हितोपदेशः (हिन्दी अनुवाद सहित)
Hitopadesha (with Hindi Translation)
नारायण पण्डित द्वारा
स्रोत: हितोपदेशः (हिन्दी अनुवाद सहित) · चौखम्बा विद्याभवन · 2017 (उद्गम)
श्लोकसूची ९
श्लोकसूची ९
पृ० श्लो० । पृ० श्लो०
प्रकृतिः स्वामिनं त्यक्त्वा २११ १४४ । बलेषु प्रमुखो हस्ती १८८ ८३
प्रजां संरक्षति नृपः १५६ ३ । बहुशत्रुस्तु संत्रस्तः २३३ ४५
प्रणमत्युन्नतिहेतोः ९२ २७ । बालस्याल्पप्रभावत्वाच्च २३२ १४
प्रणयादुपकाराद्वा २२१ ९ । बालादपि ग्रहीतव्यं १०८ ७९
प्रतिक्षणमयं कायः २४३ ६५ । बालोऽपि नावमन्तव्यो ११० ८३
प्रतिवाचमदत्त केशदः ११४ ८७ । बालो वा यदि वा वृद्धो ४८ १०७
प्रत्यक्षेऽपि कृते दोषे १६९ २४ । बालो वृद्धो दीर्घरोगी २३१ २९
प्रत्याख्याने च दाने च १७ १३ । बुद्धिमाननुरक्तोऽयं १०७ ७४
प्रत्यूहः सर्वसिद्धीनां १७६ ४५ । बुद्धिर्यस्य बलं तस्य १३१ १२२
प्रथमं युद्धकारित्वं १८९ ८६ । ब्रह्महापि नरः पूज्यो ८५ ३
प्रमत्तं भोजनव्यग्रं २०० १०९ । ब्राह्मणः क्षत्रियो बन्धुः ११९ ९६
प्रसादं कुरुते पत्युः १६६ २० । भ.
प्रस्तावसदृशं वाक्यं १०१ ५१ । भक्षयित्वा बहून्मत्स्यान् २२३ १३
प्राक् पादयोः पतति ४० ८१ । भक्षितेनापि भवता ४२ ८४
प्राणा यथात्मनोऽभीष्टा १६ १२ । भक्ष्यभक्षकयोः प्रीतिः ३० ५५
प्राप्तार्थग्रहणं द्रव्य १२० १०३ । भक्तो गुणी शुचिः १६६ १९
प्रालेयाद्रेः सुतायाः २६२ १३२ । भर्ता हि परमं १७० २७
प्रियं ब्रूयादकृपणः १९७ १०२ । भवेत् स्वपरराष्ट्राणां १७३ ३४
भवेऽस्मिन् पवनोद्भ्रान्त २११ १४२
ब. । भीरुर्युद्धपरित्यागात् २३२ ३७
बन्धुः को नाम १५० १७४ । भुवां सारवतीनां तु २५९ १२२
बन्धुस्त्रीभृत्यवर्गस्य १०९ ८० । भूमिर्मित्रं हिरण्यं च १८४ ६६
बलमश्वश्च सैन्यानां १८८ ८४ । भूम्येकदेशस्य १५२ १७७
बलवानपि निस्तेजाः १५० १७२ । भोगस्य भाजनं राजा १३४ १२५
बलाध्यक्षः पुरो १८६ ७० । म.
बलिना सह योद्धव्यं १७७ ४६ । मज्जन्नपि पयोराशौ १४४ १५४
बलिना सह योद्धव्यं २३० २६ । मणिर्लुठति पादेषु १०६ ६८
बलीयसाभियुक्तस्तु २५६ १०५ । मतिरेव बलाद्गरीयसी ११३ ८६
- हि० १८
१० $\qquad\qquad\qquad\qquad$ हितोपदेशकी
$\qquad\qquad\qquad\qquad\quad$ पृ० $\quad$ श्लो० $\quad\vert\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad$ पृ० $\quad$ श्लो०
मतिर्दोलायते सत्यं $\qquad$ २३७ $\quad$ ५३ $\quad\vert$ मित्रं प्राप्नुत सज्जना $\qquad$ ८३ $;;$ २१६
मत्तः प्रमत्तश्चोन्मत्तः $\qquad$ २३९ $\quad$ ५५ $\quad\vert$ मित्रं प्रीतिरसायनं $\qquad$ ८१ $;;$ २१४
मदोद्धतस्य नृपतेः $\qquad$ २२७ $\quad$ १६ $\quad\vert$ मित्रलाभः सुहृद्भेदो $\qquad$ २ $\qquad$ ९
मनस्यन्यद्वचस्यन्यद् $\quad;;;$ ४५ $;;$ १०१ $\quad\vert$ मित्रामात्यसुहृद्दुर्गा $\quad;;;$ १८५ $\quad$ ६५
मनस्वी म्रियते कामं $\quad;;;$ ५६ $;;$ १३३ $\quad\vert$ मुकुटे रोपितः $\qquad\quad$ १०७ $\quad$ ७३
मनुष्यजातौ तुल्यायां $\quad;;;$ ९७ $\quad$ ३९ $\quad\vert$ मुदं विषादः शरदं $\qquad$ २०२ $;;$ ११८
मन्त्रबीजमिदं गुप्तं $\qquad$ २४० $;;$ १४५ $\quad\vert$ मुहुर्नियोगिनो बाध्या $\quad$ १२० $;;$ १०६
मन्त्रभेदेऽपि ये दोषाः $\quad$ १७४ $\quad$ ३७ $\quad\vert$ मूर्खः स्वल्पव्ययत्रासात् $;$ २०५ $;;$ १२५
मन्त्रिणां भिन्नसंधाने $\quad;;$ १०४ $;;$ १२१ $\quad\vert$ मूर्खोऽपि शोभते तावत् $\quad;;;$ ९ $\quad$ ४०
मन्त्रिणा पृथिवीपाल $\quad;;$ १४९ $;;$ १६७ $\quad\vert$ मूलं भुजङ्गैः कुसुमानि $;$ १४७ $;;$ १६३
मन्त्रो योध इवाधीरः $\quad;;$ १४० $;;$ १४७ $\quad\vert$ मूलभृत्यान् परित्यज्य $\quad$ १३७ $;;$ १३६
मयास्योपकृतं पूर्वं $\qquad$ २५८ $;;$ ११४ $\quad\vert$ मृगतृष्णासमं $\qquad\quad$ २६० $;;$ १०९
मरुस्थल्यां यथा वृष्टिः $\quad;;;$ १६ $\quad$ ११ $\quad\vert$ मृतः प्राप्नोति वा स्वर्गं $;$ १४९ $;;$ १६९
मर्तव्यमिति यद्दुःखं $\quad;;;$ ३५ $\quad$ ६७ $\quad\vert$ मृद्घटवत्सुखभेद्यो $\qquad$ ४३ $\quad$ ९२
महताप्यर्थसारेण $\qquad;;;$ ४३ $\quad$ ९१ $\quad\vert$ मौनान्मूर्खः प्रवचनपटुः $\quad$ ९१ $\quad$ २६
महतो दूरभीरुत्वं $\qquad$ १७६ $\quad$ ४४ $\quad\vert\qquad\qquad\qquad$ य.
महत्यल्पेऽप्युपायज्ञः $\quad;;$ १७७ $\quad$ ४९ $\quad\vert$ यः काकिनीमप्यपथ-
महानप्यल्पतां याति $\quad;;$ १६१ $\quad$ १२ $\quad\vert$ $\quad$ प्रपन्नां $\qquad\qquad\quad$ २०५ $;;$ १२३
महीभुजो मदान्धस्य $\quad;;$ २०७ $;;$ १३४ $\quad\vert$ यः कुर्यात्सचिवायत्तां $\quad$ १३६ $;;$ १३०
माता मित्रं पिता चेति $\quad;;;$ २४ $\quad$ ३८ $\quad\vert$ यः कुलाभिजनाचारैः $\quad;;;$ ७६ $;;$ २०३
माता शत्रुः पिता वैरी $\qquad$ ˮ $\quad$ ३८ $\quad\vert$ यः स्वभावो हि $\qquad\quad$ १८१ $\quad$ ५८
मातृपितृकृताभ्यासो $\qquad$ ८ $\quad$ ३७ $\quad\vert$ यज्जीव्यते क्षणमपि प्रथितं
मातृवत् परदारेषु $\qquad;;;$ १७ $\quad$ १४ $\quad\vert$ $\quad$ मनुष्यैः $\qquad\qquad\quad$ ९८ $\quad$ ४३
मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा $\quad$ ५२ $;;$ ११६ $\quad\vert$ यत्र तत्र हतः शूरः $\qquad$ २१३ $;;$ १४८
मार्जारो महिषो मेषः $\quad;;;$ ४२ $\quad$ ८७ $\quad\vert$ यत्र भूम्येकदेशेन $\qquad$ २५९ $;;$ ११९
मांसमूत्रपुरीषास्थि $\quad;;;$ २७ $\quad$ ४७ $\quad\vert$ यत्र राजा तत्र कोशो $\quad;;$ १८७ $\quad$ ७७
मासमेकं नरो याति $\quad;;;$ ६४ $;;$ १३७ $\quad\vert$ यत्र विद्वज्जनो नास्ति $\quad;;;$ ३६ $\quad$ ६९
$\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\qquad\vert$ यत्रायुद्धे ध्रुवं मृत्युः $\quad;;$ १४९ $;;$ १७०