अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१२२ अश्ववैद्यके [६७ अध्यायः ।
स्वस्थानां वापि पुष्ट्यर्थं भोजने संप्रदापयेत् ॥ ११ ॥
त्रिषु दोषेषु दुष्टेषु रक्ते रिक्ते तथा श्रमे।
खञ्जे च दुर्बले वापि एकस्मिन्नेव वासरे ॥ १२ ॥
प्रथमेऽह्नि पलं दद्यात् प्रतिकर्षं प्रवर्द्धते ।
पलानां पञ्चकं देयमेकस्मिन्नेव वासरे ॥ १३ ॥
उत्तमस्य तुरङ्गस्य मध्यमस्य चतुष्टयम्¹।
पलानि त्रीणि देयानि जघन्यस्य तथा विधिः² ॥ १४ ॥
अस्मात्³ प्रमाणादधिको नैव देयः कदाचन ।
यानादूर्द्धं⁴ न दातव्यो भोजने वापि गुग्गुलुः ॥ १५ ॥
पलान्य⁵शीतिः प्रवरः प्रायोऽश्वस्य⁶ प्रकीर्त्तितः ।
षष्टिर्मध्यः समुद्दिष्टश्चत्वारिंशतिरन्यतः⁷ ॥ १६ ॥

---

१३। प्रथमेऽह्नीति श्लोकः ख-पुस्तके नास्ति ।

---

१। चतुष्टये । खः ।
२। बन्धनञ्च यथाविधिम् । गः ।
३। अस्य प्रमाणमधिकं नैव देयम् । गः ।
४। पानादूर्द्धं । खः ।
५। शतानि । खः ।
६। प्रयोगस्खेति कीर्त्तितः । गः ।
७। षष्टिर्मध्यस्य निर्द्दिष्टश्चत्वारिंशत् कनीयसः । गः