथः समयं२०
बुद्धिरूपशील,,मृत्स्नो वा१७७
ब्रह्मवर्चसकाम१५९मेखलामाबध्य द८२
ब्रह्मा च धन्वन्तरि१४यज्ञपात्राणि च१७५
पृष्ठ 277स्थायी लिंक

९

सूत्राणि.पृष्ठम्.सूत्राणि.पृष्ठम्.
यज्ञोपवीती नि१५५युवतयः पृथक् पा१९४
यत्तु समानं तद् वक्ष्य।२२युवान ऋत्विजो८९
यत्र बाणाः संपतन्ति१७१युवानस्तस्यां कि१२९
यत्र वेत्थ वनस्पत५२युवा सुवासाः परि७८
यत्र सर्वत आपः१७४येन धाता बृहस्प६८
यत्र सर्वत्र आपः१२९यो मे राजन्युज्यो१५४
यत्र सर्वत्रापो१२८रथमारोक्ष्यन्नाना१२३
यत्रैनं पूजयिष्य१६२रश्मीन् संगृह्णेद१२४
यत्रोदकमवहं१८४राज्ञे च९६
यथाकुलधर्मं के७०रात्रिदेवतामेके११५
यथाकुलधर्मं वा६६रात्स्यत्यसावमुत्रै१८३
यथान्यायमितरे१५०रुद्राय महादेवाय२०९
यथावकाशमितरे११०रुद्राय स्वाहेति२११
यथाशक्ति वाच८१रुद्रास्त्वा त्रैष्टुभेन९८
यदस्य कर्मणो४२लक्षणे कुम्भे पुमां१८८
यदि तूपशाम्येत्३४लोहितं क्षत्रियस्य१३०
यदि नाधीयात्५४लौहायसं च कौ१८०
यदि नाना श्रपयेद्३८वंशमाधीयमान१३३
यदि पाणिष्वाचा२०५वंशान्तरेषु शरणा१३२
यदि वासांसि व७३वध्वोऽञ्जला उपस्तीर्य२५
यदृचोऽधीते पय आ१४२वपाश्रपणीभ्यां४७
यदृचोऽधीते पयसः,,वयमद्येन्द्रस्य१२६
यद्यद्यात ऊर्ध्वं८५वयसु त्वा पथस्प१५७
यद्युभयोर्न विन्दे१५९वयसाममनोज्ञां१६६
यद्यु वै विदेशस्थम्५१वामदेव्यमक्ष१२४
यद्यु वै समोप्य३८वार्षिकमित्येतदा१५१
यवैस्तिलार्थः१२३वासे वासे सुमङ्गली३१
यस्मिन् कुशवीर१२७विगुल्फं बर्हिराज्यं१७४
यस्या दिशो बिभी१६६विज्ञायते चक्षुषी वा४०
यां नदीमुपावसि५९विज्ञायते तस्य१४६
या देवेषु तन्वा१३६विद्यान्ते गुरुमर्थै१६३
युगपत् प्रासौ परा१८३विराजो दोहमशी९९
युग्मानि त्वेव पुंसाम्६२विवाहाग्निमग्रतो३०
युग्मान् वृद्धिपूर्तें१२२विवाहाग्निमुपसमा३१
पृष्ठ 278स्थायी लिंक

१०

सूत्राणि.पृष्ठम्.सूत्राणि.पृष्ठम्.
विष्टरः पाचमर्घ्य९६संशिष्याद्वा संशि१७१
विशेषान् वक्ष्यामः२११संहाय अतो देवा१११
वीणागाथिनौ सं५९स एवं विद्वा दह्य१८४
वृक्कयावच्चार इ१८१स एष शूलगवो२१५
वृक्कयावुद्धृत्य पाण्यो,,स कर्मणामुप९०
वृषभो दक्षिणा६०सङ्ग्रामे समुपोल्हे१६८
वेणुरासि वानस्प१६१सङ्कर्त्तृभिः सङ्१०७
वेदपुरीषाद् ब्रह्म२०सञ्चयनमूर्ध्वं द्१८७
व्याधितस्यातुर९४सत्यं यशः श्रीर्म१००
व्रीहियमवतीभिरद्भिः पु४५सदस्यं सप्तदशं५०
व्रीहियमवतीभिरद्भिर२०९सद्दुर्वासु चतसृषु१३४
शं नो भवन्तु वा१०४सप्तम्याश्वान्१४९
शतर्चिनो माध्यं१४४सप्तावरान् सप्त परान्२१
शान्तातीयं जपन् गृ२१५समन्वारब्धे७७
शान्तातीयं जपन् प२१६समवस्त्रवे भक्त१२८
शरदि वसन्ते वा२०८समाप्य ओं प्राक्१६५
शामित्र एष भव४७समिधं त्वाहरे१५९
शुन्धि शिरो मुखं७१समिधमेवापि४
शृतानि हवींष्यभि३९समुच्चयमेके१७
श्मशानात् पतिघ्नी२०समे वर्तम्१३०
श्मश्रूणीहोन्दति७१समोप्य वा३८
श्रावणस्य पञ्च१४७सम्पन्नं पृष्ट्वा यद्य२०६
श्रावण्यां पौर्णमास्यां१०२स यावन्मन्येत१४३
श्रेष्ठं स्वस्य यूथ२०८सर्पदेवजनेभ्यः स्वा१०६
श्वेतं मधुरास्त्रावं१३०सर्वे वा१००
षड्भिर्वोत्तरैः२११सर्वतो भयादनाज्ञा१६७
षण्मासानधीयी१५०सर्वरुद्रयज्ञेषु२१२
षष्ठे मास्यन्नप्राशनम्६४सर्वो यथाङ्गं वि१८१
संपूषन्नध्वन इति१५७सर्वाङ्गेभ्योऽवदाय४९
संपूषन् विदुषेति,,सर्वाणि ह वा अ२१३
संवत्सरमादिशेत्७२सर्वा दिशोऽनुपरी१७०
संसदमुपयायात्१२६सर्वान् वा येऽही८९
संस्थिते भूमिभागं१७३सर्वे वा तेषाम्७६
संस्रवान् समवनी२०३सर्वैर्मन्त्रैश्चतु६९
पृष्ठ 279स्थायी लिंक

११

सूत्राणि.पृष्ठम्.सूत्राणि.पृष्ठम्.
सविता ते हस्त७७सौर्यामेके११५
स वृतो जपेद् मह९१सौविष्टकृतं चतु८५
सव्यं जान्वाच्य दक्षि१८२सौविष्टकृत्यष्ट११७
सव्यं शूद्राय९७स्तुहि श्रुत गर्त१६६
सव्य उपभृतम्१७९स्त्रीभ्यश्च११९
सव्ये बाहौ बद्ध्वानु१७६स्थालीपाकं सर्व२१६
स समिधमाधाय८०स्थिरौ गावौ भव१२५
सह धर्मं चरतम्२१स्नातकायोपस्थि९५
सायम्प्रातः समिध८३स्वधा पितृभ्य९
सायम्प्रातर्भिक्षे,,स्वमप्रमनोज्ञं१५३
सार्वकालमेके१६स्वयं चतुर्थीं जपे१६९
सावित्रीं च चतु१४९हतो मे पाप्मा पा१०१
सावित्रीमन्वाह१४१हत्वा भित्त्वा च शीर्षा२२
सावित्र्या द्वितीयम्८४हराय कृपाय श२११
सुत्रामाणं पृथ्वि१२५हविरुच्छिष्टं दक्षि४४
सुप्तानां प्रमत्तानां२२हिरण्यमवधाय१३४
सुरामाक्षाममि१२०हुता अग्नौ२
सुसंहितं सन्निध१८९हुत्वा मधुमन्थ११९
सृष्टं दत्तमार्नु२०५हृदये हृदयम् -१८१
सोदके प्रशस्तमा१३०हेमन्तशिशिरयोः११२
सोमं राजानं५९होतारमेव प्रय९०
सोमप्रवाकं परि९४होम्यं च मांसवर्जम्३५
सोमो नो राजाव५९
पृष्ठ 280स्थायी लिंक

CC-0. Agamnigam Digital Presevation Foundation, Chandigarh

पृष्ठ 281स्थायी लिंक

CC-0. Agamnigam Digital Preservation Foundation, Chandigarh

READY FOR SALE.

RS.AS.P.

भक्तिमञ्जरी (Stuti) by H. H. Svâti Srî Râma Varma Mahârâjah. — 1 0 0

स्यानानन्दूरपुरवर्णनप्रबन्धः (Kavya) Syânandûrapuravarnanaprabandha by H. H. Svâti Sri Râma Varma Mahârâjah, with the commentary Sundarī of Râjarâja Varma Koil Tampurân. — 2 0 0

Trivandrum Sanskrit Series.

No.Title & DescriptionRS.AS.P.
No. 1—दैवम् (Vyâkaraṇa) by Deva with Purushakâra of Krishnalîlâsukamuni.100
No. 2—अभिनवकौस्तुभमाला-दक्षिणामूर्तिस्तवौ by Krishnalîlâsukamuni.020
No. 3—नलाभ्युदयः (Kâvya) by Vâmana Bhatta Bâna (Second Edition).040
No. 4—शिवलीलाणर्वः (Kâvya) by Nîlakantha Dîkshita.200
No. 5—व्यक्तिविवेकः (Alankâra) by Mahima Bhatta with commentary2120
No. 6—दुर्घटवृत्तिः (Vyâkaraṇa) by Saranadeva.200
No. 7—ब्रह्मतत्त्वप्रकाशिका (Vedânta) by Sadâsivendra Sarasvatî240
No. 8—प्रद्युम्नाभ्युदयम् (Nâtaka) by Ravi Varma Bhûpa.100
No. 9—विरूपाक्षपञ्चाशिका (Vedânta) by Virûpâkshanâtha with the commentary of Vidyâchakravartin.080
No. 10—मातङ्गलीला (Gajalakshana) by Nîlakantha.080
No. 11—तपतीसंवरणम् (Nâtaka) by Kulasekhara Varma with the commentary of Sivarâma240
No. 12—परमार्थसारम् (Vedânta) by Bhagavad Âdisesha with the commentary of Râghavânanda.080
No. 13—सुभद्राधनञ्जयम् (Nâtaka) by Kulasekhara Varma with the commentary of Sivarâma.200
पृष्ठ 282स्थायी लिंक

2

RS. AS. P.

No. 14—नीतिसार: (Nîti) by Kâmandaka, with the commentary of Sankarârya. 3 8 0

No. 15—स्वप्नवासवदत्तम् (Nâtaka) by Bhâsa. (Second Edition). 1 8 0

No. 16—प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् (Nâtaka) by Bhâsa. 1 8 0

No. 17—पञ्चरात्रम् Do. Do. 1 0 0

No. 18—नारायणीयम् (Stuti) by Nârâyana Bhatta with the commentary of Desamangala Vârya. 4 0 0

No. 19—मानमेयोदय: (Mîmâmsâ) by Nârâyana Bhatta and Nârâyana Pandita. 1 4 0

No. 20—अविमारकम् (Nâtaka) by Bhâsa. 1 8 0

No. 21—बालचरितम् Do. Do. 1 0 0

No. 22—मध्यमव्यायोग-दूतवाक्य-दूतघटोत्कच-कर्णभारोरुभङ्गानि (Nâtaka) by Bhâsa. 1 8 0

No. 23—नानार्थार्णवसंक्षेप: (Kosa) by Kesavaswâmin (Part I. 1st & 2nd Kândas). 1 12 0

No. 24—जानकीपरिणय: (Kâvya) by Chakra kavi. 1 0 0

No. 25—काणादसिद्धान्तचन्द्रिका (Nyâya) by Gangâdharasûri. 0 12 0

No. 26—अभिषेकनाटकम् (Nâtaka) by Bhâsa. 0 12 0

No. 27—कुमारसम्भव: (Kâvya) by Kâlidâsa with the two commentaries, Prakâsikâ of Arunagirinâtha and Vivarana of Nârâyana Pandita (Part I. 1st & 2nd Sargas). 1 12 0

No. 28—वैखानसधर्मप्रश्न: (Dharmasûtra) by Vikhanas. 0 8 0

No. 29—नानार्थार्णवसंक्षेप: (Kosa) by Kesavaswâmin (Part II. 3rd Kânda). 2 4 0

No. 30—वास्तुविद्या (Silpa). 0 12 0

No. 31—नानार्थार्णवसंक्षेप: (Kosa) by Kesavaswâmin (Part III. 4th, 5th & 6th Kândas). 1 0 0

पृष्ठ 283स्थायी लिंक

3

$$\text{RS. AS. P.}$$

No. 32—कुमारसम्भवः (Kâvya) by Kâlidâsa with the two commentaries, Prakâsikâ of Arunagirinâtha and Vivarana of Nârâyana Pandita (Part II, 3rd, 4th & 5th Sargas) 2 8 0

No. 33—वाररुचसंग्रहः (Vyâkarana) with the commentary Dîpaprabhâ of Nârâyana. 0 8 0

No. 34—मणिदर्पणः (शब्दपरिच्छेदः) (Nyâya) by Râja chûdâmanimakhin. 1 4 0

No. 35—मणिसारः (अनुमानखण्डः) (Nyâya) by Gopînâtha. 1 8 0

No. 36—कुमारसम्भवः (Kâvya) by Kâlidâsa with the two commentaries, Prakâsikâ of Arunagirinâtha and Vivarana of Nârâyana Pandita (Part III. 6th, 7th & 8th Sargas). 3 0 0

No. 37—आशौचाष्टकम् (Smriti) by Vararuchi with commentary. 0 4 0

No. 38—नामलिङ्गानुशासनम् (Kosa) by Amarasimha with the commentary Tîkâsarvasva of Vandyaghatîya Sarvânanda (Part I. 1st Kânda). 2 0 0

No. 39—चारुदत्तम् (Nâtaka) by Bhâsa. 0 12 0

No. 40—अलङ्कारसूत्रम् (Alankâra) by Râjânaka Srî Ruyyaka with the Alankârasarvaswa of Srî Mankhuka and its commentary by Samudrabandha. 2 8 0

No. 41—अध्यात्मपटलम् (Kalpa) by Âpastamba with Vivarana of Srî Sankara Bhagavat Pâda. 0 4 0

No. 42—प्रतिमानाटकम् (Nâtaka) by Bhâsa. 1 8 0

No. 43—नामलिङ्गानुशासनम् (Kosa) by Amarasimha with the two commentaries, Amarakosodghâtana of Kshîraswamin and Tîkâsarvaswa of Vandyaghatîya Sarvânanda (Part II. 2nd Kânda 1—6 Vargas). 2 8 0

पृष्ठ 284स्थायी लिंक

4

RS. AS. P.

No. 44—तन्त्रशुद्धम् (Tantra) by Bhattâraka Srî Vedottama. 0 4 0
No. 45—प्रपञ्चहृदयम् (Prapanchahridaya). 1 0 0
No. 46—परिभाषावृत्तिः (Vyâkarana) by Nîlakantha Dîkshita. 0 8 0
No. 47—सिद्धान्तसिद्धाञ्जनम् (Vedânta) by Srî Krishnânanda Sarasvatî. (Part I.) 1 12 0
No. 48— Do. Do. (Part II.) 2 0 0
No. 49—गोलदीपिका (Jyotisha) by Parameswara. 0 4 0
No. 50—रसार्णवसुधाकरः ( Alankâra ) by Singa Bhûpâla. 3 0 0
No. 51—नामलिङ्गानुशासनम् (Kosa) by Amarasimha with the two commentaries, Amarakosodghâtana of Kshîraswâmin and Tîkâsarvaswa of Vandyaghatîya Sarvânanda (Part III. 2nd Kânda 7—10 Vargas) 2 0 0
No. 52—नामलिङ्गानुशासनम् (Kosa) by Amarasimha with the commentary Tîkâsarvaswa of Vandyaghatîya Sarvânanda (Part IV. 3rd Kânda) 1 8 0
No. 53—शाब्दनिर्णयः (Vedânta) by Prakâsâtmayatîndra 0 12 0
No. 54—स्फोटसिद्धिन्‍यायविचारः (Vyâkarana) 0 4 0
No. 55—मत्तविलासप्रहसनम् (Nâtaka) by Srî Mahendravikramavarman. 0 8 0
No. 56—मनुष्यालयचन्द्रिका (Silpa). 0 8 0
No. 57—रघुवीरचरितम् (Kâvya). 1 4 0
No. 58—सिद्धान्तसिद्धाञ्जनम् (Vedânta) by Srî Krishnânanda Saraswatî (Part III.) 2 0 0
No. 59—नागानन्दम् (Nâtaka) by Srîharshadeva with the commentary Nâgânandavimarsinî of Sivarâma. 3 4 0
No. 60—लघुस्तुतिः (Stuti) by Srî Laghubhattâraka with the commentary of Srî Râghavânanda 0 8 0

पृष्ठ 285स्थायी लिंक

5

RS.AS.P.
No. 61—सिद्धान्तसिद्धाञ्जनम् (Vedânta) by Srî Krishnânanda Sarasvatî (Part IV.)180
No. 62—सर्वमतसंग्रहः (Sarvamatasangraha).080
No. 63—किरातार्जुनीयम् (Kâvya) by Bhâravi with the commentary Sabdârthadîpikâ of Chitrabhânu (1, 2 and 3 Sargas).280
No. 64—मेघसन्देशः (Kâvya) by Kâlidâsa with the commentary Pradîpa of Dakshinâvartanâtha.100
No. 65—मयमतम् (Silpa) by Mayamuni.380
No. 66—महार्थमञ्जरी (Darsana) with the commentary Parimala of Maheswarânanda.280
No. 67—तन्त्रसमुच्चयः (Tantra) by Nârâyana with the commentary Vimarsini of Sankara. (Part I. 1–6 Patalas)340
No. 68—तत्त्वप्रकाशः (Agama) by Sri Bhojadeva with the commentary Tâtparyadîpikâ of Srî Kumâra.200
No. 69—ईशानशिवगुरुदेवपद्धतिः (Tantra) by Isânasivagurudevamisra (Part I. Sâmânyapâda).180
No. 70—आर्यमञ्जुश्रीमूलकल्पः (Part I).280
No. 71—तन्त्रसमुच्चयः (Tantra) by Nârâyana with the commentary Vimarsini of Sankara (Part II. 7—12 Patalas).380
No. 72—ईशानशिवगुरुदेवपद्धतिः (Tantra) by Isanasivagurudevamisra (Part II. Mantrapada)400
No. 73—ईश्वरप्रतिपत्तिप्रकाशः (Vedanta) by Sri Madhusudanasarasvati040
पृष्ठ 286स्थायी लिंक

CC-0. Agamnigam Digital Presevation Foundation, Chandigarh

6

RS.AS.P.
No. 74— श्रीयाज्ञवल्क्यस्मृतिः (Dharmasâstra) with the commentary Bâlakrîdâ of Visvarûpâchârya. (Part I—Âchâra and Vyavahâra Adhyâyas)400
No. 75—शिल्परत्नम् (Silpa) by Srîkumâra (Part I).340
No. 76—आर्यमञ्जुश्रीमूलकल्पः (Part II).340
No. 77—ईशानशिवगुरुदेवपद्धतिः by Isanasivagurudavamisra (Part III. Kriyapada 1—30 Patalas).340
No. 78—आश्वलायनगृह्यसूत्रम् with the commentary Anavila of Haradattacharya.500

Apply to:—

The Agent for the sale of
Government Sanskrit Publications,
Trivandrum.

पृष्ठ 287स्थायी लिंक

CC-0. Agamnigam Digital Presevation Foundation, Chandigarh

पृष्ठ 288स्थायी लिंक

CC-0. Agamnigam Digital Presevation Foundation, Chandigarh

IN THE PRESS.

  1. Manjusrimûlakalpa. (Part III.)
  2. Kâvyaprakâsa (Alankâra) with the commentary Sampradâyaprakâsinî of Srî Vidyâchakravartin and the Sâhityachûḍâmaṇi of Bhaṭṭagopâla.
  3. Îsânasivagurudevapaddhati (Tantra) by Îsânasivagurudevamisra. (Part IV. Kriyâpâda).
  4. Yâjñavalkyasmṛiti with the commentary Bâlakrîdâ of Visvarûpâchârya (Part II.) Prâyaschittâdhyâya.
  5. Nâtyaveda of Bharatamuni with the commentary Abhinavabhâratî of Abhinavaguptâchârya.
  6. Arthasâstra of Kautalya with commentary.

Undertaken for Publication.

  1. Âsvalâyanagṛihya with Devasvâmin's Bhâshya.
  2. Ashṭângahṛidaya (Vaidyaka) with the commentary Hṛidayabodika of Srîdâsa Paṇḍita.
  3. Sarasvatîkaṇṭhâbharaṇa (Vyâkaraṇa) of Bhoja with the Vṛitti of Nârâyaṇa.
  4. Vishṇusamhitâ (Âgama).
  5. Rasavaiseshika (Vaidyaka) with Bhashya.
  6. Slokavartika (Mîmâmsâ) with the Kâsikâtîka of Sucharitamiśra.
पृष्ठ 289स्थायी लिंक

CC-0. Agamnigam Digital Presevation Foundation, Chandigarh

पृष्ठ 290स्थायी लिंक

CC-0. Agamnigam Digital Presevation Foundation, Chandigarh