तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)
Tantraloka Vol 1 by Acharya Abhinavagupta with Jayaratha Commentary
आचार्य अभिनवगुप्त / राजानक जयरथ द्वारा
स्रोत: काश्मीर संस्कृत ग्रन्थावली · काश्मीर संस्कृत ग्रन्थावली · 1950 (उद्गम)
आह्निकानां समभ्यस्येत्
२८८ श्रीतन्त्रालोकः ।
किमेवमियता ग्रन्थेन उपनिबद्धेन ? इत्याशङ्क्याह
इति सप्ताधिकामेनां
त्रिंशतं यः सदा बुधः ॥२८४॥
आह्निकानां समभ्यस्येत्
स साक्षाद्भैरवो भवेत् ।
सप्तत्रिंशत्सु संपूर्णा-
बोधो यद्भैरवो भवेत् ॥२८५॥
किं चित्रमणावोऽप्यस्य
दृशा भैरवतामियुः ।
इत्येष पूर्वजोद्देशः
कथ्यते त्वनुजोऽधुना ॥२८६॥
विज्ञानभित्प्रकरणे
सर्वस्योद्देशनं क्रमात् ।
द्वितीयस्मिन्प्रकरणे
गतोपायत्वभेदिता ॥२८७॥
विश्वचित्प्रतिबिम्बत्वं
परामर्शोदयक्रमः ।
मन्त्राद्यभिन्नरूपत्वं
परोपाये विविच्यते ॥२८८॥
श्लोक २६२ ] प्रथमाह्निकम् । २८६
विकल्पसंस्क्रिया तर्क-
तत्त्वं गुरुसतत्त्वकम् ।
योगाङ्गानुपयोगित्वं
कल्पितार्चाद्यनादरः ॥२८९॥
संविच्चक्रोदयो मन्त्र-
वीर्यं जप्यादि वास्तवम् ।
निषेधविधितुल्यत्वं
शाक्तोपायेऽत्र चर्च्यते ॥२६०॥
बुद्धिर्ध्यानं प्राणतत्त्व-
समुच्चारश्चिदात्मता ।
उच्चारः परतत्त्वान्तः-
प्रवेशपथलक्षणम् ॥२६१॥
करणं वर्णतत्त्वं चे-
त्याणवे तु निरूप्यते ।
चारमानमहोरात्र-
संक्रान्त्यादिविकल्पनम् ॥२६२॥
पं० १० घ० पु० समुच्चारस्तदात्मना इति पाठः ।
३७
२६० श्रीतन्त्रालोकः ।
संहारचित्रता वर्णा-
दयः कालाध्वकल्पने ।
चक्रभिन्मन्त्रविद्याभि-
देतच्चक्रोदये भवेत् ॥२६३॥
परिमाणं पुराणां च
संग्रहस्तत्त्वयोजनम् ।
एतद्देशाध्वनिर्देशे
द्वयं तत्त्वाध्वनिर्णये ॥२६४॥
कार्यकारणभावश्च
तत्त्वक्रमनिरूपणम् ।
वस्तुधर्मस्तत्त्वविधि-
र्जाग्रदादिनिरूपणम् ॥२६५॥
प्रमातृभेद इत्येतत्
तत्त्वभेदे विचार्यते ।
कलास्वरूपमेकत्रिं-
पञ्चाद्यैस्तत्त्वकल्पनम् ॥२६६॥
वर्णाभेदक्रमः सर्वा-
धारशक्तिनिरूपणम् ।
पं० १८ क० पु० शक्तिविकल्पनमिति पाठः ।
श्लोकः ३०० ] प्रथमाह्निकम् । २६१
कलाद्यध्वविचारान्त-
रेतावत्प्रविविच्यते ॥२६७॥
अभेदभावनाकम्प-
ह्रासौ त्वध्वोपयोजने ।
संख्याधिक्यं मलादीनां
तत्त्वं शक्तिविचित्रता ॥२६८॥
अनपेक्षितसिद्धिश्च
तिरोभावविचित्रता ।
शक्तिपातपरीक्षाया-
मेतावान्वाच्यसंग्रहः ॥२६९॥
तिरोभावव्यपगमो
ज्ञानेन परिपूर्णता ।
उत्क्रान्त्यनुपयोगित्वं
दीक्षोपक्रमगो स्थितम् ॥३००॥
शिष्यौचित्यपरीक्षादौ
स्थानभित्स्थानकल्पनम् ।
पं० ११ क० पु० तिरोभावाद्यपगमे इति पाठः ।
२८२ श्रीतन्त्रालोकः ।
सामान्यन्यासभेदोऽर्घ-
पात्रं चैतत्प्रयोजनम् ॥३०१॥
द्रव्ययोग्यत्वमर्चा च
बहिर्द्वारार्चनं क्रमात् ।
प्रवेशो दिक्स्वरूपं च
देहप्राणादिशोधनम् ॥३०२॥
विशेषन्यासवैचित्र्यं
सविशेषार्घभाजनम् ।
देहपूजा प्राणबुद्धि-
चित्स्वध्वन्यासपूजने ॥३०३॥
अन्यशास्त्रगणोत्कर्षः
पूजा चक्रस्य सर्वतः ।
क्षेत्रग्रहः पञ्चगव्यं
पूजनं भूगणेशयोः ॥३०४॥
अस्त्रार्चा वह्निकार्यं चा-
प्यधिवासनमग्रिमम् ।
पं० ५ क० घ० पु० प्रवेशोऽध्यञ्चरूपं चेति पाठः ।
पं० ९ क० पु० बुद्धिचेष्टाध्ववेति पाठः ।
श्लोकः ३०६ ] प्रथमाह्निकम् । २६३
तर्पणां चरुसंसिद्धि-
र्दन्तकाष्ठान्तसंस्क्रिया ॥३०५॥
शिवहस्तविधिश्चापि
शय्याक्लृप्तिविचारणाम् ।
स्वप्नस्य सामयं कर्म
समयाश्चेति संग्रहः ॥३०६॥
समयित्वविधावस्मि-
न्स्यात्पञ्चदश आह्निके ।
मण्डलात्मानुसन्धानं
निवेद्यपशुविस्तरः ॥३०७॥
अग्नितृप्तिः स्वस्वभाव-
दीपनं शिष्यदेहगः ।
अध्वन्यासविधिः शोध्य-
शोधकादिविचित्रता ॥३०८॥
दीक्षाभेदः परो न्यासो
मन्त्रसत्ताप्रयोजनम् ।
भेदो योजनिकादेश्च
षोडशे स्यादिहाह्निके ॥३०६॥