कामसूत्रम् (जयमङ्गला व्याख्या एवं हिन्दी टीका सहित)

२ अध्याये ] उपगूहनविचारप्रकरणम् । ८९

स्तनाभ्यामुरः प्रविश्य तत्रैव भारमारोपयेदिति स्तनालिङ्गनम्॥२६॥

स्तनाभ्यामुर इति । आसने पार्श्वशयने वा पृष्ठभागं निम्नीकृत्य स्तनाभ्यां नायकोरः स्थलं प्रविश्य, तत्रैवेति । उरसि; भारमारोपयेत्, स्तनस्येत्यर्थात्, एवं हि नायकः स्तनभाराक्रान्तः पिण्डीकृतमिवोरसि स्पर्शसुखमनुभवति ॥ २६ ॥

मुखे मुखमासञ्ज्याक्षिणी अक्षणोर्ललाटेन ललाटमाहन्यात्सा ललाटिका ॥ २७ ॥

उत्तानसंपुटे पार्श्वसंपुटे वा वक्त्रे वक्त्रं संयोज्य, अक्ष्णोरक्षिणी दृष्ट्या लक्ष्यीकरगेनासज्य, नासिकाया मुखनयनमध्यादुवर्तित्वात्तत्संयोजनमर्थोक्तम्, ललाटे ललाटं द्विस्त्रिराहन्यादाहत्य च तत्रैव भारमारोपयेदित्येवमस्य नायिका प्रयोक्त्री, तेन ललाटिकैव ललाटिका, नायकललाटस्य संक्रान्तिविशेषेणालंक्रियमाणत्वात् ॥ २७ ॥

**संवाहनमप्युपगूहनप्रकारमित्येके मन्यन्ते संस्पर्शात्वात् ॥२८॥

९० सटीक कामसूत्रे [ २ अधिकरणे,

अनुक्तातिदेशमाह—

येऽपि ह्यशास्त्रिताः के चित्संयोगा रागवर्धनाः।
आदरेणैव तेऽप्यत्र प्रयोज्याः सांप्रयोगिकाः ॥ ३१ ॥

येऽपीति। अभिधायकत्वेन शास्त्रं संजातं येषां ते शास्त्रिताः, ये नैवंविधाः किं तु स्वेच्छयोत्प्रेक्षिताः संयोगाः संश्लेषाः, आदरेणैव, अवज्ञाया न, अशास्त्रिता अपि अत्र ते सुरते रागवर्धनत्वात्प्रयोज्याः, सांप्रयोगिकाः, संप्रयोगप्रयोजनाः ॥ ३१ ॥

किमित्यशास्त्रिताः प्रयोज्या इत्याह—

शास्त्राणां विषयस्तावद्यावन्मन्दरसा नराः ।
रतिचक्रे प्रवृत्ते तु नैव शास्त्रं न च क्रमः ॥ ३२ ॥

इति श्रीवात्स्यायनीये कामसूत्रे सांप्रयोगिके द्वितीयेऽधिकरण-
आलिङ्गनविचारो द्वितीयोऽध्यायः ।
आदितः सप्तमः ।

शास्त्राणामिति । अप्रवृद्धरागा हि शास्त्रोक्तप्रयोगक्रमं चापेक्षमाणाः शास्त्राणां विषयः, रतिचक्रे रागोत्पीडे प्रवृत्ते तद्वशादशास्त्रितानामप्यनुष्ठानोत्तदानीं न शास्त्रं स्यान्नापि क्रमः संयोगानां पौर्वापर्येणोच्चावचेन प्रवर्तनम्, तस्मान्मा भूच्छास्त्रस्य क्रमस्य चानर्थक्यमित्यनुक्तमतिदिश्यते ॥ ३२ ॥

इत्युपगूहनविचारोऽष्टमं प्रकरणम् ॥

इति श्रीवात्स्यायनीयकामसूत्रटीकायां यशोधररचितायां जयमङ्गलाख्यायां सांप्रयोगिके द्वितीयेऽधिकरण आलिङ्गनविचारो द्वितीयोऽध्यायः ।

तृतीयोऽध्यायः ।

एवं परिरभ्य चुम्बनादयः प्रयोक्तव्याः, तत्रापि किं प्राक्चुम्बनं-नखच्छेदं दशनच्छेदं वा पश्चादिति नास्त्येषां प्रयोगक्रम इत्याह—

चुम्बननखदशनच्छेद्यानां न पौर्वापर्यमस्ति रागयोगात् ॥१॥

न पौर्वापर्यमिति । रागयोगादिति रागवशाद् , रागाविष्टो हि न क्रममपेक्षते ॥ १ ॥

प्राक्संयोगादेषां प्राधान्येन प्रयोगः, प्रहणनसीत्कृतयोश्च संप्रयोगे ॥ २ ॥