जैमिनीय ब्राह्मण (सामवेद का प्राचीनतम गूढ़ ब्राह्मण ग्रन्थ - सरस्वती विहार संस्करण)

Here is the complete, line-by-line transcription of the page in Devanagari Markdown, following the exact layout of the printed page:

१.२९२ ] जैमिनीयाब्राह्मणम् [ ७७
अवहत् । तत् समस्थापयत् । तस्माद् गायत्रं प्रातस्सवनम् इत्य् त्रैष्टुभं माध्यंदिनं सवनम् इत्य् आख्यायते ॥
आख्यायते ॥ सैतत् तृतीयसवनम् उपायुङ्क्त । तस्यै तृचेन कृतम् आसीत् ।
सैतं माध्यंदिनं सवनम् उपायुङ्क्त । तस्यै तृचेन कृतम् आसीत् । अथ जगती हीयमानामन्वत । साब्रवीद् अप्य् अहम् ऐमीति ।
अथ त्रिष्टुब् धीयमानामन्वत । साब्रवीद् अप्य् अहम् ऐमीति । अपीहीत्य् अब्रवीत् । अहं ते वक्ष्यामि त्वं तु ब्रुवाणेति । ताम्
अपीहीत्य् अब्रवीत् । अहं ते वक्ष्यामि त्वं तु ब्रुवाणेति । तां एकनाक्षरेणोपपरैत् । सैतज् जगती द्वादशाक्षरा भूत्वा तृतीयसव-
त्रिभिर् अक्षरैर् उपपर

[७८ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ १.२९६ ]

बृहद्रथन्तरे पक्षौ वामदेव्यम् आत्मा यज्ञायज्ञीयं पुच्छम्। स
यावद् अर्क्यवता महाव्रतवताव्रन्द्धे तावद् अवरुन्द्धे य एवं वेद ॥
अथो हैषाधुर्व्यैव कॢप्तिः । आयुर् वै गायत्रं विश्वायु रथन्तरं
समायुर् वामदेव्यं सर्वायुर बृहद् अल्पायुर यज्ञायज्ञीयम् ।
आयुष्मन्तो ह भवन्त्य् एनया तुष्टुवानाः ॥
अथो हास्यैतान्य् एव पञ्च ज्योतींषीद्धान्य् एषु लोकेषु दीप्यन्ते
ऽग्निः पृथिव्यां वायुर् अन्तरिक्ष आदित्यो दिवि चन्द्रमा नक्षत्रेषु
विद्युद् अप्सु । अग्निर् एव रथन्तरस्य वायुर् वामदेव्यस्यादित्यो
बृहतश् चन्द्रमा गायत्रस्य विद्युद् यज्ञायज्ञीयस्य । आपो हि
यज्ञायज्ञीयम् । एताम्य् अस्य पञ्च ज्योतींषीद्धान्य् एषु लोकेषु
दीप्यन्ते य एवं वेद ॥ २९२ ॥२
[L12

१.२९८ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ ७९
बृहद्रथन्तरे वा असृज्येताम् । तद् अनु पशवो ऽसृज्यन्त ।
ये राथन्तरा आसन् रथन्तरं ते ऽन्वसृज्यन्त ये$^१$ बार्हता बृहत्
ते । ते ये राथन्तराः पशवस् त आद्या अथ ये बार्हतास् त
ऽत्तारः । तद् यद् रथन्तरस्यर्चैवापरिष्टाद्भूय प्रस्तौति तस्माद्
राथन्तराः पशवो ऽस्थिप्रतिष्ठाना आद्याः । अथ यस्माद् बृहतस्
स्तोभेन परिष्टाद्भूय प्रस्तौति तस्माद् बार्हताः पशवो मांसप्रति-
ष्ठाना अत्तारः । अत्तुर हास्य सतो बह्व् आद्यं भवत्य् आस्माद्
अत्ता वीरो जायते य एवं वेद ॥
बृहद्रथन्तरे वै मध्यतः प्रजासु गर्भान् धत्तः । तस्माद् यज्ञायज्ञी-
येनैवान्तस्ते$^२$ प्रजनयतः । तद् यद् अष्टाक्षरेण प्रथमस्या ऋचः
प्रस्तौत्य् अष्टाशफांस् ते पशून् गर्भान् धत्तः । यद् द्व्यक्षरेणो-
त्तरयोर् द्विपदस तेन । तद् यद् एवंविदो यज्ञायज्ञीयम् अन्ततः
क्रियते जन्मैव तत् । प्रैव तेन जनयति । तस्माद् यज्ञायज्ञीयस्य
स्तोत्रे वरं दद्यात् । यथा पुत्रे जाते वरं ददाति तथा । तद्धै धि
यजमानस्य जन्म । अथ या एता अपः पत्न्य् उपप्रवर्तयति या
एव तन्न वस्तेर् भिद्यमानस्यापो यन्ति ता एव ताः । अथो अन्नं वा
आपः । यद् एव जाताय्यो ऽन्नाद्यं प्रतिधीयते तद् एवैतत् ।
तद् उ वाङ्निधनं भवति । तस्माद् उ कुमारो जायमान एव
वाचम् अभिव्याहरति ॥ २९७ ॥$^५$
१ कोषेषु नास्ति ३ कोषेषु एवंविधि ५ र ॥ ५३ ॥
२ य ˚वान्तरतः इ ल व श ˚वान्तरः ४ कोषेषु यद्
बृहद्रथन्तरे वा असृज्येताम् । ते समाननिधने असृज्येताम्
अन्तर्निधने वा बहिर्निधने वा । ते अब्रूताम् आजिम् अनयोर्
निधनयोर् अयावेति । तथेति । ते आजिम् ऐताम् । तद् बृहद् उद्-
जयत् । तद् रथन्तरं हीयमानम् अमन्यत । तद् अब्रवीन् मिथुने
ऽन्ते सानुपूर्वं मे योगं प्रयच्छेति । तथेति । तद् अस्य मिथुनम्
अभवत् । तस्मा एतं पूर्वं योगं प्रायच्छद् एतं पूर्वाङ्गम् । पूर्वाङ्गो
ह वै रथन्तरस्य योगो ऽपराङ्गो बृहतो असे इति है रथन्तरस्य
हस् इति बृहतः । न हैते अहर्निधने सत्यनिधने । सत्यं ह वा
एतयोर् निधनम् । तस्माद् उभयसाम्ना यजमान आ सायम् एव
यजेत । उभयम् एव बृहद्रथन्तरे आप्ते । स तमिति । उभे
हैवास्य बृहद्रथन्तरे आप्ते भवतः ॥
तद् आहुर् अन्तर्निधने३ बृहद्रथन्तरे बहिर्निधने३ इति । उभयम्
इति ब्रूयाद् अन्तर्निधने च बहिर्निधने चेति । इदं वै
रथन्तरम् अदो बृहत् । तयोर् इदम् एवान्तरिक्षं निधनम् । तेना-
न्तर्निधने । अथ यत् परेण दिवम् अन्तरिक्षं मन्यन्त एवं परेण
पृथिवीम् आपस् तेनो बहिर्निधने इति ॥
तद् आहुर् बृहद्रथन्तरयोर् अन्तर् वामदेव्यं३ वामदेव्ये ऽन्तर्
बृहद्रथन्तरे३ इति । उभयम् इति ब्रूयाद् बृहद्रथन्तरयोर् अन्तर्
वामदेव्यं वामदेव्ये ऽन्तर् बृहद्रथन्तरे इति । इदं वै रथन्तरम्
अदो बृहत् । इदम् एवान्तरिक्षं वामदेव्यम् । तेन बृहद्रथन्तरयोर्
वामदेव्यम् । अथ यत् परेण दिवम् अन्तरिक्षं मन्यन्त एवं परेण
पृथिवीम् आपस् तेनो वामदेव्यं तेन बृहद्रथन्तरे इति ॥ २९८ ॥$^४$
१ य र व समासम्ना समान लक्ष समासमान- तथा च ताण्ड्यमहाब्राह्मणे १२.३.२१ अस् इति वै राथन्तरं रूपं हस् इति बार्हतम् ॥ ३ य लक्ष नास्ति
२ ? य नास्ति । र व स्ख् ल श रस्त्वां । ४ य ॥ खण्डम् ॥ र ॥ ५४ ॥

[ ८० ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ १.३०२ ]
'प्रजापतिर् यस्माद् योनेः प्रजा असृजत सो ऽल्वेलायद्
एव । स दीप्यमानो भ्राजमानो ऽतिष्ठत् । सो ऽवेद् अस्ति न्वा
अन्तर् इति¹ । स देवान् अब्रवीद् अस्ति वा इदम् ²अन्तर् इतस्³
सृजध्वम् इति । सो ऽग्निर् गायत्र्या स्वारण्य् असृजतेन्द्रस्
त्रिष्टुभा निधनवन्ति विश्वे देवा जगत्यैळानि प्रजापतिर् अनुष्टुभ-
र्क्समानि । तद् यद् गायत्रं स्वारम् आग्नेयं तद् देवतया यत्
त्रैष्टुभं निधनवद् ऐन्द्रं तद् देवतया यज् जागतम् ऐळं वैश्वदेवं
तद् देवतया यद् आनुष्टुभम् ऋक्समं प्राजापत्यं तद् देवतया ॥
तद् उ ह स्माहेयपिस् सौमापो न बृहद्रथन्तरे यज्ञं कल्पयतः ।
उभे वै ते अन्तर्निधने वा बहिर्निधने वा । स्वार

१.३०६ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ ८१
अथैतेभ्यस् त्रिभ्यो रूपेभ्यो मध्यंदिनान् नेयाद् अन्धस्वतो
मरुत्वतः प्रत्नवतः । अन्नं वा अन्धो वीर्यं मरुत्सत् स्वर्गो लोकः
प्रत्नः । यद् अन्धस्वत इयाद् अन्नाद्यात् तद् ईयात् । यन्
मरुत्वत इयाद् वीर्यात् तद् ईयात् । यत् प्रत्नवत इयात् स्वर्गात्
तल् लोकाद् ईयात् । स यण् एतेषां सर्वेषाम् अवकाशं न विन्देन्
मरुत्वत एव नेयात् । वीर्यं वै मरुत्वतः । वीर्येण वै कर्म क्रियते
वीर्येण सर्वम् अभ्यश्नुते । तस्मान् मरुत्वत एव नेयाद् इति ॥
अथैतां स्वरेण गायत्रीम् अभ्यारोहति । प्राणस् स्वरः । प्राणेनैवैतत्
प्राणम् अभ्यारोहति । न वै प्राणः प्राणं हिनस्ति । स यत् स्वरेण
गायत्रीम् अभ्यारोहति प्राणम् एव तत् प्रथमो यज्ञस्य दधाति ।
तस्माद् अयं प्राणः प्रथमो हितः ॥
अथो आग्नेयम् एतद् देवतया यत् स्वारम् । आग्नेयम् एतत्
छन्दो यद् गायत्री । अग्निनेव तद् अग्निम् अभ्यारोहति । अग्निर्
वै पथिकृद् देवतानाम् । येन वै केन चाग्निर् एति पन्थानम् एव
कुर्वन्न् एति । स यत् स्वरेण गायत्रीम् अभ्यारोहत्य् अग्निम् एव
तत् पथिकृतं प्रथमो यज्ञस्य युनक्ति । सो ऽग्निनेव कृतं पन्थानम्
अन्वेति । स ³यथा पथा³ यन्न् एवम् एव स्वस्त्य् अरिष्ट उदचं
समश्नुते य एवं विद्वान् स्वरेण गायत्रीम् अभ्यारोहति ॥ ३०३ ॥⁴
१ ? कोशेषु मरुवतस् २ कोशेषु ईं ३-३ व यथापथा
४ र ॥ ५ ॥
निधनेन द्वितीयेनाभ्यारोहति । इन्द्रो¹ वै निधनम् । इन्द्रो
वै श्रेष्ठी² देवतानाम् । यन्न वै श्रेष्ठी³ ग्रामाग्रं प्रतिपद्यते न वै तत्र
रिष्टिर अस्ति । सो ऽरिष्टस् स्वस्त्य् उदचं समश्नुते य एवं
विद्वान् निधनेन द्वितीयेनाभ्यारोहति ॥
अथो एतौ ह वा आशिषौ देवतानां यद् इन्द्राग्नी । स यथाशिषौ
वहिष्ठौ धूर्वोपयुञ्जीत तादृक् तत् ॥
अथैताम् इळायां बृहतीम् अभ्यारोहति । पशव इळा पशवो
बृहती । पशुभिस् तत् पशून् समाकरोति । भूयो वै पशवः
पशुभिस् समाकृताश् शोभन्त इति ॥
स यन् निधनेनाभ्यारोहेद्—वज्रो वै निधनम्—वज्रं पशुषु विवर्ते-
येत् । स यद् इळाया अवकाशान् न विन्देत् स्वरेणाभ्यारोहेत् ।
प्राणस् स्वरः पशवो बृहती । प्राणम् एव तत् पशुषु दधाति ॥
अथैनत् त्रिणिधनं द्वितीयं भवति । त्रयो वा इमे लोका वज्रा
एते । यन् निधनान्य् एभ्यो लोकेभ्य एतैर् वज्रैस् सर्वं पाप्मानम्
अपहते । अथो हास्यैत एव वज्रा एषु लोकेषु सर्वं पाप्मानम्
अपसेधन्तस् तिष्ठन्ति । अथो त्रीणि यज्ञस्य छिद्राणि । ⁵तद् द्वे
अपि यत् तस्य आयतन एकं भवति⁵ ॥ ३०४ ॥⁶
१ कोशेषु इन्द्रोनिधनं ३ रव यदि ५ र ॥ ६ ॥
२ एवं कोशेषु ४-४ ? एवं कोशेषु
अथैतां स्वरेण त्रिष्टुभम् अभ्यारोहति । प्राणस् स्वरः ।
पुरुषसंमित एष यत् पवमानः । स्वारं पुरस्ताद् भवति स्वारम्
उपरिष्टात् । ताव् इमौ पुरुषस्य प्राणापानौ विपर्यूढौ । ताभ्यां
विष्वग्वि स्वरति¹ ॥
अथ रथन्तरम् । रेतस्सित्किर् एव सा ॥
अथ वामदेव्यं स्वारम् । प्राणो वै स्वरः । अस्मिन्न् एवैतद् रेतसि
सिक्ते प्राणं प्रतिष्ठापयति ॥
अथ नौधसं निधनम् । जन्मैव तत् । प्रैव तेन जनयति ॥
अथ कालेयम् ऐळम् । पशवो वा इळान्नं पशवः । यद् एव
जाताभ्यो ऽन्नाद्यं प्रतिधीयते तद् एवैतत् ॥
अथाथैतस्य पवमानस्य गायत्र्य् उक्तब्राह्मणा ॥
अथैतां स्वरेण ककुभम् अभ्यारोहति । प्राणस् स्वरो विवृहः
ककुप् । विवृह एव तत् प्राणं दधाति । स यन् निधनेनाभ्या-
रोहेद्—वज्रो वै निधनम्—यथोपतापिनं² दण्डेन हन्यात् तादृक्
तत् । अथ यत् स्वरेणाभ्यारोहति प्राणम् एवास्याम् एतद्
दधाति । भिषज्यत्य् एवैनाम् एतेन ॥
अथैतां निधनेनोष्णिहम् अभ्यारोहति । वज्रो वै निधने पशव
उष्णीक् । जीर्णा इवैतर्हि तृतीयसवने पशवो भवन्ति । तस्माज्
जीर्णं पशुम् आहुर् अर्थम् एनेन क्रमितति³ । अथो वज्रेणाभिषज्य
शासने⁴ विकारं⁵ सृजसे⁶ ॥
अथ यन् निधनेन बृहतीं परिचक्षते युवान इवैतर्हि पशवो
भवन्त्य् अजीर्णा इव । तस्माद् युवानं पशुम् आहुर् जीववरणी⁷
र्न इति ॥ ३०५ ॥९
१ ? कोशेषु रस्वरति ४ ? व शासेन ७ ? यव ॰चरणी
२ कोशेषु यथा पितादिनं ५ ? यलश विद्धारं र विकारा ८ ? एवं कोशेषु
३ ? यव कुर्वीतति र क्रमीनति ६ ? व मुंञ्जते ९ र ॥ ७ ॥
अथ तां स्वरेणानुष्टुभम् अभ्यारोहति । प्राणस् स्वरो वाग्
अनुष्टुप् । तद् वै दैव्यं मिथुनं यद् वाक् च प्राणश् च । दैव्यम्
एव तन् मिथुनं दधाति । स यन् निधनेनाभ्यारोहेद्—वज्रो
वै निधनम्—वज्रेण दैव्यं मिथुनं वीयात् । स यदि स्वरस्याव-
काशं न .विन्देद् वाङ् निधनेनाभ्यारोहेत् । वाग् अनुष्टुब् वाङ्
निधनम् । न वै वाग् वाचं हिनस्ति ॥
अथैनन् मध्येनिधनं द्वितीयं भवति । वाग् वा अनुष्टुप् । तद्
वाचो ऽनुष्टुभो मध्येनिधनं भवति । रेतस्सित्किर् एव सा ।
तत् सहिङ्कारं भवति । नाभिर वै हिंकारः । नाभ्यो ह वै धृता
गर्भा अवाचीनबिलेभ्यो नावपद्यन्ते । नाभिधृता¹ ह वै गर्भाः ॥
तस्यैतद् दशाक्षरं मध्येनिधनं भवति । दशाक्षरा विराड् अन्नं
विराट् । एतद् ध वै तद् गर्भा अन्नम् अनश्नन्त उपजीवन्ति ॥
अथैतां स्वरेण जगतीम् अभ्यारोहति । प्राणस् स्वरः । पुरुषसंमित
एष यत् पवमानः । स्वारं पुरस्ताद् भवति स्वारम् उपरिष्टात् ।

[ ८२ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ १.३१०
ताव् इमौ पुरुषस्य प्राणापानौ विपर्यूढौ। ताभ्यां विश्वाङ्गी¹ स्वरति ॥
अथ यज्ञाज्ञीयम्। रेतसिक्तिर् एव सा ॥
अथ साक्रमश्वं स्वारम्। प्राणो वै स्वरः। अस्मिन्न् एवैतद् रेतसि
सिक्ते प्राणं प्रतिदधाति ॥
अथ सौभरं निधनम्। जन्मैव तत्। प्रैव तेन जनयति ॥
अथ नार्मेधम् ऐळम्। पशवो वा इळाचं पशवः। यद् एव जाता-
भ्यो ऽन्नाद्यं प्रतिधीयते तद् एवैतत् ॥
एवं प्रथमः पर्याय एवं द्वितीय एवं तृतीयः ॥ ३०६ ॥³
१ यलवश °मृता २ °नुता २ य रव विववि लश विश्वसि ३ र ॥ ८ ॥
त्रीणि ह वै निधनानीळा स्वरो निधनम् एव निधनम्।
अथ यद् ऋक्समं स्वारं वाव तन् मन्यन्ते। समाना ह्य् ऋक्स-
मस्य च [स्वारस्य च] जाम्यजामिता। अयं वै लोक इळा

१.३१४ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ ८३

त्रीणि ह वै यज्ञस्योदराणि गायत्री बृहत्त्य् अनुष्टुप् । अत्र
ह्यू एवोवपन्त्य् अत उद्धरन्ति । तद् उ यथायं मध्येन पुरुषस्
सुहितो वा स्याद् अशनायेद् वा तथा तत् । अथ यथेतराण्य्
अङ्गानि स्थितान्य् एवम् अन्यानि स्तोत्राणि स्थितान्य् एव ॥
चत्वार्यु उ ह वै सामान्यू एकर्चेभ्यो¹ तस्थामानि² बृहद्रथन्तरे
वामदेव्यं यज्ञायज्ञीयम् इति । तानि यत्र क चानुपरीष्ठवेरंस् तानि
तृचेष्व् एव कल्पयेन् नैकर्चेषु । अथ ह वै नैकर्चकल्पी स्यात् ।
अवीर्य इव वा एष यद् एकर्चः । अयं वै लोक एकर्चः ।
अवच्छिन्न इव वा अयम् आभ्यां लोकाभ्याम् ॥
वीर्यंसंतततर इव तृचः । त्रयो वा इमे लोकाः । इमे हि लोकास्
तृचः । अथो वा एकस्माद् वीर्यंवत्तराः ।

भूत्वा मृत्युर अभवत् । संवत्सरो भूत्वा नादस्वत् । न ह दस्यति ता अश्येमाः प्रजास् सृष्ट्वा न समजानत । ता नाम भूत्वात्वनुप्रावि-
य एवं वेद । चन्द्रमा भूत्वार्धमासान् पर्यगृह्णात् । पर्जन्यो भूत्वा शत् । ता एता नाम्ना संजानते ऽसौ वा अयम् अमुष्य पुत्र इति ॥
प्रजानां जनित्रम् अभवत् । यज्ञो भूत्वा देवान् बिभर्ति ॥ स एष वाग्भिद्रोमो य एष तपत्य् एष इन्द्र एष प्रजापतिर् एष
एवंवेदं सर्वम् इत्य् उपासितव्यम् ॥ ३१४ ॥१
१ २ ॥ १६ ॥
१रेतस्यां गायति । रेतो वै रेतस्या । रेतसस् संतत्या अव्य- तद् धैक आहुः कामम् एवाप्य् अन्वहं संवत्सरं रेतस्याम्
वच्छेदाय । अहिंकृतां गायति । वज्रो वै हिंकारः । यद् धिकुर्याद् अहिंकृतां गायेत् । संवत्सरं वै सिक्तम् अभिक्रियते । रेतस
वज्रेण हिंकारेण रेतो विच्छिन्दद्यात् ॥ एवाभिकृत

आभ्रेयम् एवाज्यम् अपिवहेच् छून्ये अमू सवने यात-
याम्नी स्याताम् । यद्य् उ वै समाने यस् समाने यज्ञक्रतौ द्वेधा
जिगांसति विविक्ता इमे रसा यातयामानो भवन्ति । तद् उ तद्
विकृष्टम् उ एव साध्व् एतस्यै नोपपादो⁴ ऽस्ति । तस्मात् ओवा
ओवा इत्य् एव गायेत् ॥
अथो द्वे एव धुरौ मनश् चैव वाक् च । मनसो हि वाक् प्रजा-
यते । सा मनोनेत्रा⁵ वाग् भवति । तन् मनो वाचम् अभिप्राव-
हति । वाग् उ पुनर् मन एवाभिप्रावहति । स यो मनसश् च
वाचश् च स्वरो जायते—॥ ३२० ॥६

Footnotes under Section 320:
१ ? एवं कोशेषु
२ एवं य र व । अन्यत्र °वादो
३ र ॥ २२ ॥
Wait, look at the line:
१ ? एवं कोशेषु २ एवं य र व । अन्यत्र °वादो ३ र ॥ २२ ॥
Wait, where are the footnote marks in the text above?
In section 320:
Left col:
समाहादित्यस्² -> footnote 2: २ एवं य र व । अन्यत्र °वादो

निर्वीधापस्तम्भौ"? Look closely at the start of line 25:
"अथ निर्वीधापस्तम्भौ ।"
Wait, let's look at the letter: 'र्वी' or 'र्बा'? "निर्बाधापस्तम्भौ" or "निर्वीधापस्तम्भौ"?
It looks like "निर्बीधापस्तम्भौ" or "निर्वीधापस्तम्भौ". In line 26: "निर्बीधेत" or "निर्वीधेत"?
Ah: "द्विष्यात् तं मनसा निर्बाधेत" or "निर्बीधेत"? It has an ī-mātrā: "निर्बीधेत" (or निर्वीधेत).
In line 25: "निर्बीधापस्तम्भौ" or "निर्वीधापस्तम्भौ". The dot inside ब or व? In Devanagari here, व and ब are often identical or distinct: look at "पराभवति" (भ), "वाचा" (व), "ब्रह्मवर्चसं" (ब with slash).
Here: "निर्वीधापस्तम्भौ" or "निर्बीधापस्तम्भौ" - wait, there is no slash in the loop, but wait: "निर्बाधापस्तम्भौ"? No, it has an ī-mātrā: निर्बीधापस्तम्भौ / निर्वीधापस्तम्भौ. Actually, in Vedic: nirvīdhāpastambhau / nirb

१.३३२ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ ८७
रथन्तरेण स्तोष्यमाणः पृथिवीम् अभिमृशति नमो मात्रे
पृथिव्यै रथन्तर मा मा हिंसीः इति । अथ महिम्नस् संभरति यस्
ते अग्नो महिमा यस् ते अप्सु रथे यस् ते महिमा स्तनयित्नौ य उ ते
वाते यस् ते महिमा तेन संभव रथन्तर द्रविणस्वान् न एधि इति ।
अथ वामदेव्यं पुरस्ताच् छान्तिम् अभिव्याहरति प्रजापतिर् असि
वामदेव्यं ब्रह्मणश् शरणं तन् मा पाहि इति । अथैता अमृतंव्याहृ-
तीर् अभिव्याहरति भूर् भुवस् स्वः ॥ क इदम् उद्गास्यति स इदम्
उद्गास्यति इति । प्रजापतिर् वै कः । तम् एवादाव् आर्त्विज्याया
वृणीते । स य एवं तद् उद्गायति वाचैवास्य कृतं भवत्य् अनृण
आत्मना भवति । अथाम्यनिति । प्राणे वै शान्तिर् अग्निर् वै
बृहद्रथन्तरे । ते प्राणेन शमयति । अथ ये

देवान् सर्वान् लोकान् सर्वान् कामान् आप्नोति ॥
अग्निरू एष यद् रथन्तरम् । अग्निरू वै मृत्युः । स यो ऽन्यत्राक्षरे-
भ्यस् स्तोदिध स एवोद्गाता यजमानं मृत्योरू आस्ये ऽध्यस्यति ।
अथो यो ऽक्षरेषु स्तोद्धि—अन्नम् उ वै स्तोमः—स्तोमेनस्तोमे-
नैव मृत्योर आस्यम् अपिधायैतं मृत्युम् अतितरति । अथो
समुद्र एष यद् रथन्तरम् । अथ यो ऽन्यत्राक्षरेभ्यस् स्तोद्धि
स एवैतं समुद्रं प्रविशति । अथो यो ऽक्षरेषु स्तोद्धि यथा नावा
वा प्लवेन वा द्वीपाद् द्वीपं संक्रमिद् एवम् एवैतं समुद्रम्
अतितरति ॥
स्वर्दृशम् इति निराह । यदा वै स्वर् गच्छत्य् अथामृतो भवति ।
तं सर्वेभ्यो देवेभ्यस् सर्वेभ्यो भूतेभ्यः प्राह स्वर् अयं ब्राह्मणो
ऽगान्न् अमृतो ऽभूद् इति । सर्वे

१.३४१ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ ८९

स्तोमी बालाकिस् सायकं जानश्रुतेयम् अन्तेवासिनम् उद्वापयन्
स्वयशे ऽनुव्याजहार । तथा न्वा अयं जानश्रुतेयम् सामागासीद्
यथास्येदानीं रुधिरम् उत्पतिय्यतीति । अथ हाजिनवासिनो
युध्यमानास् सदः प्रपेदुः । तस्य ह दण्डः पतित्वा रुधिरम्
उत्पातयांचकार । स होवाचाथ कथं गायेद् इति । तस्मै हैतद्
उवाच असृक् इत्य् एव न निर्द्योतयेद् धो इत्य् एव गायेत् । नो
ह सर्वं तृतीयसवनं छन्नं गायेत् । यो हैनं छादयन्तं ब्रूयाद् अंध-
क्षन् वा अयम् उद्गातात्मानं च यजमानं चेति तथा हैव स्याद्
इंद्धाम् एव निर्द्योतयेद् ३इंदीमानीति वै पशव्य सन्ति३ ॥
अथैतत् छ्यावाश्वम् । ऐहो वा एहि या इत्य् एषैते४ गायन्ति ।
वाग् एषा वाग् अनुष्टुब् वाच्य् एतद् वाचा प्रतिष्ठितामेति ।
तद् ध तथा गायन्तं ब्रह्मदत्तं चैकितानेयं गळुना आक्षांकायणो
ऽनुव्याज

९० ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ १.३४५
यदि सोमौ संस्तुतौ स्यातां महारात्रे प्रातरनुवाकम्¹ उपा-
कुर्यात् । पूर्वी वाचं पूर्वी देवताः पूर्वेण छन्दांसि वृङ्क्ते । छन्दांसि
वै सर्वा देवताः । सर्वा एवैषां देवता वृञ्जते । पूर्वो वसतीवरीर्
जिग्राहयिषेत्² । एता वै सर्वा देवता यद् वसतीवर्यः । सर्वा
एवैषां देवता वृञ्जते ॥
सुषमिद्धे होतव्यम् । अग्निर वै सर्वा देवताः । सर्वा एव तद्
देवताः पश्यन्तो यजन्ते छन्दोभ्यो ऽभिभूत्यै ॥
आग्नीध्रे होतव्यम् । संवेशायोपवेशाय गायत्र्यै छन्दसे ऽभिभूत्यै स्वाहा
इति प्रातःसवने जुहुयात् । संवेशायोपवेशाय त्रिष्टुभे छन्दसे ऽभिभूत्यै
स्वाहा इति माध्यंदिने सवने जुहुयात् । संवेशायोपवेशाय जगत्यै
छन्दसे ऽभिभूत्यै स्वाहा इति तृतीयसवने जुहुयात् । छन्दोभिर्

न्ते ये मृताय कुर्वन्तीति । तद् यत् त्रिवृतः पव-
माना भवन्ति प्राणैर् एव तत् समृद्ध्यन्ते । सप्तदशान्य् उत्तराणि
स्तोत्राणि । प्रजापतिर् वै सप्तदशः प्रजापतिस् स्वर्गस्य लोकस्या-
Wait, is "व्युध्यन्ते" or "व्यृध्यन्ते"?
Look closely at : "व्यृध्यन्ते" or "व्युध्यन्ते"?
It has 'व' + 'य' with 'ऋ' caron or 'ु'?
Wait, in : "वा एते व्यृध्यन्ते ये मृताय कुर्वन्तीति" or "व्युध्यन्ते"?
Wait, look at line 7 of right column:
"ऋध्यन्ते ये मृताय कुर्वन्तीति" -> here it is ऋध्यन्ते!
So line 5 of left is: "वि + ऋध्यन्ते" = "व्यृध्यन्ते"! Look at the letter: व, subscript य, and under य there is the ृ (vocalic r curl), with a dot or curve. It is definitely "व्यृध्यन्ते"!

Let's check Right column of Band 1:
भिनेता । स यस् स्वर्गस्य लोकस्याभिनेता स मा स्वर्गं लोकम्
अभिनयाद् इति । सप्तदशा उ एवान्यत् पवमानास् स्यु

Here is the line-by-line transcription of the Sanskrit text from the image into Devanagari:

९२ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ १.३५४
अतिरिक्तम् अनुबुध्यन्ते । अथ ब्रूयान् मानु वषट्कार इति । लोकम् अगाद् इत्य् एव मन्द्यमानो भक्षयेत् । सैव तत्र
तान् सर्वांहुतो॑ हुत्वाभ्युत्पूर्यानु वषट्कारे जुहुयात् । यद्य् उ प्रायश्चित्तिः ॥
भूयान् एवातिरिक्तैत सहैव कलशेन प्रतितिष्ठेत् । यदि राजानम् यदि चम सम् अभ्युपाकुर्युस् तम् उत्तरवर्गेणाभिप्रवृज्यासीत ।
अववर्षेद् इन्दुर् इन्दुम् अवागात् तस्य त इन्दव् इन्द्रियावतो मधुनतो राजा हैतद् ऋचा मिथुनीभवति । तम् अध्वर्युः प्रत्याकीर्य²
विचक्षणस्योपहूतस्योपहूतो भक्षयामि ॥ वाग् जुषाणा सोमस्य तृप्यतु यन् नादायेयाद् यद्य् उ मार्जिज्यस्यान् नैवैनं संप्रति धिष्ण्यस्यै
इति । तद् आहुः कृत्स्नं वा एतद् अमृतम् अन्नाद्यम् इमं लोकम् स्या

१.३५८ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ ९३
१ श वेत्रोर् | ३ कोशेषु ॰क्रयण- | ५ र ॥ ५६ ॥
२ ! कोशेषु भिरे | ४-४ कोशेषु भीषडेवात्तो
—शुकाञ् शार्वो ऽभिषुणुयुः । सोमो वै राजा यद् इमं
लोकम् आजगाम स शाल्त्व् एव तद् उवास । स एवास्य संन्यङ्गः ।
तम् एव तद् अभिषुण्वन्ति ॥
यदि तं न विन्देयुः पर्णम् अभिषुणुयुः । सोमं वै राजानं यत्
सुपर्ण आजहार तस्य यत् पर्णम् अपतत् स एव पर्णो ऽभवत् ।
स एवास्य संन्यङ्गः । तम् एव तद् अभिषुण्वन्ति ॥
यदि तं न विन्देयुर् या एव काश् चौषधीर् अभिषुणुयुः । सोमं
वै राजानं यत् सुपर्ण आहरन् समभिनत् तस्य या विप्रुषो ऽपतंस्
ता एवेमा ओषधयो ऽभवन् । सर्वा उ ह वै सौम्या ओषधयः ।
स एवास्य संन्यङ्गः । तम् एव तद् अभिषुण्वन्ति ॥
प्रतिधुक् प्रातःसवने ऽवनयेच् छतं माध्यन्दिने सवने दधि तृती-
यसवने । तम् उ तं सोमम् एव प्रत्यक्षं भक्षयन्ति यत् पयः ।
ओषधीनां हि स रसः ॥
पञ्च दक्षिणा दद्यात् । पाङ्क्तो यज्ञः । यावती यज्ञस्य मात्रा
तस्याम् एवैतत् प्रतितिष्ठन्ति । अवभृथाद् उदेत्य पुनर् दीक्षेत ।
स यावद् दास्यन् स्यात् तद् दद्यात् । सैव तत्र प्रायश्चित्तिः ॥ ३५५ ॥१
१ र ॥ ५७ ॥
यद् अर्वाक् स्तुतम् अस्तुतं तत् । यद् अतिष्टुतं दुष्टुतं
तत् । यत् संप्रति तत् स्तुतम् । यद् अर्वाङ् स्तुयुर् उत्तरे स्तोत्रे
तावतीर् वोपप्रस्तुयुर् भूयोक्षरासु वा स्तुवीरन् । न्यून एव तद्
अतिरिक्तं दधति मिथुनत्वाय प्रजननाय ॥
यद् अतिष्टुयुर् उत्तरे स्तोत्रे तावतीभिर् वा न स्तुवीरन् कनी-
योक्षरासु वा स्तुवीरन् । अतिरिक्त एव वा तन् न्यूनं दधति
न्यूने वातिरिक्तं मिथुनत्वाय प्रजननाय । मिथुनेन जायते य
एवं वेद ॥
यद् अर्वाक् स्तुयुस् त्रीळम् अभिष्टोमसाम कुर्युः । द्वे यज्ञस्य
छिद्रम् अपिदधतः । स्व१ आयत१ एका भवति । यद्य् अतिष्टुयुस्
स्वारम् अभिष्टोमसाम कुर्युः । न्यूनो वै स्वरः । अस्य् एतद्
रेचयन्ति यद् अतिष्टुवन्ति । यद् एकयातिष्टुतं विराड् सा
लोमशा । यद् द्वाभ्यां स्तनौ तौ । यत् तिसृभिर् २दोहस् संः।
दोग्धा३ ह्य् एव यत् तृतीयः । यच् चतसृभिस् स्तनास् ते । यत्
पञ्चभिर् ४दोहः सः४ । दोग्धा५ ह्य् एव पञ्चमः । षष्ठ्या वा त्वै
सप्तम्या वातिष्टुतम् ॥ ३५६ ॥६
१ ? पूर्वं कोशेषु | ३ ? कोशेषु दोग्ध्वा | ५ वश दोग्ध्वा
२-२ कोशेषु दोहस्व | ४-४ कोशेषु दोहस्व | ६ र ॥ ५८ ॥
अथै प्रजापतिः प्राजिजनिषत । स तपो ऽतप्यत । स ऐक्षत
हन्ते॑ नु प्रतिष्ठां जनये ततो याः प्रजास् सृक्ष्ये ताम् एतद् एव
प्रतिष्ठास्यन्ति नाप्रतिष्ठिताश् चरन्तीः प्रदर्धिष्यन्त इति । स इमं
लोकम् अजनयद् अन्तरिक्षलोकम् अमुं लोकम् इति ॥
तान् इमांस् त्रीन् लोकान् जनयित्वान्वभ्याश्राम्यत् । तान् समतपत् ।
तेभ्यस् संतप्तेभ्यस् त्रीणि शुक्राण्य् उदायन्नू अग्निः पृथिव्या वायुर्
अन्तरिक्षाद् आदित्यो दिवः ॥
स एतानि शुक्रा

९४ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ १.३६३
ऽथ केन ब्रह्मत्वं क्रियत इति । अनया ऋचा विशयेति ह ब्रूयात् । तस्मादु उ यम् एव ब्रह्मिष्ठं मन्येत तं ब्रह्माणं कुर्वीत । स ह
वाव ब्रह्मा य एवं वेद ॥ ३५८ ॥८
१ कोशेषु प्रतिर्, प्रति ४-४ कोशेषु न्यन्वयम्, न्यन्वबम् ६ कोशेषु चायेन्
२ कोशेषु ०न् ५ ? कोशेषु वधिष्ठीमहि, वधिष्ममहि, ७ रव अध्याद्रप्स्वात्
३ एवं य । अन्यत्र अपन्नत वधिष्ममहि ८ र ॥ ६० ॥
तद् आहुर् यत् पूर्वपक्षं मनुष्यास् सुन्वन्त्य् अपरपक्षं देवा वर्धयाम्य् अमुम् आप्याययाम्य् अमुं प्रजनयामि देवानाम् अनु-
अथ सत्त्रिण उभौ पूर्वपक्षापरपक्षौ सुन्वन्त आसते । यो न्वावै- पेणो ऽस्मीति । यो वै श्रेयसो ऽनुपेणो भवति न वै स रिष्यति ॥
केन मनुष्येण संसुनोति तं न्व् एव परिचक्षते ।

१.३६४ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ ९५
प्रायश्चित्तिं¹ भूर् भुवस् स्वः इत्य् एताभिर् व्याहृतिभिः । एता वै ऽपारो ऽक्षितो द्यावापृथिवी सर्व इमे लोका एवं वा एता व्याहृ-
व्याहृतयस् सर्वप्रायश्चित्तयः । तद् यथा वा अदस् समुद्रो ऽनन्तो² तयो ऽक्षिताः — ॥ ३६३ ॥³
१ एवं कोशेषु २ र श °तं ३ र ॥ ६५ ॥
—अदुग्धा अनन्ता अक्षरा¹ इति । तद् यद् वै भूः इति तद् चास्य³ यदि त्वम् अनूचिषे मर्कटः पुरोडाशं प्रमथिष्यति तस्य
अयं लोको यद् भुवः इति तद् इदम् अन्तरिक्षं यत् स्वः इति तद् प्रायश्चित्तिम् इति । स होवाच तद् अहाहं वसीयान् भूयासं यद्
असौ लोकः । एता वै व्याहृतयः । एता वै देवता एता व्याहृतय अहम् अव्यध्वन्यसमाज्ञातस्य प्रायश्चित्तिम् आ वाहर्² जुहोमि
इत्य् एतद् धि तद्विदुषष् शितिबाहोर् ऐषकृतस्य नैमिशे मर्कटः वेति । आहराणीति होवाच महौषीर्² इति । तम् उ हाजहार ।
पुरोडाशं प्रममाथ । स होवाच चतुर्गृहीतम् आज्यं गृहीत्वाऽऽ तद् यस्यैवं विद्वान् ब्रह्मा भवति ⁴दक्षिणतो हास्योदङ् यज्ञः
वाहरं जुहोमि वेति । स होवाच तद् अह ³वम् इत्थं चामुथा प्रणवो भवति दक्षिणतो हास्योदङ् यज्ञः प्रणवस् संतिष्ठते यस्यैवं
विद्वान् ब्रह्मा भवति य उ चैनम् एवं वेद य उ चैनम् एवं वेद ॥ ३६४ ॥⁴

१ य क्ष अपरा | महाब्राह्मणं ३६० खंडमुं पंचनदिमी- | न्यायेर्निर्मत्स्य भगवान् स प्रसीदतु
२ ? एवं कोशेषु | नाक्षि सुंदरेश्वरन् स्वहस्तलिखितम् । | जैमिनिः ॥ ओम् ॥
३-३ र व नास्ति | शुभमस्तु । जैमिन्याचार्याय नमः । | व लोकप्रख्याति । अग्निष्टोमं समाप्तं
४ य ॥ खण्ड ॥ इति महाब्राह्मणम् । | अस्मद्गुरुभ्यो नमः । श्रीवेदव्यासाय | ॥ हरिः ओम् ॥ श्रीमद्गुरुभ्यो नमः ।
आदिकेशवाय त्रयीमूर्तये नमः ॥ हरिः | नमः । हरि ओम् ॥ | सामब्राह्मणमिति यल्लोके विख्यातम-
ओम् ॥ अविघ्नमस्तु । श्रीगुरुभ्यो नमः । | २ श लोके प्रख्याति । अग्निष्टोमं | स्ति । जैमिन्याविरचितमलिखद् भक्त्या
करकृतमपराधं क्षन्तुमर्हन्ति सन्तः । | समाप्तं ॥ हरिः ओम् ॥ | भारद्वाजगोत्रशेषाख्यः । हरि औं ।
दुन्दुभिनामसंवत्सरे कार्तिके मासे ६ | उज्जहारागमांभोधेर्यो धर्म्यामृतमजस्रा । | शुभमस्तु ॥

The provided image appears to be almost entirely blank/overexposed, with only a few extremely faint, illegible pixel artifacts along the upper and left margins. There is no legible text visible to transcribe.

Please provide a clearer, properly exposed scan or photograph of the page.