तैत्तिरीयोपनिषद् (शाङ्करभाष्य सहित)

पञ्चम अनुवाक
व्याहृतिरूप ब्रह्मकी उपासना
संहिताविषयमुपासनमुक्तं त- | पहले संहितासम्बन्धिनी
दनु मेधाकामस्य श्रीकामस्य | उपासनाका वर्णन किया गया ।
तत्पश्चात् मेधाकी कामनावाले तथा
मन्त्रा अनुक्रान्ताः । ते च पार- | श्रीकामी पुरुषोंके लिये मन्त्र बतलाये
म्पर्येण विद्योपयोगार्था एव । | गये । वे भी परम्परासे ज्ञानके
अनन्तरं व्याहृत्यात्मनो ब्रह्मणो- | उपयोगके लिये ही हैं । उसके
पश्चात् अब जिसका फल स्वाराज्य
ऽन्तरुपासनं स्वाराज्यफलं प्र- | है उस व्याहृतिरूप ब्रह्मकी आन्तरिक
स्तूयते— | उपासनाका आरम्भ किया जाता है—
भूर्भुवः सुवरिति वा एतास्तिस्रो व्याहृतयः ।
तासामु ह स्मैतां चतुर्थीं माहाचमस्यः प्रवेदयते ।
मह इति । तद्ब्रह्म । स आत्मा । अङ्गान्यन्या देवताः ।
भूरिति वा अयं लोकः । भुव इत्यन्तरिक्षम् । सुवरित्यसौ
लोकः ॥ १ ॥
मह इत्यादित्यः । आदित्येन वाव सर्वे लोका
महीयन्ते । भूरिति वा अग्निः । भुव इति वायुः । सुवरित्या-
दित्यः । मह इति चन्द्रमाः । चन्द्रमसा वाव सर्वाणि
ज्योतींषि महीयन्ते । भूरिति वा ऋचः । भुव इति
सामानि । सुवरिति यजूंषि ॥ २ ॥
CC-0 Pt. Chakradhar Joshi and Sons, Dev Prayag. Digitized by eGangotri