सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

स्याद्वादमञ्जरी (आचार्य मल्लिषेण सूरि - डॉ. जगदीशचन्द्र जैन सविस्तार हिन्दी अनुवाद सटीक)

Syadvadamanjari of Mallishena Suri with Hindi Commentary

आचार्य मल्लिषेण सूरि (अनुवादक: डॉ. जगदीशचन्द्र जैन) द्वारा

DevanagariHindipublished458 पृष्ठ

२२ श्रीमद्राजचन्द्रजैनशास्त्रमालायां
स्याद्वादमंजरी (अन्ययोगव्यवच्छेदिका) के शब्दोंकी सूची (४)
शब्द श्लोक शब्द श्लोक शब्द श्लोक शब्द श्लोक
अ औ नित्य २५ वाचक १४
अकृतकर्मभोग १८ औपाधिक ९ नित्यवाद २६ वाच्य १४
अतीतदोष १ क प वासना १९
अद्वैत १६ कर्ता ६ पक्षपाती ३० वितण्डा १०
अनन्तधर्म २२ कृतप्रणाश १८ पुरुष १५ विनाशवाद २६
अनन्तविज्ञान १ कृतान्त १७ प्रपंच १३ विरूप २५
अनुमान २० क्षणसन्तति १६ प्रमाण २८ विवाद १०
अनुवृत्ति ४ क्षणभंग १८ प्रमोक्ष १८ वृत्ति ७
अनुशासक ६ च ब व्यतिवृत्ति ४
अनेक १४ चित् १५ बन्ध १५ श
अनंतसंख्य २९ चैतन्य ८ बुद्धि १५ शून्य १७
अबाध्यसिद्धान्त १ ज बोध १२ ष
अमर्त्यपूज्य १ जड १५ ब्रह्मचारी ११ षड्जीवकाय २९
अम्बर १५ जिन १ भ स
असत् २५ ज्ञान १२ भव १८,२९ सत् २५,२८
आ म सत्ता ८
आत्मतत्त्व ९ त माया १०,१३ सदृश २५
आदेशभेद २३ तन्मात्रा १५ मितात्मवाद २९ सप्तभंग २३
आप्तमुख्य १ द मुक्त २९ सुगत १६
उ दुर्नोति २७,२८ मुक्ति ९ संवित् ९,१६
घ संविदद्वैत (विज्ञाना-
मुनि १० द्वैत ) १६
उत्पादविनाश २१ धर्मधर्मि ७ मोक्ष १५ स्मृतिभंग १८
उपाधि २४ न व स्याद्वाद ५
ए नय २८ यथार्थवाद २ स्वयंभू १
एक १४ नाशि २५ व ह
एकान्तवाद २७ नास्तिक २० वर्धमान १ हिंसा ११

स्याद्वादमंजरीके न्याय ( ५ )
न्याय श्लोक पृ.
१ अदित्सोर्वणिजः प्रतिदिनं पत्रलिखितश्वस्तनदिनभणनन्यायः । १६ १४९
२ अन्धगजन्यायः । १४, १९ १२५, १९०
३ अर्धजरतीयन्यायः । ८ ५४
४ इतो व्याघ्र इतस्तटी । १७ १७८
५ इत्यादि बहुवचनान्ता गणस्य संसूचका भवन्ति । २२ २०३
६ उत्सर्गापवादयोरपवादो विधिर्बलीयान् । ११ ९९
७ उपचारस्तत्त्वचिन्तायामनुपयोगी १५ १३९
८ गजनिमीलिकान्यायः । १८, २८ १७६, २४१
९ घटकूट्यां प्रभातम् । ६ ३९
१० घण्टालालान्यायः । ६ ४२
११ डमरुकमणिन्यायः । ११ १००
१२ तटादर्शिशकुन्तपोतन्यायः । १९ १९३
१३ तुल्यबलयोर्विरोधः । ११ १०१
१४ न हि दृष्टेऽनुपपन्नं नाम । ९ ६८
१५ स्तेनभीतस्य स्तेनान्तरशरणस्वीकरणान्त । १८ १८४
१६ सर्वं हि वाक्यं सावधारणं । ४ १३
१७ सर्वे गत्यर्था ज्ञानार्थाः । ६ ३०
१८ साधनं हि सर्वत्र व्याप्तौ प्रमाणेन सिद्धायां साध्यं गमयेत् । ६ ३२
१९ सापेक्षमसमर्थम् । ५ २२
२० सुन्दोपसुन्दन्यायः । २६ २३५

२४ श्रीमद्राजचन्द्रजैनशास्त्रमालायां
स्याद्वादमंजरीके विशेष शब्दोंकी सूची (६)
अ पृ. पृ.
अकृतकर्मभोग १७९ —नित्यवादखंडन २३३
अक्रियावादिन् १६१ अनित्यैकान्तवाद २४, २६, २३६
अक्षपाद ७७, ७८, ७६, ८६, १२० —अनित्यवादे सुखदुःखपुण्यपापबन्ध-
अर्चिमार्ग ८७ मोक्षयोरनुपपत्तिः २३७, २३९
अज २०६ अनित्यशब्दवादिन् १२८
अतिथि ८८, ९५ अनुप्रवेश ७३
अतिशय ६ अनुभूति १०६
—चत्वारो मूलातिशयाः ३ अनुमान १४४, १९२
—चतुस्त्रिंशद् अतिशयाः ६ अनुयोग २४२
—उपक्रमनिक्षेपानुगमनयद्वाराणि २४२
अर्थक्रियाकारित्व २२, १२३ अनुवृत्ति १३, ५१, ५४
—एकान्तनित्यानित्यपक्षयोर्न घटते २२ अनृतभाषण ३८
अर्थाकारता ( अर्थसारूप्यम् ) १४७ अनेकान्तवाद १९६
—निश्चयरूपं अनिश्चयरूपं वा न घटते १४७ अनेषणीय १००
अर्थप्राकट्य १०५ अन्तर्व्याप्ति १६१, २०६
अदत्तादान ३८ अन्त्यसंयोग ७०
अदृष्ट ( आत्मनो विशेषगुणः ) ६९ अन्ययोगव्यवच्छेद २, ४२
अद्वैत १११ अन्योन्याश्रय १६३
—द्रव्यास्तिकनयानुपातिनः अद्वैतवादिनः १२० अपवर्ग १३५, २०६
—संग्रहाभिप्रायप्रवृत्त अद्वैतवाद २४८ अपस्मार ७७, १९७
—ब्रह्माद्वैत ११० अपुनर्बन्ध ३१
—पुरुषाद्वैत ११७ अपोह १३३
—ज्ञानाद्वैत १४४ अपौरुषेय ५, ९८
—संविदद्वैत १६४ अभावप्रमाण ११५
अधिष्ठातृदेवता ६८ अभिलाप्यानभिलाप्यवाद २३२, २३९
अधिष्ठाता आत्मा १७४ अम्बर १३४
अध्ययन २०७ अयोगव्यवच्छेद २
अलंकारकार १५९
अनन्तचतुष्क ८ अलि १३२
अनन्तदर्शन ( केवलदर्शन ) ८ अवयवावयवि १५६, १६५
अनन्तधर्मात्मकत्व २००, २०१ अवयव ७१
—अवयवप्रदेशयोर्भेदः ७१
—आत्मधर्मास्तिकायघटादिपदार्थेषु अविद्या ( माया ) ११०
अनन्तधर्मात्मकत्वं २०१, २०२ अविरति १४१
अनवस्था ५१, ५५, ५७, १०४, १०७, १७०, २२५ अव्यक्त ( प्रधान ) १३६
अनादिनिगोद २५९ अन्यावहारिक २५९
नित्यवादी २३३ अशक्ति १४३

स्याद्वादमञ्जरीके विशेष शब्दोंकी सूची (६) २५
पृष्ठ पृष्ठ
अश्वमेध ३८, ८८ इन्द्रभूति (गणधर) २०६
अष्टसमय (केवलिसमुद्घाते) ७५ इन्द्रिय (एकादश) १३६
अष्टादश (दोष) ३ ईश्वर २८-४१, ६९-७०
असत्यामृषा (भाषा) ९३ —कर्ता २८,२९, ३१-३३
अहंकार १३५ —एक २९-३४
अर्हत् २६५ —सर्वव्यापक ३०, ३४-३६
—सर्वज्ञ ३०, ३७-३९
आ —स्ववश ३०,३९
आकर्षण ६८ —नित्य ३०, ४०-४१
आगम २९,३७,३८,६२,९१,९८,१००,१७५,२०७ ईश्वरकृष्ण १३६
२५२,२६२
आचारांग १७४ उ
आजीविक ३ उच्चाटन ६८
आत्मग्रह्म १११ उत्पादव्ययध्रौव्य १५, १८, १९, २१, १९८-२००
आत्मा (चेतन-क्षेत्रज्ञ-जीव-पुद्गल) १७५ उत्पत्ति (ज्ञानस्य) १०४
—आत्मज्ञानसंबंध ५२,५३,५६,६० उदयन (प्रामाणिकप्रकाण्ड) ५१, १६९
—आत्मविभुत्व ६६-७४ उदयप्रभसूरि २,२७०
—आत्मबहुत्व ६९ उपयोग ५९, १०६, १७३
—आत्मसिद्धिः १७२-१७६ —उपयोगलक्षण आत्मा ५९, १७३
—आत्मनः कथंचित् पौद्गलिकत्वं १२८ —लब्ध्युपयोगलक्षण भावेन्द्रिय १०६
—बौद्धमते आत्मा १८० उपवास १३२
—चार्वाकमते आत्मानिषेध १९६ उपशान्तमोहगुणस्थान ६
आद्यकर्म ७० उपादानोपादेयभाव १५१
आधाकर्म ९९ उपाधि २२४
आप्त (सर्वज्ञ) ७, ८, १७५ —औपाधिक ५२
—सर्वज्ञसिद्धिः १७६ ऊ
आप्तवचन २५२
आयुर्वेद १०० ऊर्मिषटक ५४
आर २ ए
आर्तध्यान ८९
आर्हतीकृत २ एकादशी १३२
आलयविज्ञान (वासना) १८९ एकान्तवाद २२-२४, २३६-२४०
आवश्यकभाष्य २४२ —नित्यैकान्तपक्षे दूषणम् २२-२४, २३६-२३७
आश्विनमास १३२ —अनित्यैकान्तपक्षे दूषणम् २५-२८,२३७-२४०
आसुरि १३७ एकेन्द्रिय १७४
इ औ
इज्याध्ययनदानादि २०७ औत्सर्गमार्ग (सामान्यविधि) ९९
इतरेतराश्रय ३३, ४१ औदारिकशरीर ९५
इतिहास ९० औलूक्यमत १२, ७७

२६ श्रीमद्द्वाजचन्द्रजैनशास्त्रमालायां
पृष्ठ
क
कणादमत ५४
—नैगमनयानुरोधिनः काणादाः १२०
कर्कटी १३२
कर्म ( पञ्च ) ४८
कर्मयोनि ( पंच ) १४३
कषच्छेदाप-उपाधित्रय १७५
—कषादीनां लक्षणं २६८
कषाय १४१
कादम्बरी ३१
कापिल १३५
काय ( शरीर-तनु ) परिमाण आत्मा ६९
कारीरी यज्ञ ८८, ९६
कारुण्य ४१
कालादि ( अष्ट ) २१४, २१७
किरणानां गुणत्वम् ३६
कुमार १३२
कुमारपाल २
कुमारसंभव ९८
कुक्कुटसर्प १८७
कृतप्रणाश १७९
केवलज्ञान ( क्षायिकं ) ३, २६४
केवलिन् ७, २६५

स्याद्वादमञ्जर्याके विशेष शब्दोंकी सूची ( ६ ) २७
पृष्ठ पृष्ठ
जिनायतनविधान ९० देवसूरि २४८
जीतकल्प १३२ देवाधिदेव ६
जीवानन्त्यवाद २५६ दैवसर्ग ( अष्टविध ) १४२
—परिमितात्मवादे दूषणम् २५६ द्रव्यगुणकर्मसामान्यविशेषसमवायाख्यषट्पदार्थाः ४८
जैन १००, १३२ —द्रव्यादीनां लक्षणं ४९, ५०
जैमिनीय ८७, ९५ द्रव्यक्षेत्रकालभाव १००
ज्ञप्ति ( ज्ञानस्य ) १०४ —स्वरूपेण सत्वं पररूपेण असत्वं १३१, २१०
ज्ञान ( चैतन्य ) ४७, ५१, ५२, ५६, ६० द्रव्यषट्क ( जैनानां मते ) १२१, २०४
—ज्ञानात्मनोः व्यतिरिक्तत्वसमर्थनम् ५१, ५२ द्रव्यालंकारकारो ७१, १९४
—तत्खंडनम् ५६–६० द्रव्यास्तिकतय ( द्रव्यार्थिकनय ) १२०, २४९
ज्ञानस्य स्वपरप्रकाशकत्वं १०४, १०९ द्वादशांग २०६, २३५
ज्ञानफल १४५ द्वादशी १३२
ज्ञानाद्वैत ( संविदद्वैत ) १४४, १५६, १६४ द्वात्रिंशद्द्वात्रिंशिका २
त द्वीन्द्रिय २०८
तत्त्व ( पंचविंशति ) १३५ द्वीप ६९
तत्त्वोपप्लवसिंह १७१ —सप्तद्वीपसमुद्रमात्रो लोकः २५६
तदुत्पत्तितदाकारता १५५ द्वैतसिद्धि ११४, ११८
तथागत २४८ ध
—ऋजुसूत्रा कूतप्रवृत्तबुद्धयः ताथागताः २४८ धर्मधमिसंबंध ४३, ४७
तन्मात्रा ( पंच ) १३५, १३६ धर्मसंग्रहणी ३६
तमस् १६, १८ धर्मास्तिकायादिषु अनन्तधर्मात्मकत्वं २०२
—तमसः पौद्गलिकत्वम् १६, १८ धर्मोत्तर १४६
तामस १३६ धारावाहिज्ञान १०९
तीर्थिक ३, २६७ धूममार्ग ८७
तुरुष्क ९६ धृति १३२, १४३
तुष्टि ( नवधा ) १४३ ध्वनि १२८, १३३
त्रिपुटीप्रत्यक्ष ( भट्टानां कल्पना ) १०७ न
त्रिपुरार्णव १३२ नय २३९, २४०, २५०
त्रिशंकु ९७ —अनन्ताः नयाः २४३
त्रेताग्नि ९५ —अर्थनयाः शब्दनयाः २४३
द —नैगमसंग्रहादिसप्तनयाः २४३
दर्शन ८ —नयाभासाः ( दुर्नयाः ) १२१, २४८, २५०
दान २०७ —द्रव्यार्थिकनयाः पर्यायार्थिकनयाः २४८
दीपमहस् २७० —नयवाक्य ( विकलादेश ) २१४
दुःख ( त्रय ) १३५ —नरक ९२
दुर्नय २४०, २४८ नरमेध ८८
दुःषमा ( पंचमकाल ) २ नरसिंह १८१
देवता ८८ नवकोटि १००
—त्रयस्त्रिंशत्कोटि ९५ नागेन्द्रगच्छ २७०

२८ श्रीमद्राजचन्द्रजैनशास्त्रमालायां
पृष्ठ पृष्ठ
नास्तिक १९२ परमाणु १८,७०-७१,१५७,१६०
निकाचितकर्म ३१ परमाणुपाकजरूप ६१
निग्रहस्थान ७७ परमेष्ठी (पंच) २६६
—द्वाविंशतिविधम् ८५ परलोक १८०
नित्यानित्यपक्षयोः दूषणानि १५,२७,२३३,२३५ —परलोकनिषेध १९४
—प्रदीपादौ नित्यानित्यत्वसिद्धिः १६-१८ परलोकिन् १८०
—आकाशादौ नित्यानित्यत्वसिद्धिः १८-२० पर्याय २०४
—नित्यलक्षणम् १९ पर्यायास्तिकिनय (पर्यायार्थिकनय) १२०,२०५
—पातंजलयोगप्रशस्तकारमतानुसारेण पशुवध ९१
नित्यानित्यवस्तुकल्पना २१-२२ पातंजलटीकाकार २३९
—एकान्तनित्यानित्यपक्षयोः अर्थक्रियाकारित्वाभावः पारमर्ष (सांख्य) ९२
२२-२६ पितृ ८८,९५,९७
—नित्यानित्यवादिनोः पूर्वपक्षो २३३-२३४ पिण्ड ९७
नित्यशब्दवादिन् १२८ पिशाच १९७,२०९
नित्यपरोक्षज्ञानवादिन् (मीमांसकभट्ट) १०३ पिशाचकी १९७
नियोग १३३ पुराण ९०,१३२
निरन्वयविनाश १५१ पुरोडाश (विप्रेभ्यः) ९१
निर्विकल्प (प्रत्यक्ष) ११४ पुरुष १३८-१३९
निलयन २४३ पुरुषाद्वैत ११७
निशीथचूर्णि ६ पौरुषेय ५,९२,९८
निःश्रेयस १७९ —वेदस्यापौरुषेयत्वखण्डनम् ९८
निस्स्वभावत्व (अनिर्वाच्यत्व) ११२ पंचलिंगीकार ९०
नैगमसंग्रहव्यवहारऋजुसूत्रशब्दसमभिरूढै- प्रकरणसम २९
वंभूताः नयाः २४३-२५२ प्रकृति १३५,१४१
नैयायिक ७७, २४८ प्रज्ञापना २४२
न्यायकुमुदचन्द्रोदय १३४ प्रतिसंक्रम १३९
न्यायतात्पर्यपरिशुद्धि १६९ प्रतिसंचर १४३
न्यायबिन्दुसूत्र १४६ प्रतिसंधेयप्रतिसंधायकभाव १८१
न्यायविन्दुटीका १४६ प्रथमद्वात्रिंशिका (अयोगव्यवच्छेदाभिधान) ९
न्यायभूषणसूत्रकार ८० प्रदीपकलिका १८६
न्यायवार्तिक ७८ प्रदेश ७१,२०१
न्यायावतार २५२ —प्रदेशाष्टकनिश्चलता २०१
प्रमाण ७८,७९,१६९,१७७,२४०,२५१
प —नैयायिकमते प्रमाणलक्षणम् ७९
पतंजलि १३७,१३९ —जैनमते प्रमाणम् २५१,२५२
पदार्थ ४८,५२,५४,५६,७८,८५ —शून्यवादिमते प्रमेयाभावे प्रमाणस्या-
—वैशेषिकमते षट्पदार्थाः ४८-५१ प्यभाव १६९-१७०
—अक्षपादमते षोडशपदार्थाः ७८,८५ प्रमाणफल १४४,१४८
परब्रह्म ११४ —बौद्धमते प्रमाणफलयोरैक्यम् १४८
परमपुरुष ११६ —नैयायिकमते प्रमाणात् प्रमाणफलं भिन्नं १४८

स्याद्वादमञ्जरीके विशेष शब्दोंकी सूची ( ६ ) २९
पृष्ठ पृष्ठ
प्रमाणवाक्य ( सकलादेश ) २१३ भवाभिनन्दिन् ७८
प्रमेय १६९,१७७ भव्य ९०
—नैयायिकमते द्वादशविधं ८० भारती ( माता ) २
—शून्यवादिमते प्रमेयस्याभावः १६९-१७० भावनाप्रचय ( मोक्षकारणम् ) १८२
प्रमाता १६९,१७२ भावप्राण २४०
—शून्यवादिनां मते प्रमातुः (आत्मनः) निषेधः १६९ भात्राग्निहोत्र १०२
—प्रमातुः सिद्धिः १७२,१७५ भावाभावात्मक ( सर्वभावानां ) १३०
प्रमाद १४१ भावारोग्य ९३
प्रमिति १६९,१७०,१७७ भावेन्द्रिय ( लब्ध्युपयोगलक्षण ) १०६
प्रमोक्षभंगदोष १७९,१८१ भाषा ( असत्यामृषा ) ९३
प्रयोगविस्रसा १८,६७ भाषावर्गणा ( शब्दपर्यायस्याश्रयः ) १२६
प्रवाद २६२ भाष्यमहोदधि-गन्धहस्तिटीका २५१
प्रवृत्तिविज्ञान ( षड्विधं ) १८८ भासर्वज्ञ ( न्यायभूषणसूत्रकार ) ७९
प्रशस्तकार २२,५० भूतचिद्वाद १९४
प्रस्थ २४३ भूतसर्ग ( चतुर्दशधा ) १४२
प्राण २४० भोगायतन ७०
—सम्यग्ज्ञानादयो भावप्राणाः २४०
म
—दशविधद्रव्यप्राणाः २४०
मद्य २०७,२०९
प्रायश्चित्त १३२
मधु १३२
प्रेत्य ९१
मधुपर्क ८८
प्रैष ( प्रेरणा ) १३३
मध्यस्थ २६४
ब मन्त्र ६९,८९,९२
बन्ध १३५ मन्त्रमयदेह ९५
—त्रिविधबन्ध १४१ मल्लिषेण २७०
बंधमोक्ष ( एकान्तनित्यानित्येऽसंभवः ) २३७,२३९ महत् ( बुद्धिः ) १३४,१३६
बाण ३१ महाज ८८,९७
बाह्यार्थ १५६,१६४ महाप्रातिहार्य ३
बुद्धिसुखदुःखादिगुण ५२ महाभाष्यकार १६०
—बुद्धिः ज्ञानम् ६४ महाभूत १३७
—सांख्यमते बुद्धिः १३४,१३६ महोक्ष ९०,९७
बोधिलाभ ९० मातृकापद २६३
बौद्ध १४४,१५६,१८२ मानुष ( एकविध ) १४२
ब्रह्माद्वैत ११०,१११ मायापुत्र-मायातनय ( बुद्ध ) १६४
ब्राह्मण ३८,८१ मांस ९१,२०७, २०९
भ मांसदान ९१
भद्रबाहुस्वामिन् १२८ मांसभक्षण २०७-२०९
भट्ट ( कुमारिल ) १०३-१०४ मिथ्यादर्शन १४१,२०६
भवपरंपरा १८१ मिथ्यात्वमोहनीय २६७
भवभंगदोष १७९,१९० मिथ्याश्रुत २०६

३० श्रीमद्‌राजचन्द्रजैनशास्त्रमालायां
पृष्ठ पृष्ठ
मीमांसक १०३, १२०, २६२ वाचकमूख्य १२, १५, २०५, २१२, २४४
मुक्त ( मुक्तस्य पुनर्भवे आगमनं ) २५६ वाचस्पति १३७
मुक्तामणि २६३ वाच्यवाचकयोः एकानेकत्वं ११९, १२६
मुक्तावलि १५१, १८६ वात ( रोगविशेषः ) १९६
मुक्ति ५२, ६१, ६६ वाद ( विवाद ) ७७
—मोक्ष १३५, १८२, २३७ वादमहार्णव १३७
मृगेन्द्र १९५ वार्तिककार २६०
मोक्षाकरगुप्त १५१ वासना ( संतान-क्षणसंतति ) १६३, १८६
मैथुन १३२, २०७ —भेदाभेदानुभयपक्षेषु दोषाः १८७
य विकलादेश ( नयवाक्य ) २०५, २१३
विकल्पविज्ञान १८९
यक्ष १३५, १४२ विज्ञानाकार १६१
यथार्थवाद १०, २६५ वितण्डा ७७
याज्ञिक ८९, ९५ विधि १३३
युधिष्ठिर २०९ विधिनिषेध २०९
योग १४१ विन्ध्यवासिन् १३८
योगिन् १५३, १५६ विपर्यय ( पंचधा ) १४२
योगिप्रत्यक्ष १६१ विभंगज्ञान ९८
योग्यता ( आवरणक्षयोपशमलक्षणा ) १५४ —विभंगज्ञानिन् २५७
योनि १३२, २०८ विभु २६५
—कर्मयोनि ( पंच ) १४३ —आत्मनो विभुत्वं ६७, ७४
योग ७७, १०३, १०७, १२६, १३१, १४८ विमलनाथस्तव २५१
र विरोधवैयधिकरण्यानवस्थासंकरव्यतिकरसंशया-
रज्जु ( चतुर्दशरज्ज्वात्मको लोकः ) ७५ प्रतिपत्तिविषयव्यवस्थाहानिरित्येते दोषाःस्या-
रघुवंश १११ द्वादिनां मते २२३, २२६
राक्षस १३५, १४२ विवर्त १११
ल विवाह ९२
विवेकख्याति १४२
लक्षण ( अंतरंग-बाह्य ) ६ विशेष १३, ५०
लब्धि ६५, १०६ —विशेषैकान्तवादी बौद्धः १२२, १२३, १२४
लाक्षणिक ५८ विस्रसा १८, ६७
लाघवोपष्टंभगौरव १३६ वीर १
लोक ७५ वीर्यान्तराय ६५, १७४
लोकायतिक १९१ वृक्ष ( वृक्षे सात्मकत्वं ) १७४
लंघन १०१ वृत्ति ( समवाय ) ४३
व वृन्दावन ६३
वर्धमान २, ६, ९, २०६ वेद ८८, २०६
वर्ण ( वर्णात्मकं शास्त्रं ) ३८ —वेदविहिता हिंसा ८८, ९४, १०२
वाक्यार्थ ( विधि ) १३३ वेदनीयकर्म ६५

्तश्च ४४ (Wait, look at 'अमूर्त्तश्च': अमूर्त्तश्च with two तs)
Line 19: —मुख्यगौणसमवायः ४५
Line 20: समनन्तरज्ञान १५५
Line 21: समयसागर २५९
Line 22: सम्यग्दर्शनज्ञानसम्पन्नाः वेदान्तवादिनः ९४
Line 23: सम्यग्ज्ञान ( भावप्राण ) २४०
Line 24: सम्यक्श्रुत २०६
Line 25: समाधि ९०
Line 26: समानतंत्र ७७
Line 27: समानजातीयज्ञान १५५
Line 28: समुद्घात ( केवलि ) ७५
Line 29: समुद्र ( सप्त ) २५६
Line 30: सर्वज्ञ ( आप्त ) ३०, ३८, १७६
Line 31: —सर्वज्ञसिद्धि १७६
Line 32: सर्पि १३२
Line 33: सर्वशून्य ( परतत्त्वं ) १७१
Line 34: सविकल्प ( प्रत्यक्ष ) ११४
Line 35: सहभावी २००
Line 36: सहोपलंभानियम १६२ (सहोपलंभानियम or सहोपलम्भानियम? It has anusvara: सहोपलंभानियम)
Line 37: सामान्य १२,१४,४८,१२२,१२३,२३

३२ श्रीमद्राजचन्द्रजैनशास्त्रमालायां
पृष्ठ पृष्ठ
साम्यावस्था १३६ स्मार्त २०७
सारस्वतमंत्र १ स्मृति ८९
सावयवत्वं (आत्मनः) ७१ स्मृतिप्रमाण १५४
सिद्ध २४०, २६५ स्मृतिभंगदोष १८२
—सिद्धेषु जीवव्यपदेशः २४० स्यात् २०९
सिद्धि (सिद्धयस्तिस्रः) १४३ स्याद्वाद २००, २०९, २२६, २४०
सिद्धिक्षेत्र ६२ स्याद्वादमंजरी २७०
सिद्धसेन २, ३२, २६३ स्याद्वादरत्नाकर २५२
सुगत १६४ स्वर्ग ९०, ९२, २०९
सुन्दोपसुन्द २३५ स्वयंभू ७
सृष्टि (रजोगुणात्मक) ४० स्वभावहेतु १५०
सौगत २७, १२०, १३१, १४८, १७९, १८६, २६२ स्वसंवेदन १०६
सौधर्म ९ स्वार्थानुमान १९२, २५२
संकेत १३२ स्वायंभुव २१
संतान २५, ६०, १८३ स्वाध्याय ९७
संयम १०० ह
संवर १४३ हरिभद्रसूरि (भगवान्) ३६, ७७
संविदद्वैत १६४ हस्तलाघव २६७
संहरण (तमोगुणात्मक) ४० हितोपदेशप्रवृत्ति १२
संहनन १३२ हिंसा ८७, १०२
सांख्य १२०, १३५, २४८ —वेदविहिता हिंसा धर्महेतुः ८७
सांख्यतत्त्वकौमुदी १४३ —जिनायतनादिविधाने पृथिव्यादिजन्तुघातनम् ९०
सांवृत (सत्य) १०१ —सांख्यवेदान्तवादिभिः वैदिकहिंसाविरोधः ९१, ९४
स्तुतिकार १६४, २००, २३२, २५१, २६७ हेमचन्द्र-हेमसूरि-हेमाचार्य १, २, २६९
स्थावर ३७, १३५ हेय ६३
स्थिति (सात्विक) ४१ होम ८८

स्याद्वादमंजरीके संस्कृत, तथा हिन्दी-अनुवादकी टिप्पणियोंके
ग्रन्थ और ग्रन्थकार ( ७ )
अ
अध्यात्मोपनिषद् यशोविजय ( ३२६ ) २६५
अनुयोगद्वारसूत्र २४३
अभिधर्मकोश वसुबन्धु १८४
अभिधानचिन्तामणि हेमचन्द्र ३,७,१३६,२६७
अमरकोष अमर ६५,१७६
अष्टसहस्री विद्यानन्द ( ३२६ ) १३३
आ
आदिपुराण जिनसेन १४२
आवश्यकटिप्पण हरिभद्र २४३
उ
उत्तराध्ययन १९१
क
कर्मग्रन्थ देवेन्द्रसूरि ६
ग
गीता ८७,९५
गोम्मटसार (कर्म.) नेमिचन्द्र ३१
गोम्मटसार (जीव.) ,, २६०
———— गोशाल २६५
गौतमसूत्र अक्षपाद २९
छ
छान्दोग्य उपनिषद् ९५
त
तर्कभाषा केशवमिश्र १०७
तत्त्वसंग्रह शांतिरक्षित १८०,१८६
तत्त्वार्थभाष्य उमास्वाति १८,२०२,२५१,२६१
तत्त्वार्थभाष्यवृत्ति सिद्धसेनगणि २५४
तत्त्वार्थराजवार्तिक अकलंक ७५,१७३,२०१,२३१,
२६१
तत्त्वार्थश्लोकवार्तिक विद्यानन्द २५३,२५४
तत्त्वार्थसूत्र उमास्वाति ६५,९८
त्रिलोकसार नेमिचन्द्र ७५
त्रिषष्टिशलाकापुरुषचरित हेमचन्द्र २०७
द
दशवैकालिक १३
द्रव्यसंग्रह नेमिचन्द्र २०१
द्रव्यसंग्रहवृत्ति ब्रह्मदेव २०१,२०२
द्रव्यानुयोगतर्कणा भोजदेव २५४
ध
धर्म हरिभद्र ३१
धर्मसंग्रहणीटीका मलयगिरि २०४
न
नयचक्रसंग्रह देवसेन ( ३२६ ) २५४
नयप्रदीप यशोविजय २६४
नयोपदेश यशोविजय २५५
न्यायप्रदीप पं. दरवारोलाल ८५,८६
न्यायप्रवेश दिङ्नाग १४४
न्याकप्रवेशवृत्ति हरिभद्र १४५
न्यायप्रवेशवृत्तिपंजिका पार्श्वदेव १४५
न्यायबिन्दु धर्मकीर्ति १५६
न्यायबिन्दुटीका धर्मोत्तर १५६
न्यायावतार टीका सिद्धर्षि २५४
प
पुरातत्त्व १७१
प्रज्ञापनासूत्र २४०,२५९
———— प्रभाचन्द्र २५५
प्रमाणनयतत्त्वालोकालंकार वादिदेव (३२६) १९२
प्रवचनसार कुन्दकुन्द ४
प्रवचनसारोद्धार नेमिचन्द्रसूरि ३
ब
बृहदारण्यक उपनिषद् ९५
———— पं. बेचरदास १७१
बोधिचर्यावतार शांतिदेव १८०
बोधिचर्यावतारपंजिका प्रज्ञाकरमति १७८,१८३
ब्रह्मसूत्रभाष्य शंकर २०७,२५८
भ
भगवती ( व्याख्याप्रज्ञप्ति ) २५३,२६१
म
मनुस्मृति मनु ८८,२५८
महाभारत व्यास ९५,२५८
महीदास २६१

३४ श्रीमद्‌राजचन्द्रजैनशास्त्रमालायां
——— माणिक्यनन्दि २५५ प
माध्यमिककारिका नागार्जुन २५५ षड्दर्शनसमुच्चयटीका गुणरत्नसूरि १९१,२५८
मुण्डक उपनिषद् ९५, २६४ स
य सत्यार्थप्रकाश स्वामी दयानन्द २६०
योगसूत्र पतंजलि १४२ सन्मतितर्क सिद्धसेन ( ३२६ ) २६१
र सन्मतिटीका अभयदेवसूरि २५३
रघुवंश कालिदास २५४ सप्तभंगीतरंगिणी विमलदास २२६
ल समवायांगटीका अभयदेवसूरि २५३
लोकप्रकाश विनयविजय (३२६) ९३,१०६ सर्वार्थसिद्धि पूज्यपाद १२८,२५४
लंकावतार शाक्यमुनि १७१,१८९ सूत्रकृतांग ६५
व स्थानांगटीका अभयदेवसूरि १३७,२५३
——— वाचस्पतिमिश्र १४२ Response in Living and Non-living
विशेषावश्यकभाष्य जिनभद्रगणि ( ३२६) २५३, —J. C. Bose २६१
२५४,२६३,२६४ A History of Pre-Buddhist
श Indian Philosophy
शब्दकल्पद्रुम राधाकान्तदेव १९७ —B. M. Barua २६१

अयोगव्यवच्छेदिकाके श्लोकोंकी सूची ( ८ )
श्लोक श्लोक नं० श्लोक श्लोक नं०
अ प्रागेव देवांतरसंश्रितानि १८
अगम्यमध्यात्मविदामवाच्यं १ प्रादेशिकेभ्यः परशासनेभ्यः ८
अनाद्यविद्योपनिषन्निषण्णैः २३ म
अनाप्तजाड्यादिवितिर्मितित्व १५ मदेन मानेनं मनोभवेन २५
अपक्षपातेन परीक्षमाणा २२ य
इ यत्र तत्र समये यथा तथा ३१
इदं श्रद्धामात्रं ३२ यथास्थितं वस्तु दिशन्नधीश ५
इमां समक्षं प्रतिपक्षसाक्षिणां २८ यदार्जवादुक्तमयुक्तमन्यैः १६
क यदीयसम्यक्त्वबलात् प्रतीमो २१
क्व सिद्धसेनस्तुतयो महार्था ३ व
क्षिप्येत वाग्भिः सदृशोक्रियेत १२ वपुश्च पर्यंकशयं श्लथं च २०
ज
जगत्यनुष्ठानबलेन शाश्वत् ६ विमुक्तवैरव्यसनानुबंधाः २४
जगन्ति भिन्दन्तु सृजन्तु वा पुनः १६ श
जिनेन्द्र यानेव विवावसे स्म ४ शरण्य पुण्ये तव शासनस्य ९
त स
तद्दुःषमाकालखलायितं वा १३ सुनिश्चितं मत्सरिणो जनस्य २७
तमःस्पृशामप्रतिभासभाजं ३० स्तुतावशक्तस्तव योगिनां न किं २
द
देहाद्ययोगेन सदाशिवत्वं १७ स्वकण्ठपीठे कठिनं कुठारं २६
स्वयं कुमार्गं लपतां नु नाम ७
न ह
न श्रद्धयैव त्वयि पक्षपातो २९ हितोपदेशात्सकलज्ञक्लृप्तेः ११
प
परःसहस्राः शरदस्तपांसि १४ हिंसाद्यसत्कर्मपथोपदेशात् १०

श्लोक
अगम्य १ द्वेष २९
...
Wait, look at in Option B: श्लोक appears above Col 1's numbers and श्लोक appears above Col 2's numbers!
Wait, where is the word header? There is NO word header! Just श्लोक above the number column.
In Col 1:
श्लोक
अगम्य १
In Col 2:
श्लोक
द्वेष २९
Wait! Notice that द्वेष is under Col 2, but where is its section letter?
In Col 1, the letter 'द' is near the bottom:
त
तत्त्वालोक ३२
तप :१४
तपस्विन् १९
द
दुःषमा १३
देशनाभूमि २४
And then 'द्वेष २९' is at the TOP of the next column!
Because 'द्वेष' begins with 'द' ('द्')!
Then after 'द्वेष २९' comes:
न
नय २८
This proves 100% beyond any shadow of a doubt that द्वेष २९ comes DIRECTLY AFTER देशनाभूमि २४ in the

अयोगव्यवच्छेदिकाके शब्दोंकी सूची—उपयुक्त ग्रंथ (९,१०) ३७
श्लोक श्लोक
व सम्यक्त्व २१
विप्लव १६ सिद्धसेन ३
वीतराग २६,२८ सुरेश १२
वीर २९ सुमागं ७
श संमद २५
शासन ५,९,१३,२१
ह
स हितोपदेश ११
सदाशिव १७
हिंसा १०
समाधि १८
अयोगव्यवच्छेदिकाकी टिप्पणीके ग्रन्थ (१०)
अभिधानचिन्तामणि हेमचन्द्र द्वा. द्वात्रिंशिका सिद्धसेन
अयोगव्यवच्छेदिका सं. चरणविजयजी भक्तामरस्तोत्र मानतुंग
आप्तमीमांसा समंतभद्र युक्त्यनुशासन समंतभद्र
योगशास्त्र हेमचन्द्र
कल्याणमन्दिरस्तोत्र सिद्धसेन लोकतत्त्वनिर्णय हरिभद्रसूरि
तत्त्वनिर्णयप्रासाद आत्मारामजी स्वयंभूस्तोत्र समंतभद्र

३८ श्रीमद्‌राजचन्द्रजैनशास्त्रमालायां
परिशिष्टोंके विशेष शब्दोंकी सूची (११)
अतिशय २८५-२८६
—मूल तीन अतिशय २८५
—चौंतीस अतिशय ,,
—श्वेताश्वतर उपनिषद् और पातंजल २८६
योगसूत्रोंमें अतिशय २८६
—मज्झिमनिकाय आदि
बौद्ध शास्त्रोंमें अतिशय २८६
आजीविक (तेरासिय) ३५१-३५२
—नंदवच्छ, किससंकिच्च
और मक्खलिगोशाल-
तीन मुख्य नायक ३५१
—गोशालके सिद्धांतोंका भगवती
आदि जैन ग्रंथोंमें उल्लेख ३५१
आधाकर्म (अधःकर्म) २९२-२९३
अपुनर्बंध २८७
उत्पादव्ययध्रौव्य २८६-२८७
—स्वप्रत्यय और परप्रत्यय उत्पादव्यय २८७
—षट्स्थानपतितहानिवृद्धि २८७

परिशिष्टोंके विशेष शब्दोंकी सूची ( ११ ) ३९
—दर्शनोंमें ईश्वर संबंधी मान्यता ३२६ —आत्मवादियोंके सिद्धांत ३१५
—ईश्वरके अस्तित्वमे तीन मुख्य प्रमाण ३२६ —पंचस्कंध रूप आत्मा ३१६
—इन प्रमाणोंकी समीक्षा (टि.) ३२७ —विज्ञानप्रवाह और आधुनिक मानसशास्त्र
—ईश्वरके संबंधमें शंका-समाधान ३२८ (टि.) ३१६
—आधुनिक पाश्चिमात्य विद्वानोंका मत ३२९ —भवसंतति ३१७
—न्यायवैशेषिक साहित्य ३३० —बौद्ध साहित्यमें आत्मा संबंधी चार
मान्यतायें ३१८-३२१
प्रदेश २८८-२८९
—प्रदेश और अवयव २८८ मीमांसादर्शन (पूर्वमीमांसा) ३३९-३४५
—आत्माके प्रदेश २८८ —मीमांसकोंके आचार विचार ३३९
—प्रदेशोंमें संकोच-विस्तार २८९ —मीमांसक सिद्धांत ३३९-३४३
—आत्माका मध्यमपरिणाम २८९ —वेदका अपौरुषेयत्व ३४०
—रामानुजके सिद्धांतके साथ तुलना २८९ वेद और नैयायिक आदि दर्शन (टि.) ३४०
—मीमांसक और जैन ३४३-४
प्राण २९९-३०० —कुमारिलभट्ट और अनेकांतवाद ३४४
—विविध अर्थ २९९ —मीमांसादर्शनके मुख्य प्ररूपक ३४५
—द्रव्यप्राण-भावप्राण २९९ वेदान्तदर्शन (उत्तरमीमांसा) ३४६-३४७
—सिद्धोंके प्राण ३००
बौद्धदर्शन ३०३-३२१ —वेदान्ती साधुओंका आचार विचार ३४६
—बौद्धोंके सिद्धांत और आचार विचार ३०३ —वेदान्त दर्शनकी व्यापकता ३४६
—मुख्य सम्प्रदाय ३०३ —वेदान्त दर्शनका साहित्य ३४६-७
सौत्रांतिक आदि सम्प्रदायोंका समय (टि.) ३०४ —वेदान्त दर्शनकी शाखायें ३४७
—सौत्रांतिकोंके सिद्धांत और उनके —शंकरका मायावाद तथा
आचार्य ३०४, ३०५ विज्ञानवाद और शून्यवाद ३४८
—वैभाषिक (सर्वास्तिवादी) ३०५ लोक २९०-२९२
—सौत्रांतिक और वैभाषिकोंके समान —तीनलोक २९०
सिद्धांत ३०६ —वैदिकलोक २९१
—शून्यवाद (मध्यमवाद-नैरात्म्यवाद) ३०८ —बौद्धलोक २९१
—शंका-समाधान पूर्वक प्ररूपण ३०८-३११ सांख्ययोगदर्शन ३३२-३३८
—शून्यवाद और स्याद्वाद (टि.) ३०८ —सांख्य, योग, जैन और बौद्ध ३३२
—शून्यवादके मुख्य प्ररूपक आचार्य ३११ —श्रमण और ब्राह्मण संस्कृति ३३२
—विज्ञानवाद (योगाचार) ३१२-३१४ —सांख्य और योगदर्शन ३३३
—शून्यवाद और विज्ञानवाद (टि.) ३१२ —सांख्योंके आचार विचार ३३३-३३५
—विज्ञानवादका शंका-समाधान —सांख्योंका वेदोंको न मानना ३३४
पूर्वक प्रतिपादन ३१३-३१५ —सांख्यदर्शनके मुख्य प्ररूपक ३३५
—नैरात्म्यवाद और आत्मवाद ३१३-३१५ —योगदर्शन और उसका साहित्य ३३७
—आत्मा और आलयविज्ञान (टि.) ३१४ —जैन और बौद्ध दर्शनमें योग ३३७-३३८
—विज्ञानवादके मुख्य आचार्य ३१४-३१५ हिंसा २९२
—अश्वघोषका तथतावाद ३१५ —जैन शास्त्रोंमें हिंसा २९२
—अनात्मवाद ३१५ —संकल्पी हिंसा २९२

परिशिष्टोंमें उपयुक्त ग्रन्थोंकी सूची ( १२ )
अ तत्त्वार्थभाष्य उमास्वाति २९०,२९९
अनगारधर्मामृत पं. आशाधर २९३ तत्त्वार्थभाष्यवृत्ति सिद्धसेनगणि २८७,२८८
अनुयोगद्वारसूत्र ३०० तत्त्वार्थराजवार्तिक अकलंक २८८
अभिधर्मकोश वसुबन्धु २८३,२८६ तत्त्वार्थश्लोकवार्तिक विद्यानन्द २८८,२९६
३१६,३२०,३२१ तन्त्रवार्तिक कुमारिल ३३९
अभिधम्मत्थसंगहो ( पालो ) अनुरुद्ध २९२ त्रिलोकसार नेमिचन्द्र २८२
अभिधानचिन्तामणि हेमचन्द्र ३२३ त्रिंशिका वसुबन्धु ३१२
अभिधानराजेन्द्रकोष राजेन्द्रसूरि २९३ त्रिंशिकाभाष्य स्थिरमति ३१२,३१३
अवयविनिराकरण पं. अशोक ३०७ द
आ दर्शन और अनेकांतवाद पं. हंसराज शर्मा ३४४
आस्तिकवाद (हिन्दो) पं. गंगाप्रसाद उपाध्याय ३३० दीघनिकाय ( मराठी ) अनु. प्रो. राजवाड़े ३०३,
उ ३२०,३५२
उत्तराध्ययन २९३ द्रव्यसंग्रहवृत्ति ब्रह्मदेव २८९,२९६,३००
क द्रव्यानुयोगतर्कणा भोजदेव २८७,२९६
कर्मग्रन्थ चौथा देवेन्द्रसूरि २८९ द्वात्रिंशद् द्वात्रिंशिका सिद्धसेन दिवाकर २९२,३०९
कालचक्र ( हिन्दी ) डा. सिद्धेश्वर शास्त्री २९३ द्वात्रिंशद् द्वात्रिंशिका उ. यशोविजय २८६,२८८,
कूर्मपुराण २८२ २९०,२९२,३१६
कौषीतको उपनिषद् २८८
ग ध
गरुड़पुराण २८२ धम्मपद ३२०
गुणस्थानक्रमारोहण राजशेखरसूरि २८९ न
गोम्मटसार नेमिचन्द्र २८७ नन्दिसूत्र ३००
गोम्मटसारटीका केशववर्णी २८४,३०१ नियमसार कुन्दकुन्द २८५
छ नृसिंहपुराण २९१
छान्दोग्य उपनिषद् ३१२ न्यायकोष भीमाचार्य ३२२,३३३,३३५,३४९
ज न्यायकंदली श्रीधरभट्ट ३२३,३२९
जैनजगत् ३३२ न्यायकुसुमांजलि उदयन ३२८-९
जैनदर्शन (गुज.) अनु. पं. बेचरदास दोषी ३५० न्यायखंडखाद्य उ. यशोविजय २८९
जैनतर्कपरिभाषा उपाध्याय यशोविजय ३०० न्यायतात्पर्यपरिशुद्धि उदयन ३२२
जैनसिद्धांतदर्पण (हिन्दो) पं. गोपालदास बरैया २८७ न्यायभाष्य वात्स्यायन ३२२,३२६,३३३
जैनागम साहित्यमें भारतीय समाज न्यायमंजरी जयन्त ३०७,३२२,३२९
जगदीशचन्द्र जैन ३५२ न्यायवार्तिक उद्योतकर ३२२
तत्त्वसंग्रह शांतरक्षित २९४,३०५,३१८, न्यायवार्तिकतात्पर्यटीका वाचस्पतिमिश्र ३०७
३३६,३४४ न्यायसूत्रवृत्तितत्पर्यविवृत्ति पं बालकृष्ण २९०
तत्त्वसंग्रहपंजिका कमलशील ३०४,३०५, न्यायावतार ( गुजराती ) पं. सुखलालजी ३००
३१६,३२० प
तत्त्वयाथार्थ्यदीपन क्षेमेन्द्र ३३४ पद्मपुराण २९१

, wait, let's look closely: it's 'बुद्धघोष' with a faint stroke, or is it 'बुद्धघोष'? In Hindi it's Buddhaghosa -> बुद्धघोष).

Heading:
श
शास्त्रदीपिका पार्थसारथिमिश्र ३४२
शास्त्रवार्तासमुच्चयटीका उ. यशोविजय २८७,२९०
श्वेताश्वतर उपनिषद् २८५

Heading:
ष
षड्दर्शनसमुच्चय राजशेखर ३०३
षड्दर्शनसमुच्चयटीका गुणरत्न १०३,३०४,
३०६,३२२,३२४
३४५,३४६,३४९

Heading:
स
सन्मतितर्कटीका अभयदेव २८७,२९३
समवायांगसूत्र २८५
सर्वदर्शनसंग्रह माधवाचार्य ३२०,३३७,३४०
सवार्थसिद्धि पूज्यपाद २८७,२९२
सागारधर्मामृत पं० आशाधर २९२
सामान्यदूषणदिक्प्रसारित पं० अशोक ३०८
संयुक्तनिकाय ( पाली ) ३२०
सांख्यकारिकाभाष्य माठर ३३४
सांख्यप्रवचनभाष्य विज्ञानभिक्षु ३४९
स्कंदपुराण ३२२

Heading:
ह
हिंदतत्वज्ञाननो इतिहास (गुजराती) नर्मदाशंकर मेहता
३४८

Wait, look at "सवार्थसिद्धि":
Is