कथासरित्सागर : द्वितीय खण्ड (लम्बक ६ से १८)
Kathasaritsagara Part 2 (Lambaka 6–18)
महाकवि सोमदेव भट्ट द्वारा
स्रोत: कथासरित्सागर : द्वितीय खण्ड (लम्बक ६ से १८) · बिहार राष्ट्रभाषा परिषद्, पटना · 1961 (उद्गम)
भारत में सार्वजनिक क्षेत्र (पब्लिक डोमेन) · कॉपीराइट समस्या बताएँ
अष्टमं लम्बकं १६७
अष्टमं लम्बकं १६७
तदनन्तर किसी प्रकार की रोक-टोक के बिना वे स्त्रियाँ स्वच्छन्द भाव से गुप्त रहस्य की
वार्ताएँ भी करने लगीं। किसी अवसर से एकत्र हुई और वार्तालाप के रस में निमग्न स्त्रियाँ
आपस में ऐसी कौन-सी बात है, जिसे नहीं कह डालतीं ॥१२०॥
अँधेरे के बीतने की प्रतीक्षा करते हुए और शत्रु-दल पर विजय की कामना करते हुए सूर्यप्रभ
की वह लम्बी रात्रि क्रमशः समाप्त हुई और उधर बातचीत के रस में निमग्न उसकी पत्नियों की
वह लम्बी चर्चा भी क्रमशः समाप्त हो गई ॥१२१॥
महाकवि श्रीसोमदेवभट्ट-विरचित कथासरित्सागर के सूर्यप्रभ लम्बक का
चतुर्थ तरंग समाप्त
पञ्चम तरंग
सूर्यप्रभ चरित रणभूमि में संग्राम
प्रभात-काल होते ही वे सूर्यप्रभ आदि तथा श्रुतशर्मा आदि तैयार होकर अपनी-अपनी
सेनाओं के साथ रणभूमि में आकर डट गये ॥१॥
और ब्रह्मा, विष्णु, शिव, इन्द्र आदि देवता तथा असुर, यक्ष, गन्धर्व एवं राक्षस आदि युद्ध
देखने के लिए आकाश के अवकाश में फिर से आकर एकत्र हो गये ॥२॥
श्रुतशर्मा की सेना में सेनापति दामोदर ने चक्रव्यूह बनाया और सूर्यप्रभ की सेना में
सेनापति प्रभास ने वज्रव्यूह की रचना की ॥३॥
व्यूह रचना के पश्चात् दोनों सेनाओं का युद्ध प्रारम्भ हुआ और रणवाद्य तथा सैनिकों
के दम्भा से सारी दिशाएँ गूँज उठीं ॥४॥
भली भाँति शस्त्रों से मारे गये शूर-वीर 'मेरे मंडल का भेदन' करते हैं, इसलिए भय से
मानों सूर्य भगवान् बाणों के जाल के अन्दर ढक गये ॥५॥
दामोदर के बनाये हुए चक्र-व्यूह को दूसरे वीर से अभेद्य जानकर सूर्यप्रभ की आज्ञा से
प्रभास उसका भेदन करके व्यूह में प्रवेश कर गया ॥६॥
प्रभास द्वारा व्यूह में किये गये छेद के मुँह पर दामोदर स्वयं आकर डट गया और वहीं
एक-मात्र रथ से ही प्रभास उससे युद्ध करने लगा ॥७॥
तब सूर्यप्रभ ने प्रभास को अकेले व्यूह में घुसा देखकर उसकी सहायता के लिए पन्द्रह
महारथियों को उसके पीछे भेजा ॥८॥
१ रणभूमि में मारे गए शूर-वीर और योगी-परिव्राजक की आत्माएँ सूर्य-मण्डल का
भेदन करके उसके ऊपर सत्यलोक में जाती हैं।—अनु
६६८ कथासरित्सागर
६६८ कथासरित्सागर
प्रकम्पनं धूमकेतुं कालकम्पनकं तथा।
महामायं मरुद्वेगं प्रहस्तं वज्रपञ्जरम् ॥९॥
कालचक्रं प्रमथनं सिंहनादं सकम्बलम्।
विकटाक्षं प्रवहणं तं कुञ्जरकुमारकम् ॥१०॥
तं च प्रहृष्टरोमाणमसुराधिपसत्तमम्।
ते प्रभाष्य ययुः सर्वे व्यूहद्वारं महारथाः ॥११॥
तत्र दामोदरः पूर्वं स्वपौरुषमदर्शयत्।
यदेक एव युयुधे तैः पञ्चदशभिः सह ॥१२॥
तद्दृष्ट्वा नारदमुनिं पार्श्वस्थं वासवोऽभ्यधात्।
सूर्यप्रभाद्या असुरावतारा अस्तिभास्तथा ॥१३॥
श्रुतशर्मा मरुच्छ्रोत्रः सर्वे विद्याधरा इमे।
देवांशास्तदयं युक्त्या मुने देवासुराहवः ॥१४॥
तस्मिंश्च पश्य देवानां सहायः सर्वदा हरिः।
दामोदरस्तदंशोऽयमेष तदिह युध्यते ॥१५॥
एवं शक्रे वदत्यस्य दामोदरचमूपतेः।
महारथाः समाजग्मुः साहाय्याय चतुर्दश ॥१६॥
ब्रह्मगुप्तो वायुबलो यमदंष्ट्रः सुरोषणः।
रोषावरोहोऽतिबलस्तेजःप्रभधुरन्धरौ ॥१७॥
कुबेरदत्तो वरुणशर्मा कम्बलिकस्तथा।
वीरश्च दुष्टदमनो दोहनारोहणावुभौ ॥१८॥
दामोदरयुतास्तेऽपि वीराः पञ्चदशैव तान्।
सूर्यप्रभीयान् रुन्धुर्वीरान् व्यूहाग्रयोधिनः ॥१९॥
ततोऽत्र द्वन्द्वयुद्धानि तेषामासन् परस्परम्।
दामोदरेणास्त्रयुद्धं समं चक्रे प्रकम्पनः ॥२०॥
ब्रह्मदत्तेन च समं धूमकेतुरयुध्यत।
महामायस्तु युयुधे सहैवातिबलेन च ॥२१॥
तेजःप्रभेण युयुधे दानवः कालकम्पनः।
सह वायुबलेनापि मरुद्वेगो महासुरः ॥२२॥
यमदंष्ट्रेण च समं युयुधे वज्रपञ्जरः।
समं सुरोषणेनापि कालचक्रे सुरोसमः ॥२३॥
रिक्त पृष्ठ
प्रकम्पनं धूमकेतुं कालकम्पनकं तथा।
महामायं मरुद्वेगं प्रहस्तं वज्रपञ्जरम् ॥९॥
कालचक्रं प्रमथनं सिंहनादं सकम्बलम्।
विकटाक्षं प्रवहणं तं कुञ्जरकुमारकम् ॥१०॥
तं च प्रहृष्टरोमाणमसुराधिपसत्समम्।
ते प्रथाम्य ययुः सर्वे व्यूहद्वारं महारथाः ॥११॥
तत्र दामोदरः पूर्वं स्वपौरुषमदर्शयत्।
यथैक एव युयुधे तैः पञ्चदशभिः सह ॥१२॥
तद्दृष्ट्वा नारदमुनिं पार्श्वस्थं वासवोऽभ्यधात्।
सूर्यप्रभाद्या असुरावतारा अखिलास्तथा ॥१३॥
श्रुतशर्मा मवशश्च सर्वे विद्याधरा इमे।
देवांशास्तदयं युक्त्या मुने देवासुराहवः ॥१४॥
तस्मिंश्च पक्षे देवानां सहायः सर्वदा हरिः।
दामोदरस्तदंशोऽयमेवं तदिह युज्यते ॥१५॥
एवं शक्रे वदत्यस्य दामोदरचमूपतेः।
महारथाः समाजग्मुः साहाय्याय चतुर्दश ॥१६॥
ब्रह्मगुप्तो वायुबलो यमदंष्ट्रः सुरोषणः।
रोपावरोहौप्रतिबलस्तेजःप्रभधुरन्धरौ ॥१७॥
कुबेरदत्तो वरुणशर्मा कम्बलिकस्तथा।
वीरश्च दुष्टदमनो रोहनारोहणावुभौ ॥१८॥
दामोदरयुतास्तेऽपि वीराः पञ्चदशैव तान्।
सूर्यप्रभीयान् रुरुधुर्वीरान् व्यूहाग्रयोधिनः ॥
ततोऽत्र द्वन्द्वयुद्धानि तदामासन् परस्परम्।
दामोदरेणास्त्रयुद्धं समं चक्रे प्रकम्पनः।
प्रह्लाददत्तेन च समं धूमकेतुरयुध्यत।
महामायस्तु युयुधे सहवातिबलेन च।
तेजःप्रभेण युयुधे दानवः कालकम्पना
सह वायुबलेनापि मरुद्वेगो महासुरः।
यमदंष्ट्रेण च समं युयुधे वज्रपञ्जरः।
समं सुरोषणापि कालचक्रे सुरोत्तमः।
रिक्त पृष्ठ
१७२ कथासरित्सागर
[Header]
१७२ कथासरित्सागर
प्रभासः पत्रिणा छत्रोवच्छितादद्भुतलाघवः ॥३९॥
एवं प्राङ्निहितानेकप्रवीरोत्थेन मन्युना ।
प्रभासो निग्रहं कालकम्पनस्य व्यधादिव ॥४० ॥
दृष्ट्वा च तं हतं विद्याधरेन्द्रं मनुजासुरैः ।
नादश्चक्रे विषादश्च जग्रमे सपदि खेचरैः ॥४१॥
ततो विद्युत्प्रभो नाम कारञ्जरगिरीश्वरः ।
प्रभासमभ्यधावत्त क्रुधा विद्याधराधिपः ॥४२॥
तस्यापि युध्यमानस्य प्रभासः स महाध्वजम् ।
छित्त्वा चकर्त कोदण्डमात्तमात्तं पुनं पुनः ॥४३॥
ततः स माययोत्पत्य च्छन्नो विद्युत्प्रभो नभः ।
प्रभासस्योपरि ह्रीतो ववर्षासिगदादिकान् ॥४४॥
प्रभासोऽपि विधूयास्त्रैस्तदायुधपरम्पराम् ।
कृत्वा प्रकाशनास्त्रेण प्रकाशं च नभश्चरम् ॥४५॥
दत्त्वा महास्त्रमाग्नेयं सत्तेजोदग्धमम्बरात् ।
विद्युत्प्रभं भूमितले गतजीवमपातयत् ॥४६॥
तद्दृष्ट्वा श्रुतधर्मा तानभिजगाव महारथान् ।
पश्यतानेन निहतौ द्वौ महारथयूथपौ ॥४७॥
तत्किं सहध्वं सम्भूय युष्माभिर्हं यतामयम् ।
उच्छ्रुत्वाष्टौ रथाः क्रुद्धा प्रभासं पर्यवारयन् ॥४८॥
एकः कूटकाद्रीन्द्रनिवासी रथयूथपः ।
ऊर्ध्वरोमंति विख्यातो विद्याधरमहीपतिः ॥४९॥
धरणीधरशैलाधिपतिर्विक्रेशनामिधः ।
विद्याधराजामधिपो द्वितीयश्च महारथः ॥५० ॥
इन्दुमाली तृतीयश्च लीलापर्वतकेतनः ।
वीरोऽग्रिमरथयूथस्य पतिर्विद्याधरप्रभुः ॥५१॥
मध्याद्रिनिवासी च काकाण्डक इति श्रुतः ।
रथयूथपती राजा चतुर्थः खेचरोत्तमः ॥५२॥
निकूटाद्रिपतिर्नाम्ना दर्पबाहुश्च पञ्चमः ।
षष्ठश्च मूर्तवहनो नाम्नाञ्जनगिरीश्वरः ॥५३॥
अष्टम लम्बक १७३
अष्टम लम्बक १७३
इस प्रकार, प्रभास ने शत्रु को अपने हाथ की आश्चर्यजनक सफाई दिखलाई। मानों
प्रभास ने पहिले दिन मारे गये अपने पक्ष के अनेक वीरों को मारने का क्रोध-पूर्ण बदला
ले लिया ॥३९-४०॥
इस प्रकार, मनुष्य और असुरों द्वारा विद्याधरराज के मारे जाने से सारे विद्याधर-दल में
शोक और हाहाकार-मच गया ॥४१॥
तब कालकंजर का राजा विद्युत्प्रभ कोप से प्रभास की ओर झपटा ॥४२॥
प्रभास ने लड़ते हुए विद्युत्प्रभ की महान् ध्वजा को बाण से काटकर और बार-बार
नये-नये उठाये धनुष को भी काटना प्रारम्भ किया ॥४३॥
तब विवश होकर विद्युत्प्रभा माया से आकाश में उड़कर छिप गया और रुष्ट होकर
आकाश से प्रभास पर अस्त्र-शस्त्रों की वर्षा करने लगा ॥४४॥
प्रभास ने भी उसके शस्त्रास्त्रों को दूर करके प्रकाशानास्त्र के प्रभाव से छिपे हुए उसको
दृश्य किया और आग्नेयास्त्र के प्रयोग से उसे जलाकर भूमि पर गिरा दिया ॥४५-४६॥
यह देखकर श्रुतशर्मा ने अपने महारथियों से कहा—देखो इस प्रभास ने हमारे दो
महारथियों के सरदारों को मार गिराया ॥४७॥
तो तुमलोग कैसे सहन कर रहे हो सब मिलकर उसे मार डालो। यह सुनकर विद्याधरों
के आठ महारथी उसके सामने आये ॥४८॥
इन आठों में एक कर्कटक पर्वत का निवासी विद्याधरराज था जो ऊर्ध्वरोमा के नाम से
विख्यात था ॥४९॥
दूसरा महारथी करवीरपुर या पर्वतशिरोति विकटाक्ष नाम का था। तीसरा लीला-पर्वत
पर रहनेवाला अतिरुचिया का बेटा इन्दुमाली नामक विद्याधर का राजा था ॥५०-५१॥
चौथा गव्हरा में श्रेष्ठ कन्दर-पर्वत का निवासी रतिदंडी का बेटा काकाहक था ॥५२॥
पाँचवाँ त्रिशृङ्ग-पर्वत का राजा दंष्ट्राह्व था। छठा अंजनगिरि का राजा धूर्त
मद्दल था ॥५३॥
विद्याधराविमौ चातिरथमूयपती उभौ।
सप्तमो गर्दभाक्षा राजा कुमुदपर्वते ॥५४॥
नाम्ना वराहस्वामीति यो महारथयूथप ।
सद्भूषो दुन्दुभिक्षमाभृद्रथो मेधावरोऽष्टम ॥५५॥
एभिरष्टभिरागत्य मुक्तान् बाणान् विधूय सः।
प्रभासा युगपत् सर्वान् सायकेर्विध्यति स्म तान् ॥५६॥
जघान कस्यचिच्चाश्वान् कस्यचित् सारथि तथा।
चक्रत कस्यचित् कर्तुं कस्यचिच्चाच्छिनद्धनु ॥५७॥
मधावर चतुभिस्तु शरैर्विद्धवा सम हृदि।
अपातय महीपृष्ठे सद्योऽपहृतजीवितम् ॥५८॥
ततश्च योधयन्नन्यान्कुष्ठितोऽप्यकुन्तरम्।
शरेणाञ्जलिकेनारादूर्ध्वरोम्ण शिरोऽच्छिनत् ॥५९॥
शेषांश्च षट् तानेकैकभल्लनिर्कृन्तकन्धरान्।
हताश्वसारथीन् कृत्वा स प्रभासो न्यपातयत् ॥६०॥
पपात पुष्पवृष्टिश्च तस्य मूर्ध्नि ततो दिवः।
उत्तेजितासुरनृपा विच्छामीकृतखेचरा ॥६१॥
ततोऽन्ये तत्र चत्वार प्रपिता श्रुतशर्मणा।
महारथा प्रभास त रुन्धन्ति स्म धनुर्धरा ॥६२॥
एक काजरको नाम कुरण्डकगिरेः पतिः।
द्वितीयो डिण्डिमाक्षी च पञ्चकाद्रिसमाश्रयः ॥६३॥
विभावसुस्तृतीयश्च राजा जयपुरारुले।
चतुर्थो धबलो नाम भूमितुण्डकशासिता ॥६४॥
ते महारथयूथाधिपतय खचरोत्तमा।
प्रभासे पञ्च पञ्चेषुशतानि मुमुचु समम् ॥६५॥
प्रभासश्च क्रमात्तेषामेकैकस्यावहेलया।
एकेन ध्वजमेकेन धनुरेकेन सारथिम् ॥६६॥
चतुर्भिश्चतुरोऽश्वान्विपुणा त्वेकेनापासयच्छिरः।
शरैरष्टभिरकैक समाप्यथ ननाद सः॥६७॥
अथ विद्याधरा भूय श्रुतशर्माज्ञया युधि।
अन्ये चत्वार एवास्य प्रभासस्य समागमन् ॥६८॥
" - wait, "इन महारथिया व मादक विद्याधरों ने एक साथ पाँच-पाँच तीखे बाण प्रभास को" -> wait, "मादक" or "चारों"? "चारों" (four) makes perfect sense because there are four of them! Let's look at the letters: "चारों" - yes, "चारों" is written as "चारों" but the print is very faded/distorted. Let's look at "चारों": "चा" is "चा", "रों" is "रों". Yes, "इन महारथिया व चारों विद्याधरों ने एक साथ पाँच-पाँच तीखे बाण प्रभास को" -> wait, "महारथिया व चारों विद्याधरों ने" or "महारथिया व चारों विद्याधर राजाओं ने"? Let's look at the text: "इन महारथिया व चारों विद्याधर राजाओं ने एक साथ पाँच-पाँच तीखे बाण प्रभास को" -> wait, "विद्याधर राजाओं ने" or "विद्याधर राजाओं ने"? Let's look at the letters: "विद्याधर राजाओं ने" -> "विद्याधर राजाओं ने" or "विद्याधर राजाओं ने"? It looks like "विद्याधर राजाओं ने" or "विद्याधर राजाओं ने" - wait, "विद्याधर राजाओं ने" is written as "विद्याधर राजाओं ने" or "विद्याधर राजाओं ने"? Let's look at the letters: "विद्याधर राजाओं ने" -> "विद्याधर राजाओं ने"
१७४ कथासरित्सागरे
१७४ कथासरित्सागरे
एकः कुवलयश्यामः क्षत्रे विश्वावसोर्बुधात्।
जातो भद्रङ्करो नाम द्वितीयश्च नियन्त्रकः ॥६९॥
उत्पन्नो जम्भकक्षेत्रे भौमादग्निनिभप्रभः।
तृतीयः कालकोपाख्यः क्षेत्रे दामोदरस्य च ॥७०॥
जातः शनैश्चरात्कृष्णः कृष्णः कपिलमूर्धजः।
वातश्शोणोडुपतेः क्षेत्रे महेन्द्रसचिवाद्¹ ग्रहात् ॥७१॥
नाम्ना विक्रमशक्तिश्च चतुर्थः कनकद्युतिः।
त्रयोऽतिरथयूथाधिपतीनामेषु यूथपाः ॥७२॥
चतुर्थस्तु महावीरस्तदभ्यधिकविक्रमः।
ते च प्रभासं दिव्यास्त्रैर्योधयामासुरुद्यताः ॥७३॥
तानि नारायणास्त्रेण प्रभासोऽस्त्राण्यवारयत्।
तेषां च ह्येकैकस्याष्टङ्खरखोऽच्छिनद्धनुः ॥७४॥
ततस्तत्प्रहितान्प्रासागवादीन्प्रतिहृत्य सः।
हृताश्वसारथीन्सत्त्वस्थिरपानकरोच्च तान् ॥७५॥
तद्दृष्ट्वा विससर्जान्याञ्छ्रुतशर्मा द्रुतं दश।
रथयूथपयूथाधिपतीन्विद्याधराधिपान् ॥७६॥
दमास्यं नियमास्यं च स्वरूपसदृशाकृती।
केतुमालेन्द्ररक्षत्रे जातौ द्वावश्विनोः सुतौ ॥७७॥
चित्रं संक्रमं चैव पराक्रममथाक्रमम्।
संमर्दनं मर्दनं च प्रमर्दनविमर्दनौ ॥७८॥
क्षेत्रजान्मकरन्दस्याप्यष्टौ वसुसुतान्समान्।
तेष्वागतेषु चाद्यास्तेऽप्यारोहन्नपरान् रथान् ॥७९॥
तैश्चतुर्दशभिः क्रूरैर्मिशितैः शरवर्षिभिः।
निष्कम्प एव युयुधे प्रभासश्चित्रमेककः ॥८०॥
क्षतं सूर्यप्रभावेणाप्यूहाग्रात् त्यक्तसङ्गरौ।
स कुम्भीरकुमारश्च प्रहस्तश्च धृतायुधौ ॥८१॥
उत्पत्य व्योममार्गेण धवलश्यामलाकृती।
तस्योपजग्मतुः पार्श्वं रामकृष्णविवापरौ ॥८२॥
१ बृहस्पतेरित्यर्थः ।
अष्टम लम्बक १७७
अष्टम लम्बक १७७
उनमें से एक विश्वावसु की पत्नी में उत्पन्न नक्षिन्न के समान श्याम वर्ण भयंकर था।
दूसरा नियमक था जो जम्भक की पत्नी में भौम (मगल) से उत्पन्न रक्तवर्ण का था।
तीसरा कालकाप नामक विद्याधर था जो दामोदर की पत्नी में दामोदर से उत्पन्न
हुआ था। वह अत्यन्त काले रंग का और पीछे
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें१७८ कथासरित्सागर
१७८ कथासरित्सागर
तौ पदाती रथस्थौ द्वौ दमं च नियमं च तम्।
व्याकुलीचक्रतुश्छिन्नचापौ निहतसारथी ॥८३॥
भयादारुह्यतोर्व्योम तयोरारोहतः स्म तौ।
स कुञ्जरकुमारश्च प्रहस्तश्च धृतायुधौ ॥८४॥
तद्दृष्ट्वा रमसात्सूर्यप्रभोऽत्र प्राहिणोत्तयोः।
महाबुद्धयशस्वद्बुद्धी सारथित्वे
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअष्टम लम्बक ३७९
अष्टम लम्बक ३७९
दोनों पैदल वीरों ने रथ में बैठे हुए दम और नियम के सारथी को मारकर और धनुष को
काटकर दोनों को व्याकुल कर दिया ॥८३॥
दम और नियम दोनों भय से आकाश में उड़ने लगे। यह देखकर प्रहस्त और कुंजरकुमार
भी अस्त्रों को लिये हुए आकाश में उड़े। सूर्यप्रभ ने भी तुरन्त महाबुद्धि और अचलबुद्धि नाम के दो
महारथियों को
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें१८० कथासरित्सागर
१८० कथासरित्सागर
ततस्तेनात्यमर्षार्तेनात्मना पञ्चमेन ते।
अयुध्यन्त प्रभासाद्यास्त्रयोऽत्र श्रुतशर्मणा ॥९८॥
तदा तैर्मुक्तमन्योन्यं बाणजालं बभौ दिवि।
रणलक्ष्म्या तपत्यर्के वितानकमिवताततम् ॥९९॥
ततो विद्याधरास्तेऽपि पुनस्तमाययुर्मृधे।
विरथीभूय ये नष्टा बभूवुः
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअष्टम लम्बक १८१
अष्टम लम्बक १८१
तदनन्तर, वे प्रभास आदि तीनों वीर, क्रोध से अन्धे और चार साथियों के साथ आये हुए
श्रुतशर्मा से भिड़ गये ॥१८॥
उन वीरों द्वारा छोड़े गये बाण आकाश में इस प्रकार छा गये मानों सूर्य के ताप से
रण-लक्ष्मी की रक्षा करने के लिए आकाश में चँदोवा तान दिया गया हो ॥१९॥
तदनन्तर, वे विद्याधर भी आकर जुट गये जो
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें१८२ कथासरित्सागर
१८२ कथासरित्सागर
स प्रेतवाहनः सिंहबलः कपिलकोऽपि च।
चित्रापीडस्ततो विद्याधरन्द्रोऽथ जगज्ज्वरः ॥११३॥
ततः कान्तापतिः शूरः सुवर्णश्च महाबलः।
द्वौ च कामपनक्रोधपती विद्याध्रेश्वरौ ॥११४॥
मरुदेवस्ततो राजा विचित्रापीड एव च।
राजपुत्रधृढानीकेनैते दश निपातिताः ॥११५॥
एवं हतेषु वीरेषु
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअष्टम लम्बक १८४
अष्टम लम्बक १८४
राजपूत-वीर शतानीक ने दस विद्याधरों को मार दिया उनके नाम इस प्रकार हैं—मेघ-
बाहन सिंहबल कपिकेश चित्रापीड जगज्ज्वर, शूर, कान्तापति महाबल सुवर्मा कामभग एवं
क्रोधपति। इनके अतिरिक्त बलदेव और राजा विचित्रापीड ये दो विद्याधर—राजा
थे॥११५-११६॥
इस प्रकार, वीरों के मारे जाने पर और विद्याधरों की सेना का क्षय देखकर श्रुतशर्मा क्रोध
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें१८४ कथासरित्सागर
१८४ कथासरित्सागर
सिद्धैश्च विद्याधरचक्रवर्तिपत्नी भवित्री गदिता प्रभो सा।
तन्मोचयेनां कुरु न प्रमादं यावन्न दूरं ह्रियते हठेन ॥१२६॥
इत्यार्त्तवेतालवचो निशम्य प्रयात तां मोचयतेति सोऽस्मान्।
देवः समादिशदथाम्बरेण गत्वैव सास्माभिरवापि कन्या ॥१२७॥
सचक्रवर्त्तिश्रुतशर्महेतोरेनां हरामीति च तं वदन्तम्।
संस्तम्भ्य तेजःप्रभवाद्रथस्था सास्माभिरानीय
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करेंअष्टम लम्बक १८५
अष्टम लम्बक १८५
सिद्धों का यह आदेश है कि वह कन्या भावी विद्याधर-चक्रवर्ती की पत्नी बनेगी इसलिए
हे स्वामिन् आप उसे छुड़ायें ॥१२६॥
दुःखित बेताल के इस प्रकार दीन बचन सुनकर महाकाल स्वामी ने हम योगिनियों को
आदेश दिया कि जाकर उसे छुड़ाओ। हम लोगों न आकाश से उड़कर उस कन्या को प्राप्त
किया ॥१२७॥
उसे हरण करनेवालेतेज प्रभ ने कहा-'विद्याधर चक्रवर्ती श्रुतशर्मा के लिए मैं इसे ले जा
रहा हूँ। हम लोगों ने आत्मशक्ति से उसका
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें१८६ कथासरित्सागरे
१८६ कथासरित्सागरे
षष्ठस्तरङ्गः
सूर्यप्रभचरितम्
ततः स रात्रावस्त्रीकः शयनस्थो रणोन्मुखः।
सूर्यप्रभः स्वसचिवं वीतभीतिमभाषत ॥१॥
निद्रा मे नास्ति तत्काञ्चित्सत्त्ववीराश्रितां सखे।
कथामपूर्वामाख्याहि रात्रावस्यां विनोदिनीम् ॥२॥
एतत्सूर्यप्रभवचो
इस पृष्ठ का पूरा पाठ पढ़ने के लिए निःशुल्क खाता बनाएँ
पृष्ठ का स्कैन सभी के लिए निःशुल्क है।
खाता बनाएँ या साइन इन करें