मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

४६] तोरणविधानम् ३०७
तदेव रत्नपुष्पैश्च नानालङ्कारसंयुतम् ।
यक्षविद्याधराद्यैश्च युक्तं स्याच्चित्रतोरणम् ॥ २६ ॥ 52
ग्राहकिम्ब(न्न)रीसंयुक्तं चित्रपद्मादिभिर्विना ।
सर्वाङ्गं पुष्पसंयुक्तं सर्वालङ्कारसंयुतम् ॥ २७ ॥
पुष्पतोरणमित्युक्तं मकरन्दैश्च पुष्पकम् ।
सर्वाङ्गं नवरत्नैश्च ग्राहकिन्नरभूषितम् ॥ २८ ॥ 56
ग्राहपुच्छादिसर्वेषां सर्वरत्नेन बन्धयेत् ।
रत्नतारागणैर्युक्तं कुक्षि रा(घा)तृतलम्बितम् ॥ २९ ॥
तोरणस्योपरि देशे तु भुजङ्गपादद्वयोरपि ।
ग्राहान्तं सर्वरत्नैश्च पूरितं श्रेणिसंयुतम् ॥ ३० ॥ 60
रत्नतोरणमित्युक्तं सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
वाजनपाद(दा)लङ्कारं सर्वं प्रागुक्तवन्नयेत् ॥ ३१ ॥
[तोरणस्य] कृतं मध्ये कमलां(क्षं) कुर्यात् [तु] वारकम् ।
तन्मध्ये कल्पयेल्लक्ष्मीं नानालङ्कारभूषित(ता)म् ॥ ३२ ॥ 64
ना(ता)टिकाफलकामुष्टिवन्धनं पत्रवल्लिकम् ।
मकरं किम्प(न्न)रीवक्त्रं नाटकादि(दौ) भुजङ्गवत् ॥ ३३ ॥
केसरिमण्डनं भवति चित्रतोरणनाटकैः ॥ ३४ ॥
पत्रपुष्पमयरत्नतोरणैः 68
चित्रहीनमित्युच्चभूषणैः ।
कल्पयेत्क्वपि च रत्नतोरणैः
चित्रहीनमित्युच्चभूषणैः ॥ ३५ ॥
कल्पयेत्क्वपि च तोरणैः 72
पुष्पहीनमथ पत्रहीनकम् ।
रत्नहीनमथ पत्रतोरणैः
पद्मायुक्तमथ पुष्पतोरणैः ॥ ३६ ॥
पत्रपुष्पनहि(हीने) चान्यभूषणम् । 76
कल्पयेत्क्वपि शिल्पिवरैः ॥ ३७ ॥
इति मानसारे वास्तुशास्त्रे तोरणविधानं नाम षट्चत्वारिंशोऽध्यायः ॥

मध्यरङ्गविधानम्
देवानां च नृपाणां च स्थानकासनयोग्यकम् ।
मुक्ता(क्त)प्रपाङ्गमानं च लक्षणं वक्ष्यतेऽधुना ॥ १ ॥
यद्युक्तमध्यरङ्गे तु चतुस्त्रिंशद्विभाजिते ।
एकैकं भागहीनं स्यात्प्रपाविस्तारमिष्यते ॥ २ ॥
तच्चतुर्भागिकैकेन तन्मसूरकतुङ्गकम् ।
तद्द्वयं पादतुङ्गं स्यात्तदर्थं प्रस्तरोदयम् ॥ ३ ॥
अथवाष्टांशकं तुङ्गे विभजेत्तद्विशेषतः ।
अर्ध(ध्य)र्धांशेन वेदिः स्यात्पञ्चांशं चाङ्घ्रितुङ्गकम् ॥ ४ ॥
प्रपा(प्रस्तर)तुङ्गं शिवांशं(र्धं) स्यादथवा षड्विभाजिते ।
एकांशं वेदिकोत्तुङ्गं चतुर्भागा(गम)ङ्घितुङ्गकम् ॥ ५ ॥
एकांशं मञ्चतुङ्गं स्यात्सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
एकत्रिभक्तिकं वापि चतुरर्धाङ्घ्रिसंयुतम् ॥ ६ ॥
सर्वेषां पादविस्तारं त्रिचतुष्पञ्चाङ्गुलं भवेत् ।
धान्य(दारु)स्तम्भमिति प्रोक्तं शिलास्तम्भं विशेषतः ॥ ७ ॥
षट्सप्ताष्टाङ्गुलं वापि शिलास्तम्भं(म्भ)विशालकम् ।
वृत्तं वा चतुरश्रं वा अ(चा)ष्टाश्रं षोडशाश्रकम् ॥ ८ ॥
पादतुङ्गेऽष्टभागे तु त्रयांशेनोर्ध्वमलङ्कृतम् ।
बोधिकं मुष्टिबन्धं च फलका ना(ता)टिका घटम् ॥ ९ ॥
सर्वालङ्कारसंयुक्तं मूले पद्मसमन्वितम् ।
चतुर्दिक्षु चतुर्भद्रं केचिद् भद्रं तु कारयेत् ॥ १० ॥

[४७] मध्यरङ्गविधानम् ३०६

कुट्टिमं चोपपीठं वा सोपपीठमसूरकम् ।
अथवा चिन्हवेदिः स्यात्प्रपालङ्कारमुच्यते ॥ ११ ॥
उत्तरं वाजनं चैव मुष्टिबन्धलुपादिभिः ।
परितः क्षुद्रनासिभ्योऽष्टषोडशमेव च ॥ १२ ॥ २४
तदूर्ध्वे व्यालरूपादिमकरादि विभूषितम् ।
तत्र मध्ये सभामध्ये न्यसेत्सिंहासनादिभिः ॥ १३ ॥
नित्यनैमित्तिकाख्यादिकाम्यैरपि च सर्वभिः ।
चक्रवर्त्यादिभूतै(पते)श्च देवसिंहासनोपरि ॥ १४ ॥ २८
स्वशक्तिभिरधिष्ठिय(स्थाप्य) संस्थिता जनसेविता ॥ १५ ॥
सिंहासनं मकरतोरणकल्पवृक्षम्
मुक्ता(क्त)प्रपाङ्गमपि दारुशिल्पेष्टकाद्यैः ।
रत्नैरनेकबहुलौहविशेषकैश्च ३२
कुर्यान्मनोहरतरं चाथ साङ्गभक्त्या ॥ १६ ॥
मुक्ता(क्त)प्रपाङ्गार्थमुदीरितानि
पादाद्यधिष्ठानानि तथोत्तराभः(यि) ।
मानानि हीनान्यधिकानि चेत् ३६
राजराष्ट्रस्य निकृन्तनानि ॥ १७ ॥
इति मानमारे वास्तुशास्त्रे मध्यरङ्गविधानं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः ॥

कल्पवृक्षविधानम्
देवानां चक्रवर्त्यादिभूपालानां च योग्यकम् ।
कल्पवृक्षादिन(दे)स्तारं मानं लक्षणमुच्यते ॥ १ ॥
तोरणोदयपादं तु पादार्धाधिकोदयम् ।
एवं वृक्षस्य तुङ्गस्य भा(ङ्गानि चा)सनस्योपरि न्यसेत् ॥ २ ॥
आसनायाममध्ये तु तोरणस्योपरि न्यसेत् ।
षट्सप्ताष्टाङ्गुलं वापि मानदेवा(ष्टा)ङ्गुलेन वा ॥ ३ ॥
कल्पवृक्षस्य मूले तु विशालं परिकीर्तितम् ।
तत्तदेकाङ्गुलाहीनं वृक्षस्याग्रविशालकम् ॥ ४ ॥
वृक्षपादमिति प्रोक्तं चक्र(पत्र)वल्लयादिभूषितम् ।
अथवा ऋज्वाङ्ग(ज्वङ्गं) तं कुर्यान्मूलादग्रविशालकम् ॥ ५ ॥
भुजङ्गेनावृतं पादं मूर्ध्नि पञ्चफणान्वितम् ।
उल्लासनफणं सर्वं स्फुरज्जिह्वेक्षणान्वितम् ॥ ६ ॥
षट्सप्ताष्टनवाङ्गुल्य(ङ्गान्ति) दशमैकादशाङ्गुलम् ।
द्वादशाङ्गुलमेवं वा सैकार्काङ्गुलमेव वा ॥ ७ ॥
चतुर्दशाङ्गुलान्तं स्यान्नवभेदफणान्वितम् ।
तत्समं मध्यविस्तारं किञ्चिद्धीनाग्रविस्तृतम् ॥ ८ ॥
तदर्धं मूलविस्तारं पुच्छाग्राङ्गुलकं ततः ।
आमूलाग्रं चयं कुर्याद्युक्त्या च सर्वरूपकम् ॥ ९ ॥
वक्रं व्यालान्तरं भावे शेषं युक्त्या प्रयोजयेत् ।
तदूर्ध्वं वृक्षशाखाश्च नवपङ्क्तीश्च शाखयुक् ॥ १० ॥
एकादश च शाखाश्च त्रयोविंशच संख्यया ।
तन्नवविधं प्रोक्तं कन्यसादि त्रयं त्रयम् ॥ ११ ॥

४८] कल्पवृक्षविधानम् ३११
नरेन्द्रस्याधिराजस्य सार्वभौमस्य योजयेत् ।
नवशाखां समारभ्य द्विदिशाखाविवर्धनात् ॥ १२ ॥ 24
पञ्चविंशतिशाखान्तं देवानां नवधा भवेत् ।
एकादशाङ्गुला(लमा)रभ्य द्वियङ्गुलविवर्धनात् ॥ १३ ॥
नवविंशाङ्गुलान्तं स्यात्कन्यसादि त्रयं त्रयम् ।
शाखायामं नव(वं) प्रोक्तं भूपतीनां च संमतम् ॥ १४ ॥ 28
त्रयोदशाङ्गुला(लमा)रभ्य द्वियङ्गुलविवर्धनात् ।
एकत्रिंशाङ्गुलान्तं स्यात्कन्यसादुत्तमाङ्ग(न्त)कम् ॥ १५ ॥
एवं नवविधं प्रोक्तमायामं देवं(वे) प्रयोजयेत् ।
त्रिचतुष्पञ्चषट्सप्ताष्टनन्ददशाङ्गुलम् ॥ १६ ॥ 32
एकादशाङ्गुलान्तं स्यात्कन्यसादीनि पूर्ववत् ।
शाखाविशालता प्रोक्तं(क्ता) भूपानां च यथाक्रमम् ॥ १७ ॥
पञ्चाङ्गुलं समारभ्य ए(वै)कैकाङ्गुलवर्धनात् ।
त्रयोदशाङ्गुलान्तं स्यात्तथा शाखाविशालता ॥ १८ ॥ 36
एवं नवविधं प्रोक्तं देवतानां च योग्यकम् ।
तत्समं चार्धमेवं वा तच्छाखाबाहु(ह)लं भवेत् ॥ १९ ॥
पादाग्रोपरि शाखाच(याः) सर्वमूलं तु योजयेत् ।
वृक्षमूलविशालं स्यात्समं द्वयर्धाङ्गुलाधिकम् ॥ २० ॥ 40
त्रिपादाधिकमेवं तत्तत्समाधिकमेव वा ।
शाखामूलविशालं स्याद्युक्त्या तत्रैव योजयेत् ॥ २२ ॥
शाखामूले तु शाला(खा)नां मूलवल्ल्यादिपत्रयुक् ।
महावल्लीचूलनं स्याच्छिन्नवल्ल्यादि पार्श्वयोः ॥ २३ ॥ 44
वक्राकारं यथाशाखा भ्रमचूलनमण्डण(न)म् ।
पत्रपुच्छा(ष्पा)प्रचूलं स्यात्समग्रं चाग्रवल्लिका ॥ २४ ॥
एकानेकस्य शाखानां चान्तराले सपुष्पकैः ।
पत्रैर्मूलाद्विवल्ल्यै(लोभि)श्च बद्धीमूलं च वल्लिके ॥ २५ ॥ 48
बहुवल्ल्यादिपत्रैश्च पुष्पैश्च फलकैरपि ।
कुर्यात्तु पत्रशाखायां फलहीनाध्व(नव)नानि च ॥ २६ ॥

३१२ मानमारे [अध्यायः ४८]
बालवल्ल्यादिपत्रैश्च सुरपुष्पसूनुकाकृतम् ।
सर्वेषामपि वल्ल्या(ल्ली) च श्यामवर्णनिभं भवेत् ॥ २७ ॥ 52
वल्ल्यग्रं तु सर्वेषां रक्तवर्णेन शोभितम् ।
सर्वेषां पत्रचिह्नं स्याद्धेमवर्णेन शोभितम् ॥ २८ ॥
पत्राग्रं क्षुद्रवल्ल्या च सर्वं श्यामनिभं भवेत् ।
भ्रमरैरभिसंयुक्तं सर्वशाखानिरे(के)तने ॥ २६ ॥ 56
नानापत्रैश्च पुष्पैश्च नानावस्यै(ल्लीभि)श्च संयुतम् ।
नानारत्नैश्च दामं(मभिश्च) च नानापद्म्य(चि)भिरामयेत् ॥ ३० ॥
नाना[पि] वानरैर्युक्तं [च] नानादेवा(वी)भिरामयेत् ।
सिद्धविद्याधरायैश्च(दिभिः) शाखैः शाखान्तरात्मकैः ॥ ३१ ॥ 60
अन्तर्बहिश्च सर्वेषां सर्वत्र परिकल्पयेत् ।
वृक्षमूलादिचा(या)प्रान्तं [च] युक्त्या पत्रादिशोभितम् ॥ ३२ ॥
सर्वाङ्गं(ङ्गे) क्षुद्रपर्व(वं) स्यात्पत्रवल्ल्यादिनिर्गमम् ।
शाखामूलस्य पर्वे तु (र्वणि) मौलिमुण्डं च योजयेत् ॥ ३३ ॥ 64
पत्रवल्ल्यैश्चना(ल्लीभिश्चा)प्यैश्च भ्रमरीपीडिसंयुतम् ।
भ्रमराकृति सर्वत्र पत्रवल्ल्यादिभिस्तथा ॥ ३४ ॥
एवं तु कल्पवृक्षं(क्षः) स्यात् शे(च्छे) युक्त्या प्रयोजयेत् ॥ ३५ ॥
मुक्ता(क्त)प्रयाङ्गम(स्या)ध मण्डपमध्यदेशे 68
सिंहासनं(न)मकरचिह्नतोरणार्थम् ।
कल्पद्रुमस्य(स्तु) पुरतो बहिरङ्ग(ङ्क)णं स्यात्
चक्रेश्वरस्तु परिरभ्य विराजते स्म ॥ ३६ ॥
सम्पूर्णचन्द्रवदनामहाराजपुत्रा 72
राजाङ्गनानगख्यातविलासिनीभिः
विद्वद्द्भिरन्यद(न्यैर)पि वन्दिकुमारमुख्यैः
संसेव्यमानचरखाम्बुरुहा(है)स्तु(स्तैः) राजभिः ॥ ३७ ॥
इति मानमारे वास्तुशास्त्रे कल्पवृक्षविधानं नाम अष्टाचत्वारिंशोऽध्यायः ॥

मौलिलक्षणम्
कन्यकादिधनरत्नसंग्रहा
शालिभूमिगृहदासवाहनम् ।
शिल्पिनां च गुरवे निवेदयेत्
कर्तृपत्र(वर्या) वरहस्ततो बहुः ॥ १ ॥ 4
योगात्कुर्याद्युक्तसंमानहीनम्
कर्ता यावद् भूमिचन्द्रं पतेत्तः ।
तस्मात्कर्ता चोक्तसंमानं राजा
सर्वैश्व र् काम्यसिद्धिं लभेत ॥ २ ॥ 8
शिल्पचित्तं प्रसन्नं चेद्यजमानेष्टदं फलम् ।
शिल्पिनस्त्वप्रसन्नं चेत्सर्वसम्पद्विनाशनम् ॥ ३ ॥
तस्मात्सर्वथा कर्ता शिल्पाचार्यमुपाचरेत् ।
देवानां भूपतीनां च मौलिलक्षणमुच्यते ॥ ४ ॥ 12
जटामौलिकिरीटं च करण्डं च शिरस्रकम् ।
कुन्तलं केशबन्धं च धम्मिल्लालकचूल(ड)कम् ॥ ५ ॥
मकुटं च(ट)मिति [च] ख्यातं तत्तदाधा(का)रमानतः ।
पद्म(त्र)पट्टं रत्नपट्टं पुष्पपट्टं त्रिधा मतम् ॥ ६ ॥ 16
पितामहस्य रुद्रस्य जटामकुटं योग्यकम् ।
किरीटमकुटं चैव नारायणस्य योग्यकम् ॥ ६ ॥
कन्यसा देवतानां च करण्डमकुटा(टम)न्वितम् ।
जटामौलि मनोन्मन्या मण्डज्ञा(मकुटं) कुण्डलं तथा ॥ १० ॥ 20
सरस्वत्याश्च सावित्र्याः केशबन्धं च कुण्ड(न्त)लम् ।
अथवा सर्वशक्तीनां करण्डमकुटा(टम)न्वितम् ॥ ११ ॥
39

३१४ मानहारे [अध्यायः
किरीटं सार्वभौमस्य चाधिराजस्य योग्यकम् ।
नरेन्द्रस्य करण्डं स्यात्पार्ष्णिकस्य शिरखकम् ॥ १२ ॥ 24
चक्रवर्त्यादिभूपस्य करण्डमकुटं तु वा ।
पत्रपट्टं पट्टधरो(रे) रत्नपट्टं च पार्ष्णीके ॥ १३ ॥
पट्टभाक्(जः) पुष्पपट्टं च चोक्तमेवं पुरातनैः ।
प्राहारकास्त्रग्राहौ च(द्वयोः) पुष्पमाल्यं प्रकीर्तितम् ॥ १४ ॥ 28
चक्रवर्तिमहिष्याश्च कुङ्क(न्त)लं मकुटं भवेत् ।
अधिराज(जस्य) नरेन्द्रस्य महिष्याः केशबन्धनम् ॥ १५ ॥
पार्ष्णीकं(क) [च] पट्टधरोम(र्योर्म)ण्डलेशस्य पट्टभाक्(जः) ।
एतेषां महिषीभ्यां(र्षां) च धम्मिल्लमकुटा(टमा)हृतम् ॥ १६ ॥ 32
प्राहारकास्त्रग्राहाभ्यां(र्यां) महिष्या(षीणाम्)लकचूडकम् ।
वक्त्रायामत्रिधायामं द्वयं वा मकुटोदयम् ॥ १७॥
पितामहस्य रुद्रस्य पादोनद्वयमेव च ।
अन्यथा देवतानां च बाल(चार्ध) पादोनमेव च ॥ १८ ॥ 36
किन्नरयक्षकाणां च अ(तु चा)र्ध्यर्धं वा समन्तकम् ।
सर्वेषा(र्वासा)मपि शक्तीनां मुखायामद्वयं भवेत् ॥ १९ ॥
केशान्तात्कुङ्क(ण्ड) लान्तं स्यात्सर्वेषां मकुटायतम् ।
मुखायामसमं मूलविस्तारं भूषणान्यपि ॥ २० ॥ 40
तदष्टांशेन हीनं वा षोडशांशोनमेव वा ।
मकुटाग्रविशालं स्याच्छिखायाममध्यादिवेशिकम् ॥ २१ ॥
मूलतारार्धभागं वा त्रिभागेकांशमेव च ।
एवं करण्डमौल्य(ल्य)ग्रे विस्तारं परिकीर्तितम् ॥ २२ ॥ 44
सर्वेषां मकुटानां तु चामूलाग्रमचयं क्रमात् ।
भूपा(भौमा)नां च शिरोबाहुतुल्यं तन्मकुटोदयम् ॥ २३ ॥
तत्तुङ्गे षोडशांशं स्यान्महाराजस्य हीनकम् ।
तत्तुङ्गे द्वादशांशोनं नरेन्द्राख्यस्य भूपतेः ॥ २४ ॥ 48
अर्धं पार्ष्णिकभूपस्य शिरखोदयमीरितम् ।
शिरोनाहसमं दीर्घं(दैर्घ्यं) तन्त्रिभागं द्विभागिकम् ॥ २५ ॥

४९] मौलिलक्षणम् ३१५
चक्रवर्त्यादि(र्त्यधि)राजस्य(योर्) महिषीमकुटोदयम् ।
अन्यत्सर्वं (अन्यसर्वं)महिषीणां मुखायामसमं बुधैः ॥ २६ ॥ 52
पादोनं च तदर्धं वा धम्मिल्ला[ल]कादिको(द्यो)दयम् ।
शेषं प्रागुक्तवन्मानं कुर्यात्तत्र विचक्षणः ॥ २७ ॥
शिरोनाहं त्रिभागैकं पट्टखो(स्यो)दयमेव च ।
एवं पट्टधरं(रस्य) प्रोक्तं पट्टमेवं शिरोवृत्तम् ॥ २८ ॥ 56
चतुर्भागीकपट्टं स्यात्तुङ्गानां मण्डलेश्वरम्(स्य) ।
पट्टमेवं शिरोनाहे षड्भागे चैकभागिकम् ॥ २९ ॥
पट्टभागाख्यभूपस्य पट्टतुङ्गमथैव च ।
सर्वानां(वेषां) चेति प्रोक्तमलङ्कारमिहोच्यते ॥ ३० ॥ 60
दशवर्णांश्च हे(र्हे)मादिभिर्माल्यादीनां प्रकल्पयेत् ।
पञ्चशत(तं) सहस्रं च निष्कं च द्विसहस्रकम् ॥ ३१ ॥
अथवा पञ्चशताधिक्यं निष्कान्तं द्विसहस्रकम् ।
कन्यसादुत्तमान्तं स्यात्स्वर्णसंख्यात्रयोदिते ॥ ३२ ॥ 64
प्राप्तं च मङ्गलं चैव वीरं च विजयं तथा ।
चतुर्विधाभिषेकस्य चक्रवर्तेश्च कथ्यते ॥ ३३ ॥
तदर्धं चावरोधस्य हिरण्य(ण्यं) मकुटस्य वा ।
द्विसहस्रान्त[तन्]मुक्तादित्रयसमं तथा [चैव] ॥ ३४ ॥ 68
अधिराजस्य मकुटे स्वर्णसंख्याप्रकीर्तितम्(ता) ।
पञ्चशतनिष्कमारभ्य पञ्चशतविवर्धनात् ॥ ३५ ॥
पञ्चाशतसहस्रादि(न्तं) कन्यसादुत्तमान्तकम् ।
पट्टयुक्तं तथाबेरे भूपानां च विशेषतः ॥ ३६ ॥ 72
एवं नरेन्द्रभूपस्य हेम स्यान्मकुटस्य च ।
चतुःशतनिष्कमादौ चतुःशतविवर्धनात् ॥ ३७ ॥
शतद्वादशनिष्कान्तं कन्यसादि त्रयं त्रयम् ।
पार्ष्णिकस्य शिरस्त्रस्य हेमं(म) तत्परिकीर्तितम् ॥ ३८ ॥ 76
त्रिशतनिष्कमारभ्य त्रिशतनिष्कविवर्धनात् ।
निष्कं नवशतान्तं स्यात्कन्यसादुत्तमान्तकम् ॥ ३९ ॥

३१६ मानसारं [अध्यायः
पट्टधृक्(ग्)भूपतेश्चैव हेम पट्टस्य कीर्तितम् ।
द्विशतं निष्कमारभ्य निष्कद्विशतविवर्धनात् ॥ ४० ॥ 80
सप्त(षट्)शतनिष्कान्तं स्यादुत्तमान्तं त्रयो(यमु)दितम् ।
मण्डलेशस्य पट्टस्य हेमसंख्या प्रकथ्यते ॥ ४१ ॥
स्वर्णनिष्कशतमारभ्य शतनिष्कविवर्धनात् ।
त्रिशतनिष्कपर्यन्तं कन्यसाद्युत्तमान्तकम् ॥ ४२ ॥ 84
पट्टभाक्(ग्)भूपपट्टस्य संयुक्तं हेममे(ए)व च ।
भूपानां मकुटामान्तं केशान्तं मकुटोदयम् ॥ ४३ ॥
तदूर्ध्वं चाधिकं कुर्यात्तच्छिखामणितुङ्गकम् ।
जटामकुटकेशबन्धं च धवला(कुन्तलं) त्रिपुषा(टा)कृतिः(ति) ॥ ४४ ॥ 88
किरीटं वेणु(मौलि)कर्णाभं करण्डं [तु] शिखितुण्डवत् ।
शिरस्त्रं बुद्बुदाकारं धम्मिह्लं वह्निकाकृतिः(ति) ॥ ४५ ॥
केशान्तादलकाचूडं कुर्यात्तु मकुटानि वै ।
भूपानां मकुटोत्सेधं षड्विंशं तु विभाजिते ॥ ४६ ॥ 92
फालपट्टोदयं पञ्चभागं चूडं तदर्धं(तु दश)कम् ।
पुरमुत्सेधं पञ्चांशं मूलतारं षडंशकम् ॥ ४७ ॥
देवानां मकुटोच्चं तु नव(चैक)विंशति भाजिते ।
पार्श्वपूरितं नन्दांशं तुङ्ग(ण्ड)वारं षडंशकम् ॥ ४८ ॥ 96
अध्यर्धांशा(शम)प्रपट्टं स्यान्त्रिपादांशेन वेत्रकम् ।
पट्टार्धं(धं) चोर्ध्वदेशे तत्पादांशेन त्रिवेत्रकम् ॥ ४९ ॥
तदूर्ध्वं पद्ममेकेन द्वांशेन कुड्मलोदयम् ।
मकुटान्तात्पट्टिकान्तं स्यात्तदूर्ध्वं तु शिखामणिः ॥ ५० ॥ 100
वेत्रादिकुड्मलान्तं स्याच्छिखामण्युदयमीरितम् ।
अधोवेत्रोदयदेशे रत्नदामावृतांशकम् ॥ ५१ ॥
वृत्ताकारं तु सर्वाङ्गं युक्त्या तत्रैव योजयेत् ।
अन्यत्र सर्वदेशे तु तरङ्गाकृति योजयेत् ॥ ५२ ॥ 104
तरङ्गाकारमध्ये तु पुष्परत्नैश्च विभूषितम् ।
पूरितं च द्विभागं च मकरैश्च विभूषितम् ॥ ५३ ॥

४९] मौलिलक्षणम् ३१७
तन्मध्ये रत्नबन्धं स्यात्तस्यावृतसपत्रयुक् ।
अग्रे च रत्नबन्धं स्याद्वाह्ये तु वल्लिकावृतम् ॥ ५४॥ 108
मकरस्यास्य देशे तु वल्लिदामं(म) च निर्गमम् ।
पुरतः पृष्ठतश्चैव मकरान्मकरान्वकम् ॥ ५५॥
मौलिबन्धेन वल्ल्येव मुक्तादामै(मभि)रलङ्कृतम् ।
ललाटपट्टतुङ्गं तच्चतुर्भाग(गे) विभाजिते ॥ ५६॥ 112
एकांशं पट्टबन्धं स्यात्सर्वरत्नैरलङ्कृतम् ।
तस्याधो रत्नदामैश्चल(मभिलं)लाटोर्ध्वेऽर्धचन्द्रवत् ॥ ५७॥
कर्णपत्रसमायुक्तं श्रोत्रोर्ध्वे कर्णपुष्पयुक् ।
तस्मात्तु लम्बनं दाम सर्वरत्नैरलङ्कृतम् ॥ ५८॥ 116
पूरिमध्यादधोदेशे चूल(ड)रत्नानि विन्यसेत् ।
चतुष्पूरी [च] संयुक्तं कर्णोर्ध्वे पार्श्वपूरितम् ॥ ५९॥
शिरःपृष्ठोर्ध्वदेशे तु पृष्ठपूरि[रिं च] संयुतम् ।
पृष्ठस्याधश्च मध्ये तु शिरःश(रश्च)क्रं तु संयुतम् ॥ ६०॥ 120
शिरोनाहत्रिभागैकं शिरःश(रश्च)क्रविशालकम् ।
चक्राकारं तु संयुक्तं सर्वरत्नानि विन्यसेत् ॥ ६१ ॥
एतत्किरीट(टं) मकुटं सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
जटाचूडोर्ध्वबन्धं स्यादग्रे पट्टादिकान्वितम् ॥ ६२ ॥ 124
मध्ये शिखामणिं कुर्यात्तत्पार्श्वे दामलम्बनम् ।
जटान्तरालैः पुष्पैश्च शेषं पूर्ववदाचरेत् ॥ ६३ ॥
तदेव केशबन्धं स्यान्मौलिमध्ये सुबन्धनम् ।
तदूर्ध्वे चालकापङ्किः कुर्यात्तद्भ्रमराकृतिः ॥ ६४ ॥ 128
शेषं तु पूर्ववत्कुर्यात्सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
तदेव कुन्तलं कुर्यान्मध्यबन्धेन योजयेत् ॥ ६५ ॥
सर्वाङ्गे भ्रमरं कुर्यात्तद्विशेषं तु पूर्ववत् ।
शिरस्यो(स ऊ)र्ध्वे शिखारत्नं तन्मध्ये कुड्मलोदयम् ॥ ६६ ॥ 132
भ्रमतारत्रिभागैकं सर्वकुड्मलविस्तृतम् ।
बिना(पिनाका)कृतिना सर्वं तच्छेषं पूर्ववद् भवेत् ॥ ६७ ॥

. It is (इस).
Before the parentheses:
श-ि-र-ो-न-ा-ह-स-ह or शिरोनासह?
Look at the letter after ना: it is clearly 'स'! Wait, or 'ह'?
Wait, look at the font's 'ह' vs 'स':
'स' has a left part like 'र', then a horizontal bar to the vertical stem.
In line 24: after 'ना':
There is a letter with a vertical stem?
Wait, let's look at: श ि र ो न ा ह स ह
Wait, letter after ना has no vertical stem? No, it looks like 'ह'!
Wait, then the next letter: 'स'!
Then the next letter: 'ह'?
Wait, why would it be 'सह(इस)'?
Ah! Typo in original text, corrected in brackets:
Original: ...ह... correction: (इस) or vice versa?
Wait, could it be "शिरोनाहसह(इस)मोदयम्" or "शिरोनासह(इस)मोदयम्"?
Wait, look at line 3: "करण्डमकुटन्वित(ण्डं च शिरस्क)म् ।" - the brackets give a variant reading or correction!
In line 7: "विन्यस्य(सेद्)" -> 'स्य' corrected to/variant '(सेद्)'.
In line 9: "तदेवकल(बालक)चूडे

४९] मौलिलक्षणम् ३१६
पट्टबन्धस्य नृपतेः पुष्पपट्टं तदर्धकैः ।
अन्येषां भूपतीनां च मूर्ध्नि मालां च बन्धयेत् ॥ ८२ ॥ 164
प्राप्तं च मङ्गलं चैव वीरं च विजयं तथा ।
चतुर्विधाभिषेकस्य(कञ्च) चक्रवर्तेश्च कथ्यते ॥ ८३ ॥
मौलिनां च त्रिपुत्राणामाद्याभिषेकपूर्वकैः ।
उक्तवच्छास्त्रमार्गं तु कुर्यात्पुष्पाभिषेककम् ॥ ८४ ॥ 168
भूपानां चाभिषेकाख्यं(ख्य)कर्मकाले विशेषतः ।
स्थपतिः(ति)स्थापकैर्विप्रैः स्थापित(तं) खड्गारोपणम् ॥ ८५ ॥
अधिवासादिपर्यन्तं कर्मकुर्याद्बुधैः सह ।
उक्ताधिवासात्कुम्भानां(न्) जलपूर्णान्समारभेत् ॥ ८६ ॥ 172
यागमण्डपसौम्ये तु सिंहासनस्य चोपरि ।
नृपालस्तत्र संकल्प्य अ(चा)भिषेकं समारभेत् ॥ ८७ ॥
सरित्समुद्रसलिलं(ल्ल)कुम्भैः पूर्णा(र्णे) दधिमयैः ।
अथर्वसामगीतैश्च चान्यैश्चागममन्त्रकैः ॥ ८८ ॥ 176
जलाभिषेक(कं) संपूर्णं कुर्यात्(तां)स्थपतिर्गुरी(रुः) ।
पश्चात्तु होमशिष्टा(शेषस्य) च दर्भ द(धृ)त्वा त्रिपुण्ड्रकम् ॥ ८९ ॥
ललाटे धारणं कुर्याद् भूपतेस्तु यथाविधि ।
हंसश्वि(चि)द्दुकूलं च धारयेत्तदनन्तरम् ॥ ९० ॥ 180
श्रीचन्दनं च कस्तूरीकुङ्कुमं चानुलेपयेत् ।
यज्ञसूत्रोत्तरीयं च सर्वार्भरणभूषितम् ॥ ९१ ॥
सर्वालङ्कारसंयुक्तमभिषेकाख्यमण्डपम् ।
आनयेन्मकुटं सिंहं पीठं च स्थपतिर्गुरुः ॥ ९२ ॥ 184
प्रोक्ष्यतेपञ्चगव्यादि मध्यरङ्गे तु विन्यसेत् ।
पुरोहितपुरगाश्च मकुटं धारयेत्ततः ॥ ९३ ॥
पश्चात्सिंहासनाद्यैश्च कल्पवृक्षं च तोरणम् ।
निर्यूहाद्यैरलङ्कृत्य नृपालं तत्र वेशयेत् ॥ ९४ ॥ 188
सहोपवेशनं कुर्यान्महिषीं(षी)सव्यपार्श्वके ।
सुमुहूर्ते सुलग्ने च स्थपतिस्थापकावुभौ ॥ ९५ ॥

३२० मानमारे [चध्यायः
रत्नसंग्रहमकुटं मूर्ध्नि राजो(ज्ञा च)पयोजयेत् । 192
सर्वमङ्गलघोषैश्च स्वस्तिवाचनपूर्वकम् ॥ ६६ ॥
दूर्वां मधूकमालाञ्च दधिविन्दु ललाटके ।
वक्षस्थले बाहुमाला नयनाञ्जनरञ्जनः ॥ ६७ ॥
दू(धू)पदीपं दधेत्(त) पश्चात्परमाङ्गं(घ्रं) प्रदर्शयेत् । 196
यवाङ्कुरं च दूर्वा च पूगवक् भाजनेोपरि ॥ ६८ ॥
ज्ञानवृद्धैरमात्यैश्च कुर्यान्(क्रियेत) नीराञ्जना(जना)विधैः(धिः) ।
वृद्धैः सुमङ्गलीभिस्तैराशीर्वचनपूर्वकम् ॥ ६६ ॥
भार्द्रा(र्द्र)हरिद्रासंमिलितान् साक्षतान्प्रोक्षयेद् द्विजैः(जः) ।
कुर्यादारोहणं पश्चाद्राजा त्वैरावतोपरि ॥ १०० ॥ 200
ऐरावतारूढनृपाल मौलि
[

४९] मौलिलक्षणम् ३२१
वीर्यं च विजयं चापि कीर्तिं लक्ष्मीं च निर्दिशेत् ।
पायसाद्यन्नसंस्पर्शो चान्नवृद्धिः सदा भवेत् ॥ १०७॥ 220
धान्यराशिं (शेः) करेणैव स्पर्शद्रव्या (र्शश्चेत्) सुभिक्षकम् ।
स्वर्णादिलौहरत्नं च प्रजानां श्रीकरं भवेत् ॥ १०८॥
खड्गाद्यस्त्रं स्पृशेद्वापि शौर्यं तस्य विनिर्दिशेत् ।
दुद्रव्यस्पर्शनान्तस्य राज्यस्य स्याच्चमङ्गलम् ॥ १०६॥ 221
द्रव्यादीनां [च] तत्सर्वं (र्वेषां) रौप्यादिस्पर्शने (नं) भवेत् ।
प्राप्तं च मङ्गलं चैव वीरं च विजयं तथा ॥ ११०॥
एते चतुर्विधाः प्रोक्ता चाभिषेका यथोक्तवत् ॥ १११ ॥
उक्ताः सर्वाभिषेकाः सकलनृपतिभिः (तीनां) काम्यनित्याख्यकं च । 228
अन्यैर्नैमित्तिकाद्यैरपि च यदुचितं तत्तदेवाभिषेकः ।
इत्थं वेदैः पुराणैः सकलमुनिवरैर्मानसारादिमुख्यैः
विद्वद्भिः शिल्प (ल्प्य) शास्त्रैर (स्त्रेष्व) पि च यदुदितं शास्त्रतन्त्रं प्रकुर्यात् ॥ ११२ ॥
इति मानधारे वास्तुशास्त्रे अ (मौळ्य) भिषेकलक्षणविधानं नाम एकोनपञ्चाशदध्यायः ॥
40

भूषणलक्षणम्
देवानां भूपतीनां च भूषणानां तु लक्षणम् ।
क्रमात्तद्विधिना सम्यक् संक्षेपादुच्यतेऽधुना ॥ १ ॥
पत्रकल्पं चित्रकल्पं रत्नकल्पं च मिश्रितम् ।
एषां च(तच्च)तुर्विधं प्रोक्तं कुर्यादाभरणं बुधः ॥ २ ॥
देवानामपि सर्वेषां कल्पैः(ल्पं) सर्वं तु योग्यकम् ।
पत्रकल्पं विना सर्वं सार्वभौमस्य योग्यकम् ॥ ३ ॥
रत्नं मिश्रं च योग्यं स्यादधिराजनरेन्द्रयोः ।
अन्येषां भूपतीनां च मिश्रकल्पं च योग्यकम् ॥ ४ ॥
पत्रवल्लीर(ल्लीभिर्)लङ्कृत्य पत्रकल्पमिति स्मृतम् ।
पुष्पवल्ली च(ल्लीभिश्च) चित्रैश्च सर्वरत्नैरलङ्कृतम् ॥ ५ ॥
एतत्तु चित्रकल्पं तु नाटकाभिरलङ्कृतम् ।
पुष्परत्नैरलङ्कृत्य भूषणं रत्नकल्पकम् ॥ ६ ॥
पत्ररत्नैश्च संभूष्य मिश्रकल्पमिति स्मृतम् ।
हारोपग्रीवकेयूरकट कैश्च सुपूरिमम् ॥ ७ ॥
बाहुवलयदाभं(म) च स्कन्धो(न्ध)मालावलम्बनम् ।
प्रकोष्ठे वलयं चैव मणिबन्धकलापकम् ॥ ८ ॥
रत्नाङ्गुलीयकैश्चैव विना मध्याङ्गुलीयकम् ।
मध्ये चोदरबन्धं स्यात्तस्योर्ध्वे स्तनसूत्रकम् ॥ ९ ॥
यज्ञसूत्रादिपार्श्वैक सूत्रं स्यात्तु स्तनावृतम् ।
पुरसूत्रलम्बनं पूर्वे यज्ञसूत्रं तु बन्धनम् ॥ १० ॥
कटिसूत्रावसानं स्यात्पुरसूत्रमिति स्मृतम् ।
वक्षःस्थले च हारं स्यादुपग्रीवहृदयान्तकम् ॥ ११ ॥

५०] भूषणलक्षणम् ३२३
बाहुमूले तु वलयं दाम कच्छावसानकम् ।
बाहुमा(मू)लावलम्बं स्यात्केयूरकटकान्वितम् ॥ १२ ॥ 24
बाह्वायामस्य मध्ये तु केयूरकटकान्वितम् ।
तदूर्ध्वे पूरिमं कुर्यात्कर्णे मकरभूषणम् ॥ १३ ॥
कटिसूत्रं तु संयुक्तं कटिप्रस्थ(प्रान्ते) सपट्टिका ।
मेढ्रान्तं पट्टिकान्तं स्यात्तन्मध्ये सिंहवक्त्रवत् ॥ १४ ॥ 28
अथवा रत्नबन्धं स्यात्स्यादामेढ्र विनिर्गमम् ।
निर्व्यं(नीलं) च पञ्चपार्श्वे तु मध्ये दामच्छन्नान्वितम् ॥ १५ ॥
पीताम्बरदुकूलं च नलकान्तप्रलम्बनम् ।
अथवा जानुपर्यन्तं चर्मचीरं च वाससम् ॥ १६ ॥ 32
जङ्घादिवलयोपेतं पादजालादिभूषणम् ।
विहाय तर्जनीं सर्वैर(र्वेष्व)ङ्गुलेर(लेष्व)ङ्गुलीयकम् ॥ १७॥
ऊर्ध्वकाये च हारादि पार्श्वयोर्वांत (तु)लम्बनम् ।
मध्ये दामं(म) च लम्बं(म्बितं) स्याच्छन्नवीरमिति स्मृतम् ॥ १८ ॥ 36
इत्युक्तं भूषणं देवैश्च(वानां च)क्वचिंतेरि(न इ)ति स्मृतम् ।
चक्रव(र्तिन)स्तदा विष्णोर्वनमाला विभूषित(ष्व)म् ॥ १६ ॥
अधिराजनरेन्द्राभ्यां(न्द्राभ्योः) बिनासूत्रोपरिरत्नौ ।
अन्येषां सर्वभूपानां केयूरकटकं विना ॥ २० ॥ 40
सर्वेषामपि देवानां गुल्फस्योपरिदेशके ।
भुजङ्गकटकोपेतं पादनूपुरसंयुतम् ॥ २१ ॥
कर्णं विभूषणं कुर्यान्मकराङ्कितकुण्डलम् ।
अथवा स्वर्णताटङ्कौ शेषं तु पूर्ववद्भवेत् ॥ २२ ॥ 44
अङ्गभूषणमित्युक्तं बर्हिभूषणमुच्यते ।
दीपपण्डं व्यजने च दर्पर्णं चैव लक्षणम् ॥ २३ ॥
पर्यङ्कमञ्चकादीनां दोलाया लक्षणं तथा ।
भूपानां च तुलाभारतुलालक्षणमुच्यते ॥ २४ ॥ 48
वत्सरारम्भलेखार्थं पत्रं च कर्गलक्षणम् ।
मृगनाभिविडालस्य शुकस्यापि च पञ्जरम् ॥ २५ ॥

३२४ मानमारे [अध्यायः
चातकस्य चकोरस्य मरालस्य च पञ्जरम् ।
पारावतस्य नीडं च नीलकण्ठस्य पञ्जरम् ॥ २६ ॥ 52
तित्तिरेञ्च कुलायं च कन्दु(खञ्ज)रीय(ट)स्य पञ्जरम् ।
कुक्कुटस्य कुलायं च नकुलस्यापि पञ्जरम् ॥ २७ ॥
चटकस्य गोधारस्य पञ्जरं व्याघ्रपञ्जरम् ।
सर्वेषां लक्षणं वक्ष्ये विधिना संक्षेपतः क्रमात् ॥ २८ ॥ 56
द्वादशाङ्गुलमारभ्य ए(वै)कादशाङ्गुलं भवेत् ।
अष्टसप्ताङ्गुलोपेतं विंशत्यङ्गुलकान्तकम् ॥ २९ ॥
नवधा दीपदण्डोच्चं द्व्यङ्गुलविवर्धनात् ।
अथवा हस्तमानेन दीपदण्डोदयं क्रमात् ॥ ३० ॥ 60
एकहस्तं समारभ्य त्रित्र्यङ्गुलविवर्धनात् ।
द्विकरन्तं तथोत्सेधं तथा हस्तेन वर्धयेत् ॥ ३१ ॥
नवहस्तावसानं स्यात्कन्यसादि त्रयं त्रयम् ।
केचित्पुरस्तो(तस्तु)दीपदण्डं हर्म्यवशोदयम् ॥ ३२ ॥ 64
प्रस्तरं वेदिकान्तं च ग्रीवान्तं दण्डकान्तकम् ।
नासिकान्तं फलि(ल)कान्तं पद्मान्तं तद्वटान्तकम् ॥ ३३ ॥
स्तूपिकाग्रावसाने स्यात्कन्यसादि त्रयं त्रयम् ।
एकाङ्गुलमारभ्य द्व्यङ्गुलविवर्धनात् ॥ ३४ ॥ 68
अथवार्धाङ्गुलैर्वृद्ध्यात्पञ्चषडङ्गुलान्तकम् ।
मात्राङ्गुलोनमे(ले नै)वोक्तं [च] दीपदण्डविशालकम् ॥ ३५ ॥
एवं तु दारुजैः कुर्याल्लोहजेतु(न) विशेषतः ।
एकाङ्गुलं समारभ्य चार्धार्धाङ्गुलवर्धनात् ॥ ३६ ॥ 72
पञ्चाङ्गुलावसानं स्यात्कन्यसादि त्रयं त्रयम् ।
फलकादण्डकमिति प्रोक्तं विस्तारं दण्डमूलके ॥ ३७ ॥
त्रिचतुष्पञ्चषट्सप्तसप्ताष्टभाग(गे) विभाजिते ।
तत्तदेकांशहीनं स्याच्छ्लेषदण्डाग्रविस्तृतम् ॥ ३८ ॥ 76
चित्रपाण्यग्रवद् दण्डं मूले पद्मासनान्वितम् ।
अग्रे च फलकान्तं च ताटिकाद्यैर्विभूषितम् ॥ ३९ ॥

५०] भूषणलक्षणम् ३२५
अथवाऽङ्घ्रिकवारि(रि) स्यादूर्ध्वे च कुद्मलान्वितम् ।
दण्डविस्तारमानेन दण्डद्वित्रयमेव वा ॥ ४० ॥ 80
चतुर्दण्डं पञ्चषड्दण्डं पञ्चविस्तारमेव च ।
फलका च त्रिदण्डं स्यादथवा पङ्कजोक्तवत् ॥ ४१ ॥
दण्डमध्ये तु ते सर्वे युग्मा चाऽङ्घ्रिकवारिका ।
चतुरश्रं वा तदष्टाश्रं वृत्तं वा चलदण्डकम् ॥ ४२ ॥ 84
स्थिरदण्डविशाले तु मानाङ्गुलवशान्नयेत् ।
त्रिचतुर्मात्रमारभ्य द्व्यङ्गुलविवर्धनात् ॥ ४३ ॥
एकोनविंशत्यङ्गुल्या विंशत्यङ्गुलकान्तकम् ।
एवं नवविधं प्रोक्तं स्थिरदण्डविशालकम् ॥ ४४ ॥ 88
लोहजैर्दारुजैर्वापि शैलै वाथ प्रकल्पयेत् ।
पुरोक्तदण्डतुङ्गे तु त्रिचतुष्पञ्चषडंशके ॥ ४५ ॥
एकैकं चाधिकं युक्तं दण्डस्य घात(घन)मानकम् ।
मूले च वेदिकां कुर्यात्तथोपपीठमेव वा ॥ ४६ ॥ 92
फलकादिभूषणं वापि मञ्जु(ऋजु)दण्डमथापि वा ।
मूले च चतुरश्रं स्यादष्टांशं वा सुवृत्तकम् ॥ ४७ ॥
ऊर्ध्वं चोक्तवदग्रे चामूलाग्रप्रचयं तरिम्(क्रमात्) ।
युक्त्योपर्युक्तवन्माने कुर्यादूर्ध्वे तु दण्डकम् ॥ ४८ ॥ 96
व्यजनदण्डमानस्य लक्षणं वक्ष्यतेऽधुना ।
यत्तदङ्गुलमानेन षट्सप्ताङ्गुलमारभेत् ॥ ४९ ॥
द्वादशाङ्गुलान्तं स्यान्मूलदण्डायतं भवेत् ।
एकं वाथ द्व्यङ्गुलं यथा संपरिकीर्तितम् ॥ ५० ॥ 100
इत्युक्त(क्तं) मूलमग्रं च मध्ये किञ्चित्कृशान्वितम् ।
वृत्ताकारं च दण्डं स्यादग्रे च ह(हा)रितान्वितम् ॥ ५१ ॥
मूले च कुद्मलाकारं किञ्चित्पद्मासनान्वितम् ।
तदूर्ध्वे भ्रमदण्डं स्यान्मूलदण्डायतं भवेत् ॥ ५२ ॥ 104
विस्तारैकत्रिभागैकं चतुर्भागविशालकम् ।
तदग्रे हरिता(त)पद्मं किञ्चित्कुड्मलसंयुक्तम् ॥ ५३ ॥

of the variant:
"(द्री भि)" -> variant for what?
If the variant is "द्री भि", it replaces two syllables!
What two syllables does it replace?
Look before "(द्री भि)": there are two syllables!
Syllable 1: 'धैर्'?
Syllable 2: 'ल्ये'?
Wait, if base is '... ल्ये', variant is 'भि'?
Wait, could base be 'र्बे' 'ल्ये'? Or 'वै' 'ल्ये'?
Wait, look at: 'धैर्' 'व्ये'?
Let's look at the font in: "लोहद्रव्येण" (line 5): 'द्र' has a slant down-left. 'व्ये' has 'व' joined to 'य' with an 'े'.
In line 14:
letter 1 after (त्या): 'धै' or 'द्यै' or 'वै'? It has an upper part, middle bar... wait, it's 'वै'!
Wait, does it have a repha?
Look at the top: two slants and a repha? Yes, 'वैर्' or 'धैर्'.
Next letter: 'व्ये' or 'ल्ये' or 'त्ये'? It has a loop on left, joined to 'य': 'ल्ये'?
Wait, what about 'द्री भि'?
द् + र =