बृहत्संहिता: प्रथम भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

६५८ बृहत्संहिता
१५१. अनावृष्टिः कदा भवति?
(अ) यदा वनात्प्रत्यावर्तनकाले रक्तवर्णः पशुरग्रे भवेत्।
(ब) यदा वनात्प्रत्यावर्तनकाले कर्बूरवर्णः वृषभोऽग्रे भवेत्।
(स) यदा वनात्प्रत्यावर्तनकाले ईषत् श्वेतः पशुरग्रे भवेत्।
(द) पशूनां वनाद्गोष्ठं प्रति प्रत्यावर्तनकाले यदि सर्वश्वेतः पशुरग्रे स्यात्।
१५२. कदा तुलया धान्यपरीक्षणम् ?
(अ) श्रावणपौर्णमास्याम् (स) भाद्रपौर्णमास्याम्
(ब) आषाढी पौर्णमास्याम् (द) ज्येष्ठपौर्णमास्याम्
१५३. तुलितानां धान्यानां किङ्कर्त्तव्यम् ?
(अ) अन्येद्युः तोलनम् (स) पुनस्तोलनम्
(ब) परेद्युः तोलनम् (द) द्वितीयदिने तोलनम्
१५४. तुलदण्डः प्रधाना कीदृशी?
(अ) हैमी (स) लौही
(ब) रजतनिर्मिता (द) खदिरनिर्मिता
१५५. उत्तमं धान्यं कदा जायते?
(अ) आषाढी पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले यदा ऐशानोऽनिलः स्यात्?
(ब) आषाढी पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले यदा उत्तरस्यानिलः स्यात्।
(स) आषाढी पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले यदा पश्चिमायाः अनिलः स्यात्।
(द) आषाढी पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले यदा पूर्वस्याः समीरः स्यात्।
१५६. पृथिवी कदा सुशोभिता भवति?
(अ) आषाढी पौर्णमास्यां यदा पूर्वीयसमुद्राद्वायुः प्रचलेत्।
(ब) आषाढी पौर्णमास्यां यदा दक्षिणसमुद्राद्वायुः प्रचलेत्।
(स) आषाढी पौर्णमास्यां यदा समुद्रस्य दक्षिणभागाद्वायुः प्रचलेत्।
(द) आषाढी पौर्णमास्यां यदा समुद्रस्योत्तरभागाद्वायुः प्रचलेत्।
१५७. पृथिवी कदा रक्तरञ्जिता जायते?
(अ) आषाढ्यां पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले यदा चक्रवातः प्रचलेत्।
(ब) आषाढ्यां पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले भयङ्करो वायुर्वातिश्वेत्।
(स) आषाढ्यां पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले वर्षा भवति चेत्।
(द) आषाढ्यां पौर्णमास्यां सूर्यास्तकाले विद्युत् विद्योतते चेत्।
१५८. कदा वर्षा भविता?
(अ) प्रश्नकाले यदा चन्द्रमा लग्ने जलचरराशौ भवेत्।
(ब) प्रश्नकाले यदा चन्द्रमा लग्ने स्थिरराशौ स्यात्।
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA