बृहत्संहिता: प्रथम भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)
Brihat Samhita Vol 1 with Vimala Hindi Commentary
आचार्य वराहमिहिर (टीकाकार: पं. अच्युतानन्द झा) द्वारा
६५२ बृहत्संहिता
९४. वरुणपुत्राः केतवः कतिविधाः?
(अ) त्रिंशद्विधाः (स) पञ्चत्रिंशद्विधाः
(ब) द्वात्रिंशद्विधाः (द) चतुस्त्रिंशद्विधाः
९५. कालपुत्राः केतवः कतिविधाः सन्ति?
(अ) नवविधाः (स) पञ्चनवतिविधाः
(ब) अशीतिविधाः (द) षण्णवतिविधाः
९६. विदिशः पुत्राः केतवः कतिविधाः?
(अ) पञ्चविधाः (स) अष्टविधाः
(ब) सप्तविधाः (द) नवविधाः
९७. सप्तर्षयः कस्यां दिशि दृश्यन्ते?
(अ) पूर्वस्याम् (स) दक्षिणस्याम्
(ब) पश्चिमायाम् (द) उत्तरस्याम्
९८. सप्तर्षयः एकस्मिन् नक्षत्रे कियन्ति वर्षाणि निवसन्ति?
(अ) पञ्चाशद्वर्षाणि (स) शतं वर्षाणि
(ब) अशीतिवर्षाणि (द) नवतिवर्षाणि
९९. युधिष्ठिरशासनकाले कस्मिन्नक्षत्रे सप्तर्षय आसन् ?
(अ) भरण्याम् (स) मघायाम्
(ब) आश्लेषायाम् (द) पूर्वाषाढायाम्
१००. महर्षिर्मरीचिः कस्यां दिशि निवसति?
(अ) पूर्वस्यां दिशि (स) उत्तरस्यां दिशि
(ब) पश्चिमायां दिशि (द) दक्षिणस्यां दिशि
१०१. मरीचेः पश्चिमभागे कस्तिष्ठति?
(अ) अत्रिः (स) वसिष्ठः
(ब) अङ्गिरा (द) क्रतुः
१०२. वसिष्ठस्य पश्चिमे कस्यर्षेः स्थानम्?
(अ) अङ्गिरसः (स) पुलस्त्यस्य
(ब) अत्रेः (द) पुलहस्य
१०३. सप्तर्षीणां मध्यभागे कस्तिष्ठति?
(अ) अरुन्धती (स) क्रतुः
(ब) वसिष्ठः (द) अङ्गिरा
१०४. कस्याश्रये स्थिता अरुन्धती?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६५३
(अ) वसिष्ठस्य (स) अङ्गिरसः
(ब) केतोः (द) पुलहस्य
१०५. कृत्तिकादित्रिषु मध्यवर्गे कति देशाः सन्ति?
(अ) पञ्चदश (स) चतुस्त्रिंशत्
(ब) चतुर्विंशतिः (द) अष्टत्रिंशत्
१०६. पूर्वस्यां दिशि कति देशाः सन्ति?
(अ) त्रयस्त्रिंशत् (स) षट्त्रिंशत्
(ब) पञ्चत्रिंशत् (द) चत्वारिंशत्
१०७. आश्लेषादिवर्गे आग्नेय्यां दिशि कति देशाः सन्ति?
(अ) सप्तविंशतिः (स) एकोनविंशतिः
(ब) अष्टाविंशतिः (द) विंशतिः
१०८. दक्षिणस्यां दिशि कतिसङ्ख्यकाः देशाः सन्ति?
(अ) पञ्चाशत्तमाः (स) पञ्चपञ्चाशत्तमाः
(ब) त्रिषष्टितमाः (द) षट्पञ्चाशत्तमाः
१०९. नैर्ऋत्यकोणे कतिसङ्ख्याकाः देशाः सन्ति?
(अ) पञ्चविंशतिः (स) सप्तविंशतिः
(ब) एकोनत्रिंशत् (द) अष्टाविंशतिः
११०. पश्चिमायां दिशि कति देशाः विद्यन्ते?
(अ) चतुर्विंशतिः (स) अष्टादश
(ब) त्रयोविंशतिः (द) विंशतिः
१११. वायव्यकोणे कतिसङ्ख्याकाः देशाः सन्ति?
(अ) विंशतिः (स) षोडश
(ब) अष्टादश (द) चतुर्विंशतिः
११२. उत्तरस्यां दिशि कति देशाः सन्ति?
(अ) पञ्चत्रिंशत् (स) द्वात्रिंशत्
(ब) द्वाविंशतिः (द) पञ्चाशत्
११३. ईशानकोणे कतिसङ्ख्याकाः देशाः सन्ति?
(अ) सप्तविंशतिः (स) अष्टादश
(ब) त्रयोविंशतिः (द) त्रयस्त्रिंशत्
११४. पूर्वादीनि त्रीणि नक्षत्राणि केषामधीनानि?
(अ) विप्राणाम् (स) वैश्यानाम्
(ब) क्षत्रियाणाम् (द) शूद्राणाम्
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
६५४ बृहत्संहिता
११५. सितकुसुमाहिताग्निं मन्त्रज्ञसूत्रभाष्याज्ञाः आकरिकनामितद्विजघटकार-
पुरोहिताब्दज्ञाः पदार्थाः किन्नक्षत्रगताः?
(अ) कृत्तिकानक्षत्रगताः (स) मृगशिरानक्षत्रगताः
(ब) रोहिणीनक्षत्रगताः (द) आर्द्रानक्षत्रगताः
११६. सुव्रतादयः पदार्थाः किन्नक्षत्रगताः?
(अ) भरणीनक्षत्रगताः (स) अश्विनीनक्षत्रगताः
(ब) कृत्तिकानक्षत्रगताः (द) रोहिणीनक्षत्रगताः
११७. पत्रवाहकाः किन्नक्षत्रगताः?
(अ) आर्द्रानक्षत्रगताः (स) पुनर्वसुनक्षत्रगताः
(ब) मृगशिरानक्षत्रगताः (द) पुष्यनक्षत्रगताः
११८. सत्यवादिनः कस्मिन्नक्षत्रे समुत्पन्नाः भवन्ति?
(अ) पुनर्वसुनक्षत्रे (स) आश्लेषानक्षत्रे
(ब) पुष्यनक्षत्रे (द) मघानक्षत्रे
११९. भगवद्भक्तः सत्यभाषी च किन्नक्षत्रगतः पदार्थः?
(अ) श्रवणनक्षत्रगतपदार्थः (स) शततारकानक्षत्रगतपदार्थः
(ब) धनिष्ठानक्षत्रगतपदार्थः (द) विशाखानक्षत्रगतपदार्थः
१२०. फलाहार-औषधादयो किन्नक्षत्रगतपदार्थाः?
(अ) अनुराधानक्षत्रगतपदार्थाः (स) मूलनक्षत्रगतपदार्थाः
(ब) ज्येष्ठानक्षत्रगतपदार्थाः (द) पूर्वाषाढानक्षत्रगतपदार्थाः
१२१. द्रव्यक्रेतारो विक्रेतारश्च किन्नक्षत्रगताः?
(अ) रेवतीनक्षत्रगताः (स) भरणीनक्षत्रगताः
(ब) अश्विनीनक्षत्रगताः (द) मृगशिरानक्षत्रगताः
१२२. क्रूराः मांसभक्षकाः नीचकुलोत्पन्नाः किन्नक्षत्रगताः?
(अ) कृत्तिकानक्षत्रगताः (स) मघानक्षत्रगताः
(ब) रोहिणीनक्षत्रगताः (द) भरणीनक्षत्रगताः
१२३. सूर्यः कियतां देशानां स्वामी?
(अ) पञ्चाशत् (स) त्रिपञ्चाशत्
(ब) पञ्चपञ्चाशत् (द) चतुःपञ्चाशत्
१२४. कृषक-याज्ञिक-ओषधीनां स्वामी कः?
(अ) सूर्यः (स) भौमः
(ब) शुक्रः (द) चन्द्रः
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६५५
१२५. शोणस्य पश्चिमदेशीयानां स्वामी कः?
(अ) भौमः (स) बुधः
(ब) चन्द्रः (द) गुरुः
१२६. ऐन्द्रजालिकानां नर्तकानाञ्च स्वामी कः?
(अ) बुधः (स) शुक्रः
(ब) बृहस्पतिः (द) शनिः
१२७. औदिच्यस्थजनानां वस्तूनाञ्च स्वामी कः?
(अ) बुधः (स) भार्गवः
(ब) गुरुः (द) भौमः
१२८. तक्षशिलादिदेशानां चन्दनादिवनस्पतीनाञ्च स्वामी कः?
(अ) शुक्रः (स) बुधः
(ब) शनिः (द) राहुः
१२९. आनर्ताबुर्द-सौराष्ट्रादिदेशानां स्वामी कः?
(अ) शनैश्चरः (स) बुधः
(ब) शुक्रः (द) गुरुः
१३०. पर्वतशिखरवासिनां जनानां तिलमाषादिवनस्पतीनाञ्च स्वामी कः?
(अ) राहुः (स) शनिः
(ब) केतुः (द) भौमः
१३१. अधार्मिकाणां विजिगीषूणाञ्च स्वामी कः?
(अ) केतुः (स) बुधः
(ब) राहुः (द) सूर्यः
१३२. ग्रहाणां युद्धः कतिधा भवति?
(अ) एकधा (स) त्रिधा
(ब) द्विधा (द) चतुर्धा
१३३. ग्रहाणां कतिधा संज्ञा भवति?
(अ) एकधा (स) त्रिधा
(ब) द्विधा (द) चतुर्धा
१३४. दक्षिणदिक्स्थग्रहः किन्नामकः?
(अ) पराजितः (स) विवर्णः
(ब) वेपथुः (द) सूक्ष्मबिम्बकः
१३५. विपुलो द्युतिमान् ग्रहः किंसंज्ञको भवति?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
६५६ बृहत्संहिता
(अ) पराजितः (स) मन्दः
(ब) विजयी (द) उत्तरदिक्स्थः
१३६. ग्रहाणां कति योगाः भवन्ति?
(अ) चतुर्योगाः (स) त्रियोगाः
(ब) पञ्चयोगाः (द) षड्योगाः
१३७. क्षेत्राधिपतेः मरणं कदा भविष्यति?
(अ) वृक्षे यमलपुष्पोत्पतौ (द) वृक्षे अनेकफलोत्पत्तौ
(ब) वृक्षे यमलफलोत्पत्तौ (द) वृक्षे फलपुष्पानुत्पत्तौ
१३८. कदा उत्पातभयं जायते?
(अ) यस्यां दिशि मङ्गलबुधौ दृश्येते।
(ब) यस्यां दिशि बुधभौमशनयो दृश्यन्ते।
(स) यस्यां दिशि गुरुशुक्रशनयो दृश्यन्ते।
(द) यस्यां दिशि गुरुभौमशुक्रशनयो दृश्यन्ते।
१३९. अल्पशीतः कदा भवति?
(अ) मार्गशीर्षे (स) पौषे
(ब) कार्तिके (द) माघे
१४०. कदा वृद्धिङ्गतः गर्भः प्रसवकाले समधिका वृष्टिङ्करोति?
(अ) पञ्चसु नक्षत्रेषु वृद्धिङ्गतः (स) दशसु नक्षत्रेषु वृद्धिङ्गतः
(ब) सप्तसु नक्षत्रेषु वृद्धिङ्गतः (द) षट्सु नक्षत्रेषु वृद्धिङ्गतः
१४१. कदा समुत्पन्नः गर्भः बहूनि दिनानि वृष्टिङ्करोति?
(अ) शतभिषानक्षत्रे समुत्पन्नः गर्भः (स) आश्लेषानक्षत्रे समुत्पन्नः गर्भः
(ब) स्वातीनक्षत्रे समुत्पन्नः गर्भः (द) आर्द्रानक्षत्रे समुत्पन्नो गर्भः
१४२. कीदृशो गर्भः बहुवृष्टिप्रदो भवति?
(अ) वायोः शब्दश्चेत् (स) मेघस्य शब्दश्चेत्
(ब) विद्युच्छब्दश्चेत् (द) मेघयुतो गर्भः
१४३. गर्भधारणकालः कदा भवति?
(अ) ज्येष्ठकृष्णपक्षे अष्टम्याद्याः चत्वारि दिनानि।
(ब) ज्येष्ठकृष्णपक्षे अष्टम्याद्याः त्रीणि दिनानि।
(स) ज्येष्ठकृष्णपक्षे अष्टम्याद्याः सप्त दिनानि।
(द) ज्येष्ठकृष्णपक्षे अष्टम्याद्याः अष्टौ दिनानि।
१४४. कदा प्रभृति चत्वारि दिनानि?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmù. Digitized by S3 Foundation USA
वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६५७
(अ) ज्येष्ठशुक्लाष्टमी (स) श्रावणशुक्लाष्टमी
(ब) आषाढशुक्लाष्टमी (द) भाद्रशुक्लाष्टमी
१४५. संसारस्य शुभाशुभं कथं ज्ञायते?
(अ) आषाढकृष्णपक्षे रोहिणी-चन्द्रयोर्योगं विलोक्य।
(ब) श्रावणकृष्णपक्षे रोहिणी-चन्द्रयोः योगं विलोक्य।
(स) भाद्रकृष्णपक्षे चन्द्र-रोहिण्योः समागमं विलोक्य।
(द) आश्विनकृष्णपक्षे चन्द्र-रोहिण्योः समागमं विलोक्य।
१४६. सुवृष्टिः कदा जायते?
(अ) मेघरहिते गगने सूर्यरश्मयः यदा तीक्ष्णाः भवेयुः।
(ब) रात्रौ निर्मलनक्षत्रयुतं गगनं यदा भवेत्।
(स) विकसिता कुमुदिनीव यदा भवेत्।
(द) शीतलसमीरः यदा प्रवहेत्।
१४७. धान्यस्योत्तमा निष्पत्तिः कदा भवति?
(अ) यदा पूर्वस्यां दिशि मेघाः समुत्पन्नाः स्युः।
(ब) यदा दक्षिणस्यां दिशि मेघाः समुत्पन्नाः स्युः।
(स) यदा नैर्ऋत्यां दिशि मेघाः समुत्पन्नाः स्युः।
(द) यदा उत्तरस्यां दिशि मेघाः समुत्पन्नाः स्युः।
१४८. जनानां शुभं कदा भविता?
(अ) यदा पूर्वमुदीयमानश्चन्द्रः स्यात् पश्चाद्रोहिणी भवेत्।
(ब) यदा पूर्वं रोहिणी स्यात् पश्चात् चन्द्रमा भवेत्।
(स) यदा रोहिणी चन्द्रमसोः सहैवोदयः लभेत्।
(द) यदा रोहिणीतः पूर्वं चन्द्रोदयः भवेत्।
१४९. कस्मिन् वर्षे मनुष्याः स्त्रीवशे भवन्ति?
(अ) यस्मिन् वर्षे रोहिण्याः पूर्वस्यां दिशि चन्द्रः सञ्चरति।
(ब) यदा रोहिण्याः आग्नेय्यां दिशि चन्द्रः भवति।
(स) यस्मिन् वर्षे रोहिण्याः नैर्ऋत्यां दिशि चन्द्रो भवति।
(द) यस्मिन् वर्षे रोहिण्याः प्रतीच्यां दिशि चन्द्रो भवति।
१५०. कदा सुवृष्टिर्जायते?
(अ) रोहिण्याः वायुकोणे चन्द्रसञ्चारे सति
(ब) रोहिण्या उत्तरे चन्द्रसञ्चारे सति
(स) रोहिण्याः पूर्वे चन्द्रसञ्चारे सति
(द) रोहिण्याः ईशानकोणे चन्द्रसञ्चारे सति
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
६५८ बृहत्संहिता
१५१. अनावृष्टिः कदा भवति?
(अ) यदा वनात्प्रत्यावर्तनकाले रक्तवर्णः पशुरग्रे भवेत्।
(ब) यदा वनात्प्रत्यावर्तनकाले कर्बूरवर्णः वृषभोऽग्रे भवेत्।
(स) यदा वनात्प्रत्यावर्तनकाले ईषत् श्वेतः पशुरग्रे भवेत्।
(द) पशूनां वनाद्गोष्ठं प्रति प्रत्यावर्तनकाले यदि सर्वश्वेतः पशुरग्रे स्यात्।
१५२. कदा तुलया धान्यपरीक्षणम् ?
(अ) श्रावणपौर्णमास्याम् (स) भाद्रपौर्णमास्याम्
(ब) आषाढी पौर्णमास्याम् (द) ज्येष्ठपौर्णमास्याम्
१५३. तुलितानां धान्यानां किङ्कर्त्तव्यम् ?
(अ) अन्येद्युः तोलनम् (स) पुनस्तोलनम्
(ब) परेद्युः तोलनम् (द) द्वितीयदिने तोलनम्
१५४. तुलदण्डः प्रधाना कीदृशी?
(अ) हैमी (स) लौही
(ब) रजतनिर्मिता (द) खदिरनिर्मिता
१५५. उत्तमं धान्यं कदा जायते?
(अ) आषाढी पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले यदा ऐशानोऽनिलः स्यात्?
(ब) आषाढी पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले यदा उत्तरस्यानिलः स्यात्।
(स) आषाढी पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले यदा पश्चिमायाः अनिलः स्यात्।
(द) आषाढी पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले यदा पूर्वस्याः समीरः स्यात्।
१५६. पृथिवी कदा सुशोभिता भवति?
(अ) आषाढी पौर्णमास्यां यदा पूर्वीयसमुद्राद्वायुः प्रचलेत्।
(ब) आषाढी पौर्णमास्यां यदा दक्षिणसमुद्राद्वायुः प्रचलेत्।
(स) आषाढी पौर्णमास्यां यदा समुद्रस्य दक्षिणभागाद्वायुः प्रचलेत्।
(द) आषाढी पौर्णमास्यां यदा समुद्रस्योत्तरभागाद्वायुः प्रचलेत्।
१५७. पृथिवी कदा रक्तरञ्जिता जायते?
(अ) आषाढ्यां पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले यदा चक्रवातः प्रचलेत्।
(ब) आषाढ्यां पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले भयङ्करो वायुर्वातिश्वेत्।
(स) आषाढ्यां पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले वर्षा भवति चेत्।
(द) आषाढ्यां पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले विद्युत् विद्योतते चेत्।
१५८. कदा वर्षा भविता?
(अ) प्रश्नकाले यदा चन्द्रमा लग्ने जलचरराशौ भवेत्।
(ब) प्रश्नकाले यदा चन्द्रमा लग्ने स्थिरराशौ स्यात्।
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६५९
(स) प्रश्नकाले यदा चन्द्रमा चरराशिगतो भवेत्।
(द) चन्द्रमा प्रश्नकाले यदा द्विस्वभावराशौ स्यात्।
१५९. वर्षा कदा भविष्यति?
(अ) वर्षर्तौ उदयकालिकः सूर्यः यदा तीक्ष्णकिरणमयः स्यात्।
(ब) वर्षर्तौ उदयकालिकः सूर्यः यदा मणिकान्तिमयः भवेत्।
(स) वर्षर्तौ उदयकालिकः सूर्यः यदा गलितसुवर्णकान्तिमान् भवेत्।
(द) वर्षर्तौ उदयकालिकः सूर्यः यदा मध्याह्ने तीक्ष्णकिरणमयः स्यात्।
१६०. शीघ्रं वृष्टिः कदा ज्ञेया?
(अ) पिपीलिकानां अण्डोपसङ्क्रान्तिर्यदा भवति।
(ब) मार्गे बालकाः यदा सेतुबन्धं कुर्युः।
(स) वाष्पनिरुद्धकन्दराः यदा भवेयुः।
(द) लोहितचन्द्रकिरणाश्चेत्।
१६१. कृकलासवृक्षाग्रयोगे समारुह्य उपरि निरीक्षणं करोति चेत् किं भवति?
(अ) शीघ्रं वर्षा भवति (स) सप्ताहैर्भविता वृष्टिः
(ब) विलम्बेन वर्षा भवति (द) कदापि भविता वृष्टिः
१६२. कदाऽतिवृष्टिर्जायते?
(अ) यदा गृहपटलेषु स्थितः श्वा रुदति।
(ब) यदा गृहपटलेषु कपोताः कूजन्ति।
(स) यदा गृहपटलेषु स्थित्वा काकः शब्दायते।
(द) यदा गृहपटलेषु स्थित्वा मार्जारः शब्दायते।
१६३. कीदृशः दिग्दाहः क्षत्रियान् पीडयति?
(अ) कृष्णवर्णः (स) धूम्रवर्णः
(ब) हरितवर्णः (द) रक्तवर्णः
१६४. कस्यां दिशि स्थितः दिग्दाहः क्षत्रियान् पीडयति?
(अ) पूर्वस्यां दिशि (स) प्रतीच्यां दिशि
(ब) दक्षिणस्यां दिशि (द) उदीच्यां दिशि
१६५. कस्यां दिग्गतदिग्दाहः क्रूरान् पुनर्भ्वां च पीडयति?
(अ) पूर्वस्याम् (स) दक्षिणस्याम्
(ब) प्रतीच्याम् (द) उत्तरस्याम्
१६६. चौरान् पीडयति क्व गतः दिग्दाहः?
(अ) पूर्वस्यां दिशि (स) पश्चिमायां दिशि
(ब) उत्तरस्यां दिशि (द) वायव्यकोणगतः
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
६६० बृहत्संहिता
१६७. कुत्रस्थः दिग्दाहः ब्राह्मणान् पीडयति?
(अ) ईशानस्थः (स) पूर्वस्थः
(ब) उत्तरस्थः (द) पश्चिमस्थः
१६८. वरुणस्योपरि पृथ्वी सशैलवनकानना।
स्थिता जलजसत्त्वाश्च सक्षोभा चालयन्ति गाम्॥
इति कस्य मतम् ?
(अ) गर्गस्य (स) वशिष्ठस्य
(ब) कश्यपस्य (द) पराशरस्य
१६९. 'चत्वारो दिङ्नागाः पृथिवीं धारयन्ती'ति कस्य मतम् ?
(अ) कश्यपस्य (स) गर्गस्य
(ब) वशिष्ठस्य (द) पराशरस्य
१७०. 'दिङ्नागानां श्वास-प्रश्वासकारणाद्भूकम्पो जायत' इति कस्य मतम्?
(अ) वशिष्ठस्य (स) गोभिलस्य
(ब) गर्गाचार्यस्य (द) पराशरस्य
१७१. 'अनिलसङ्घर्षकारणाद्भूकम्पो जायत' इति कस्य मतम् ?
(अ) वशिष्ठस्य (स) पराशरस्य
(ब) कश्यपस्य (द) गोभिलस्य
१७२. 'प्रजानामधर्मकारणात् पृथ्वी कम्पत' इति कस्य मतम्?
(अ) वशिष्ठस्य (स) कश्यपस्य
(ब) वृद्धगर्गस्य (द) भारद्वाजस्य
१७३. कस्मिन् मण्डले सम्भूतः भूकम्पः शतयोजनं प्रभावयति?
(अ) वरुणमण्डले (स) ऐन्द्रमण्डले
(ब) वायुमण्डले (द) अग्निमण्डले
१७४. दशयोजनपर्यन्तां पृथिवीं किम्मण्डलगतभूकम्पः कम्पयति?
(अ) ऐन्द्रमण्डलगतः (स) वारुणमण्डलगतः
(ब) वायुमण्डलगतः (द) अग्निमण्डलगतः
१७५. वायुमण्डलगतः भूकम्पः कियद्योजनपर्यन्तां पृथिवीं कम्पयति?
(अ) दशयोजनपर्यन्ताम् (स) शतयोजनपर्यन्ताम्
(ब) षष्टियोजनपर्यन्ताम् (द) शतद्वययोजनपर्यन्ताम्
१७६. वायव्ये मण्डले नित्यं योजनानां शतद्वयम्।
दशाधिकमथाग्नेय ऐन्द्रे षष्ठाधिकं शतम्।
शतं चाशीतिसंयुक्तं वारुणे मण्डले चलेत्॥
इति कस्य वचनम्?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६६१
(अ) वशिष्ठस्य (स) पराशरस्य
(ब) गर्गस्य (द) कश्यपस्य
१७७. दिवि भुक्तशुभफलानां पततां प्राणिनां किंस्वरूपम् ?
(अ) धिष्ण्या (स) उल्का
(ब) अशनि (द) विद्युत्
१७८. स्वास्त्राणि संसृज्यन्त्येते शुभाशुभनिवेदिनः ।
लोकपाला महात्मानो लोकानां ज्वलितानि तु ॥
इति कस्य वचनम्?
(अ) वशिष्ठस्य (स) पराशरस्य
(ब) गर्गस्य (द) वृद्धगर्गस्य
१७९. अस्त्राणि लोकपाला लोकाभावाय सन्त्यजन्त्युल्काः ।
केषाञ्चित्पुण्यकृतां तत्रोल्का विच्युतिः स्वर्गात् ॥
इति वाक्यं कुत्रत्यः?
(अ) स्वल्पसंहितातः (स) गर्गसंहितातः
(ब) सूतसंहितातः (द) बृहत्संहितातः
१८०. उल्कापातस्य फलं कियद्भिर्दिवसैः भवति?
(अ) दशभिर्दिवसैः (स) द्वादशभिर्दिवसैः
(ब) पञ्चदशदिवसैः (द) षोडशदिवसैः
१८१. का नाम उल्का?
(अ) क्षीणे पुण्ये स्वर्गात् समागताः जीवाः।
(ब) लोकपालानां परीक्षणाय प्रक्षिप्तान्यस्त्राणि।
(स) इन्द्रस्य वज्रम्।
(द) अशुभसूचकं नभोमण्डलम्।
१८२. उल्का कतिधा?
(अ) चतुर्धा (स) द्विधा
(ब) त्रिधा (द) पञ्चधा
१८३. धिष्ण्याफलं कतिभिः दिवसैः भवति?
(अ) दशदिवसैः (स) चतुर्दशदिवसैः
(ब) द्वादशदिवसैः (द) पञ्चदशदिवसैः
१८४. उल्काऽथ पञ्चरूपा धिष्ण्योल्का विद्युतोऽशनिस्तारा ।
धिष्ण्योल्के पक्षफले तत्रिगुणाश्वाशनिः षडधिकेऽन्ये ॥
इति पद्यं कुतः गृहीतमस्ति?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
६६२ बृहत्संहिता
(अ) भृगुसंहितातः (स) अगस्त्यसंहितातः
(ब) वशिष्ठसंहितातः (द) समाससंहितातः
१८५. कस्य फलमर्धं भवति?
(अ) धिष्ण्याफलम् (स) विद्युत्फलम्
(ब) ताराफलम् (द) अशनिफलम्
१८६. 'अशनिः प्राणिषु निपतति दारयति धरातलं बृहच्छब्दा' इति पद्यं कुत्रास्ति?
(अ) समाससंहितायाम् (स) वसिष्ठसंहितायाम्
(ब) गर्गसंहितायाम् (द) अगस्त्यसंहितायाम्
१८७. धिष्ण्या उल्का कियत्परिमाणा दीर्घा?
(अ) द्विहस्तपरिमिता (स) पञ्चहस्तपरिमिता
(ब) त्रिहस्तपरिमिता (द) चतुर्हस्तपरिमिता
१८८. विद्युत् कुत्र पतति?
(अ) प्राणिषु (स) गृहेषु
(ब) वृक्षेषु (द) क्षेत्रेषु
१८९. कया गत्या विद्युत्पतति?
(अ) सहसा पतति (स) त्वरितं वतति
(ब) शनैः पतति (द) द्रुतं पतति
१९०. 'धिष्ण्या सिता द्विहस्ता धनूंषि दश याति कृष्णदेहा' इति पद्यं कुत्राऽस्ति?
(अ) समाससंहितायाम् (स) गर्गमनोरमायाम्
(ब) अगस्त्यसंहितायाम् (द) बृहत्पाराशरहोराशास्त्रे
१९१. तारा कति हस्तपरिमिता दीर्घा भवति?
(अ) द्विहस्तपरिमिता दीर्घा (स) चतुर्हस्तपरिमिता दीर्घा
(ब) त्रिहस्तपरिमिता दीर्घा (द) एकहस्तपरिमिता दीर्घा
१९२. उल्का कान् विपत्तीं सूचयति?
(अ) राज्ञां विपत्तीं सूचयति (स) लोकान् विपत्तीं सूचयति
(ब) जनान् विपत्तीं सूचयति (द) सर्वान् विपत्तीं सूचयति
१९३. किंरूपा उल्का भवति?
(अ) प्रेतरूपा (स) कपिरूपा
(ब) गर्दभरूपा (द) मृगरूपा
१९४. कति शिरा उल्का भवति?
(अ) द्विशिरा (स) चतुःशिरा
(ब) त्रिशिरा (द) पञ्चशिरा
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६६३
१९५. किंरूपा उल्का कुशलं सुभिक्षञ्च करोति लोकान्?
(अ) स्वस्तिकरूपा (स) नारिकेलरूपा
(ब) शङ्खरूपा (द) राजभवनरूपा
१९६. किंरूपा उल्का द्विजात्राशयति?
(अ) शुक्लरूपा (स) रक्तरूपा
(ब) कृष्णरूपा (द) पीतरूपा
१९७. पुच्छस्था उल्का कात्राशयति?
(अ) द्विजान् (स) वैश्यान्
(ब) क्षत्रियान् (द) शूद्रान्
१९८. कुतः समुद्भूता उल्का शुभफलदा भवति?
(अ) सूर्यकिरणात्समुद्भूताः
(ब) चन्द्रप्रदक्षिणक्रमेण समागता
(स) सूर्यप्रदक्षिणक्रमेण समागता
(द) सूर्यचन्द्रमसोः प्रदक्षिणक्रमेण समागता
१९९. आकाशे भ्रममाणा उल्का किं करोति?
(अ) राज्ञः नाशयति (स) नागरिकान् नाशयति
(ब) लोकान् नाशयति (द) ग्रामीणान् नाशयति
२००. नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव यद्युल्का ध्वस्तधूमिता।
तद्देशनाथनाशाय लोकानां सम्भ्रमाय च॥
इति वचनं कस्य?
(अ) कश्यपस्य (स) भारद्वाजस्य
(ब) वशिष्ठस्य (द) विश्वामित्रस्य
२०१. राजभीतिका उल्का कीदृशी भवति?
(अ) यस्यानुसङ्गः खे चिरं तिष्ठति (स) या गगने रज्जुबद्धेव विलोक्यते
(ब) या दण्डाकारा विलोक्यते (द) या महेन्द्रध्वजतुल्या दृश्यते
२०२. कीदृशी उल्का श्रेष्ठिनः विनाशयति?
(अ) प्रतीपगा (स) तिर्यगा
(ब) ऋजुगा (द) अधोगा
२०३. ऊर्ध्वगा उल्का कान् पीडयति?
(अ) ब्राह्मणान् (स) वैश्यान्
(ब) क्षत्रियान् (द) शूद्रान्
२०४. कोल्का राष्ट्रदोषकारिणी भवति?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
६६४ बृहत्संहिता
(अ) मण्डलाकृतिः (स) व्यालशूकरोपमा
(ब) वंशगुल्मवत् (द) विस्फुलिङ्गमालिनी
२०५. सुरपतिचापप्रतिमोल्का कन्नाशयति?
(अ) राज्यम् (स) जनपदम्
(ब) ग्रामम् (द) मण्डलम्
२०६. पार्थिवे प्रस्थिते दीप्ता पतत्युल्का महास्वनाः ।
तां दिशं सिद्ध्यते सिद्धिं विजयं लभतेऽचिरात् ॥
इति कस्य कथनम् ?
(अ) कश्यपस्य सत्र. अत्रे:
(ब) वशिष्ठस्य (द) विश्वामित्रस्य
२०७. इन्द्रकृतः परिवेषः किंवर्णकः?
(अ) रक्तवर्णकः (स) हरितवर्णकः
(ब) पीतवर्णकः (द) कृष्णवर्णकः
२०८. वरुणकृतः परिवेषः किंवर्णकः?
(अ) श्वेतवर्णकः (स) हरितवर्णकः
(ब) कपोतवर्णकः (द) श्यामवर्णकः
२०९. कुवेरकृतः परिवेषः किंवर्णकः?
(अ) मयूरकण्ठसदृशः नीलवर्णकः (स) रक्तवर्णकः
(ब) पीतवर्णकः (द) श्वेतवर्णकः
२१०. सितपीतेन्द्रनीलाभरक्तकापोतबभ्रवः ।
शबला बर्हिवर्णाश्च विज्ञेयास्ते शुभप्रदाः ॥
इति कस्योक्तिः?
(अ) वशिष्ठस्य (स) यमस्य
(ब) विश्वामित्रस्य (द) कश्यपस्य
२११. दिवा सूर्ये परिवेषो रात्रौ चन्द्रे यदा भवेत् ।
एकस्मिंश्चेदहोरात्रे तदा नश्यति पार्थिवः ॥
इति कस्य वचनम्?
(अ) गर्गस्य (स) वशिष्ठस्य
(ब) कश्यपस्य (द) विश्वामित्रस्य
२१२. मयूरकण्ठसदृशनीलवर्णपरिवेषः कः करोति?
(अ) कुवेरः (स) वायुः
(ब) वरुणः (द) यमः
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६६५
२१३. प्रतिपदि दृष्टः परिवेषः कन्नाशयति?
(अ) ब्राह्मणान् (स) वैश्यान्
(ब) क्षत्रियान् (द) शूद्रान्
२१४. कस्यान्तिथौ दृष्टः परिवेषः नृपान्नाशयति?
(अ) दशम्याम् (स) नवम्याम्
(ब) एकादश्याम् (द) अष्टम्याम्
२१५. कस्यान्तिथौ समवलोकितः परिवेषः वैश्यान्नाशयति?
(अ) द्वितीयायाम् (स) पञ्चम्याम्
(ब) तृतीयायाम् (द) चतुर्थ्याम्
२१६. क्व गता रेखाः नगरवासिनः पीडयति?
(अ) परिवेषमध्यगताः (स) परिवेषोपरिगताः
(ब) परिवेषबहिर्गताः (द) परिवेषनीचैः गताः
२१७. अनन्तकुलजाता ये पन्नगाः कामरूपिणः।
तेषां विश्वाससम्भूतं इन्द्रचापं प्रचक्षते ॥
इति कस्य वचनम्?
(अ) कश्यपस्य (स) वशिष्ठस्य
(ब) गालवस्य (द) विश्वामित्रस्य
२१८. कुत्रत्य इन्द्रधनुः शुभफलदो भवति?
(अ) अवनिगतः (स) विविधवर्णः
(ब) द्युतिमत् (द) प्रतीचिस्थम्
२१९. किंवर्णमिन्द्रायुधं वृष्टिकरम्?
(अ) अविकलम् (स) द्विरुदितम्
(ब) विविधवर्णयुतम् (द) अनुलोमम्
२२०. द्विरुत्तरमविच्छिन्नं स्निग्धमिन्द्रायुधं महत्।
पृष्ठतो विजयाय स्याद्विच्छिन्नं परुषं न तु ॥
इति कस्य कथनम्?
(अ) ऋषिपुत्रस्य (स) वसिष्ठस्य
(ब) कश्यपस्य (द) नारदस्य
२२१. नीलताग्रमविच्छिन्नं द्विगुणं सिद्धमायतम्।
पृष्ठतः पार्श्वयोर्वापि जयायेन्द्रधनुर्भवेत् ॥
इति कस्योक्तिः?
(अ) कश्यपस्य (स) नारदस्य
(ब) बृहस्पतेः (द) गालवस्य
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
६६६ बृहत्संहिता
२२२. पीतवर्णमिन्द्रधनुः किं करोति?
(अ) शत्रुदोषं करोति (स) वायुदोषं जनयति
(ब) अग्निदोषं जनयति (द) जलदोषं जनयति
२२३. कस्यां दिशि गतमिन्द्रायुधं वृष्टिं करोति?
(अ) पूर्वस्याम् (स) दक्षिणगतम्
(ब) प्रतीच्याम् (द) अग्निकोणगतम्
२२४. 'बहूदकं सुभिक्षञ्च शिवं सस्यप्रदं भवेत्' इति कस्य वाक्यम्?
(अ) वसिष्ठस्य (स) गर्गस्य
(ब) कश्यपस्य (द) नारदस्य
२२५. कुत्र विलोकितं गन्धर्वनगरं पुरोहितं विनाशयति?
(अ) उदीच्याम् (स) प्राच्याम्
(ब) प्रतीच्याम् (द) दक्षिणस्याम्
२२६. कदा नृपं विनाशयति गन्धर्वनगरम्?
(अ) पूर्वस्याम् (स) दक्षिणस्याम्
(ब) उत्तरस्याम् (द) पश्चिमायाम्
२२७. बहुवर्णपताकाढ्यं गन्धर्वनगरं महत्।
दृष्टं प्रजाक्षयकरं संग्रामे लोमहर्षणम्॥
इति कस्य वचनम्?
(अ) वशिष्ठस्य (स) गर्गस्य
(ब) कश्यपस्य (द) बृहस्पतेः
२२८. कुत्रावलोकितः प्रतिसूर्यः वृष्टिं करोति?
(अ) पूर्वस्यां दिशि (स) प्रतीच्यां दिशि
(ब) दक्षिणस्यां दिशि (द) उदीच्यां दिशि
२२९. याम्ये वातप्रदो ज्ञेय उत्तरे वृद्धिदो रवेः।
उभयोः पार्श्वयोर्भाति सलिलं भूरि यच्छति॥
इति वाक्यं कस्य?
(अ) कश्यपस्य (स) पराशरस्य
(ब) वशिष्ठस्य (द) गर्गस्य
२३०. यदान्तरिक्षे बलवान् मरुतो मरुतावृतः।
पतत्यधः सनिर्घातो भवेदनिलसम्भवः॥
इति केनोक्तम्?
(अ) वसिष्ठेन (स) गर्गेण
(ब) अत्रिणा (द) पराशरेण
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६६७
२३१. निर्घातोऽहोरात्रेण हन्ति नृपपौरभृत्यराष्ट्रजनान्।
तस्करविप्राश्वार्कोदयाद्दिशं पतति यस्याम्॥
इति वाक्यं कुत्रास्ति?
(अ) गर्गसंहितायाम् (स) समाससंहितायाम्
(ब) कश्यपसंहितायाम् (द) बृहत्संहितायाम्
२३२. भानोः वृश्चिक-वृषप्रवेशे ग्रीष्मशरत्सस्यानां सदसद्योगा केन प्रोक्ताः?
(अ) पराशरेण (स) वादरायणेन
(ब) वसिष्ठेन (द) अगस्त्येन
२३३. सूर्याद् बुधे द्वितीये शुक्रे वा युगपदेन तयोः।
रिष्फगयोरप्येवं निष्पत्तिर्गुरुदृशाऽतीव॥
इति वचनं केन प्रोक्तम्?
(अ) कश्यपेन (स) गालवेन
(ब) वादरायणेन (द) नारदेन
२३४. क्व गतः सूर्यः धान्यं नाशयति?
(अ) पापमध्यगतः (स) कुम्भराशिगतः
(ब) वृश्चिकराशिगतः (द) शनिमङ्गलयोरेकः स्यात्
२३५. सूर्यात् सप्तमस्थः पापोऽन्यः केन्द्रगतश्च हानिकरौ।
सौम्यग्रहनिर्दिष्टौ न तथा.............................................॥
इति कस्य वाक्यम्?
(अ) वादरायणस्य (स) विश्वामित्रस्य
(ब) वसिष्ठस्य (द) नारदस्य
२३६. वृषे महिषगोवस्त्रशालयः पुष्यसम्भवाः।
मिथुने धान्यशालूकवल्व्यः कार्पासशारदम्॥
इति कस्योक्तिः?
(अ) वसिष्ठस्य (स) नारदस्य
(ब) कश्यपस्य (द) धौम्यस्य
२३७. 'पद्ममुक्ताफलादीनां द्रव्याणां मीन ईश्वर' इति कस्य कथनम्?
(अ) वसिष्ठस्य (स) कश्यपस्य
(ब) विश्वामित्रस्य (द) नारदस्य
२३८. सिंहराशिगते सूर्ये संगृहीतानि रत्नानि कतिमासानन्तरं विक्रेतव्यानि?
(अ) चतुर्मासानन्तरम् (स) षण्मासानन्तरम्
(ब) पञ्चमासानन्तरम् (द) सप्तमासानन्तरम्
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
६६८ बृहत्संहिता
२३९. राशौ राशौ स्थितः सूर्यः शशी वा मित्रसंयुतः?
अधिमित्रेण सन्दृष्टो यथालाभप्रदः स्मृतः॥
इति कस्य वचनम्?
(अ) कश्यपस्य (स) विश्वामित्रस्य
(ब) नारदस्य (द) गौतमस्य
२४०. क्षीरोदे देवान् कः केतुं दास्यति?
(अ) रामः (स) विष्णुः
(ब) कृष्णः (द) केशवः
२४१. केतुं देवान् स्यतीति क आह?
(अ) ब्रह्मा (स) शिवः
(ब) विष्णुः (द) नारदः
२४२. असुरास्तं ध्वजं दृष्ट्वा ध्वजस्तेजःसमाहताः।
विसंज्ञाः समरे भग्नाः पराभूता प्रदुद्रुवुः॥
इति केनोक्तम्?
(अ) गर्गेण (स) नारदेन
(ब) वसिष्ठेन (द) गौतमेन
२४३. प्रौष्ठपादे प्रतिपदि ध्वजार्थं पूर्वतो वनम्।
गत्वा वृक्षं परीक्षेत वयःसारगुणान्वितम्॥
इति कस्य महर्षेः वाक्यम्?
(अ) गर्गस्य (स) अत्रेः
(ब) वसिष्ठस्य (द) पराशरस्य
२४४. ध्वजार्थं को वृक्षः शुभः?
(अ) अर्जुनवृक्षः (स) प्रियकः
(ब) उदुम्बरवृक्षः (द) धवः
२४५. ध्वजार्थं काष्ठं राजा कदा नगरे प्रवेशयेत्?
(अ) भाद्रशुक्लाष्टम्याम् (स) आषाढशुक्लाष्टम्याम्
(ब) श्रावणशुक्लाष्टम्याम् (द) आश्विनशुक्लाष्टम्याम्
२४६. प्रोष्ठपादे सिताष्टम्यां ज्येष्ठायोगे स्वलंकृताम्।
यष्टिं पौरन्दरीं राजा नगरं सम्प्रवेशयेत्॥
इति कस्य कथनम्?
(अ) वसिष्ठस्य (स) नारदस्य
(ब) कश्यपस्य (द) गर्गस्य
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
वस्तुनिष्ठप्रश्ना: ६६९
२४७. नगरे किंवर्णिका पताका शुभा?
(अ) श्वेता (स) हरिता
(ब) रक्ता (द) कृष्णा
२४८. राजा कदा जागरणं कुर्यात्?
(अ) एकादश्याम् (स) त्रयोदश्याम्
(ब) दशम्याम् (द) नवम्याम्
२४९. तत्र श्रवणयोगेन ध्वजोत्थानं प्रशस्यते।
द्वादश्यां विजये वाश्वमुहूर्त्ते वा दिनेऽथ वा ॥
इति कस्योक्तिः?
(अ) गर्गस्य (स) गौतमस्य
(ब) गालवस्य (द) अत्रे:
२५०. ध्वजोपरि शक्रकुमार्यः विधातव्या कति?
(अ) पञ्च (स) अष्टौ
(ब) सप्त (द) दश
२५१. ध्वजाय प्रथमाभूषणं केन प्रदत्तम् ?
(अ) ब्रह्मणा (स) शिवेन
(ब) विश्वकर्मणा (द) विष्णुना
२५२. नीराजनशान्तिः कदा कर्तव्या?
(अ) कार्तिकशुक्लाष्टम्याम् (स) कार्तिकशुक्लद्वादश्याम्
(ब) आश्विनशुक्लाष्टम्याम् (द) कार्तिकशुक्लपौर्णमास्याम्
२५३. शालिजातकसिद्धार्थान् कुष्ठं भल्लातकं तथा।
अश्वेषु कण्ठे बध्नीयात् सप्ताहं शान्तिमाचरेत् ॥
इति वचनं केन भणितम्?
(अ) कश्यपेन (स) पराशरेण
(ब) वसिष्ठेन (द) विश्वामित्रेण
२५४. कति हस्तपरिमिता वेदी ब्राह्मणानां यज्ञे विधातव्या?
(अ) सप्तहस्ता (स) दशहस्ता
(ब) पञ्चहस्ता (द) अष्टहस्ता
२५५. यज्ञे विवाहे ब्राह्मणानां वेदिमानं किम्?
(अ) त्रिसप्त हस्ता (स) अष्टौ हस्ता
(ब) दश हस्ता (द) नव हस्ता
२५६. त्रिसप्तहस्तविस्तारा वेदी केषां कृते?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
६७० बृहत्संहिता
(अ) ब्राह्मणानां कृते (स) वैश्यानां कृते
(ब) क्षत्रियाणां कृते (द) शूद्राणां कृते
२५७. अश्वं समारूह्य राजा कस्यां दिशि प्रस्थानं कुर्यात्?
(अ) ऐशान्याम् (स) प्रतीच्याम्
(ब) पूर्वस्याम् (द) उदीच्याम्
२५८. 'नामानुरूपेण फलं विहगानां विनिर्दिशेत्' इति कस्य कथनम्?
(अ) कश्यपस्य (स) गालवस्य
(ब) गौतमस्य (द) विश्वामित्रस्य
२५९. मैथुनं कुरुते यत्र तत्र वै निधिमादिशेत्।
भुक्तं छर्दयते यत्र तत्र काचमधो भवेत्॥
इति कस्योक्तिः?
(अ) वसिष्ठस्य (स) कश्यपस्य
(ब) गौतमस्य (द) नारदस्य
२६०. राजानं पुष्यस्नानं कः कारयति?
(अ) पुरोहितः (स) प्रजा
(ब) ज्योतिषी (द) मन्त्रिणः
२६१. पुष्यस्नानं कुत्र कर्तव्यम्?
(अ) शोभने कानने (स) नूतनलतायुते वने
(ब) दुर्गन्धवृक्षरहिते स्थाने (द) अशुभकारकै पक्षिभिः रहिते स्थाने
२३२. समुद्रतीरे सोद्याने नदीनां सङ्गमे शुभे।
महाह्रदेऽथवा तीर्थे देवतायतने तथा॥
सर्वर्तुकुसुमोपेते वने द्विजवरैर्युते।
गृहे रम्ये विविक्ते वा पुष्यस्नानं समाचरेत्॥
इति कस्य वाक्यम्?
(अ) वसिष्ठस्य (स) वृद्धगर्गस्य
(ब) गर्गस्य (द) शौनकस्य
२६३. पुष्यस्नानविधौ पुरोहितः किं कुर्यात् ?
(अ) दध्यक्षतबलिं चरेत् (स) पुण्यक्षेत्रे पुष्पबलिं चरेत्
(ब) पायसबलिं दद्यात् (द) पायसदधिपुष्पयुतं बलिं दद्यात्
२६४. कस्यां दिशि बलिं चरेत् ?
(अ) पूर्वस्यां दिशि (स) वायव्यकोणे
(ब) उत्तरस्यां दिशि (द) ऐशान्यां दिशि
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६७१
२६५. बलिप्रदानान्तरं पुरोधा किं कुर्यात् ?
(अ) आवाहनं कुर्यात् (स) प्रार्थनां कुर्यात्
(ब) मन्त्रान् पठेत् (द) आवाहनसामग्रीं निरीक्षेत्
२६६. आगच्छन्तु सुराः सर्वे येऽत्र पूजाऽभिलाषिणः ।
दिशो नागा द्विजाश्चैव ये चाऽप्यन्येऽंशभागिनः ॥
अनेन मन्त्रेण किं कुर्यात् ?
(अ) आवाहनम् (स) वन्दनम्
(ब) पूजनम् (द) विसर्जनम्
२६७. 'पूजां प्राप्य प्रयास्यन्ति दत्वा शान्तिं महीपतेः' इदं वाक्य कः कथयति?
(अ) पुरोहितः (स) आचार्यः
(ब) सचिवः (द) अङ्गरक्षकः
२६८. आवाहनानन्तरं तदानीं पुरोहितादयः किं कुर्युः?
(अ) तां रात्रिं तत्रैव व्यतीयुः।
(ब) गच्छन्तु।
(स) केवलं पुरोहितः तां रात्रीं तत्रैव तिष्ठेत्।
(द) सर्वे तत्रैव निवसन्तु।
२६९. द्वितीयेऽह्नि कस्य वचनं पठितव्यम् ?
(अ) वसिष्ठस्य (स) शौनकस्य
(ब) पराशरस्य (द) वृद्धगर्गस्य
२७०. यात्राप्रस्थानकाले कस्य ग्रन्थानुसारं पूजा विधातव्या?
(अ) यात्रानां पुस्तकानुसारम् (स) कर्मकाण्डप्रदीपानुसारम्
(ब) ग्रहशान्त्यानुसारम् (द) पूजापारिजातानुसारम्
२७१. नमः शम्भो त्रिनेत्राय रुद्राय वरदाय च ।
वामनाय विरूपाय स्वप्नाधिपतये नमः ॥
अयं मन्त्रः कदा पठितव्यः?
(अ) यात्रायाः पूर्वसन्ध्यायां (स) उत्थाय
(ब) यात्राकाले (द) यात्रातः पूर्वम्
२७२. ग्रहयज्ञे मण्डलं विधाय कस्य पूजा विधातव्या?
(अ) देवतानाम् (स) मातृकानाम्
(ब) पितॄणाम् (द) लोकपालानाम्
२७३. यात्राकालिके ग्रहयज्ञे कतिसङ्ख्याकाः कलशाः भवन्ति?
(अ) चत्वारः कलशाः (स) सप्त कलशाः
(ब) पञ्च कलशाः (द) अष्टौ कलशाः
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmmu. Digitized by S3 Foundation USA