अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)
Ashvavaidyaka of Jayadatta Suri with Commentary
जयदत्त सूरि (सम्पादक: उमेशचन्द्र गुप्त कविरत्न) द्वारा
' in 'दातव्यः' (L7):
In 'दातव्यः', व्य has व attached to य.
Here, it's व + य = व्य! "सव्ययञ्च"!
Wait, look at verse 15:
"पानं सकल्कञ्च"
Variant: "पाने सव्ययञ्च" (or सव्ययं च).
Yes! 'सकल्कञ्च' -> 'सव्ययञ्च'!
Let's double-check line by line to make sure all line breaks match the original image.
Line breaks in image:
Header:
३२८ अश्ववैद्यके [५५ अध्यायः ।
Verses:
शरन्निदाघयोश्चापि नैव देयः कदाचन ।
प्रावृट्काले प्रदातव्यो जलपूर्णे महीतले ॥ ९ ॥
वातिकेषु विकारेषु तिलतैलेन योजितः¹।
क्षीरसर्पिःसमायुक्तः पित्ते वै शर्करान्वितः² ॥ १० ॥
कफे³ कटुकतैलेन कटुकैरवचूर्णितः⁴।
रसः प्रभाते दातव्यः सायं कल्कस्तु भोजने ॥ ११ ॥
पिण्डेनैव⁵ प्रदातव्यो रसोनस्तु विजानता ।
वायौ प्रधानः पित्ते तु विषमस्तु कफे समः ॥ १२ ॥
वातश्लेष्मरिण वाते वा कफे वा पानमिष्यते ।
रसं दद्यात्⁶ प्रभाते तु स्
६९ अध्यायः ।] रसोनकल्पः । ३२६
कल्कप्रयोगेऽल्पगुणं तथा चात्ययवर्जितम्१ ।
क्रियावसाने२ दातव्यं शालिषष्टिकपायसम् ॥१६॥
त्रिरात्रं३ पञ्चरात्रं वा शर्करासर्पिषान्वितम् ।
पुराणः स तु विज्ञेयो नैव देयस्तु वाजिनाम् ॥ १७ ॥
विधिरेष समुद्दिष्टः पूर्व्वशास्त्रविशारदैः ।
द्विगुणञ्चापि सप्ताहं तुरङ्गं४ नैव वाहयेत् ॥ १८ ॥
स्वादुशीतोपचारञ्च तत्र यावत्५ प्रकीर्त्तितः ।
रसोने तु यदा खेदी६ श्वासवान् जायते हयः ॥ १९ ॥
व्यापद्युक्तः स विज्ञेयस्तस्य कुर्य्याद्भिषक्७ क्रियाम् ।
पित्तज्वरसमुद्दिष्टां८ क्रियां सर्व्वां प्रयोजयेत् ॥ २० ॥
रसोनव्यापदाघाते तुरङ्गं मतिमान् भिषक् ।
वातभुग्नास्थिगात्रेषु मारुताहतमूर्त्तिषु ॥ २१ ॥
वृद्धेषु च विशेषेण रसोनञ्च९ प्रदापयेत् ।
१७ । पुराण इत्यादिश्लोकः ख-पुस्तके नास्ति ।
१ । क्षयवर्जितः । ख ।
२ । कृतावसाने । ख ।
३ । त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा शर्करा माक्षिकान्विता । ग ।
४ । द्विगुणं । ग ।
५ । यथावत् परिकीर्त्तितः । ग ।
६ । सादी सभावाज्जायते हयः । ग ।
७ । क्रियामिमाम् । ग ।
८ । समुद्दिष्टं विधिं सर्व्वम् । ग । ९ । सरसोनं । ग ।
42
३१० अश्ववैद्यके [६७ अध्यायः ।
सप्ताहमेकं¹ द्विगुणं त्रिगुणं वा यथाविधि ।
प्रयोगोऽस्य स्मृतः सम्यग् यथाशास्त्रं तपोधनैः ॥ २२ ॥
इति श्रीमहासामन्तजयदत्तकृतेऽश्वशास्त्रे रसोन-
कल्पे षट्षष्टितमोऽध्यायः ।
अथ सप्तषष्टितमोऽध्यायः ।
गुग्गुलुकल्पः ।
स्निग्धः काञ्चनसङ्काशः पक्वजम्बूफलोपमः² ।
शोभनो गुग्गुलुः प्रोक्तः सुगन्धिर्यश्च पिच्छिलः ॥ १ ॥
शुष्को दुर्गन्धिकश्चैव वर्णान्यत्वसमन्वितः³ ।
पुराणः सतु विज्ञेयो नैव देयस्तु वाजिनः⁴ ॥ २ ॥
विधिरस्य⁵ द्विधा प्रोक्तः पूर्ध्वशास्त्रविशारदैः ।
एकः पाने⁶ प्रयोगेण द्वितीयो भोजनेन तु ॥ ३ ॥
१ । एतद् द्विगुणं प्रदद्याच्च यथाविधिम् । गः ।
२ । निभोपमः । गः ।
३ । वर्णान्यत्वमुपागतः । गः ।
४ । वाजिनाम् । गः ।
५ । विधिश्चास्य । गः ।
६ । एकं पानप्रयोगेण । गः ।
६७ अध्यायः ।] गुग्गुलुकल्पः । ३११
अर्द्धप्रहरगे१ सूर्य्ये गुग्गुलुं दापयेद्भिषक् ।
अष्टभागावशिष्टेऽह्नि२ भोजने संप्रदापयेत् ॥ ४ ॥
दत्वातु गुग्गुलुं पाने अनुपानं ततो बुधः ।
न द्वितीये चतुर्थे वा गोक्षीरञ्च प्रदापयेत् ॥ ५ ॥
गुग्गुलुं पाययित्वातु भोजयेत्तुरगं भिषक् ।
विकाले भोजयेद् भक्त्या भोजनैरक्षमाषकैः ॥ ६ ॥
शाल्यन्नं वातले दद्यान् मांसानां रसकैर्युतम् ।
पित्ते मुद्गं ससर्पिञ्च भोजयेन्मधुना ततः ॥ ७ ॥
पञ्चतिक्तजले स्विन्नान् कटुकैरवचूर्णितान् ।
तथा मुद्गान् कुलत्थांश्च कफे विद्वान् प्रदापयेत् ॥ ८ ॥
पीतगुग्गुलुके वाहे क्षुधार्त्ते दापयेत्ततः ।
प्रहरं प्रहरार्द्धं वा नैव घासं प्रदापयेत् ॥ ६ ॥
शृतं शीतं जलं पाने घासे दूर्व्वा प्रकीर्त्तिता ।
मुनिभिः शालिहोत्राद्यैः शास्त्रमार्गानुसारतः ॥ १० ॥
व्याधितेषु तुरङ्गेषु पाने देयस्तु गुग्गुलुः ।
५ । दत्वेत्यादिश्लोकचतुष्टयं ख-पुस्तके नास्ति ।
६ । प्रहरमितिश्लोको ग-पुस्तके न विद्यते ।
१ । प्रहरार्द्धङ्गते । गः ।
२ । अर्द्धभागवशिष्टेऽह्नि भोजनेन । गः ।
१२२ अश्ववैद्यके [६७ अध्यायः ।
स्वस्थानां वापि पुष्ट्यर्थं भोजने संप्रदापयेत् ॥ ११ ॥
त्रिषु दोषेषु दुष्टेषु रक्ते रिक्ते तथा श्रमे।
खञ्जे च दुर्बले वापि एकस्मिन्नेव वासरे ॥ १२ ॥
प्रथमेऽह्नि पलं दद्यात् प्रतिकर्षं प्रवर्द्धते ।
पलानां पञ्चकं देयमेकस्मिन्नेव वासरे ॥ १३ ॥
उत्तमस्य तुरङ्गस्य मध्यमस्य चतुष्टयम्¹।
पलानि त्रीणि देयानि जघन्यस्य तथा विधिः² ॥ १४ ॥
अस्मात्³ प्रमाणादधिको नैव देयः कदाचन ।
यानादूर्द्धं⁴ न दातव्यो भोजने वापि गुग्गुलुः ॥ १५ ॥
पलान्य⁵शीतिः प्रवरः प्रायोऽश्वस्य⁶ प्रकीर्त्तितः ।
षष्टिर्मध्यः समुद्दिष्टश्चत्वारिंशतिरन्यतः⁷ ॥ १६ ॥
१३। प्रथमेऽह्नीति श्लोकः ख-पुस्तके नास्ति ।
१। चतुष्टये । खः ।
२। बन्धनञ्च यथाविधिम् । गः ।
३। अस्य प्रमाणमधिकं नैव देयम् । गः ।
४। पानादूर्द्धं । खः ।
५। शतानि । खः ।
६। प्रयोगस्खेति कीर्त्तितः । गः ।
७। षष्टिर्मध्यस्य निर्द्दिष्टश्चत्वारिंशत् कनीयसः । गः
६८ अध्यायः ।] रसायनकल्पः । २२३
व्रणे¹ कुष्ठेषु खञ्जेषु त्रिफलाक्वाथसंयुतः ।
मन्दाग्नौ शोथरोगे² च गवां मूत्रेण योजितः ॥ १७ ॥
वातपित्तोल्बणे व्याधौ गोक्षीरघृतसंयुतः ।
देयः कृशानां पुष्ट्यर्थं मांसैर्युक्तश्च भोजने³ ॥ १८ ॥
इति श्रीमहान्तजयदत्तकृतेऽश्वशास्त्रे गुग्गुलुकल्पे
सप्तषष्टितमोऽध्यायः ।
अथाष्टषष्टितमोऽध्यायः ।
रसायनकल्पः ।
प्रकृष्टाय प्रदातव्यं गुडूच्याः पलपञ्चकम् ।
प्रभाते⁴ घृतसंयुक्तं शरद्ग्रीष्मेषु वाजिनम्⁵ ॥ १ ॥
रोगघ्नं पुष्टिदं वापि⁶ बलतेजोविवर्द्धनम् ।
तमेव⁷ मतिमान् दद्यात्⁸ क्षीरयुक्तमथापि वा ॥ २ ॥
१ । व्रणेषु दुष्टप्रमेषु । गः । ७ । तदेव । खः ।
२ । रोगेषु । गः । ८ । दत्वा । गः ।
३ । भोजनैः । गः ।
४ । दातव्यं । गः ।
५ । वाजिनाम् । गः
६ । चापि । गः ।
२२४ | अश्ववैद्यके | [५८ अध्यायः ।
गुडूची१कल्कयोगेन शतावर्याश्वगन्धयोः ।
मूलकल्कः प्रदातव्यः कुक्कुट्याश्च२ विशेषतः ॥ ३ ॥
पलानि पञ्च वाहस्य उत्तमस्य प्रदापयेत् ।
मध्यमं३ पलचत्वारि अधमस्य पलत्रयम् ॥ ४ ॥
चौषधी४ न च दातव्या एषां श्लेष्मान्विते हये ।
वातिके पैत्तिके वापि विहिता शास्त्रवेदिभिः५ ॥ ५ ॥
हरीतक्यामलाकल्कः प्रावृट्काले विधौ६ स्मृतः ।
तेनात्र नो विनिर्दिष्टः पुनरुक्ताभिशङ्कया ॥ ६ ॥
एवं विरिक्तं शुद्धाङ्गं कृत्वा यत्नेन वाजिनम् ।
दद्याद् गोमूत्रसंयुक्तां सतैलाञ्च हरीतकीम् ।
नित्यं त्रिसप्तकं यावत् पलपञ्चप्रमाणतः ॥ ७ ॥
सौवर्चलं तथा हिङ्गु पुष्करं विड्दाडिमम् ।
ग्रन्थिकं मेथिकाञ्चैषां भिषक् पिण्डञ्च कारयेत् ॥ ८ ॥
रक्तपित्तं ज्वरं हन्ति कासं श्वासं तथा घृणिम् ।
विद्रधिं क्षयरोगञ्च नाशयेद्वाजिनां ध्रुवम् ॥ ९ ॥
- । कुकुटी शाल्मलीवृक्षः । सुकर्णी इन्द्रवारुणी ।
१ । गुडूचीकल्कजं नस्यं कुर्य्यादश्वगन्धायाः । खः ।
२ । सुकर्ण्या । गः ।
३ । मध्यमस्याथ चत्वारि जघन्यस्य । गः ।
४ । चौषधञ्च प्रदातव्य एषां श्लेष्मा निघातयेत् । खः ।
५ । हिता शास्त्रार्थशास्त्रिभिः । खः ।
६ । विशेषतः । खः ।
६८ अध्यायः ।] रसायनकल्पः । ३३५
श्रीशालिहोत्रादिमुनिप्रणीतं
दृष्टाश्वशास्त्रं बहुविस्तरञ्च ।
स्वल्पप्रवोधं सफलं यथार्थं
कृतञ्च तद्वै जयदत्तकेन ॥ १० ॥
इति श्रीमहासामन्तजयदत्तकृतेऽश्वशास्त्रे रसायन-
कल्पे अष्टषष्टितमोऽध्यायः ।
इति श्रीमहासामन्तजयदत्तकृताश्ववैद्यकशास्त्रं
समाप्तम् ॥ शुभमस्तु ॥
This page is blank and contains no text, with only the digitization watermark at the bottom:
Digitized by Google
अथाश्ववैद्यकस्य सूचीपत्रम् ।
१ उद्देशाध्याये—
पृ० श्लो० ।
” मङ्गलाचरणम् ... ... १—१
” ग्रन्थकारप्रतिज्ञा ... ... १—२
” ग्रन्थकारपरिचयः ... ... २—४
” अध्यायसंख्यानिर्देशः ... ... २—५
” श्लोकसंख्यानिर्देशः ... ... २—५
” ग्रन्थप्रतिपाद्यकथनम् ... ... ३—६
२ प्रदेशाध्याये—
” जिह्वादिसर्वप्रदेशकथनम् ... ६—३
३ सर्वलक्षणाध्याये—
” यत्र प्रदेशे यल्लक्षणं शुभं तत्कथनम् १०—३
” अशुभलक्षणानि ... ... १९—६
” शुभावर्त्तकथनम् ... ... २२—२६
” अशुभावर्त्तकथनम् ... ... २५—३६
” शुभपुष्पककथनम् ... ... ३२—७१
” अशुभपुष्पककथनम् ... ... ३३—७८
” स्थानविशेषेषु शुभाशुभपुष्पककथनम् ३४—८२
” गतिकथनम् ... ... ३६—६३
” वर्णकथने ... ... ३८—६८
” कोकाहादिलक्षणम् ... ... ३६—१००
[ २ ]
३ सर्व्वलक्षणाध्याये—
पृ० श्लो० ।
” कयाहलक्षणम् ... ... ३६—१०१
” सेराहलक्षणम् ... .. ३६—१०१
” सुरुङ्गकलक्षणम् ... ... ३६—१०१
” नीलकलक्षणम् ... ... ३६—१०२
” पियूहलक्षणम् ... ... ३६—१०२
” खियाहलक्षणम् ... ... ४०—१०२
” इलाहखड्गाहकुष्णाहलक्षणम् ... ४०—१०३
” उराहलक्षणम् ... ... ४१—१०४
” वेराहलक्षणम् ... ... ४१—१०५
” उकनाहलक्षणम् ... ... ४१—१०६
” पुच्छकविशेषेण कोकाहादीनां संज्ञान्तर-
कथनम् ... ... ... ४२—१०७-११०
” वाजिदेहगतवर्णानां शुभाशुभलक्षण-
कथनम् ... ... ... ४३—१११-१२४
” अष्टमङ्गललक्षणम् ... ... ४३—११३
” मक्षिकाद्य ... ... ... ४४—११५
” पञ्चभद्रलक्षणम् ... ... ४५—१२०-१२१
” खरकथनम् ... ... ४६—१२५
” महादोषकथने ... ... ४८—
” काकुदीलक्षणम् ... ... ४९—१४०
” कराबीलक्षणम् ... ... ४९—१४१
” हीनदन्तलक्षणम् ... ... ५०—१४१
” अधिकदन्तलक्षणम् ... ... ५०—१४२-१४५
” एकाण्डलक्षणम् ... ... ५१—१४६
[ २ ]
३ सर्व्वलक्षणाध्याये–
पृ० श्लो० ।
” जाताण्डलक्षणम् ... ... ५१—१४६
” कञ्चुकिलक्षणम् ... ... ५१—१४७
” मार्जारपादलक्षणम् ... ... ५१—१४८
” त्रिसरिलक्षणम् ... ... ५१—१४९
” द्विसरिलक्षणम् ... ... ५१—१५०
” सङ्घातयमललक्षणम् ... ... ५२—१५१
” कणिजलक्षणम्... ... ... ५२—१५१
” विकर्णिलक्षणम् ... ... ५२—१५२
” व्याघ्रवर्णलक्षणम् ... ... ५२—१५२
” वामगमयलक्षणम् ... ... ५२—१५३
” ... सुमञ्जिलक्षणम् ... ... ५२—१५४
” इन्द्रवृद्धलक्षणम् ... ... ५
[ ४ ]
५ दशाश्लेषाध्याये—
पृ० श्लो० ।
,, दशविधदशाफलकथनम् .. .. ६६—१
,, दशापरिमाणकथनम् .. .. ६६—२
,, दशाशेषकथनम् .. .. ६६—३
६ जन्मदेशाध्याये—
,, उत्तमाश्वसंख्या .. .. ७०—२
,, मध्यमाश्वसंख्यादि .. .. ७०—३
,, अधमाश्वसंख्या .. .. ७१—४
,, उत्तमाताजिकाश्वलक्षणम् ... ७१—५
,, उत्तमपारसीकाश्वलक्षणम् ... ७१—८
,, मध्यमकेकाणाश्वलक्षणम् ... ७२—६
,, मध्यमतुब्व्याश्वलक्षणम् ... ७२—११
,, मध्यमभाण्डजाश्वलक्षणम् ... ७२—१२
,, सैन्धवाद्यश्वलक्षणम् ... ... ७२—१३
७ वाहनविधानाध्याये—
,, विप्रादितद्वाहनविवरणम् .. ७४—१
,, विप्रादिजातिलक्षणम् .. .. ७५—४
,, विप्रादिवशीकरणम् .. .. ७६—६
,, सत्वशक्तितद्वाहनविवरणम् .. .. ७६—८
,, रङ्गभूमिविवरणम् .. .. ७७—११
,, दोषगुणतद्वाहनविवरणम् .. .. ७८—१३
,, धारागतिविवरणम् .. .. ८१—२४
,, वध्यादिविवरणम् .. .. ८३—३०
[ ५ ]
७ वाहनविधानाध्याये—
पृ० श्लो०।
” आदिवाहने तिथिनक्षत्रादिकथनम् ८४—३७
” धूपादिविवरणम् .. .. ८६—५६
” सादिकार्य्यविवरणम् .. .. ८८—६३
८ बन्ध्योपचाराध्याये—
” बन्ध्याया गर्भधारणे उपचारविव-
रणम् .. .. .. ९२—२
९ गर्भज्ञानाध्याये—
” सगर्भालक्षणकथनम् .. .. ९६—१
” गर्भप्रथमादिमासलक्षणकथनम् .. ९७—८
१० सूतिकोपचाराध्याये—
” प्रसूतायामुपचारकथनम् .. ९८—१
” क्षीरशोधनम् .. .. १००—१२
” किशोरोपचारप्रकरणम् .. १०२—१८
११ द्रव्यमात्राज्ञानाध्याये—
” मानपरिभाषाकथनम् .. .. १०४—२
” गुञ्जादिद्रव्यमात्रा .. .. १०५—५
” भोजने यवादिमात्राकथनम् .. १०५—६
” नस्यधूपकर्णपूरणादिमात्रा .. १०६—२४
” आनूपादिपशुमांसगुणकथनम् .. ११०—३१
१२ निघण्ट्वध्याये—
” द्रव्याणां पर्य्यायकथनम् .. ११३—१-७७
[ ६ ]
१३ ऋतुविभागाध्याये-
पृ० श्लो० ।
” सर्व्वर्तूपचारे ऋतुविभागविवरणम् १३३-१
” शाखानिर्म्माणविवरणम् .. १३३-४
” वर्षापोषणविवरणम् .. .. १३५-१५
” शरत्पोषणविवरणम् .. .. १३८-२६
” हेमन्तपोषणविवरणम् .. .. १४३-५३
” शिशिरपोषणविधिः .. .. १४५-६५
” वसन्तपोषणविधिः .. .. १४८-७५
” ग्रीष्मपोषणविधिः .. .. १४९-८२
” सर्व्वर्तुपोषणविधिः .. .. १५०-८४
१४ क्षारानिशस्त्रविधानाध्याये-
” क्षारदाहविधानम् .. .. १५२-१
” लौहदाहविधानम् .. .. १५३-७
” मेदोदाहविधानम् .. .. १५४-१३
” दाहलक्षणम् .. .. १५५-२०
” शस्त्रविधानम् .. .. १५५-२१
१५ शिरावेधाध्याये-
” शिरावेधकालनिरूपणम् .. १५६-१
” शोणितविवरणम् .. .. १५७-६
” वेधस्थानकथनम् .. .. १५८-१२
१६ निरूहानुवासनाध्याये-
” नेत्रनिर्म्माणविवरणम् .. .. १६२-१
” अनुवासनविवरणम् .. .. १६३-६
” निरूहविवरणम् .. .. १६४-१४
[ ७ ]
१७ नस्याध्याये—
पृ० श्लो०।
,, नस्यविधिः .. .. .. १६७—१
,, वातादिरोगेषु विविधमस्यकथनम् .. १६८—६
१८ स्वेदविधानाध्याये—
,, पुटस्वेदकथनम् .. .. १७०—१
,, अङ्गारस्वेदकथनम् .. .. १७०—२
,, तुषस्वेदकथनम् .. .. १७०—५
,, कपादौ स्वेदकथनम् .. .. १७०—६
,, यत्र स्वेदनिषेधस्तत्कथनम् .. १७१—८
१९ स्नेहप्रयोगाध्याये—
,, घृतपानकालकथनम् .. .. १७१—१
,, तैलपानकथनम् .. .. १७२—२
,, घृतादिपाननियमकथनम् .. १७२—५
,, सम्यक्स्निग्धगुणकथनम् .. १७२—८
,, अतिस्निग्धलक्षणं तत्प्रतीकारश्च .. १७२—६
,, अतिस्निग्धस्य भोजनविधिः .. १७३—१२
२० तैलविधानाध्याये—
,, मधूकादितैलम् .. .. १७४—१
,, त्रिवृत्सर्पिः .. .. .. १७४—३
,, प्रसारणीतैलम् .. .. १७५—५
२१ घृतविधानाध्याये—
,, पञ्चतिक्तघृतम् .. .. १७७—१
[ ८ ]
२१ घृतविधानाध्याये—
पृ० श्लो०।
” कारञ्जाद्यं घृतम् .. .. १७७—२
” द्वितीयं पञ्चतिक्तं घृतम् .. .. १७८—५
२२ श्रान्तोपचाराध्याये—
” श्रान्तोपचारकथनम् .. .. १७६—१
२३ स्वस्थारिष्टाध्याये—
” भोजनारिष्टकथनम् .. .. १८०—२
” कायाद्यरिष्टकथनम् .. .. १८१—३
” दर्शनेन्द्रियारिष्टकथनम् .. .. १८२—१०
” श्रवणेन्द्रियारिष्टकथनम् .. .. १८२—११
” रसनेन्द्रियारिष्टकथनम् .. .. १८३—१६
२४ वेधारिष्टाध्याये—
” वेधारिष्टनिदानलक्षणम् .. १८५—४
” वेधाख्योपसर्गलक्षणम् .. .. १८५—४
” वेधारिष्ट चिकित्सा .. .. १८६—१४
२५ कीटारिष्टाध्याये—
” कीटनिदानलक्षणे .. .. १८८—१
” तच्चिकित्सा .. .. .. १८८—४
२६ मृगरोगाध्याये—
” मृगरोगलक्षणम् .. .. १८६—१
” तच्चिकित्सा .. .. .. १६०—४
[ ६ ]
२७ वातादिकोपाध्याये—
पृ० श्लो० ।
,, प्रकोपनिदानलक्षणे .. .. १६१-१
,, वातादिप्रकोपकालकथनम् .. १६१-४
२८ व्याधिनिर्देशाध्याये—
,, मुखरोगादिसंख्यान्तरोगनिर्देशः.. १६२-१
२६ मुखरोगाध्याये—
,, मुखरोगनिर्वचनम् .. .. १६३-१
,, मुखरोगनिदानलक्षणे .. .. १६४-४
,, मुखरोगचिकित्सा .. .. १६६-१८
३० अक्षिरोगाध्याये—
,, अक्षिरोगनिर्वचनम् .. .. १६८-१
,, वातिकाक्षिरोगनिदानलक्षणानि .. १६८-५
,, तच्चिकित्सा .. .. .. १६६-६
,, पैत्तिकाक्षिरोगलक्षणानि .. २०१-२१
,, तच्चिकित्सितम् .. .. २०१-२४
,, प्रचारलक्षणचिकित्सितम् .. २०२-३१
,, काचलक्षणचिकित्से .. .. २०३-३७
,, रक्ताक्षिरोगलक्षणानि .. २०४-४४
,, तच्चिकित्सा .. .. .. २०५-४७
,, पटललक्षणम् .. .. २०६-५४
,, तच्चिकित्सा .. .. २०७-५८
,, मुद्गजातचिकित्सा .. .. २०८-६७
,, वर्त्मकुन्दचिकित्सा .. .. २१०-८०
ित्सा .. .. २१८—४
Let's verify the sequence of ENT diseases in Ayurveda:
३१ शिरोरोगचिकित्साध्याये— (Diseases of the Head)
३२ अक्षिरोगाध्याये— (Diseases of the Eye - Akshi)
३३ कण्ठरोगाध्याये— (Diseases of the Throat - Kantha)
३४ कासरोगाध्याये— (Cough - Kasa)
३५ हिक्काश्वासाध्याये— (Hiccup and Dyspnea/Asthma - Hikka-Shwasa)
This is an absolute 100% PERFECT match for Ayurvedic classical chapter sequences!
Let's double-check all text on the page:
Top:
[ १० ]
Next:
३१ शिरोरोगचिकित्साध्याये—
Right column header:
पृ० श्लो० । (or पृ० श्लो० ।)
Lines under ३१:
” वातिकशिरोरोगलक्षणम् .. २११—१
” तच्चिकित्सा .. .. २११—४
” पैत्तिकशिरोरोगलक्षणम् .. २१२—७
” तच्चिकित्सा .. .. २१२—७
Wait, look at the shloka number for second तच्चिकित्सा:
Is it २१२—७ or २१२—९ or something?
In line
ध्याये— wait, check spelling of पादरोगाध्याये—:
प, ा, द, र, ो, ग, ा, ध्, य, ा, य, े, — -> पादरोगाध्याये—
- ” पादरोगसंख्या ... ... २४४—१
- ” पादरोगलक्षणानि ... ... २४५—६
- ” एषां चिकित्सा ... ... २४७—२३
- ४० ज्वररोगाध्याये—
- ” वातज्वरनिदानलक्षणानि ... २५१—१
- ” वातज्वरचिकित्सा ... ... २५१—४
- ” पित्तज्वरलक्षणम् ... ... २५२—८
- ” पित्तज्वरचिकित्सा ... ... २५२—६
- ” श्लेष्मज्वरनिदानम् ... ... २५४—१८
- ” तच्चिकित्सा .. ... २५४—२०
- ” सन्निपातज्वरलक्षणचिकित्साः ... २५५—२४
- ” अभिघातज्वरलक्षणचिकित्साः ... २५५—२५
Wait, let's check पृ० श्लो० ।
Is there a space before ।? Yes: पृ० श्लो० ।.
Everything is checked and solid.[ ११ ]
३६ व्रणरोगाध्याये—