सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

वेदान्त दर्शन: ब्रह्मसूत्र (शाङ्करभाष्य व हिन्दी अनुवाद सहित)

Vedanta Darshana: Brahma Sutra with Shankara Bhashya

भगवान् बादरायण व्यास व आदि शङ्कराचार्य द्वारा

स्रोत: Gita Press Gorakhpur · Gita Press Gorakhpur (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished486 पृष्ठ

( ४६८ )
अ० पा० सू० | अ० पा० सू०
अर्भकौकस्त्वात्तद्व्यपदेशाच्च | देशात् ................................ १ ३ ४१
नेति चेन्न निचाय्यत्वादेवं | आचारदर्शनात् ..................... ३ ४ ३
व्योमवच्च ...................१ २ ७ | आतिवाहिकास्तल्लिङ्गात् ....... ४ ३ ४
अल्पश्रुतेरिति चेत्तदुक्तम् ...... १ ३ २१ | आत्मकृतेः ........................... १ ४ २६
अवस्थितिवैशेष्यादिति चेन्ना- | आत्मगृहीतिरित्यरवदुत्तरात् ....... ३ ३ १६
ध्युपगमाद्धृदि हि ............. २ ३ २४ | आत्मनि चैवं विचित्राश्च हि २ १ २८
अवस्थितेरिति काशकृत्स्नः .... १ ४ २२ | आत्मशब्दाच्च ...................... ३ ३ १५
अविभागेन दृष्टत्वात् ........... ४ ४ ४ | आत्मा प्रकरणात् ................. ४ ४ ३
अविभागो वचनात् ............. ४ २ १६ | आत्मेति तूपगच्छन्ति
अविरोधश्चन्दनवत् ............. २ ३ २३ | ग्राहयन्ति च ......................... ४ १ ३
अशुद्धमिति चेन्न शब्दात् ..... ३ १ २५ | आदरादलोपः ....................... ३ ३ ४०
अश्मादिवच्च तदनुपपत्तिः ..... २ १ २३ | आदित्यादिमतयश्चांग उपपत्तेः ४ १ ६
अश्रुतत्वादिति चेन्नेष्टादिकारिणां | आध्यानाय प्रयोजनाभावात् ... ३ ३ १४
प्रतीतेः ............................... ३ १ ६ | आनन्दमयोऽभ्यासात् ............ १ १ १२
असति प्रतिज्ञोपरोधो यौग- | आनन्दादयः प्रधानस्य ......... ३ ३ ११
पद्यमन्यथा .......................... २ २ २१ | आनर्थक्यमिति चेन्न तदपेक्षत्वात् ३ १ १०
असदिति चेन्न प्रतिषेधमात्रत्वात् २ १ ७ | आनुमानिकमप्येकेषामिति चेन्न
असद्व्यपदेशानेति चेन्न | शरीररूपकविन्यस्तगृहीते-
धर्मान्तरेण वाक्यशेषात् ......... २ १ १७ | र्दर्शयति च ......................... १ ४ १
असंततेश्चाव्यतिकरः ............. २ ३ ४९ | आपः ................................ २ ३ ११
असम्भवस्तु सतोऽनुपपत्तेः .... २ ३ ९ | आ प्रायणात्तत्रापि हि
असार्वत्रिकी ......................... ३ ४ १० | दृष्टम् ................................. ४ १ १२
अस्ति तु ............................ २ ३ २ | आभासा एव च .................. २ ३ ५०
अस्मिन्नस्य च तद्योगं शास्ति १ १ १९ | आमनन्ति चैनमस्मिन् ............ १ २ ३२
अस्यैव चोपपत्तेरेष ऊष्मा .... ४ २ ११ | आर्त्विज्यमित्यौडुलोमिस्तस्मै हि
आ० | परिक्रीयते ........................... ३ ४ ४५
आकाशस्तल्लिङ्गात् ............. १ १ २२ | आवृत्तिरसकृदुपदेशात् ............. ४ १ १
आकाशे चाविशेषात् ............२ २ २४ | आसीनः सम्भवात् .............. ४ १ ७
आकाशोऽर्थान्तरत्वादिव्यप- | आह च तन्मात्रम् ............. ३ २ १६

( ४६९ )
अ० पा० सू० अ० पा० सू०
इ० तदुक्तम् ३ ४ ४२
इतरपरामर्शात् स इति उपमर्दं च ३ ४ १६
चेन्नासम्भवात् १ ३ १८ उपलब्धिवदनियमः २ ३ ३७
इतरव्यपदेशाद्धिताकरणादि- उपसंहारदर्शनानेति चेन्न
दोषप्रसक्तिः २ १ २१ क्षीरवद्धि २ १ २४
इतरस्याप्येवमसंश्लेषः पाते तु ४ १ १४ उपसंहारोऽर्थभेदाद्विधिशेष-
इतरेतरप्रत्ययत्वादितिचेन्नो- वत्समाने च ३ ३ ५
त्पत्तिमात्रनिमित्तत्वात् २ २ १९ उपस्थितेऽतस्तद्वचनात् ३ ३ ४१
इतरे त्वर्थसामान्यात् ३ ३ १३ उपादानात् २ ३ ३५
इतरेषां चानुपलब्धेः २ १ २ उभयथा च दोषात् २ २ १६
इयदामननात् ३ ३ ३४ उभयथा च दोषात् २ २ २३
ई० उभयथापि न कर्मातस्तदभावः २ २ १२
ईक्षकतिकर्मव्यपदेशात् सः १ ३ १३ उभयव्यपदेशात्वहिकुण्डलवत् ३ २ २७
ईक्षतेर्नाशब्दम् १ १ ५ उभयव्यामोहात्तत्सिद्धेः ४ ३ ५
उ० ऊ०
उत्क्रमिष्यत एवं भावादित्यौ- ऊर्ध्वरेतस्सु च शब्दे हि ३ ४ १७
डुलोमिः १ ४ २१ ए०
उत्क्रान्तिगत्यागतीनाम् २ ३ १९ एक आत्मनः शरीरे भावात् ३ ३ ५३
उत्तराच्चेदाविर्भूतस्वरूपस्तु १ ३ १९ एतेन मातरिश्वा व्याख्यातः २ ३ ८
उत्तरोत्पादे च पूर्वनिरोधात् २ २ २० एतेन योगः प्रत्युक्तः २ १ ३
उत्पत्त्यसम्भवात् २ २ ४२ एतेन शिष्टापरिग्रहा अपि
उदासीनानामपि चैवं सिद्धिः २ २ २७ व्याख्याताः २ १ १२
उपदेशभेदान्नेति चेन्नोभयस्मि- एतेन सर्वे व्याख्याता
न्नप्यविरोधात् १ १ २७ व्याख्याताः १ ४ २९
उपपत्तेश्च ३ २ ३५ एवं चात्माकात्स्न्र्यम् २ २ ३४
उपपद्यते चाप्युपलभ्यते च २ १ ३६ एवं मुक्तिफलानियमस्तदवस्थाय-
उपपन्नस्तल्लक्षणार्थोपलब्धे- वधृतेस्तदवस्थावधृतेः ३ ४ ५२
र्लोकवत् ३ ३ ३० एवमप्युपन्यासात्पूर्वभावा-
उपपूर्वमपि त्वेके भावमशनव- दविरोधं बादरायणः ४ ४ ७

( ४७० )
अ० पा० सू० अ० पा० सू०
ऐ० क्षणिकत्वाच्च ............................ २ २ ३१
ऐहिकमप्यप्रस्तुतप्रतिबन्धे क्षत्रियत्वावगतेश्चोत्तरत्र चैत्ररथेन
तद्दर्शनात् ................................ ३ ४ ५१ लिंगात् .................................... १ ३ १५
क० ग०
कम्पनात् ................................ १ ३ ३९ गतिशब्दाभ्यां तथा दृष्टं लिंगं च १ ३ १५
करणवच्चेन्न भोगादिभ्यः ...... २ २ ४० गतिसामान्यात् ........................ १ १ १०
कर्ता शास्त्रार्थवत्त्वात् ......... २ ३ ३३ गतेरर्थवत्त्वमुभयथान्यथा हि
कर्मकर्तृव्यपदेशाच्च ................. १ २ ४ विरोधः .................................... ३ ३ २९
कल्पनोपदेशाच्च मध्वादिव- गुणसाधारण्यश्रुतेश्च ................. ३ ३ ६४
दविरोधः ................................ १ ४ १० गुणाद्वा लोकवत् .................... २ ३ २५
कामकारेण चैके .................... ३ ४ १५ गुहां प्रविष्टावात्मानौ हि
कामाच्च नानुमानापेक्षा ......... १ १ १८ तद्दर्शनात् ................................. १ २ ११
कामादीतरत्र तत्र गौणश्चेन्नात्मशब्दात् ................. १ १ ६
चायतनादिभ्यः .................. ३ ३ ३९ गौण्यसम्भवात् ........................ २ ३ ३
काम्यास्तु यथाकामं समुच्चीयेर- गाण्यसम्भवात् ........................ २ ४ २
न वा पूर्वहेत्वभावात् ......... ३ ३ ६० च०
कारणत्वेन चाकाशादिषु यथा- चक्षुरादिवत्तु तत्सहशिष्ट्या-
व्यपदिष्टोक्तेः ........................ १ ४ १४ दिभ्यः .................................... २ ४ १०
कार्यं बादरिरस्य गत्युपपत्तेः .. ४ ३ ७ चमसवदविशेषात् ................... १ ४ ८
कार्याख्यानादपूर्वम् .............. ३ ३ १८ चरणादिति चेन्नोपलक्षणार्थेति
कार्यात्यये तदध्यक्षेण सहातः कार्ष्णाजिनिः ........................... ३ १ ९
परमभिधानात् ...................... ४ ३ १० चराचरव्यपाश्रयस्तु स्यात्तद्व्यपदेशो-
कृतप्रयत्नापेक्षस्तु विहितप्रति- भाक्तस्तद्भावभावित्वात् ......... २ ३ १६
षिद्धावैयर्थ्यादिभ्यः .............. २ ३ ४२ चितितन्मात्रेण तदात्म-
कृतात्ययेऽनुशयवान्दृष्टस्मृतिभ्यां कत्वादित्यौडुलोमिः .............. ४ ४ ६
यथेतमनेवं च ...................... ३ १ ८ छ०
कृत्स्नभावात्तु गृहिणोपसंहारः ३ ४ ४८ छन्दत उभयथाविरोधात् ....... ३ ३ २८
कृत्स्नप्रसक्तिर्निरवयवत्वशब्द- छन्दोऽभिधानान्नेति चेन्न तथा
कोपो वा .............................. २ १ २६ चेतोऽर्पणनिगदात्तथा हि दर्शनम् १ १ २५

( ४७१ )
अ० पा० सू० अ० पा० सू०
ज० तथा च दर्शयति ..................... २ ३ २७
जगद्वाचित्वात् ..................... १ ४ १६ तथा चैकवाक्यतोपबन्धात् ..... ३ ४ २४
जगद्व्यापारवर्जं प्रकरणादस- तथान्यप्रतिषेधात् ................... ३ २ ३६
न्निहितत्वाच्च ..................... ४ ४ १७ तथा प्राणाः ......................... २ ४ १
जन्माद्यस्य यतः ................... १ १ २ तदधिगमे उत्तरपूर्वाघयोरश्लेष-
जीवमुख्यप्राणलिंगान्नेति विनाशौ तद्व्यपदेशात् .......... ४ १ १३
चेत्तद् व्याख्यातम् ................. १ ४ १७ तदधीनत्वादर्थवत् ................... १ ४ ३
जीवमुख्यप्राणलिंगान्नेति तदनन्यत्वमारम्भणशब्दादिभ्यः २ १ १४
चेन्नोपासात्रैविध्यादाश्रितत्त्वादिह तदन्तरप्रतिपत्तौ रंहति सम्परि-
तद्योगात् ............................. १ १ ३१ ष्क्तः प्रश्ननिरूपणाभ्याम् ..... ३ १ १
ज्ञेयत्वावचनाच्च ................. १ ४ ४ तदभावो नाडीषु तच्छ्रुतेरात्मनि च... ३ २ ७
ज्ञोऽत एव ......................... २ ३ १८ तदभावनिर्धारणे च प्रवृत्तेः ... १ ३ ३७
ज्योतिराद्यधिष्ठानं तु तदामननात् २ ४ १४ तदभिध्यानादेव तु तल्लिङ्गात्सः २ ३ १३
ज्योतिरूपक्रमा तु तथा तद्व्यक्तमाह हि ..................... ३ २ २३
ह्यधीयत एके ....................... १ ४ ९ तदापीतेः संसारव्यपदेशात् ...... ४ २ ८
ज्योतिर्दर्शनात् ...................... १ ३ ४० तदुपर्यपि बादरायणः सम्भवात् १ ३ २६
ज्योतिश्चरणाभिधानात् .......... १ १ २४ तदोकोऽग्रज्वलनं तत्प्रकाशितद्वारो
ज्योतिषि भावाच्च ................. १ ३ ३२ विद्यासामर्थ्यात्तच्छेषगत्यनुस्मृति-
ज्योतिषैकेषामसत्यन्ने ........... १ ४ १३ योगाच्च हार्दानुगृहीतः शताधिकया ४ २ १७
त० तद्गुणसारत्वात्तु तद्व्यपदेशः
त इन्द्रियाणि तद्व्यपदेशादन्यत्र प्राज्ञवत् ................................. २ ३ २९
श्रेष्ठात् ........................... २ ४ १७ तद्धेतुव्यपदेशाच्च ..................... १ १ १४
तच्छ्रुतेः ............................ ३ ४ ४ तद्भूतस्य नातद्भावो जैमिनेरपि
तडितोऽधि वरुणः सम्बन्धात् ४ ३ ३ नियमाद्रूपाभावेभ्यः .......... ३ ४ ४०
तन्तु समन्वयात् .................... १ १ ४ तद्गतो विधानात् ................... ३ ४ ६
तत्पूर्वकत्वाद्वाचः .................. २ ४ ४ तन्निर्धारणा नियमस्तद्दृष्टेः पृथ-
तत्प्राक्छुतेश्च ...................... २ ४ ३ ग्ध्यप्रतिबन्धः फलम् ........... ३ ३ ४२
तत्रापि च तद्व्यापारादविरोधः ३ १ १६ तन्निष्ठस्य मोक्षोपदेशात् ........ १ १ ७
तत्साभाव्यापत्तिरुपपत्तेः .......... ३ १ २२ तन्मनः प्राण उत्तरात् ............ ४ २ ३

( ४७२ )
अ० पा० सू० अ० पा० सू०
तन्वभावे संध्यवदुपपत्तेः ....... ४ ४ १३ धृतेश्च महिम्नोऽस्यास्मिन्नुपलब्धेः १ ३ १६
तर्काप्रतिष्ठानादप्यन्यथानुमेयमिति ध्यानाच्च ............................... ४ १ ८
चेदेवमप्यनिर्मोक्षप्रसंगः .. २ १ ११ न०
तस्य च नित्यत्वात् ............. २ ४ १६ न कर्माविभागादिति चेन्नानादित्वात्....२ १ ३५
तानि परे तथा ह्याह ............ ४ २ १५ न च कर्तुः करणम् .......... २ २ ४३
तुल्यं तु दर्शनम् .............. ३ ४ ९ न च कार्ये प्रतिपत्त्यभिसन्धिः ४ ३ १४
तृतीयशब्दावरोधः संशोकजस्य ३ १ २१ न च पर्यायादप्यविरोधो
तेजोऽतस्तथा ह्याह ............ २ ३ १० विकारादिभ्यः .................. २ २ ३५
त्रयाणामेव चैवमुपन्यासः प्रश्नश्च १ ४ ६ न च स्मार्तमतद्धर्माभिलापात् १ २ १९
त्र्यात्मकत्वात्तु भूयस्त्वात् ..... ३ १ २ न चाधिकारिकमपि पतनानु-
द० मानात्तदयोगात् ................ ३ ४ ४१
दर्शनाच्च ............................. ३ १ २० न तु दृष्टान्तभावात् .......... २ १ ९
दर्शनाच्च ............................. ३ २ २१ न तृतीये तथोपलब्धेः ........ ३ १ १८
दर्शनाच्च ............................. ३ ३ ४८ न प्रतीके न हि सः ......... ४ १ ४
दर्शनाच्च ............................. ३ ३ ६६ न प्रयोजनवत्त्वात् ............. २ १ ३२
दर्शनाच्च ............................. ४ ३ १३ न भावोऽनुपलब्धेः ............ २ २ ३०
दर्शयतश्चैवं प्रत्यक्षानुमाने ..... ४ ४ २० न भेदादिति चेन्न प्रत्येकमत्तद्वचनात् ३ २ १२
दर्शयति च ........................... ३ ३ ४ न वक्तुरात्मोपदेशादिति
दर्शयति च ........................... ३ ३ २२ चेदध्यात्मसम्बन्धभूमा ह्यस्मिन् १ १ २९
दर्शयति चाथो अपि स्मर्यते ३ २ १७ न वा तत्सहभावाश्रुतेः ........ ३ ३ ६५
दहर उत्तरेभ्यः ................... १ ३ १४ न वा प्रकरणभेदात्परोऽवरीय-
दृश्यते तु ........................... २ १ ६ स्त्वादिवत् ........................ ३ ३ ७
देवादिवदपि लोके .............. २ १ २५ न वायुक्रिये पृथगुपदेशात् ..... २ ४ ९
देहयोगाद्वा सोऽपि ............. ३ २ ६ न वा विशेषात् ................. ३ ३ २१
द्युभ्वाद्यायतनं स्वशब्दात् ....... १ ३ १ न वियदश्रुतेः .................... २ ३ १
द्वादशाहवदुभयविधं बादरायणोऽतः ४ ४ १२ न विलक्षणत्वादस्य तथात्वं च
ध० शब्दात् ............................. २ १ ४
धर्मं जैमिनिरत एव ......... ३ २ ४० न संख्योपसंग्रहादपि नाना-
धर्मोपपत्तेश्च ................. १ ३ ९ भावादतिरेकाच्च ................... १ ४ ११

( ४७३ )
अ० पा० सू० अ० पा० सू०
न सामान्यादप्युपलब्धेर्मृत्यु- परं जैमिनिर्मुख्यत्वात् ............ ४ ३ १२
वन्न हि लोकापत्तिः ............ ३ ३ ५१ परमतः सेतून्मानसम्बन्ध-
न स्थानतोऽपि परस्योभयलिंगं भेदव्यपदेशेभ्यः .................. ३ २ ३१
सर्वत्र हि .............................. ३ २ ११ परात्तु तच्छ्रुतेः ..................... २ ३ ४१
नाणुरतच्छ्रुतेरिति चेन्नेतराधिकारात्.. २ ३ २१ पराभिध्यानात्तु तिरोहितं ततो
नातिचिरेण विशेषात् ............. ३ १ २३ ह्यस्य बन्धविपर्ययौ ............... ३ २ ५
नात्माऽश्रुतेर्नित्यत्वाच्च ताभ्यः .२ ३ १७ परामर्शं जैमिनिरचोदना
नाना शब्दादिभेदात् ............. ३ ३ ५८ चापवदति हि ........................ ३ ४ १८
नानुमानमतच्छब्दात् ............. १ ३ ३ परिणामात् .......................... १ ४ २७
नाभाव उपलब्धेः .................. २ २ २८ परेण च शब्दस्य ताद्विध्यं
नाविशेषात् .......................... ३ ४ १३ भूयस्त्वात्त्वनुबन्धः .............. ३ ३ ५२
नासतोऽदृष्टत्वात् ................. २ २ २६ पारिप्लवार्था इति चेन्न
नित्यमेव च भावात् ............. २ २ १४ विशेषितत्वात् ....................... ३ ४ २३
नित्योपलब्ध्यनुपलब्धिप्रसंगो- पुंस्त्वादिवत्त्वस्य सतोऽभि-
ऽन्यतरनियमो वान्यथा ......... २ ३ ३२ व्यक्तियोगात् ........................ २ ३ ३१
नियमाच्च ........................... ३ ४ ७ पुरुषविद्यायामिव चेतरेषा-
निर्मातारं चैके पुत्रादयश्च ... ३ २ २ मनाम्नानात् .......................... ३ ३ २४
निशि नेति चेन्न सम्बन्धस्य पुरुषार्थोऽतःशब्दादिति
यावद्देहभावित्वाद्दर्शयति च .... ४ २ १९ बादरायणः ........................... ३ ४ १
नेतरोऽनुपपत्तेः ................... १ १ १६ पुरुषाश्मवदिति चेत्तथापि ...... २ २ ७
नैकस्मिन्दर्शयतो हि ............ ४ २ ६ पूर्वं तु बादरायणो हेतुव्यप-
नैकस्मिन्नसम्भवात् ............ २ २ ३३ देशात् ................................ ३ २ ४१
नोपमर्देनातः ..................... ४ २ १० पूर्ववद्वा .............................. ३ २ २९
पूर्वविकल्पः प्रकरणात्स्यात्
प० क्रियामानसवत् .................... ३ ३ ४५
पञ्चवृत्तिर्मनोवद् व्यपदिश्यते ...२ ४ १२ पृथगुपदेशात् ....................... २ ३ २८
पटवच्च ............................. २ १ १९ पृथिव्यधिकाररूपशब्दान्तरेभ्यः २ ३ १२
पत्यादिशब्देभ्यः ................. १ ३ ४३ प्रकरणाच्च ........................... १ २ १०
पत्युरसामंजस्यात् ............... २ २ ३७ प्रकरणात् ........................... १ ३ ६
पयोम्बुवच्चेत्तत्रापि ............. २ २ ३

( ४७४ )
अ० पा० सू० अ० पा० सू०
प्रकाशवच्चावैयर्थ्यात् ........... ३ २ १५ प्रियशिरस्त्वाद्यप्राप्तिरुपचयाप-
प्रकाशादिवच्चावैशेष्यं प्रकाशश्च चयौ हि भेदे ................ ३ ३ १२
कर्मण्यभ्यासात् ............... ३ २ २५ फ०
प्रकाशादिवन्नैवं परः ........... २ ३ ४६ फलमत उपपत्तेः .............. ३ २ ३८
प्रकाशाश्रयवद्वा तेजस्त्वात् ..... ३ २ २८ ब०
प्रकृतिश्च प्रतिज्ञा- बहिस्तूभयथापि स्मृतेराचाराच्च ३ ४ ४३
दृष्टान्तानुपरोधात् ............ १ ४ २३ बुद्ध्यर्थः पादवत् ............. ३ २ ३३
प्रकृतैतावत्त्वं हि प्रतिषेधति ब्रह्मदृष्टिरुत्कर्षात् ............. ४ १ ५
ततो ब्रवीति च भूयः ......... ३ २ २२ ब्राह्मेण जैमिनिरुपन्यासादिभ्यः ४ ४ ५
प्रतिज्ञासिद्धेर्लिङ्गमाश्मरथ्यः १ ४ २० भ०
प्रतिज्ञाहानिरव्यतिरेकाच्छब्देभ्यः २ ३ ६ भाक्तं वानात्मवित्त्वात्तथा हि
प्रतिषेधाच्च .................. ३ २ ३० दर्शयति .................... ३ १ ७
प्रतिषेधादिति चेन्न शारीरात् ४ २ १२ भावं जैमिनिर्विकल्पामननात् ४ ४ ११
प्रतिसंख्याप्रतिसंख्या- भावं तु बादरायणोऽस्ति हि १ ३ ३३
निरोधाप्राप्तिरविच्छेदात् ........ २ २ २२ भावशब्दाच्च ................. ३ ४ २२
प्रत्यक्षोपदेशादिति चेन्नाधि- भावे चोपलब्धेः ............... २ १ १५
कारिकमण्डलस्थोक्तेः .......... ४ ४ १८ भावे जाग्रद्वत् ................ ४ ४ १४
प्रथमेऽश्रवणादिति चेन्न ता एव भूतादिपादव्यपदेशोपपत्तेश्चैवम् १ १ २६
ह्युपपत्तेः ................... ३ १ ५ भूतेषु तच्छ्रुतेः ................ ४ २ ५
प्रदानवदेव तदुक्तम् .......... ३ ३ ४३ भूमा सम्प्रसादादध्युपदेशात् ... १ ३ ८
प्रदीपवदावेशस्तथा हि दर्शयति ४ ४ १५ भूम्नः क्रतुवज्जायस्त्वं तथा
प्रदेशादिति चेन्नान्तर्भावात् ..... २ ३ ५३ हि दर्शयति ................. ३ ३ ५७
प्रवृत्तेश्च .................... २ २ २ भेदव्यपदेशाच्च ............... १ १ १७
प्रसिद्धेश्च ................... १ ३ १७ भेदव्यपदेशाच्चान्यः ............ १ १ २१
प्राणगतेश्च ................... ३ १ ३ भेदव्यपदेशात् ................. १ ३ ५
प्राणभृच्च .................... १ ३ ४ भेदश्रुतेः .................... २ ४ १८
प्राणवता शब्दात् .............. २ ४ १५ भेदान्नेति चेन्नैकस्यामपि ..... ३ ३ २
प्राणस्तथानुगमात् ............. १ १ २८ भोक्त्रापत्तेरविभागश्चेत्
प्राणादयो वाक्यशेषात् ......... १ ४ १२ स्याल्लोकवत् ................. २ १ १३

( ४७५ )
अ० पा० सू० अ० पा० सू०
भोगमात्रसाम्यलिंगाच्च ......... ४ ४ २१ युक्तेः शब्दान्तराच्च ........... २ १ १८
भोगेन त्वितरे क्षपयित्वा सम्पद्यते...... ४ १ १९ योगिनः प्रति च स्मर्यते
म० स्मार्ते चैते ....................... ४ २ २१
मध्वादिष्वसम्भवादनाधिकारं योनिश्च हि गीयते ........... १ ४ २८
जैमिनिः ............................. १ ३ ३१ योनेः शरीरम् ................... ३ १ २७
मन्त्रवर्णाच्च .................... २ ३ ४४ र०
मन्त्रादिवद्वाविरोधः ........... ३ ३ ५६ रचनानुपपत्तेश्च नानुमानम् २ २ १
महद्दीर्घवद्वा ह्रस्व- रश्म्यनुसारी ..................... ४ २ १८
परिमण्डलाभ्याम् .............. २ २ ११ रूपादिमत्त्वाच्च विपर्ययौ
महद्वच्च ............................ १ ४ ७ दर्शनात् ......................... २ २ १५
मांसादि भौमं यथा- रूपोपन्यासाच्च ................. १ २ २३
शब्दमितरयोश्च .................. २ ४ २१ रेतःसिग्योगोऽथ ............... ३ १ २६
मान्त्रवर्णिकमेव च गीयते ..... १ १ १५ ल०
मायामात्रं तु कात्स्न्र्येनानभि- लिंगभूयस्त्वात्तद्धि बलीयस्तदपि ३ ३ ४४
व्यक्तस्वरूपत्वात् ............... ३ २ ३ लिंगाच्च ......................... ४ १ २
मुक्तः प्रतिज्ञानात् ............... ४ ४ २ लोकवत्तु लीलाकैवल्यम् ...... २ १ ३३
मुक्तोपसृप्यव्यपदेशात् ........... १ ३ २ व०
मुग्धेऽर्द्धसम्पत्तिः परिशेषात् ... ३ २ १० वदतीति चेन्न प्राज्ञो हि
मौनवदितरेषामप्युपदेशात् ..... ३ ४ ४९ प्रकरणात् ........................ १ ४ ५
य० वाक्यान्वयात् ................... १ ४ १९
यत्रैकाग्रता तत्राविशेषात् ...... ४ १ ११ वाङ्मनसि दर्शनाच्छब्दाच्च .... ४ २ १
यथा च तक्षोभयथा ............ २ ३ ४० वायुमब्दादविशेषविशेषाभ्याम् .. ४ ३ २
यथा च प्राणादि ............... २ १ २० विकरणत्वान्नेति चेत्तदुक्तम् ... २ १ ३१
यदेव विद्ययेति हि ........... ४ १ १८ विकल्पोऽविशिष्टफलत्वात् ..... ३ ३ ५९
यावदधिकारमवस्थिति- विकारावर्ति च तथा हि
राधिकारिकाणाम् .............. ३ ३ ३२ स्थितिमाह ....................... ४ ४ १९
यावदात्मभावित्वाच्च न विकारशब्दान्नेति चेन्न प्राचुर्यात् १ १ १३
दोषस्तद्दर्शनात् ................. २ ३ ३० विज्ञानादिभावे वा तदप्रतिषेधः २ २ ४४
यावद्विकारं तु विभागो लोकवत् ......... २ ३ ७ विद्याकर्मणोरिति तु प्रकृतत्वात् ३ १ १७

( ४७६ )
अ० पा० सू० | अ० पा० सू०
विद्यैव तु निर्धारणात् ......... ३ ३ ४७ | तूपलब्धिवत् ................. ३ ३ ५४
विधिर्वा धारणवत् ......... ३ ४ २० | व्यतिरेकानवस्थितेश्च अनपेक्ष-
विपर्ययेण तु क्रमोऽत उपपद्यते च ... २ ३ १४ | त्वात् ............................ २ २ ४
विप्रतिषेधाच्च ................... २ २ ४५ | व्यतिरेको गन्धवत् .............. २ ३ २६
विप्रतिषेधाच्चासमञ्जसम् ....... २ २ १० | व्यतिहारो विशिंषन्ति हीतरवत् ३ ३ ३७
विभागः शतवत् ............. ३ ४ ११ | व्यपदेशाच्च क्रियायां न चेन्निर्देश-
विरोधः कर्मणीति चेन्नानेकप्रति- | विपर्ययः ...................... २ ३ ३६
पत्तेर्दर्शनात् ................... १ ३ २७ | व्याप्तेश्च समंजसम् .............. ३ ३ ९
विवक्षितगुणोपपत्तेश्च .......... १ २ २ | श०
विशेषं च दर्शयति .......... ४ ३ १६ | शक्तिविपर्ययात् ................. २ ३ ३८
विशेषणभेदव्यपदेशाभ्यां च | शब्द इति चेन्नातः प्रभवात्
नेतरौ ............................ १ २ २२ | प्रत्यक्षानुमानाभ्याम् ...... १ ३ २८
विशेषाणाच्च ................... १ २ १२ | शब्दविशेषात् .................. १ २ ५
विशेषाcolअनुग्रहश्च ......... ३ ४ ३८ | शब्दश्चातोऽकामकारे ......... ३ ४ ३१
विशेषितत्वाच्च .............. ४ ३ ८ | शब्दाच्च ......................... २ ३ ४
विहारोपदेशात् ............... २ ३ ३४ | शब्दादिभ्योऽन्तःप्रतिष्ठानाच्च नेति
विहितत्वाच्चाश्रमकर्मापि ....... ३ ४ ३२ | चेन्न तथा दृष्ट्युपदेशा-
वृद्धिह्रासभाक्त्वमन्तर्भावा- | दसम्भवात्पुरुषमपि चैनमधीयते १ २ २६
दुभयसामञ्जस्यादेवम् ......... ३ २ २० | शब्दादेव प्रमितः ............ १ ३ २४
वेधाद्यर्थभेदात् ............... ३ ३ २५ | शमदमाद्युपेतः स्यात्तथापि
वैद्युतेनैव ततस्तच्छ्रुतेः .......... ४ ३ ६ | तु तद्विधेस्तदंगतया तेषा-
वैधर्म्याच्च न स्वप्नादिवत् .... २ २ २९ | मवश्यानुष्ठेयत्वात् .............. ३ ४ २७
वैलक्षण्याच्च ................. २ ४ १९ | शारीरश्चोभयेऽपि हि
वैशेष्यात्तु तद्वादस्तद्वादः ........ २ ४ २२ | भेदेनैनमधीयते ............... १ २ २०
वैश्वानरः साधारणशब्द- | शास्त्रदृष्ट्या तूपदेशो वामदेववत् १ १ ३०
विशेषात् ..................... १ २ २४ | शास्त्रयोनित्वात् ............... १ १ ३
वैषम्यनैर्घृण्ये न सापेक्षत्वात्तथा | शिष्टेश्च ......................... ३ ३ ६२
हि दर्शयति .................. २ १ ३४ | शुगस्य तदनादरश्रवणात्
व्यतिरेकस्तद्भावाभावित्वान | तदाद्रवणात् सूच्यते हि ........ १ ३ ३४

( ४७७ )
अ० पा० सू० | अ० पा० सू०
शेषत्वात्पुरुषार्थवादो | समान एवं चाभेदात् ........... ३ ३ १९
यथान्येष्विति जैमिनिः ............ ३ ४ २ | समाननामरूपत्वाच्चावृत्तावप्य-
श्रवणाध्ययनार्थप्रतिषेधात् स्मृतेश्च १ ३ ३८ | विरोधो दर्शनात् स्मृतेश्च ....... १ ३ ३०
श्रुतत्वाच्च ............................ १ १ ११ | समाना चासृत्युपक्रमादमृतत्वं
श्रुतत्वाच्च ............................ ३ २ ३९ | चानुपोष्य ............................ ४ २ ७
श्रुतेश्च ................................ ३ ४ ४६ | समाहारात् ............................ ३ ३ ६३
श्रुतेस्तु शब्दमूलत्वात् ............ २ १ २७ | समुदाय उभयहेतुकेऽपि
श्रुतोपनिषत्कगत्यभिधानाच्च .. १ २ १६ | तदप्राप्तिः ............................ २ २ १८
श्रुत्यादिबलीयस्त्वाच्च न बाधः ३ ३ ४९ | सम्पत्तेरिति जैमिनिस्तथा हि
श्रेष्ठश्च ............................ २ ४ ८ | दर्शयति ............................ १ २ ३१
स० | सम्पद्याविर्भावः स्वेन शब्दात् ४ ४ १
संज्ञाताश्चेत्तदुक्तमस्ति तु तदपि ३ ३ ८ | सम्बन्धादेवमन्यत्रापि ........... ३ ३ २०
संज्ञामूर्तिक्लृप्तिस्तु त्रिवृत्कुर्वत | सम्बन्धानुपपत्तेश्च .............. २ २ ३८
उपदेशात् ............................ २ ४ २० | सम्भृतिद्युव्याप्त्यपि चातः ...... ३ ३ २३
संयमने त्वनुभूयेतरेषा- | सम्भोगप्राप्तिरिति चेन्न
मारोहावरोहौ तद्गतिदर्शनात् .. ३ १ १३ | वैशेष्यात् ............................ १ २ ८
संस्कारपरामर्शात्तदभावाभि- | सर्वत्र प्रसिद्धोपदेशात् ........... १ २ १
लापाच्च ............................ १ ३ ३६ | सर्वथानुपपत्तेश्च ................... २ २ ३२
स एव तु कर्मानुस्मृति- | सर्वथापि त एवोभयलिङ्गात् .. ३ ४ ३४
शब्दविधिभ्यः .................... ३ २ ९ | सर्वधर्मोपपत्तेश्च ................... २ १ ३७
संकल्पादेव तु तच्छ्रुतेः ........ ४ ४ ८ | सर्ववेदान्तप्रत्ययं चोदनाद्य-
सत्त्वाच्चावरस्य ................. २ १ १६ | विशेषात् ............................ ३ ३ १
संध्ये सृष्टिराह हि .............. ३ २ १ | सर्वान्नानुमतिश्च प्राणात्यये
सप्त गतेर्विशेषितत्वाच्च ........ २ ४ ५ | तद्दर्शनात् ............................ ३ ४ २८
समन्वारम्भणात् ................. ३ ४ ५ | सर्वापेक्षा च यज्ञादिश्रुतेरश्ववत् ३ ४ २६
समवायाभ्युपगमाच्च साम्या- | सर्वभेदान्न्यत्रेमे .................... ३ ३ १०
दनवस्थितेः ........................ २ २ १३ | सर्वोपेता च तद्दर्शनात् ....... २ १ ३०
समाकर्षात् ........................ १ ४ १५ | सहकारित्वेन च ................. ३ ४ ३३
समाध्यभावाच्च ................. २ ३ ३९ | सहकार्यन्तरविधिः पक्षेण

( ४७८ )
अ० पा० सू० | अ० पा० सू०
तृतीयं तद्वतो विध्यादिवत् .... ३ ४ ४७ | स्मरन्ति च .................... ४ १ १०
साक्षाच्चोभयाम्नानात् ........... १ ४ २५ | स्मर्यते च ..................... ४ २ १४
साक्षादप्यविरोधं जैमिनिः ..... १ २ २८ | स्मर्यतेऽपि च लोके ........... ३ १ १९
सा च प्रशासनात् ............ १ ३ ११ | स्मर्यमाणमनुमानं स्यादिति .... १ २ २५
सामान्यात्तु ................ ३ २ ३२ | स्मृतेश्च ....................... १ २ ६
सामीप्यात्तु तद्व्यपदेशः ....... ४ ३ ९ | स्मृतेश्च ....................... ४ ३ ११
साम्पराये तर्तव्याभावात्तथा ह्यन्ये ३ ३ २७ | स्मृत्यनवकाशदोषप्रसंग इति
सुकृतदुष्कृते एवेति तु बादरिः ३ १ ११ | चेन्नान्यस्मृत्यनवकाशदोष-
सुखविशिष्टाभिधानादेव च १ २ १५ | प्रसंगात् ....................... २ १ १
सुषुप्त्युत्क्रान्त्योर्भेदेन ........... १ ३ ४२ | स्याच्चैकस्य ब्रह्मशब्दवत् ...... २ ३ ५
सूक्ष्मं तु तदर्हत्वात् ........... १ ४ २ | स्वपक्षदोषाच्च .................. २ १ १०
सूक्ष्मं प्रमाणतश्च | स्वपक्षदोषाच्च .................. २ १ २९
तथोपलब्धेः .................... ४ २ ९ | स्वशब्दानुमानाभ्यां च .......... २ ३ २२
सूचकश्च हि श्रुतेराचक्षते च | स्वात्मना चोत्तरयोः ........... २ ३ २०
तद्विदः ......................... ३ २ ४ | स्वाध्यायस्य तथात्वेन हि
सैव हि सत्यादयः ........... ३ ३ ३८ | समाचारेऽधिकाराच्च सववच्च तन्नियमः ३ ३ ३
सोऽध्यक्षे तदुपगमादिभ्यः ..... ४ २ ४ | स्वाप्ययसम्पत्त्योरन्यतरापेक्ष-
स्तुतयेऽनुमतिर्वा .............. ३ ४ १४ | माविष्कृतं हि ................... ४ ४ १६
स्तुतिमात्रमुपादानादिति | स्वाप्ययात् ..................... १ १ ९
चेन्नापूर्वत्वात् ................... ३ ४ २१ | स्वामिनः फलश्रुतेरित्यात्रेयः ... ३ ४ ४४
स्थानविशेषात् प्रकाशादिवत् .. ३ २ ३४ | १६०
स्थानादिव्यपदेशाच्च ........... १ २ १४ | हस्तादयस्तु स्थितेऽतो नैवम् ... २ ४ ६
स्थित्यदनाभ्यां च .............. १ ३ ७ | हानौ तूपायनशब्दशेषत्वात्कुशा-
स्पष्टो ह्येकेषाम् ............... ४ २ १३ | च्छन्दस्तुत्युपगानवत्तदुक्तम् ...... ३ ३ २६
स्मरन्ति च .................... २ ३ ४७ | हृद्यपेक्षया तु मनुष्याधिकारत्वात् १ ३ २५
स्मरन्ति च .................... ३ १ १४ | हेयत्वावचनाच्च ............... १ १ ८

॥ श्रीहरिः ॥
नित्यपाठ साधन-भजन एव कर्मकाण्ड-हेतु

कोडपुस्तककोडपुस्तक
592नित्यकर्म-पूजाप्रकाश<br>[गुजराती, तेलुगु भी]1281<br>866<br>1161दुर्गासप्तशती (विशिष्ट सं०)<br>” केवल हिन्दी<br>” केवल हिन्दी<br>मोटा टाइप, सजिल्द
1593अन्त्यकर्म-श्राद्धप्रकाश819श्रीविष्णुसहस्रनाम-शांकरभाष्य
1895जीवच्छाद्ध-पद्धति206श्रीविष्णुसहस्रनाम-सटीक
1809गया श्राद्ध-पद्धति226श्रीविष्णुसहस्रनाम-मूल,<br>[मलयालम, तेलुगु, कन्नड,<br>तमिल, गुजराती भी]
1928त्रिपिण्डी श्राद्ध-पद्धति1872श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रम्-लघु
1416गरुडपुराण-सारोद्धार (सानुवाद)509सूक्ति-सुधाकर
1627रुद्राष्टाध्यायी-सानुवाद1801श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रम्<br>(हिन्दी-अनुवादसहित)
1417शिवस्तोत्ररत्नाकर207रामस्तवराज-(सटीक)
1774देवीस्तोत्ररत्नाकर211आदित्यहृदयस्तोत्रम्-<br>हिन्दी-अंग्रेजी-अनुवादसहित<br>[ओड़िआ भी]
1623ललितासहस्रनामस्तोत्रम्-<br>[तेलुगु भी]224श्रीगोविन्ददामोदरस्तोत्र<br>[तेलुगु, ओड़िआ भी]
610व्रत-परिचय231रामरक्षास्तोत्रम्-<br>[तेलुगु, ओड़िआ, अंग्रेजी भी]
1162एकादशी-व्रतका माहात्म्य-<br>मोटा टाइप [गुजराती भी]1594सहस्रनामस्तोत्रसंग्रह
1136वैशाख-कार्तिक-<br>माघमास-माहात्म्य1850शतनामस्तोत्रसंग्रह
1588माघमासका माहात्म्य715महामन्त्रराजस्तोत्रम्<br>नामावलिसहितम्
1899श्रावणमासका माहात्म्य1599श्रीशिवसहस्रनामस्तोत्रम्<br>(गुजराती भी)
1367श्रीसत्यनारायण-व्रतकथा1600श्रीगणेशसहस्रनामस्तोत्रम्
052स्तोत्ररत्नावली-सानुवाद<br>[तेलुगु, बँँगला भी]1601श्रीहनुमत्सहस्रनामस्तोत्रम्
1629” ” सजिल्द1663श्रीगायत्रीसहस्रनामस्तोत्रम्
1567दुर्गासप्तशती-<br>मूल, मोटा (बेड़िया)1664श्रीगोपालसहस्रनामस्तोत्रम्
876” मूल गुटका1665श्रीसूर्यसहस्रनामस्तोत्रम्
1727” मूल, लघु आकार
1346” सानुवाद मोटा टाइप
118” सानुवाद [गुजराती,<br>बँगला, ओड़िआ भी]
489” सानुवाद, सजिल्द<br>[गुजराती भी]

बायाँ स्तम्भ (Left Column)

कोड पुस्तक
1706 श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रम्
1704 श्रीसीतासहस्रनामस्तोत्रम्
1705 श्रीरामसहस्रनामस्तोत्रम्
1707 श्रीलक्ष्मीसहस्रनामस्तोत्रम्
1708 श्रीराधिकासहस्रनामस्तोत्रम्
1709 श्रीगंगासहस्रनामस्तोत्रम्
1862 श्रीगोपाल स०-सटीक
1748 संतान-गोपालस्तोत्र
563 शिवमहिम्नःस्तोत्र [तेलुगु भी]
230 अमोघ शिवकवच
495 दत्तात्रेय-वज्रकवच
सानुवाद [तेलुगु, मराठी भी]
229 श्रीनारायणकवच
[ओड़िआ, तेलुगु भी]
1885 वैदिक-सूक्त-संग्रह
054 भजन-संग्रह
1849 भजन-सुधा
140 श्रीरामकृष्णलीला-भजनावली
144 भजनामृत
142 चेतावनी-पद-संग्रह
1355 सचित्र-स्तुति-संग्रह
1800 पंचदेव-अथर्वशीर्ष-संग्रह
1214 मानस-स्तुति-संग्रह
1092 भागवत-स्तुति-संग्रह
1344 सचित्र-आरती-संग्रह
1591 आरती-संग्रह-मोटा टाइप
153 आरती-संग्रह
1845 प्रमुख आरतियाँ-पॉकेट
208 सीतारामभजन
221 हरेरामभजन—
दो माला (गुटका)
222 हरेरामभजन—१४ माला
225 गजेन्द्रमोक्ष-सानुवाद,
[तेलुगु, कन्नड़, ओड़िआ भी]


दायाँ स्तम्भ (Right Column)

कोड पुस्तक
385 नारद-भक्ति-सूत्र एवं शाण्डिल्य
भक्ति-सूत्र, सानुवाद
[बँगला, तमिल भी]
1505 भीष्मस्तवराज
699 गङ्गालहरी
1094 हनुमानचालीसा—
हिन्दी भावार्थसहित
1917 ,, मूल (रंगीन) वि०सं०
227 ,, (पॉकेट साइज)
[गुजराती, असमिया, तमिल,
बँगला, तेलुगु, कन्नड, ओड़िआ भी]
695 हनुमानचालीसा— (लघु
आकार) [गुजराती, अंग्रेजी,
ओड़िआ, बँगला भी]
1525 हनुमानचालीसा—अति
लघु आकार [गुजराती भी]
228 शिवचालीसा—असमिया भी
1185 शिवचालीसा-लघु आकार
851 दुर्गाचालीसा,
विन्ध्येश्वरीचालीसा
1033 ,, लघु आकार
232 श्रीरामगीता
383 भगवान् कृष्णकी कृपा
तथा दिव्य प्रेमकी....
203 अपरोक्षानुभूति
139 नित्यकर्म-प्रयोग
524 ब्रह्मचर्य और संध्या-गायत्री
236 साधक-दैनन्दिनी
1471 संध्या, संध्या-गायत्रीका
महत्त्व और ब्रह्मचर्य
210 सन्ध्योपासनविधि एवं तर्पण-
बलिवैश्वदेवविधि—
मन्त्रानुवादसहित [तेलुगु भी]
614 सन्ध्या

इस पृष्ठ पर कोई पाठ (text) उपलब्ध नहीं है। यह एक रिक्त (blank) पृष्ठ है।

गीताप्रेस गोरखपुर
पो० गीताप्रेस — २७३००५
गोरखपुर, फोन (०५५१) २३३४७२१

गीताप्रेस गोरखपुर
GITA PRESS, GORAKHPUR
गीताप्रेस, गोरखपुर — २७३००५
फोन : ( ०५५१ ) २३३४७२१, २३३१२५०; फैक्स : २३३६९९७