तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

" or "नु"? It looks like "मु": curved bottom with anudatta below.
Wait, in Rigveda/Taittiriya: "महावीरत्वमब्रुवन्नजयन्" - but here the 'ब्र' looks misprinted or set as 'मु' / 'नु':
Wait, let's write "महावी॒रत्वम॑मु॒वन्न॑जय॒न्सप्त॑ च॑ ॥" or "महावी॒रत्वम॑ब्रु॒वन्न॑जय॒न्सप्त॑ च॑ ॥". Actually, looking closely, it has a loop: looks like 'नु' or 'मु' or defective 'ब्रु'. Let's provide the exact reading, which is 'म॑मु॒वन्न॑' or 'म॑ब्रु॒वन्न॑'.

Everything looks solid and accurate.प्रपा० ५ अनु० २] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । ३३५
आ॒श्वि॒न॒मृक्था॑ इव । यत्स॑प्रव॒र्ग्यः ( ७ ) ( ७ ) । : :
उ॒त्क॒रो शेते॒ तृ॒न्द॒न्ति॑ महावी॒रत्वम॑नु॒वन्न॑जय॒न्सप्त॑ च॑ ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके पञ्चमप्रपाठके
प्रथमोऽनुवाकः ॥ १ ॥
[

: no, under ध: line? Under वर: line?
Wait, look at यज्ञो वा अध्वरः:
Under य: line य॒.
Under वा? No.
Under अध्व: line under अ or ध्व? Under अ and ध्व: अ॒ध्व॑रः?
Look at अध्वरः: under अ is anudatta, over ध्व is svarita? No, line under अ and under ध्व? Wait, in line 12:
य॒ज्ञो वा अध्व॑रः । or य॒ज्ञो वा॑ऽध्व॒रः ।?
Wait, there is no avagraha: यज्ञो वा अध्वरः ।
Let's look at the horizontal bars:
One under य॒, one under अ॒ध्व॒?
Then य॒ज्ञकृ-: under य॒ and under कृ॒? There are two dashes under यज्ञकृ: one under य, one under कृ!

Line 13 (Text line 13 / L14):
द्दे॒वेभ्य॒ इति॒ वावै॒तदा॑ह (१०) ।
Look at the accents:

• under द्दे: द्दे॒
• under वे: वे॒? No, under भ्य: भ्य॒
• under ति: `ति॒

पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।(Wait, २२८ पृष्ठे) Line 25:१९ एकोनविंशविभागस्य भाष्यं २२८ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।Line 26:२० विंशतितमविभागस्य भाष्यं २२८ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।(Wait, look atभाष्यं: in line 26 it says भ.ष्यंorभाष्यं? Look closely: भ.ष्यं- wait, the 'a' matra seems missing or faint:भाष्यंorभष्यं? There is a gap: भ ष्यंwith a dot:भ.ष्यं. But it's clearly an abbreviation or misprint for भाष्यं, let's look: भाष्यंwith faint stroke, let's writeभाष्यंorभ.ष्यं? Usually keep as भाष्यं). Line 27: २१ एकविंशतितमविभागस्य भाष्यं २२९ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।Line 28:२२ द्वाविंशतितमविभागस्य भाष्यं २३० पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।Line 29:२३ त्रयोविंशतितमविभागस्य भाष्यं २३० पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।`

Let's double-check all accents on

, २३२, २३३.
Wait, what is the page number at the top left?
It looks like ३३८ or ३३? No, look at the digits:
First digit: ३ or १? It looks like ३ or २?
Wait, २३८? The first digit has a loop at top left and curves down: ३. Then ३. Then ८.
Wait, or is it ३३८? Yes, ३३८.

Let's double-check all accents and text words:
Line 2:
इन्द्रो॑ वृ॒त्राय॒ वज्र॒मुद॑यच्छत् । स यत्र॑ यत्र॒ परा॑क्रमत
Wait, under यत्र॒:
First यत्र॑: vertical above त्र.
Second यत्र॒: bar under त्र.
परा॑क्रमत: vertical above रा.

Line 3:
(९) । तन्नाध्रि॑यत । स पू॒तीक॑स्तम्बे परा॑क्रमत । सोऽ-
Wait, under पू॒: horizontal bar.
Above क॑: vertical stroke.
Above रा॑: vertical stroke.

Line 4:
ध्रियत । सोऽब्रवीत् । ऊर्ति वै मे॑ धा॒ इति॑ । तदूतीकाना-
Above मे॑: vertical stroke.
Below धा॒: horizontal bar.
Above ति॑: vertical stroke.

Line 5:
मूतीक॒त्वम् । यदूतीका भव॑न्ति । य

[प्रपा० ५ अनु० २] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । ३६९
यद्ग्रा॒म्याणां पात्रा॑णां क॒पालैः॒ संसृ॒जेत् । ग्रा॒म्याणि॑
पात्रा॑णि शु॒चार्प॑येत् । अर्मकपालैः॒ संसृ॑जति । ए॒तानि॒
वा अ॑नुपजीवनी॒यानि॑ । ता॒न्येव शु॒चाऽर्प॑यति ( ३२ ) ।
शर्क॑राभिः॒ संसृ॑जति॒ धृत्यै॑ । अथो॒ शंत्वाय॑ (३३)।
अज॒लोमैः॒ संसृ॑जति । ए॒षा वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः ।
यद॒जा । प्रि॒ययै॒वैनं॑ त॒नुवा॒ संसृ॑जति । अथो तेज॑सा (३४)।
कृ॒ष्णाजि॑नस्य॒ लोम॑भिः॒ संसृ॑जति। य॒ज्ञो वै कृ॑ष्णा
जिनम् । य॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञꣳ संसृ॑जति ( १३ ) । ( ३५ ) ।

३७० श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्— [प्रपा० ५अनु०३]
वेणु॑ना करोति । तेजो वै॒ वेणुः॑ । तेजः॑ प्र॒वर्ग्यः॑ ।
तेज॑सैव॒ तेजः॑ सम॑र्धयति ( ४ ) ।
म॒खस्य॒ शिरो॑ऽसीत्या॑ह । य॒ज्ञो वै म॒खः । तस्यै॒तच्छिरः॑ ।
यत्प्र॑व॒र्ग्यः ( २ ) । तस्मा॑दे॒वमा॑ह ( ५ ) ।
य॒ज्ञस्य॑ प॒दे स्थ इत्या॑ह । य॒ज्ञस्य॒ ह्येते॑ प॒दे । अथो॒
प्रति॑ष्ठित्त्यै ( ६ ) ।
गा॒य॒त्रेण॑ त्वा॒ छन्द॑सा करोमीत्या॑ह । छन्दो॑भिरे॒वैनं॑
करोति ( ७ ) ।
त्र्यु॒द्धिं क॑रोति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒षां लो॒काना॒-
माप्त्यै॑ ( ८ ) ।
छन्दो॑भिः करोति ( ३ ) । वी॒र्यं॑ वै छन्दाँ॑सि । वी॒र्ये॑-
णै॒वैनं॑ करोति ( ९ ) ।
यजु॑षा बि॒लं करोति॒ व्यावृ॑त्त्यै ( १० ) ।
इय॑न्तं करोति । प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ संमि॑तम् ( ११ ) ।
इय॑न्तं करोति । य॒ज्ञप॑रुषा॒ संमि॑तम् ( १२ ) ।
इय॑न्तं करोति । ए॒ताव॑द्वै पुरु॑षे वी॒र्य॑म् । वी॒र्य॑सं-
मितम् ( ४ ) ( १३ ) ।
अ॒प॒रि॒मि॒तं करोति । अ॒प॒रि॒मि॒तस्याव॑रुद्ध्यै ( १४ ) ।
४ चतुर्थविभागस्य भाष्यं २३५ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
५ पञ्चमविभागस्य भाष्यं २३५ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
६ षष्ठविभागस्य भाष्यं २३५ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
७ सप्तमविभागस्य भाष्यं २३६ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
८ अष्टमविभागस्य भाष्यं २३६ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
९ नवमविभागस्य भाष्यं २३६ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
१० दशमविभागस्य भाष्यं २३७ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
११ एकादशविभागस्य भाष्यं २३७ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
१२ द्वादशविभागस्य भाष्यं २३७ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
१३ त्रयोदशविभागस्य भाष्यं २३७ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
१४ चतुर्दशविभागस्य भाष्यं २३७ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।

॑सूत ए॒वैनं॑Wait, let's look at line 13 carefully:देव॑स्त्वा॒: above व॑: vertical stroke ॑. under त्वा॒: horizontal line. सवि॒तोद्व॑प॒त्वित्या॑ह: under वि॒: horizontal line. above द्व॑: vertical stroke ॑. under प॒: horizontal line. above त्या॑: vertical stroke ॑? Wait, let's look at त्वित्या॑ह: Yes, vertical stroke above त्या॑! Wait, look at सवि॒तृप्र॑सूत: सवि॒तृप्र॑सूत: under वि॒: horizontal line. under तृ॒: horizontal line! Wait, look under तृ॒: yes, horizontal line! above प्र॑: vertical stroke! सूत: no accent. ए॒वैनं॑: under ए॒: horizontal line. above नं॑: vertical stroke ॑`!

Let's check line 14:
ब्रह्म॑णा देव॒ताभि॑रूद्व॑पति ( २२ ) ।
Wait, let's look at line 14:
ब्रह्म॑णा:
above ह्म॑: vertical stroke ॑? Wait, look at ब्रह्म॑णा or ब्रह्म॑णा:
In the image: `ब्रह्म॑णा

मि- : wait, छृ॒न्ध्यूर्ज॒मि- -> anudatta under र्ज (र्ज॒), hyphen at end.

L19:
त्या॑ह । ऊर्ज॑मे॒वाव॑रुन्धे । छृ॒न्धि ह॒विरित्या॑ह । ह॒विरे॒-
त्या॑ह : udatta over त्या.
ऊर्ज॑मे॒वाव॑रुन्धे :
ऊर्ज॑ : udatta over र्ज (र्ज॑).
मे॒ : anudatta under मे (मे॒).
वा : normal.
व॑ : udatta over व (व॑).
रुन्धे : normal.
छृ॒न्धि : anudatta under छृ.
ह॒विरित्या॑ह : anudatta under ह (ह॒), udatta over त्या (त्या॑).
ह॒विरे॒- : anudatta under ह (ह॒), anudatta under रे (रे॒).

L20:
वाक॑ः ( ३३ ) ।
वाक॑ः : udatta over क (क॑).
( ३३ ) ।

Wait, let's re-verify L11:
Look at: असु॑र्यै॒ पात्राना॑च्छृण्णम् vs असु॑र्यै॒ पात्रानाच्छृ॑णणम् vs असु॑र्यै॒ पात्रानाच्छृ॑ण्णम्:

प्र०५ अनु०४] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । ३७३
देवं पुन॒श्चर॑ स॒ध्यासं॒ त्वेत्या॑ह । यथा॒ यजु॑रे॒वैतत्
( ९ ) ( ३४ ) ।
स्या॒द्यत्प्र॑व॒र्ग्यं॑च्छन्दो॑भिः करोति वी॒र्यं॑संमितं च्छन्दा॑ꣳसि निष्पत्पृणे-
--- त्या॑ह सुक्षितिरना॑च्छृण्णं च्छन्दा॑ꣳ स्याच्छृणच्च्यष्टौ च॑ ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके पञ्चमप्रपाठके
तृतीयोऽनुवाकः ॥ ३ ॥
अथ पञ्चमे चतुर्थोऽनुवाकः ।
ब्रह्म॑न्प्रचरिष्यामो होत॑र्घर्ममभि॒ष्टुहीत्या॑ह । ए॒ष वा
ए॒तर्हि॒ बृह॒स्पतिः॑ । यद्ब्रह्मा॑ । तस्मा॑ एव प्रति॒प्रोच्य॑
प्र॑चरति । आत्म॑नोऽना॑र्त्यै ( १ )।
य॒माय॑ त्वा म॒खाय॑ त्वेत्या॑ह । ए॒ता वा ए॒तस्य॑
दे॒वता॑: । ताभि॑रे॒वैनं॑ꣳ समर्धयति ( २ )।
मद॑न्तीभिः॒ प्रोक्ष॑ति । तेज॑ ए॒वास्मि॑न्दधाति (१)(३)।
अ॒भि॒पूर्वं॒ प्रोक्ष॑ति । अ॒भि॒पूर्व॑मे॒वास्मि॒न्तेजो॑ दधाति (४)।
त्रिः प्रोक्ष॑ति । त्र्यावृ॑द्धि य॒ज्ञः । अथो॑ मेध्य॒त्वाय॑(५)।
होता॒ऽन्वाह॑ । रक्ष॑सामप॑हत्यै ( ६ )।
अन॑वानम् । प्रा॒णानां॑ꣳ सं॒तत्यै॑ ( ७ )।
त्रि॒ष्टुभ॑: स॒तीर्गाय॒त्रीरि॑वा॒न्वाह॑ ( २ )। गाय॒त्री हि
प्रा॒णः । प्रा॒णमे॒व यज॑माने दधाति ( ८ )।
३४ चतुस्त्रिंशत्तमविभागस्य भाष्यं २४४ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
१ प्रथमविभागस्य भाष्यं २४६ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२ द्वितीयविभागस्य भाष्यं २४६ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३ तृतीयविभागस्य भाष्यं २४६ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
४ चतुर्थविभागस्य भाष्यं २४६ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
५ पञ्चमविभागस्य भाष्यं २४७ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
६ षष्ठविभागस्य भाष्यं २४७ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
७ सप्तमविभागस्य भाष्यं २४७ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
८ अष्टमविभागस्य भष्यं २४७ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।

: Wait, before (५): The letters are: ए॒ त द्ब॒ र् हि र्ह विः॑? Wait, look at the first consonant: ए॒तthenर्द्वैorद्ब॒? Wait! Look at द्ब॒: दwith aबbelow it, and an anudatta underline under it:द्ब॒! Wait, look at the next letter: र्हि! Then next: र्ह? Wait, why two? बर्हिर्हविः! Yes! बर्हिर्हविः=बर्हिः+हविःwith visarga becoming 'र्'!बर्हिर्+हविः=बर्हिर्हविः! And एतत्+बर्हिर्हविः=ए॒तद्ब॒र्हिर्हविः॑! YES! ए॒तद्ब॒र्हिर्हविः॑! That is EXACTLY what it is: ए॒तद्ब॒र्हिर्हविः॑! Wait, look at the svara on ए॒तद्ब॒र्हिर्हविः॑: Under ए: anudatta ए॒. त: unmarked. द्ब॒: anudatta underline द्ब॒. र्

सꣳसी॑दस्व म॒हाꣳअ॑सीत्या॑ह । म॒हान्ह्ये॑षः (१९) ।
ब्रह्म॑वा॒दिनो॑ वदन्ति । ए॒ते वाव त ऋत्विज॑: ।
ये दर्श॑पूर्णमासयो॑: । अथ॒ कया॒ होता॒ यज॑मानायाऽऽ-
शिषो नाऽऽशां॑स्त॒ इति॑ । पु॒र॒स्ता॑दा॒शीः खलु॒ वा अ॒न्यो
य॒ज्ञः । उप॑रिष्टादा॒शीरन्यः (६) (२०) ।
अना॑धृष्या पु॒रस्ता॒दिति॒ यदे॒तानि॒ यजूंꣳष्याह॑ ।
शी॒र्षत॑ एव य॒ज्ञस्य॒ यज॑मान आ॒शिषोऽव॑रुन्धे (२१) ।
आयु॑: पु॒रस्ता॑दाह । प्र॒जां द॑क्षिण॒तः । प्रा॒णं प॒श्चात् ।
श्रोत्र॑मुत्तर॒तः । वि॒धृति॑मुप॒रिष्टा॑त् । प्रा॒णाने॒वास्मै॑ समीचो॒
दधा॑ति (२२) ।
ईश्व॑रो वा ए॒ष दिशोऽनून्म॑दितोः । यं दिशोऽनु॑-
व्या॒स्थापय॑न्ति (७) । मनो॒रश्वा॑ऽसि॒ भूरि॑पु॒त्रेतीमाम्-
भिर्मृ॑शति । इ॒यं वै मनो॒रश्वा॒ भूरि॑पु॒त्रा । अ॒स्यामे॒व
प्रति॑तिष्ठत्यनु॑न्मादाय (२३) ।
सूप॒सदा॑ मे भूया॒ मा मां हिꣳसी॒रित्या॑हाहि॑ꣳ-
सायै (२४) ।
चि॒त॑: स्थ परि॑चित॒ इत्या॑ह । अप॑चितिमे॒वास्मि॑न्द-
धा॑ति (२५) ।
शिरो॒ वा ए॒तद्य॒ज्ञस्य॑ । यत्प्र॑व॒र्ग्यः॑ । अ॒सौ खलु॒ वा
आ॑दि॒त्यः प्र॑व॒र्ग्यः॑ । तस्य॑ म॒रुतो॑ र॒श्मय॑: (८) । स्वाहा॑
म॒रुद्भि॑: परि॑श्रय॒स्वेत्या॑ह । अ॒मुमे॒वाऽऽदि॒त्यꣳ र॒श्मिभि॑:
१९ एकोनविंशविभागस्य भाष्यं २९० पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२० विंशतितमविभागस्य भाष्यं २९१ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२१ एकविंशतितमविभागस्य भाष्यं २९२ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२२ द्वाविंशतितमविभागस्य भाष्यं २९२ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२३ त्रयोविंशविभागस्य भाष्यं २९३ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२४ चतुर्विंशविभागस्य भाष्यं २९३ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२५ पञ्चविंशविभागस्य भाष्यं २९४ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।

पर्यू॑हति । तस्मा॑द॒सावा॑दि॒त्योऽमुष्मिँल्लो॒के र॒श्मिभिः॑
पर्यू॑ढः । तस्मा॒द्राजा॑ वि॒शा पर्यू॑ढः । तस्मा॑द्ग्रामणीः॒
स॒जातैः पर्यू॑ढः ( २६ ) ।
अग्नेः सृष्टस्य॑ यतः । विकङ्क॑तं भा आ॑च्छत् । यद्वैक॑-
ङ्कताः परि॒धयो भव॑न्ति । भा ए॒वाव॑रुन्धे ( २७ ) ।
द्वाद॑श भवन्ति ( ९ ) । द्वाद॑श मासा॑ः संवत्स॒रः ।
संवत्स॒रमे॒वाव॑रुन्धे ( २८ ) ।
अस्ति॑ त्रयोद॒शो मास इत्या॑हुः । यत्त्र॑योद॒शः परि॑-
धिर्भव॑ति । तेनैव त्रयोद॒शं मास॒मव॑रुन्धे ( २९ ) ।
अन्तरि॑क्षस्यान्तर्धिरसीत्या॑ह॒ व्यावृ॑त्त्यै ( ३० ) ।
दिवं॑ तप॑सस्त्रायस्वेत्यु॒परि॑ष्टाद्धिर॑ण्यमधि॒ निद॑धाति ।
अ॒मुष्या अन॑तिदाहाय । अथो॑ आ॒भ्यामे॒वैन॑मु॒भयतः परि॑-
गृह्णाति ( ३१ ) ।
अह॑न्वि॒भार्षि॒ साय॑कानि॒ धन्वेत्या॑ह ( १० ) । स्तौत्ये॒-
वैन॑मे॒तत् ( ३२ ) ।
गा॒य॒त्रम॑सि॒ त्रैष्टु॑भमसि॒ जाग॑तमसीति॑ ध॒वित्राण्या-
द॑त्ते । छन्दो॑भिरे॒वैनान्याद॑त्ते ( ३३ ) ।
मधु॑ मधि॒विति॑ धूनोति । प्रा॒णो वै मधु॑ । प्रा॒णमे॒व
यज॑माने दधाति ( ३४ ) ।
२६ षड्विंशविभागस्य भाष्यं २९४ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२७ सप्तविंशविभागस्य भाष्यं २९५ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२८ अष्टाविंशविभागस्य भाष्यं २९५ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२९ एकोनत्रिंशविभागस्य भाष्यं २९५ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३० त्रिंशविभागस्य भाष्यं २९५ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३१ एकत्रिंशविभागस्य भाष्यं २९६ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३२ द्वात्रिंशविभागस्य भाष्यं २९७ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३३ त्रयस्त्रिंशविभागस्य भाष्यं २९७ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३४ चतुस्त्रिंशविभागस्य भाष्यं २९८ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।

प्रपा०५ अनु०४] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । ३७७
त्रिः परि॑यन्ति । त्रि॒वृद्धि प्रा॒णः ( ३५ ) ।
त्रिः परि॑यन्ति । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः (११) । अथो॒ रक्ष॑-
सामपह॑त्यै ( ३६ ) ।
त्रिः पुन॒: परि॑यन्ति । षट्संप॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तव॑: ।
ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑तिष्ठन्ति ( ३७ ) ।
यो वै घ॒र्मस्य॑ प्रि॒यां त॒नुव॑मा॒क्राम॑ति । दु॒श्चर्मा॑ वै स
भ॑वति । ए॒ष ह॒ वा अस्य॑ प्रि॒यां त॒नुव॑मा॒क्रा॑मति । यस्त्रिः
परीत्य॑ चतु॒र्थं पर्ये॑ति । ए॒तꣳ ह॒ वा अ॑स्यो॒ग्रदे॑वो राज॒-
निराच॑क्राम ( १२ ) । ततो॒ वै स दु॒श्चर्मा॑ऽभवत् ।
तस्मा॑त्त्रिः परीत्य॒ न च॑तु॒र्थं परी॑यात् । आ॒त्मनो॒ गोपी॑-
थार्य॑ ( ३८ ) ।
प्रा॒णा वै ध॑वित्रा॑णि ( ३९ ) ।
अ॒व्यति॑षङ्गं धून्वन्ति । प्रा॒णानाम॒व्यति॑षङ्गाय॒ क्लृप्त्यै॑ (४०) ।
वि॒निष॑द्यं धून्वन्ति । दिक्ष्वे॑व॒ प्रति॑तिष्ठन्ति ( ४१ ) ।
ऊ॒र्ध्वं धू॑न्वन्ति । सु॒वर्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै (४२) ।
सर्व॑तो धून्वन्ति । तस्मा॑द॒यꣳ स॒र्वत॑: पवते (१३) । (४३) ।
दधा॑तीवान्वा॑ह य॒ज्ञस्या॑ऽऽह॒व उप॑रि॒ष्टादा॒शीर॒न्यो व्या॑स्थापय॑न्ति
र॒श्मयो॑ भवन्ति धन्वेत्या॑ह य॒ज्ञश्च॑क्राम॒ सम॑ष्ट्यै द्वे च॑ ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके पञ्चमप्रपाठके
चतुर्थोऽनुवाकः ॥ ४ ॥
३५ पञ्चत्रिंशविभागस्य भाष्यं २९८ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३६ षट्त्रिंशविभागस्य भाष्यं २९८ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३७ सप्तत्रिंशविभागस्य भाष्यं २९३ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३८ अष्टात्रिंशविभागस्य भाष्यं २९८ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३९ एकोनचत्वारिंशविभागस्य भाष्यं २९९ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
४० चत्वारिंशविभागस्य भाष्यं २९९ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
४१ एकचत्वारिंशविभागस्य भाष्यं २९९ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
४२ द्विचत्वारिंशविभागस्य भाष्यं २९९ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
४३ त्रिचत्वारिंशविभागस्य भाष्यं २९९ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
४८

३७८ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्- [प्रपा०५अनु०५]

अथ पञ्चमे पञ्चमोऽनुवाकः ।
अ॒ग्निष्ट्वा वसु॑भिः पु॒रस्ता॑द्रोचयतु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑से-
त्या॑ह । अ॒ग्निरे॒वैनं॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता॑द्रोचयति गाय॒त्रेण॒
छन्द॑सा ( १ ) ।
स मां रु॒चितो रो॑चये॒त्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा॑स्ते(२) ।
इन्द्र॑स्त्वा रु॒द्रैर्दक्षिणतो रोचयतु त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑से-
त्या॑ह । इन्द्र॑ ए॒वैनं॒ रु॒द्रैर्दक्षिणतो रो॑चयति त्रैष्टु॑भेन॒
छन्द॑सा । स मां रु॒चितो रो॑चये॒त्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामा-
शा॑स्ते । वरु॑णस्त्वाऽऽदि॒त्यैः प॒श्चाद्रो॑चयतु जाग॑तेन॒
छन्द॑सेत्या॑ह । वरु॑ण ए॒वैन॑मादि॒त्यैः प॒श्चाद्रो॑चयति
जाग॑तेन॒ छन्द॑सा ( १ ) । स मां रु॒चितो रो॑चये॒-
त्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा॑स्ते । द्यु॒तानस्त्वा॑ मा॒रुतो
म॒रुद्भि॑रुत्तर॒तो रो॑चयत्वानु॒ष्टुभे॑न॒ छन्द॑सेत्या॑ह ।
द्यु॒तान॑ ए॒वैनं॑ मा॒रुतो म॒रुद्भि॑रुत्तर॒तो रो॑च-
यत्यानु॒ष्टुभे॑न॒ छन्द॑सा । स मां रु॒चितो
रो॑चये॒त्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतापाशा॑स्ते । बृह॒स्पति॑स्त्वा
वि॒श्वैर्देवैरुपरिष्टा॑द्रोचयतु पा॒ङ्क्ते॑न॒ छन्द॑सेत्या॑ह । बृह॒स्पति॑-
रे॒वैनं॑ वि॒श्वैर्देवैरुपरिष्टा॑द्रोचयति पा॒ङ्क्ते॑न॒ छन्द॑सा । स मां
रु॒चितो रो॑चये॒त्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा॑स्ते (२)(३) ।
रो॒चित॒स्त्वं दे॑व घर्म दे॒वेष्व॑सीत्या॑ह । रो॒चितो॒ ह्येष
दे॒वेषु॑ । रो॒चि॒षी॒या॒हं म॑नु॒ष्ये॑ष्वित्या॑ह । रोच॑त ए॒वैष
म॑नु॒ष्ये॑षु ( ४ ) ।
सम्राड् घर्म रुचितस्त्वं देवेष्वायुरुषा२स्तेजस्वी ब्रह्म·
१ प्रथमविभागस्य भाष्यं २६० पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२ द्वितीयविभागस्य भाष्यं २६० पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३ तृतीयविभागस्य भाष्यं २६१ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
४ चतुर्थविभागस्य भाष्यं २६१ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।

वर्चस्य॑स्य॒त्याह॑ । रु॒चितो॒ ह्येष दे॒वेष्वायु॑ष्मा॒ᳪस्तेज॑स्वी
ब्रह्म॑वर्च॒सी । रु॒चितो॒ऽहं म॑नु॒ष्ये॑ष्वायु॑ष्मा॒ᳪस्तेज॑स्वी॒ ब्रह्म॑-
वर्च॒सी भू॑यासमित्या॑ह। रु॒चित॑ ए॒वैष म॑नु॒ष्ये॑ष्वायु॑ष्मा॒ᳪ-
स्तेज॑स्वी॒ ब्रह्म॑वर्च॒सी भ॑वति ( ५ ) ।
रुग॑सि॒ रुचं॒ मयि॑ धेहि॒ मयि॒ रुगि॑त्याह॑ । आ॒शिष॑मे॒-
वै॒तामाशा॑स्ते ( ६ ) ।
तं यदे॑तै॒र्यजु॑र्भि॒ररो॑चयित्वा । रु॒चितो॑ घ॒र्म इति॑ प्र॒ब्रू-
यात् । अरो॑चुकोऽध्व॒र्युः स्यात् । अरो॑चुको यज॑मानः ।
अथ॒ यदे॑नमे॒तैर्यजु॑र्भी रोचयि॒त्वा । रु॒चितो॑ घ॒र्म इति॒ प्राह॑ ।
रोचु॑कोऽध्व॒र्युर्भव॑ति । रोचु॑को यज॑मानः ( ३ ) ( ७ ) ।
प॒श्चाद्रो॑चयति॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा॒ स मां रु॒चितो रो॑चये॒त्याहा॑ऽऽ-
शिष॑मे॒वैतामाशा॑स्ते॒ शास्ते॒ऽष्टौ च॑ ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके पञ्चमप्रपाठके
पञ्चमोऽनुवाकः ॥ ५ ॥
अथ पञ्चमे षष्ठोऽनुवाकः ।
शि॒रो वा ए॒तद्य॒ज्ञस्य॑ । यत्प्र॑व॒र्ग्यः॑ । ग्री॒वा उप॒सदः॑ ।
पु॒रस्ता॑दु॒पसदां॑ प्रवर्ग्यं प्रवृ॑णक्ति । ग्री॒वास्वे॒व य॒ज्ञस्य॒ शिरः॑
प्रति॑दधाति ( १ ) ।
त्रि॒ः प्रवृ॑णक्ति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒भ्य ए॒व
लो॒केभ्यो॑ य॒ज्ञस्य॒ शिरोऽव॑रु॒न्धे ( २ ) ।
५ पञ्चमविभागस्य भाष्यं २६२ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
६ षष्ठविभागस्य भाष्यं २६२ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
७ सप्तमविभागस्य भाष्यं २६३ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
१ प्रथमविभागस्य भाष्यं २६४ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२ द्वितीयविभागस्य भाष्यं २६४ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।

३८० श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्- [प्रपा०५ अनु०६]
षट् सं॒पद्य॑न्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ ( १ ) । ऋ॒तुभ्य॑ एव
य॒ज्ञस्य॒ शिरो॒ऽवरु॑न्धे ( ३ ) ।
द्वा॒दश॑कृत्वः प्र॒वृ॑णक्ति । द्वा॒दश॑ मासा॑: संवत्स॒रः ।
सं॒व॒त्स॒रादे॒व य॒ज्ञस्य॒ शिरो॒ऽवरु॑न्धे ( ४ ) ।
च॒तुर्विं॑शतिः सं॒पद्य॑न्ते । च॒तुर्विं॑शतिरर्धमा॒साः ।
अ॒र्ध॒मा॒सेभ्य॑ एव य॒ज्ञस्य॒ शिरो॒ऽवरु॑न्धे ( ५ ) ।
अथो॒ खलु॑ । स॒कृदे॒व प्रवृ॑ज्यः । एकं॒ हि शिर॑:
( २ ) ( ६ ) ।
अ॒ग्नि॒ष्टो॒मे प्रवृ॑णक्ति । ए॒तावा॒न्वै य॒ज्ञः । यावा॑न॒ग्नि॒-
ष्टोम

अनि॑पद्यमानमित्या॑ह (४)। न ह्ये॑ष नि॒पद्य॑ते ( १२) ।
आ च॒ परा॑ च प॒थिभि॒श्चर॑न्त॒मित्या॑ह । आ च॒ ह्ये॑ष
परा॑ च प॒थिभी॑र॑ति ( १३ ) : ।
स स॒ध्रीची॑ः स वि॒षूची॒र्वसा॑न॒ इत्या॑ह । स॒ध्रीची॑श्च
ह्ये॑ष वि॒षूची॑श्च वसा॑नः प्र॒जा अ॒भिवि॒पश्य॑ति ( १४ ) ।
आव॑रीवर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तरित्या॑ह । आ ह्ये॑ष वरी॑वर्ति॒
भुव॑नेष्व॒न्तः ( १५ ) ।
अत्र॑ प्रा॒वीर्मधु॑मा॒ध्वीभ्यां॒ मधु॑मा॒र्ध्वीभ्यामित्या॑ह ।
वा॒स॒न्ति॒कावे॒वास्मा॑ ऋ॒तू क॑ल्पयति ( १६ ) ।
सम॒ग्ग्निर॒ग्निना॑ गतेत्या॑ह ( ५ ) ग्रैष्मोवे॒वास्मा॑ ऋ॒तू
क॑ल्पयति ( १७ )

३७२ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्— [प्रपा० ५ अनु० ६]
दि॒वि दे॒वेषु॒ होत्रां॒ यच्छेत्या॑ह । होत्रा॑भिरे॒वेमाँल्लो॒का-
न्त्संद॑धाति ( २२ ) ।
वि॒श्वासां॒ भुवां॑ पत॒ इत्या॑ह । हैम॒न्तिका॒वेवा॒स्मा॑ ऋ॒तू
क॑ल्पयति ( २३ ) ।
दे॒व॒श्रूस्त्वं दे॒व घ॑र्म दे॒वान्पा॒हीत्या॑ह । शैशि॒रावेवा॒स्मा॑
ऋ॒तू क॑ल्पयति ( २४ ) ।
त॒पो॒जां वाच॑म॒स्मे निय॑च्छ दे॒वायु॒वमित्या॑ह । या वै मेध्या॑
वाक् । सा त॑पो॒जाः । तामे॒वाव॑रुन्धे ( ७ ) । ( २५ ) ।
गर्भो॑ दे॒वाना॒मित्या॑ह । गर्भो ह्येष दे॒वाना॑म् ( २६ ) ।
पि॒ता म॑ती॒नामित्या॑ह । प्र॒जा वै म॒तय॑ः । तासा॑मे॒ष
ए॒व पि॒ता । यत्प्र॑व॒र्ग्यः॑ । तस्मा॑दे॒वमा॑ह ( २७ ) ।
पति॑: प्र॒जाना॒मित्या॑ह । पति॒र्ह्येष॑ प्र॒जाना॑म् ( २८ ) ।
म॒तिः क॑वी॒नामित्या॑ह (८) । म॒तिर्ह्येष॑ क॑वीना॑म् (२९) ।
सं दे॒वो दे॒वेन॑ सवित्राऽथ॑तिष्ठ॒ सꣳ सूर्ये॑णारुक्तेत्या॑ह ।
अ॒मुं चै॒वाऽऽदि॒त्यं प्र॑व॒र्ग्यं॑ च॒ सं शा॑स्ति ( ३० ) ।
आयु॑र्दास्त्वम॒स्मभ्यं॑ घर्म॒ वर्चो॒दा अ॒सीत्या॑ह । आशि॑-
षमे॒वैतामाशा॑स्ते ( ३१ ) ।
पि॒ता नो॒ऽसि पि॒ता नो॑ बोधेत्या॑ह । बोधय॑त्ये॒वैन॑म् (३२) ।
२२ द्वाविंशतितमविभागस्य भाष्यं २७० पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२३ त्रयोविंशविभागस्य भाष्यं २७० पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२४ चतुर्विंशविभागस्य भाष्यं २७० पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२५ पञ्चविंशतितमविभागस्य भाष्यं २७१ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२६ षड्विंशतितमविभागस्य भाष्यं २७१ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२७ सप्तविंशतितमविभागस्य भाष्यं २७१ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२८ अष्टाविंशतितमविभागस्य भाष्यं २७२ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
२९ एकोनत्रिंशत्तमविभागस्य भाष्यं २७२ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३० त्रिंशत्तमविभागस्य भाष्यं २७२ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३१ एकत्रिशत्तमविभागस्य भाष्यं २७२ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।
३२ द्वात्रिंशत्तमविभागस्य भाष्यं २७३ पृष्ठे द्रष्टव्यम् ।

: anudatta under श.

• मी : no mark.
• । : danda.
• प्रा॒ : anudatta under प्रा.
• णा : no mark.
• ने॒ : anudatta under ने.
• व : no mark.
• य : no mark.
• ज॑ : svarita over ज.
• मा : no mark.
• ने : no mark.
• द : no mark.
• धा : no mark.
• ति॑ : svarita over ति.
• । : danda.
  This line is completely clear!

Line 3:
"अथो॒ दशा॑क्षरा वि॒राट् । अन्नं॒ वि॒राट् । वि॒राजै॒वान्नाद्य॒-"
Wait, let's check:

• अ : no mark.
• थो॒ : anudatta under थो.
• द : no mark.
• शा॑ : svarita over शा.
• क्ष : no mark.
• रा : no mark.
• वि॒ : anudatta under वि.
• राट् : no mark.
• । : danda.
• अ : no mark.
• न्नं॒ : anudatta under न्नं.
• वि॒ : anudatta under वि.
• राट् : no mark.
• । : danda.
• वि॒ : anudatta under वि.
• रा : no mark.
• जै॒ : anudatta under जै.

मनु॑-: नु॑ udatta.

Line 17:
ष्यनामानि॑ ( १ ) । म॒नु॒ष्यना॑मै॒वैना॒माह्व॑यति ( ४ ) ।
Let's check svaras:
ष्यनामानि॑: नि॑ udatta.
( १ ) । -> wait, why is there a ( १ ) here? Ah, it's an internal mantra/section subdivision or numbering!
म॒नु॒ष्यना॑मै॒वैना॒माह्व॑यति:
म॒ anudatta, नु॒ anudatta, ना॑ udatta, मै॒ anudatta, ना॒ anudatta, ह्व॑ udatta.
( ४ ) ।

Line 18:
षट्संप॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तव॑: । ऋ॒तुभि॑रे॒वैना॒माह्व॑-
Let's check svaras:
षट्संप॑द्यन्ते: प॑ udatta.
।
षड्वा
ऋ॒तव॑:: ऋ॒ anudatta, व॑ udatta.
।
ऋ॒तुभि॑रे॒वैना॒माह्व॑-:
ऋ॒ anudatta, भि॑