सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

कथासरित्सागर : द्वितीय खण्ड (लम्बक ६ से १८)

Kathasaritsagara Part 2 (Lambaka 6–18)

महाकवि सोमदेव भट्ट द्वारा

स्रोत: कथासरित्सागर : द्वितीय खण्ड (लम्बक ६ से १८) · बिहार राष्ट्रभाषा परिषद्, पटना · 1961 (उद्गम)

DevanagariHindipublished1,079 पृष्ठ

कथासरित्सागर

कथासरित्सागर
आगमिष्ये स्वमादाय हृत्पद्मं स्वस्त्रियाकृत ।
यासोद्युम्बरवृक्षे हि तद्विदानीं मम स्थितम् ॥१२०॥
सच्छ्रुत्वा शिशुमारस्तमार्त्तो मूर्खोऽब्रवीदिदम् ।
तर्ह्यतैवानयहि त्वमुदुम्बरतरोरिति ॥१२१॥
आनितायाम्बुधेस्तीरं शिशुमारः पुनः स तम् ।
तत्र तेनान्तकेनेव मुक्तः स च कपिस्तटम् ॥१२२॥
उत्पत्यारुह्य वृक्षाग्रं शिशुमारमुवाच तम् ।
गच्छ रे मूर्ख हृदयं देहाद्भवति किं पृथक् ॥१२३॥
मयैव मोचितो ह्यात्मा न चात्रेष्याम्यहं पुनः ।
किमत्र न श्रुता मूर्ख गर्दभाख्यायिका त्वया ॥१२४॥
कर्णहृदयहीनस्य गर्दभस्य कथा
आसीद्गोमायुसचिवः सिंहः कोऽपि वने क्वचित् ।
॥१२५॥¹
स जात्वासटकायावेनाप्त भूपेन केनचित् ।
आहुतो धृतिमञ्जीवन् कथमप्यविशद्गुहाम् ॥१२६॥
तत्र स्थित गते तस्मिन् राज्यनाहारनिःसहम् ।
तच्छेषाभिषवृत्तिः सन्गोमायुः सचिवोऽभ्यधात् ॥१२७॥
निर्गत्य किं यथाशक्ति नाहारं चिनुषे प्रभो ।
सीदत्येष शरीरं ते समं परिजनेन यत् ॥१२८॥
इत्युक्तः स शृगालेन तत्र सिंहो जगाद तम् ।
सखे नाहं व्रणाक्रान्तः शक्नोमि भ्रमितुं क्वचित् ॥१२९॥
खरस्य कर्णहृदयं भक्ष्यं प्राप्नोमि चेदहम् ॥
तन्मे व्रणानि रोहन्ति प्रकृतिस्थो भवामि च ॥१३०॥
तदानय कुतोऽपि त्वं गत्वा गर्दभमाशु मे ।
इत्युक्तस्तं गोमायुः स तथेति ययौ ततः ॥१३१॥
भ्रमञ्जलाश्रयान्तिके दृष्ट्वा रजकस्य स गर्दभम् ॥
प्रीत्येवोपत्य वक्ति स्म दुर्बलः किं भवानिति ॥१३२॥
१ मूलपुस्तके पदार्धं त्रुटितमस्ति ।

प्रथम काण्ड ११
और नृपके पहुँच ही वह महादुःख को न प्राप्त होगा क्योंकि जिस कन्या दुःख-समय
गई है अथवा इस समय भी वह दुःख-समयका विश्वास न करके प्रसन्न हो रही है
कह देती है ॥
इसप्रकार हँस और बातचितकर जब वह रात्रि बीत गई तब प्रभातकाल में उठ
ऐसा कहने लगा
कि वह सुरक्षित उपवन में तू रह मैं जाता हूँ और वहाँ से तुझे अपने साथ
लियेआऊंगा तबतक तू यहीं पर ठहरना ।
इसप्रकार उससे कहकर वह दोनों तीरोंपर चढ़कर उस तालाबसे बाहर निकला-
जबतक कि भगवान् मरीचिमाली सूर्यदेवका उदय न हुआहो। तबतक तो वह
उस कन्याके पास आ पहुँचाजब उसका आगमन देखा तब दमयन्ती भयविह्वल हो उठी
इत्यादि ॥ १ ॥
॥ इति द्वितीय सर्ग समाप्त ॥
पश्चात् नलने राजासे कहा कि हे राजन् ! आप इस कन्याके स्वयंवरके
लिये शीघ्र तय्यारी करें क्योंकि यह शुभलग्न बार बार नहीं प्राप्त होता ऐसा
सुनकर नलने ...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...