मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

४९] मौलिलक्षणम् ३१७
तन्मध्ये रत्नबन्धं स्यात्तस्यावृतसपत्रयुक् ।
अग्रे च रत्नबन्धं स्याद्वाह्ये तु वल्लिकावृतम् ॥ ५४॥ 108
मकरस्यास्य देशे तु वल्लिदामं(म) च निर्गमम् ।
पुरतः पृष्ठतश्चैव मकरान्मकरान्वकम् ॥ ५५॥
मौलिबन्धेन वल्ल्येव मुक्तादामै(मभि)रलङ्कृतम् ।
ललाटपट्टतुङ्गं तच्चतुर्भाग(गे) विभाजिते ॥ ५६॥ 112
एकांशं पट्टबन्धं स्यात्सर्वरत्नैरलङ्कृतम् ।
तस्याधो रत्नदामैश्चल(मभिलं)लाटोर्ध्वेऽर्धचन्द्रवत् ॥ ५७॥
कर्णपत्रसमायुक्तं श्रोत्रोर्ध्वे कर्णपुष्पयुक् ।
तस्मात्तु लम्बनं दाम सर्वरत्नैरलङ्कृतम् ॥ ५८॥ 116
पूरिमध्यादधोदेशे चूल(ड)रत्नानि विन्यसेत् ।
चतुष्पूरी [च] संयुक्तं कर्णोर्ध्वे पार्श्वपूरितम् ॥ ५९॥
शिरःपृष्ठोर्ध्वदेशे तु पृष्ठपूरि[रिं च] संयुतम् ।
पृष्ठस्याधश्च मध्ये तु शिरःश(रश्च)क्रं तु संयुतम् ॥ ६०॥ 120
शिरोनाहत्रिभागैकं शिरःश(रश्च)क्रविशालकम् ।
चक्राकारं तु संयुक्तं सर्वरत्नानि विन्यसेत् ॥ ६१ ॥
एतत्किरीट(टं) मकुटं सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
जटाचूडोर्ध्वबन्धं स्यादग्रे पट्टादिकान्वितम् ॥ ६२ ॥ 124
मध्ये शिखामणिं कुर्यात्तत्पार्श्वे दामलम्बनम् ।
जटान्तरालैः पुष्पैश्च शेषं पूर्ववदाचरेत् ॥ ६३ ॥
तदेव केशबन्धं स्यान्मौलिमध्ये सुबन्धनम् ।
तदूर्ध्वे चालकापङ्किः कुर्यात्तद्भ्रमराकृतिः ॥ ६४ ॥ 128
शेषं तु पूर्ववत्कुर्यात्सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
तदेव कुन्तलं कुर्यान्मध्यबन्धेन योजयेत् ॥ ६५ ॥
सर्वाङ्गे भ्रमरं कुर्यात्तद्विशेषं तु पूर्ववत् ।
शिरस्यो(स ऊ)र्ध्वे शिखारत्नं तन्मध्ये कुड्मलोदयम् ॥ ६६ ॥ 132
भ्रमतारत्रिभागैकं सर्वकुड्मलविस्तृतम् ।
बिना(पिनाका)कृतिना सर्वं तच्छेषं पूर्ववद् भवेत् ॥ ६७ ॥