तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)

२३२ श्रीतन्त्रालोकः ।
क्तीरेव आक्षिपति इत्यस्याः परिमितवस्त्वाक्षेपि-
त्वम्, सत्त्वं पुनर्धवाधवात्मनि सर्वत्रैव अस्ति
इत्यस्यानन्तवस्त्वाक्षेपित्वम् अत एव च मितवस्वा-
क्षेपिण्यो दूरा - अव्यापकत्वेन सर्वत्र असन्निहि-
तत्वात्, अनन्तवस्त्वाक्षेपिण्यस्तु आसन्ना - व्यापक-
त्वात् सर्वत्रैव संनिहितत्वात् ॥२०७॥
एतदेव प्रकृते योजयति
तेन पूर्णस्वभावत्वं
प्रकाशत्वं चिदात्मता ।
भैरवत्वं विश्वशक्ती-
राक्षिपेद्व्यापकत्वतः ॥२०८॥
सदाशिवादयस्तूर्ध्व-
व्याप्त्यभावादधोजुषः ।
शक्तीः समाक्षिपेयुस्त-
दुपासान्तिकदूरतः ॥२०९॥
पं० ३ क० पु० इत्यस्यानन्तरवस्त्विति पाठः ।
पं० ४ ख० पु० ध्रुवा अव्यापकेति पाठः ।
पं० ५ क० पु० क्षेपिण्यस्त्वसत्त्वव्यापकेति, ख० पु० क्षेपिण्यस्तु
सत्त्वाव्यापकेति पाठः ।

श्लोक २१० ] । प्रथमाह्निकम् । २३३
अधोजुषः इति-ईश्वरादिकाः शक्तीः, तदिति
पूर्णस्वभावत्वसदाशिवत्वादेः व्यापकत्वाव्यापकत्वस्व-
भावत्वाद्धेतोः । पूर्णस्वभावे हि रूपे उपासन्नाः पूर्ण-
मेव भुक्तिमुक्तिलक्षणं फलम् आसादयन्ति, अपूर्ण-
स्वभावे पुनरपूर्णत्वमेव इत्युक्तम् 'उपासान्तिकदूरतः'
इति । अत एव च दर्शनभेदः ॥२०८॥२०९॥
ननु विकल्प एव तत्कल्पनाबलान्नियतः सामा-
न्यात्मा धर्मोऽवभासते इति तत्र तन्मुखेन धर्मिणि
अवभासो भवेत् इत्ययं क्रमः शाक्तोपाये स्यात्
न तु अखण्डवस्त्ववभासात्मनि निर्विकल्पकस्वभावे
शाम्भवे इति कथमिवैतदुक्तम् ? इत्याशङ्क्याह
इत्थं-भावे च शाक्ताख्यो
वैकल्पिकपथक्रमः ।
इह तूक्तो यतस्तस्मात्
प्रतियोग्यविकल्पकम् ॥२१०॥
पं० २ क० पु० शिवत्वादेः व्यापकस्वभावत्वाद्धेतोरिति पाठः ।
पं० १२ क० पु० शाक्ताख्ये इति पाठः ।
पं० १५ क० पु० योगाविकल्पनम् इति पाठः ।
३०