कामिक आगम: पूर्व भाग (अष्टाविंशति मूल शैव आगमों का प्रथम एवं सर्वोच्च आगम महाकोश)
Kamika Agama: Purva Pada (Primary Shaiva Agama)
सद्योजात शिवमुखोद्भूत (सम्पादक: सी. स्वामीनाथ शिवचार्य) द्वारा
Then he should slowly breath out. During the exhalation and through vayu tattva, he should think that
the body-tree has turned now into ashes and diffuse those ashes in all the ten directions. Finally, he should
contemplate through akasa tattva that the body-tree has now been absorbed into the pure space.
महामायांश्च विक्षोभ्य शाक्तं देहं प्रकल्पयेत्।
आप्लाव्य चामृतेनैव विद्याङ्गं विन्यसेत्ततः॥ ८९
इच्छाज्ञानक्रियाशक्ति लोचनं मातृकात्मकम्।
आवाह्य तत्र चात्मानं मुद्रया पुष्पमन्त्रयुक्॥ ९०
mahāmāyāñca vikṣobhya śāktaṁ dehaṁ prakalpayet|
āplāvya cāmṛtenaiva vidyāṅgaṁ vinyasettataḥ|| 89
icchājñānakriyāśakti locanaṁ mātṛkātmakam|
āvāhya tatra cātmānaṁ mudrayā puṣpamantrayuk|| 90
Then, having induced a slight move to the pure maya, he should contemplate the formation of a fresh body
related to Sakti. Having drenched it with the nectarine stream issuing from the thousand-petalled cakra,
he should make it to be a body of pure consciousness(vidya deha). He should then invoke his own self
which is of the nature of matrukas(letters) and which is having the iccha sakti, jnana sakti and kriya sakti as
its three eyes, to occupy that pure body of consciousness with the hand gesture of goad (ankusa mudra)
and with flowers and with the recital of appropriate mantra.
ईशानं मूर्ध्नि विन्यस्य मुखे तत्पुरुषं न्यसेत्।
अघोरं हृदये न्यस्य गुह्ये वामं प्रकल्पयेत्॥ ९१
सद्योजातं न्यसेत्पादे तत्तन्मुद्रा समन्वितम्।
मूर्द्धादि पादपर्यन्तं मालाब्रह्माणि विन्यसेत्॥ ९२
ऊर्ध्वेन्द्र याम्य सौम्याप्य वक्त्रेष्वीशादितो न्यसेत्।
बीजब्रह्माणि वा विद्वान् अष्टत्रिंशत्कलां न्यसेत्॥ ९३
īśānaṁ mūrdhni vinyasya mukhe tatpuruṣaṁ nyaset|
aghoraṁ hṛdaye nyasya guhye vāmaṁ prakalpayet|| 91
sadyojātaṁ nyasetpāde tattanmudrā samanvitam|
mūrdhādi pādaparyantaṁ mālābrahmāṇi vinyaset|| 92
ūrdvendra yāmya saumyāpya vaktreṣvīśādito nyaset|
bījabrahmāṇi vā vidvān aṣṭatriṁśatkalāṁ nyaset|| 93
Then, he should place the isana mantra on his head; tatprusha mantra on the face; aghora mantra on the
chest; vamadeva mantra on the secret part; sadyojata mantra on the feet. This placing of the mantras should
be done along with a mudra appropriate to each one. Then he should identify the maala-brahma mantras
with his body, from the head to the feet. Or, he may do the nyasa of bija-brahma mantras. Subsequently,
he should do the nyasa of 38 kalas.
ईशानस्सर्व विद्यानां नमोन्तं चोर्ध्व मूर्धनि।
ईश्वरस्सर्व भूतानां नमोन्तं पूर्व मूर्धनि॥ ९४
ब्रह्मणोधिपतिर्ब्रह्म नमोन्तं याम्य मूर्धनि।
शिवो मेऽस्तु नमोन्तं च तथा कौबेर मूर्धनि॥ ९५
सदाशिवोम् नमोन्तञ्च विन्यसेदाप्य मूर्धनि।
ईशानस्य कलाः पञ्च प्रणवादि प्रकल्पयेत्॥ ९६
īśānassarva vidyānāṁ namontaṁ cordhva mūrdhani|
īśvarassarva bhūtānāṁ namontaṁ pūrva mūrdhani|| 94
brahmaṇodhipatirbrahma namontaṁ yāmya mūrdhani|
śivo me'stu namontaṁ ca tathā kaubera mūrdhani|| 95
sadāśivom namontañca vinyasedāpya mūrdhani|
īśānasya kalāḥ pañca praṇavādi prakalpayet|| 96
The process of the nyasa of 38 kalas:
on the top of the head - om īśānassarva vidyānāṁ namaḥ
on the east side of the head - om īśvarassarva bhūtānāṁ namaḥ
on the south side of the head – om brahmaṇodhipatirbrahma namaḥ
on the north side of the head – om śivo me'stu namaḥ
on the west side of the head - om sadāśivom namaḥ
शशिनी चाङ्गदा इष्टा मरीचिर्ज्वालिनी तथा।
नामैशान कलानां स्यात्तन्नाम्ना केवलं तु वा॥ ९७
śaśinī cāṅgadā iṣṭā marīcirjvālinī tathā|
nāmaiśāna kalānāṁ syāttannāmnā kevalaṁ tu vā|| 97
Sasini, Angada, Ishta, Marici, Jvalini – these are names of the Saktis of the five kala mantras pertaining to
Isana. The five kalas may be identified as associated with these Saktis or kala mantras alone may be
identified, without adding the name of Sakti.
प्रणवेनोर्ध्ववक्त्रे तु कलामादौ तु विन्यसेत्।
तत्पुरुषाय विद्महे नत्यन्तं पूर्ववक्त्रके॥ ९८
महादेवाय धीमहि नत्यन्तं दक्षिणानने।
तन्नो रुद्र नमोन्तं च कल्पयेदुत्तरानने॥ ९९
प्रचोदयान् नमोन्तं च कल्प्यं पश्चिम वक्त्रके।
कलाश्चतस्रो वक्रे स्युर्मूर्धिन्यव्यक्त कला भवेत्॥ १००
शान्ति विद्या प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्चेति ताः कलाः।
praṇavenordhvavaktre tu kalāmādau tu vinyaset|
tatpuruṣāya vidmahe natyantaṁ pūrvavaktrake|| 98
mahādevāya dhīmahi natyantaṁ dakṣiṇānane|
tanno rudra namontaṁ ca kalpayeduttarānane|| 99
pracodayān namontaṁ ca kalpyaṁ paścima vaktrake|
kalāścatasro vaktre syurmūrdhinyavyakta kalāḥ bhavet|| 100
śānti vidyā pratiṣṭhā ca nivṛttiśceti tāḥ kalāḥ|
First, the pranava (OM) should be identified with the top side of the face.
on the east side of the face - om tatpuruṣāya vidmahe namah
on the south side of the face- om mahādevāya dhīmahi namah
on the north side of the face - om tanno rudra namah
on the west side of the face - om pracodayān namah
These are the four kala mantras of tatpurusha vaktra. On the top side of the face is the Sakti kala known
as Avyakta kala(Santyātita kala). The names of the Saktis of the four kalas are – Santi, Vidya, Pratishta
and Nivrutti.
अघोरेभ्योपि नत्यन्तं तमां हृदय गोचरे ॥ १०१
नत्यन्तं अथ घोरेभ्यो मोहं कण्ठे तु विन्यसेत्।
रक्षां घोरनमोन्तं च दक्षिणांसे तु विन्यसेत्॥ १०२
निष्ठां घोरतरेभ्यश्च नमो वामांसे न्यसेत्।
मृत्युं च सर्वतमस्सर्व नमो नाभो तु विन्यसेत्॥ १०३
शर्वेभ्यो नम इत्युक्त्वा मायां च जठरे न्यसेत्।
नमस्ते रुद्र नत्यन्तं अभयां पृष्ठके न्यसेत्॥ १०४
जरामुरसि रूपेभ्यो नमः प्रणव पूर्वकम्।
बहुरूप कलाश्चाष्टौ विद्यादेहे प्रकल्पयेत्॥ १०५
aghorebhyopi natyantaṁ tamāṁ hṛdaya gocare|| 101
natyantaṁ atha ghorebhyo mohāṁ kaṇṭhe tu vinyaset|
rakṣāṁ ghoranamontaṁ ca dakṣiṇāṁse tu vinyaset|| 102
niṣṭhāṁ ghoratarebhyaśca namo vāmāṁsake nyaset|
mṛtyuṁ ca sarvatamassarva namo nābho tu vinyaset|| 103
śarvebhyo nama ityuktvā māyāṁ ca jaṭhare nyaset|
namaste rudra natyantaṁ abhayāṁ pṛṣṭhake nyaset|| 104
jarāmurasi rūpebhyo namaḥ praṇava pūrvakam|
bahurūpa kalāścāṣṭau vidyādehe prakalpayet|| 105
on the heart - om aghorebhyo tamāyai namah
on the nech - om atha ghorebhyo mohāyai namah
on the right shoulder - om ghora rakṣāyai namah
on the left shoulder - om ghoratarebhya niṣṭhāyai namah
on the navel - om sarvatamassarva mṛtyai namah
on the stomach - om śarvebhyo māyāyai namah
on the back side - om namaste rudra abhayāyai namah
on the chest - om rūpebhyo jarāyai namah
These eight kalas of aghora hrudaya mantra should be identified with the vidya deha.
वामदेवाय नत्यन्तं रजां गुह्ये तु विन्यसेत्।
रक्षां ज्येष्ठाय नत्यन्तं लिङ्गे प्रणवकं न्यसेत्॥ १०६
रतिं रुद्राय नत्यन्तं दक्षिणोरुगतं न्यसेत्।
पाल्यां कालाय नत्यन्तं वामोरुगतमावहेत्॥ १०७
कामां कल नमोन्ताञ्च दक्षजानुनि विन्यसेत्।
विकरणाय नमोन्तं च संयमीं वाम जानुनि॥ १०८
क्रियां बल नमोन्तं च जङ्घायां दक्षिणे न्यसेत्।
बुद्धिं विकरणायेति नमोन्तं वाम जङ्घिके॥ १०९
कार्यां बल नमोन्तं च दक्षिण स्फिचि विन्यसेत्।
धात्रीं प्रमथनायेति नमोन्तं वामतस्स्फिचि॥ ११०
नमोन्तं ब्राह्मणीं कट्यां न्यसेदोङ्कार पूर्वकम्।
सर्वभूतदमनाय पदमेकं प्रकल्पयेत्॥ १११
नत्यन्तं मन इत्येवं मोहिनीं दक्ष पार्श्वके।
उन्मनायेति नत्यन्तं भवां पार्श्वे तु वामके॥ ११२
त्रयोदश कलाश्चैवं वामदेवस्य कीर्तिताः।
vāmadevāya natyantaṁ rajāṁ guhye tu vinyaset|
rakṣāṁ jyeṣṭhāya natyantaṁ liṅge praṇavakaṁ nyaset|| 106
ratiṁ rudrāya natyantaṁ dakṣiṇorugataṁ nyaset|
pālyāṁ kālāya natyantaṁ vāmorugatamāvahet|| 107
kāmāṁ kala namontāñca dakṣajānuni vinyaset|
vikaraṇāya namontaṁ ca saṁyamīṁ vāma jānuni|| 108
kriyāṁ bala namontaṁ ca jaṅghāyāṁ dakṣiṇe nyaset|
buddhiṁ vikaraṇāyeti namontaṁ vāma jaṅghike|| 109
kāryāṁ bala namontaṁ ca dakṣiṇa sphici vinyaset|
dhātrīṁ pramathanāyeti namontaṁ vāmatassphici|| 110
namontaṁ brāhmaṇīṁ kaṭyāṁ nyasedoṅkāra pūrvakam|
sarvabhūtadamanāya padamekaṁ prakalpayet|| 111
natyantaṁ mana ityevaṁ mohinīṁ dakṣa pārśvake|
unmanāyeti natyantaṁ bhavāṁ pārśve tu vāmake|| 112
trayodaśa kalāścaivaṁ vāmadevasya kīrtitāḥ|
om vāma devāya namo rajāyai namaḥ - on the privy part
om jyeṣṭhāya namaḥ rakṣāyai namaḥ - on the genital organ
om rudrāya namaḥ ratyai namaḥ - right thigh
om kālāya namaḥ pālyai namaḥ - left thigh
om kala kāmāyai namaḥ - right knee
om vikaraṇāya namaḥ saṁyaminyai namaḥ - left thigh
om bala kriyāyai namaḥ - right shin
om vikaraṇāya namaḥ buddhyai namaḥ - left shin
om bala kāryāyai namaḥ - right hip
om pramathanāya namaḥ dhātryai namaḥ - left hip
om sarvabhūta damanāya namaḥ brāhmaṇyai namaḥ - waist
om mana mohinyai namaḥ - right side
om unmanāya namaḥ bhavāyai namaḥ - left side
The thirteen kalas of vamadeva mantra have been expouded in this way.
सद्योजातं प्रपद्यामि सिद्धि दक्षिण पादके॥ ११३
सद्योजाताय वै नमो ऋद्धिं वामाङ्घ्रिके न्यसेत्।
द्युतिं भवे नमोन्तं च न्यसेद्दक्षिण बाहुके॥ ११४
अभवे नम इत्युक्त्वा लक्ष्मीं वामकरे न्यसेत्।
न्यसेन्नातिभवे मेघां नत्यन्तं नासिकाग्रतः॥ ११५
भवस्वमां नमोन्तं च कान्ति शिरसि विन्यसेत्।
स्वधां भव नमोन्तं च न्यसेद्दक्षिण बाहुके॥ ११६
उद्भवाय नमोन्तं च धृतिं बाहौ तु वामके।
सद्योजात कलाश्चाष्टौ न्यसेत्सर्वास्समुद्रया॥ ११७
sadyojātaṁ prapadyāmi siddhi dakṣiṇa pādake|| 113
sadyojātāya vai namo ṛddhiṁ vāmāṅghrike nyaset|
dyutiṁ bhave namontaṁ ca nyaseddakṣiṇa bāhuke|| 114
abhave nama ityuktvā lakṣmīṁ vāmakare nyaset|
nyasennātibhave meghāṁ natyantaṁ nāsikāgrataḥ|| 115
bhavasvamāṁ namontaṁ ca kānti śirasi vinyaset|
svadhāṁ bhava namontaṁ ca nyaseddakṣiṇa bāhuke|| 116
udbhavāya namontaṁ ca dhṛtiṁ bāhau tu vāmake|
sadyojāta kalāścāṣṭau nyasetsarvāssamudrayā|| 117
oṁ sadyojātāyaṁ prapadyāmi siddhyai namaḥ - on the right foot
oṁ sadyojātāya vai namaḥ ṛddhyai namaḥ - on the left foot
oṁ bhave dyutyai namaḥ -on the right hand
oṁ abhave lakṣmyai namaḥ - on the left hand
oṁ anātibhave medhāyai namaḥ - on the nose tip
oṁ bhajasva māṁ kāntyai namaḥ - on the head
oṁ bhava svadhāyai namaḥ - on the right arm
oṁ udbhavāya namaḥ dhṛtyai namaḥ - on the left arm
These are the eight kalas of sadyojata mantra. All these kalas should be identified, holding the appropriate
mudras(modes of joining the fingers).
अष्टत्रिंशत्कलान्यासात् विद्यादेहं विधाय च।
मूलमन्त्रं समावाह्य पश्चादङ्गानि विन्यसेत्॥ ११८
हृदयं हृदये न्यस्य शिरश्शिरसि विन्यसेत्।
शिखायां तु शिखां न्यस्य कवचं स्तनमध्यतः॥ ११९
हस्तयोर्हेति विन्यस्य लिपिन्यासं अथाचरेत्।
aṣṭatriṁśatkalānyāsāt vidyādehaṁ vidhāya ca|
mūlamantraṁ samāvāhya paścādaṅgāni vinyaset|| 118
hṛdayaṁ hṛdaye nyasya śiraśśirasi vinyaset|
śikhāyāṁ tu śikhāṁ nyasya kavacaṁ stanamadhyataḥ|| 119
hastayorheti vinyasya lipinyāsaṁ athācaret|
Having designed vidya deha in this way through the nyasa of 38 kalas, he should first invoke the mula
mantra to occupy the vidya deha and then invoke the presence of anga mantras. He should
identify the hrudaya mantra with the heart; siro mantra with the head; sikha mantra with the tuft;
kavaca mantra with the place between the breasts; astra mantra with the hands. The he should do
the nyasa of phonemes(lipi nyasa).
दीपकं वाग्भवं बिन्दुं श्रीकण्ठाय पदं ततः॥ १२०
पूर्णोदर्यै नमश्चेति न्यसेत्केशान्त देशकम्।
न्यसेत् ओं आं अनन्ताय विरजायै नतिः पुनः॥ १२१
न्यसेल्ललाटे दीपाद्यं इं सूक्ष्माय पदं ततः।
शाल्मल्यै नम इत्येवं न्यसेद्दक्षिण चक्षुषि॥ १२२
ओं ईं त्रिमूर्त्तये चेति लोलाक्ष्यै नम इत्यपि।
न्यसेद्वामाक्षि मध्ये तु ओमुङ्कारमनन्तरम्॥ १२३
ततोऽमरेश्वरायेति वर्तुलाक्ष्यै नमः पुनः।
दक्षश्रोत्रे न्यसेदेतद् ओमुङ्कारं अनन्तरम्॥ १२४
अर्धीशाय ततो दीर्घघोणायै नम इत्यपि।
वामकर्णे न्यसेदेतद् ओं ॠङ्कारं तु विन्यसेत्॥ १२५
यद्भारभूतये चेति दीर्घमुख्यै नमः पुनः।
दक्षनासा पुटे न्यसेत् ओं ऋङ्कारं अनन्तरम्॥ १२६
पदं यन्निधनेशाय गोमुख्यै नम इत्यपि।
वामनासा पुटे न्यस्येत् ओं ऌङ्कारं अनन्तरम्॥ १२७
स्थाणवे दीर्घजिह्वायै नमो गण्डे तु दक्षिणे।
ओं ॡङ्कार पदं पूर्वं हरायेति पदं पुनः॥ १२८
कुण्डोदर्यै नमश्चेति वाम गण्डे तु विन्यसेत्।
dīpakaṁ vāgbhavaṁ binduṁ śrīkaṇṭhāya padaṁ tataḥ|| 120
pūrṇodaryai namaśceti nyasetkeśānta deśakam|
nyaset oṁ āṁ anantāya virajāyai natiḥ punaḥ|| 121
nyasellalāṭe dīpādyaṁ iṁ sūkṣmāya padaṁ tataḥ|
śālmalyai nama ityevaṁ nyaseddakṣiṇa cakṣuṣi|| 122
oṁ īṁ trimūrtaye ceti lolākṣyai nama ityapi|
nyasedvāmākṣi madhye tu omuṅkāramanantaram|| 123
tato'mareśvarāyeti vartulākṣyai namaḥ punaḥ|
dakṣaśrotre nyasedetad omūṅkāraṁ anantaram|| 124
arghīśāya tato dīrghaghoṇāyai nama ityapi|
vāmakarṇe nyasedetad oṁ ṝṅkāraṁ tu vinyaset|| 125
yadbhārabhūtaye ceti dīrghamukhyai namaḥ punaḥ|
dakṣanāsā puṭe nyaset oṁ ṛṅkāraṁ anantaram|| 126
padaṁ yannidhaneśāya gomukhyai nama ityapi|
vāmanāsā puṭe nyasyet oṁ ḷṅkāraṁ anantaram|| 127
sthāṇave dīrghajihvāyai namo gaṇḍe tu dakṣiṇe|
oṁ ḹṅkāra padaṁ purvaṁ harāyeti padaṁ punaḥ|| 128
kuṇḍodaryai namaśceti vāma gaṇḍe tu vinyaset|
The process of identifying the letters with the body:
oṁ aṁ śrīkaṇṭhāya pūrṇodaryai namaḥ - tip of the hairs on the head
oṁ āṁ anantāya virajāyai namaḥ - forehead
oṁ iṁ sūkṣmāya śālmalyai namaḥ - right eye
oṁ īṁ trimūrtaye lolākṣyai namaḥ - left eye
oṁ uṁ amareśvarāya vartulākṣyai namaḥ - right ear
oṁ ūṁ arghīśāya dīrgha ghoṇāyai namaḥ - left ear
oṁ ṛṁ bhārabhūtaye dīrgha mukhyai namaḥ -right nostril
oṁ ṝṁ nidhaneśāya gomukhyai namaḥ - left nostril
oṁ ḷṁ sthāṇave dīrgha jihvāyai namaḥ - right cheek
oṁ ḹṁ harāya kuṇḍodaryai namaḥ - left nostril
ओं एङ्कारपदं पूर्वं चण्डीशाय पदं पुनः ॥ १२९
ऊर्ध्वकेश्यै नमश्चेति विन्यसेदुत्तरोष्ठके।
ओं ऐङ्कारमथोद्धृत्य भौतिकाय पदं पुनः॥ १३०
पदं विकृतिमुख्यै स्यात् नत्यन्तं अधरोष्ठके।
ओं ओंकारमतोद्धृत्य सद्योजाताय यत्पदम्॥ १३१
ज्वालामुख्यै नमश्चेति विन्यसेदूर्ध्व दन्तके।
ओं औं अनुग्रेशाय उल्कामुख्यै नमः पुनः॥ १३२
न्यसेदधोगते दन्तपङ्क्तिके साधकोत्तमः।
ओं अंकारं समुद्धृत्य क्रूराय च पदं पुनः॥ १३३
श्रीमुख्यै नम इत्येतन्मूर्ध्नि विन्यस्य भावयेत्।
ओं अःकारं समुद्धृत्य महासेनाय यत्पदं॥ १३४
विद्यायै नम इत्येवं आस्ये न्यस्येत्स्वरांस्त्विमे।
oṁ eṅkārapadaṁ pūrvaṁ caṇḍīśāya padaṁ punaḥ|| 129
ūrdhvakeśyai namaśceti vinyaseduttaroṣṭhake|
oṁ aiṅkāramathoddhṛtya bhautikāya padaṁ punaḥ|| 130
padaṁ vikṛtimukhyai syāt natyantaṁ adharoṣṭhake|
oṁ oṁkāramatoddhṛtya sadyojātāya yatpadam|| 131
jvālāmukhyai namaśceti vinyasedūrdhva dantake|
oṁ auṁ anugraheśāya ulkāmukhyai namaḥ punaḥ|| 132
nyasedadhogate dantapaṅktike sādhakottamaḥ|
oṁ aṁkāraṁ samuddhṛtya krūrāya ca padaṁ punaḥ|| 133
śrīmukhyai nama ityetanmūrdhni vinyasya bhāvayet|
oṁ aḥkāraṁ samuddhṛtya mahāsenāya yatpadam|| 134
vidyāyai nama ityevaṁ āsye nyasyetsvarāstvime|
oṁ eṁ caṇḍīśāya ūrdhvakeśyai namaḥ - upper lip
oṁ aiṁ bhautikāya vikṛtimukhyai namaḥ - lower lip
oṁ oṁ sadyojātāya jvālāmukhyai namaḥ - upper row of teeth
oṁ auṁ anugraheśāya ulkāmukhyai namaḥ - lower row of teeth
oṁ aṁ kṝrāya śrīmukhyai namaḥ - head
oṁ aḥ mahāsenāya vidyāyai namaḥ - ( whole hole)face
ओं कंकारं समुद्धृत्य क्रोधीशाय पदं पुनः ॥ १३५
महाकाल्यै नमश्चेति न्यसेद्दक्षिण बाहुके।
ओं खंकारं समुद्धृत्य चण्डेशाय पदं पुनः ॥ १३६
सरस्वत्यै नमश्चेति न्यसेद्दक्षिण कूर्परे।
ओं गंकारं समुद्धृत्य पदं पञ्चान्तकाय च ॥ १३७
यत्सर्वसिद्धिगौर्यै स्यान्नमस्कारं अनन्तरम्।
दक्षिणे मणिबन्धे स्याद् ओं घंकारं अनन्तरम् ॥ १३८
पदं शिवोत्तमायेति समुद्धृत्य यथाविधि।
नतिस्त्रैलोक्यवन्द्यायै दक्षपाणितले न्यसेत्॥ १३९
ओं ङंकारं समुद्धृत्य चैकरुद्राय यत्पदम्।
मन्त्रशक्त्यै नमश्चेति न्यसेद्दक्ष कराग्रतः॥ १४०
oṁ kaṁkāraṁ samuddhṛtya krodhīśāya padaṁ punaḥ|| 135
mahākālyai namaśceti nyaseddakṣiṇa bāhuke|
oṁ khaṁkāraṁ samuddhṛtya caṇḍeśāya padaṁ punaḥ|| 136
sarasvatyai namaśceti nyaseddakṣiṇa kūrpare|
oṁ gaṁkāraṁ samuddhṛtya padaṁ pañcāntakāya ca|| 137
yatsarvasiddhigaurryai syānnamaskāraṁ anantaram|
dakṣiṇe maṇibandhe syād oṁ ghaṁkāraṁ anantaram|| 138
padaṁ śivottamāyeti samuddhṛtya yathāvidhi|
natistrailokyavandyāyai dakṣapāṇitale nyaset|| 139
oṁ ṅaṁkāraṁ samuddhṛtya caikarudrāya yatpadam|
mantraśaktyai namaśceti nyaseddakṣa karāgrataḥ|| 140
oṁ kaṁ krodhīśāya mahākālyai namaḥ - right arm
oṁ khaṁ caṇḍeśāya sarasvatyai namaḥ - right elbow
oṁ gaṁ pañcāntakāya sarvasiddhi gauryai namaḥ - right fist
oṁ ghaṁ śivottamāya trailokya vandyāyai namaḥ - right palm
oṁ ṅaṁ ekarudrāya mantraśaktyai namaḥ - tip of the right palm
ओं चंकारं समुद्धृत्य कूर्मायेति पदं पुनः।
आत्मशक्त्यै नमश्चेति वामबाहौ तु विन्यसेत्॥ १४१
ओं छंकारं समुद्धृत्य एकनेत्राय यत्पदम्।
भूतमात्रे नमश्चेति विन्यसेद्वाम कूर्परे॥ १४२
ओं जं चतुर्मुखायेति लम्बोदर्यै नमोन्तकम्।
वामे तु मणिबन्धे स्याद् ओं झंकारं अनन्तरम्॥ १४३
अजेशाय पदं पश्चाद् द्राविण्यै नम इत्यपि।
वामपाणितले न्यस्येद् ओं झंकारं अनन्तरम्॥ १४४
चन्द्राय च नगर्यै स्यान्नतिर्वामकराग्रतः।
oṁ caṁkāraṁ samuddhṛtya kūrmāyeti padaṁ punaḥ|
ātmaśaktyai namaśceti vāmabāhau tu vinyaset|| 141
oṁ chaṁkāraṁ samuddhṛtya ekanetrāya yatpadam|
bhūtamātre namaśceti vinyasedvāma kūrpare|| 142
oṁ jaṁ caturmukhāyeti lambodaryai namontakam|
vāme tu maṇibandhe syād oṁ jhaṁkāraṁ anantaram|| 143
ajeśāya padaṁ paścād drāviṇyai nama ityapi|
vāmapāṇitale nyasyed oṁ ñaṁkāraṁ anantaram|| 144
candrāya ca nagaryai syānnatirvāmakarāgrataḥ|
oṁ caṁ kūrmāya ātmaśaktyai namaḥ - left arm
oṁ chaṁ ekanetrāya bhūtamātre namaḥ - left elbow
oṁ jaṁ caturmukhāya lambodaryai namaḥ - left fist
oṁ jhaṁ ajeśāya drāviṇyai namaḥ - left palm
oṁ ñaṁ candrāya nagaryai namaḥ - tip of the left palm
ओं टंकारं समुद्धृत्य सोमेशाय पदं पुनः ॥ १४५
खेचर्यै नम इत्येतन्न्यसेद् दक्षोरु मूलके।
ओं ठंकारं समुद्धृत्य पदं लाङ्गलिने नमः॥ १४६
मञ्जर्यै नम इत्येदद्विन्यसेद् दक्ष जानुनि।
ओं डंकारं समुद्धृत्य दारुकाय पदं पुनः॥ १४७
रूपिण्यै नम इत्येवं दक्ष जङ्घाग्रके न्यसेत्।
ओं ढंकार पदं यत्तद् अर्धनारीश्वराय च॥ १४८
वीरायै च नमश्चेति दक्षपादतले न्यसेत्।
ओं णंकारं समुद्धृत्य उमाकान्ताय यत्पदम्॥ १४९
खादिय्यै नम इत्येवं दक्षपाद तलाग्रके।
oṁ ṭaṁkāraṁ samuddhṛtya someśāya padaṁ punaḥ|| 145
khecaryai nama ityetannyased dakṣoru mūlake|
oṁ ṭhaṁkāraṁ samuddhṛtya padaṁ lāṅgaline namaḥ|| 146
mañjaryai nama ityedadvinyased dakṣa jānuni|
oṁ ḍaṁkāraṁ samuddhṛtya dārukāya padaṁ punaḥ|| 147
rūpiṇyai nama ityevaṁ dakṣa jaṅghāgrake nyaset|
oṁ ḍhaṁkāra padaṁ yattad ardhanārīśvarāya ca|| 148
vīrāyai ca namaśceti dakṣapādatale nyaset|
oṁ ṇaṁkāraṁ samuddhṛtya umākāntāya yatpadam॥ 149
khādiryai nama ityevaṁ dakṣapāda talāgrake|
oṁ ṭaṁ someśāya khecaryai namaḥ - right thigh
oṁ ṭhaṁ lāṅgaline mañjaryai namaḥ - right knee
oṁ ḍaṁ dārukāya rūpiṇyai namaḥ - right shin
oṁ ḍhaṁ ardhanārīśvarāya vīrāyai namaḥ - right foot
oṁ ṇaṁ umākāntāya khādiryai namaḥ - tip of the right foot
ओं तंकारं समुद्धृत्य षडीशायेति यत्पदम्॥ १५०
पूतनायै नमश्चेति न्यसेद्वामोरु मूलके।
ओं थंकारं समुद्धृत्य डिण्डिने यत्पदं पुनः॥ १५१
भद्रकाल्यै नमश्चेति विन्यसेद्वाम जानुनि।
ओं दंकारं समुद्धृत्य अत्रये यत्पदं पुनः॥ १५२
गोमत्यै नम इत्येतद्वाम जङ्घाग्रके न्यसेत्।
ओं धंकारं समुद्धृत्य चेशानाय पदं पुनः॥ १५३
शङ्खिन्यै नम इत्येतद् वामपादतले न्यसेत्।
ओं नंकारं समुद्धृत्य मेषाय पदं उद्धरेत्॥ १५४
गर्जिन्यै नम इत्येतद् वामपाद तलाग्रके।
oṁ taṁkāraṁ samuddhṛtya ṣaḍīśāyeti yatpadam॥ 150
pūtanāyai namaśceti nyasedvāmoru mūlake|
oṁ thaṁkāraṁ samuddhṛtya ḍiṇḍine yatpadaṁ punaḥ॥ 151
bhadrakālyai namaśceti vinyasedvāma jānuni|
oṁ daṁkāraṁ samuddhṛtya atraye yatpadaṁ punaḥ॥ 152
gomatyai nama ityetadvāma jaṅghāgrake nyaset|
oṁ dhaṁkāraṁ samuddhṛtya ceśānāya padaṁ punaḥ॥ 153
śaṅkhinyai nama ityetad vāmapādatale nyaset|
oṁ naṁkāraṁ samuddhṛtya meṣāya padaṁ uddharet॥ 154
garjinyai nama ityetad vāmapāda talāgrake|
oṁ taṁ ṣaḍīśāya pūtanāyai namaḥ - left thigh
oṁ thaṁ ḍiṇḍine bhadrakālyai namaḥ - left knee
oṁ daṁ atraye gomatyai namaḥ - left shin
oṁ dhaṁ īśānāya śaṅkhinyai namaḥ - left foot
oṁ naṁ meṣāya garjinyai namaḥ -tip of the left foot
ओं पं लोहितायेति कालरात्र्यै नमः पदम्॥ १५५
दक्षपार्श्वे न्यसेदों फं शिखिन्यै नम इत्यपि।
कुब्जिन्यै नम इत्येवं वामपार्श्वे तु विन्यसेत्॥ १५६
ओं बंकारं समुद्धृत्य छागलाण्डाय यत्पदम्।
कामिन्यै नम इत्येवं पृष्ठभागे तु विन्यसेत्॥ १५७
ओं भंकारं समुद्धृत्य द्विरण्डायेति यत्पदम्।
वज्रायै नम इत्येवं नाभिदेशे तु विन्यसेत्॥ १५८
ओं मं महाकालायेति जयायै नम इत्यपि।
हृद्देशे विन्यसेदों यं पदं यत्तत्त्वगात्मने॥ १५९
पालिने सुमुखेश्वर्यै नमश्चेति त्वचि न्यसेत्।
oṁ paṁ lohitāyeti kālarātryai namaḥ padam|| 155
dakṣapārśve nyasedoṁ phaṁ śikhinyai nama ityapi|
kubjinyai nama ityevaṁ vāmapārśve tu vinyaset|| 156
oṁ baṁkāraṁ samuddhṛtya chagalaṇḍāya yatpadam|
kāminyai nama ityevaṁ pṛṣṭhabhāge tu vinyaset|| 157
oṁ bhaṁkāraṁ samuddhṛtya dviraṇḍāyeti yatpadam|
vajrāyai nama ityevaṁ nābhideśe tu vinyaset|| 158
oṁ maṁ mahākālāyeti jayāyai nama ityapi|
hṛddeśe vinyasedoṁ yaṁ padaṁ yattattvagātmane|| 159
pāline sumukheśvaryai namaśceti tvaci nyaset|
oṁ paṁ lohitāya kālarātryai namaḥ - right side
oṁ phaṁ śikhinyai kubjinyai namaḥ - left side
oṁ baṁ jalachagalaṇḍāyakāminyai namaḥ - back side
oṁ bhaṁ dviraṇḍāya vajrāyai namaḥ - navel
oṁ maṁ mahākālāya jayāyai namaḥ -heart
oṁ yaṁ tvagātmane pāline sumukheśvaryai namaḥ - skin
ओं रं रक्तात्मने चेति भुजङ्गायेति यत्पदम्॥ १६०
रेवत्यै नम इत्येतत् पदं रुधिर गोचरे।
ओं लं वसात्मने चेति पदं यत्तत् पिनाकिने॥ १६१
माधव्यै नम इत्येतत् पदं मांसगतं न्यसेत्।
ओं वं मेदोमयायेति खङ्गीशाय पदं पुनः॥ १६२
वारुण्यै नम इत्येतत्पदं मेदसि विन्यसेत्।
ओं शं अस्थ्यात्मने चेति बेकायेति समुद्धरेत्॥ १६३
वायव्यै नम इत्येतत् पदं अस्थिनि विन्यसेत्।
ओं षं मज्जात्मने चेति श्वेताय पदं उद्धरेत्॥ १६४
पदं रक्षोपधारिण्यै नमो मज्जगतं न्यसेत्।
oṁ raṁ raktātmane ceti bhujaṅgāyeti yatpadam॥ 160
revatyai nama ityetat padaṁ rudhira gocare।
oṁ laṁ vasātmane ceti padaṁ yattat pinākine॥ 161
mādhavye nama ityetat padaṁ māṁsagataṁ nyaset।
oṁ vaṁ medomayāyā khaḍgīśāya padaṁ punaḥ॥ 162
vāruṇyai nama ityetatpadaṁ medasi vinyaset।
oṁ śaṁ asthyātmane ceti bekāyeti samuddharet॥ 163
vāyavyai nama ityetat padaṁ asthini vinyaset।
oṁ ṣaṁ majjātmane ceti śvetāya padaṁ uddharet॥ 164
padaṁ rakṣopadhāriṇyai namo majjagataṁ nyaset।
oṁ raṁ raktātmane bhujaṅgāya revatyai namaḥ - blood
oṁ laṁ vasātmane pinākine mādhavye namaḥ -
oṁ vaṁ medomayāyā khaḍgīśāya vāruṇyai namaḥ -
oṁ śaṁ asthyātmane bekāyai namaḥ - bones
oṁ ṣaṁ majjātmane śvetāya rakṣopadhāriṇyai namaḥ - marrow
ओं सं शुक्लात्मने चेति भृगवे पदमुद्धरेत्॥ १६५
सहजायै नमश्चेति पदं रेतसि विन्यसेत्।
ओं हं प्राणात्मने चेति लकुलीशाय यत्पदम्॥ १६६
पदं लक्ष्यै नमश्चेति मन्त्रमेतद् हृदि न्यसेत्।
ओं लं लिङ्गात्मने चेति तमोरूपाय यत्पदम्॥ १६७
व्यापिन्यै नम इत्येतल् लिङ्गमूले तु विन्यसेत्।
ओं क्षं क्रोधात्मने चेति वर्तकायेति यत्पदम्॥ १६८
मायायै नम इत्येतत् पदं लिङ्गाग्रके न्यसेत्।
oṁ saṁ śuklātmane ceti bhṛgave padamuddharet॥ 165
sahajāyai namśceti padaṁ retasi vinyaset।
oṁ haṁ prāṇātmane ceti lakulīśāya yatpadam॥ 166
padaṁ lakṣyai namaśceti mantrametad hṛdi nyaset।
oṁ laṁ liṅgātmane ceti tamorūpāya yatpadam॥ 167
vyāpinyai nama ityetat liṅgamūle tu vinyaset।
oṁ kṣaṁ krodhātmane ceti vartakāyeti yatpadam॥ 168
māyāyai nama ityetat padaṁ liṅgāgrake nyaset।
oṁ saṁ śuklātmane bhṛgave sahajāyai namaḥ - seminal fluid
oṁ haṁ prāṇātmane lakulīśāya lakṣyai namaḥ - flesh
oṁ ḷaṁ liṅgātmane tamorūpāya vyāpinyai namaḥ - base of the genital organ
oṁ kṣaṁ krodhātmane vartakāya māyāyai namaḥ - tip of the genital organ
हृदादि स्थानगैर्वर्णैः मातृकाङ्गानि कल्पयेत्॥ १६९
दीपलेखां हसौ पूर्वं भान्तकेशान्तिमं तथा।
कुचं चक्षुर्द्वयं कूटं हृदाद्यैर्जातिभिर्युतम्॥
षडङ्गमेतत्कथितं मातृकायास्तपोधनाः॥ १७०
hṛdādi sthānagairvarṇaiḥ mātṛkāṅgāni kalpayet|| 169
dīpalekhāṁ hasau pūrvaṁ bhāntakeśāntimaṁ tathā|
kucaṁ cakṣurdvayaṁ kūṭaṁ hṛdādyairjātibhiryutam||
ṣaḍaṅgametatkathitaṁ mātṛkāyāstapodhanāḥ|| 170
The sadhaka should conceive the anga-mantras pertaining to the matrukas with those letters which
are identified with the heart and other locations. The parnava, seed letter ‘hamsah’ and another seed
letter ‘soham’ should be united in the beginning, middle and the end respectively. O, the Sages, eminently
rich in penance!, breasts, two eyes and the base-cakra(muladhara) added with heart and other
locations are considered to be the six limbs(shadangas) of the matruka.
आद्यं मध्यनियोज्यमाद्यमथवा मद्ये गतं योजयेत्
लोपं कीलमिति स्मृतं विचरतो यत् स्वस्य रूपं लिखेत्।
मन्त्रस्योच्चरणेऽखिलस्य च लिपौ संयोगतो युक्तितः
कीलं मन्त्रसुसिद्धये जपतु तत् संयोज्य संलोप्य च॥ १७१
ādyaṁ madhyaniyojyamādyamathavā madye gataṁ yojayet
lopaṁ kīlamiti smṛtaṁ vicarato yat svasya rūpaṁ likhet|
mantrasyoccaraṇe'khilasya ca lipau saṁyogato yuktitaḥ
kīlaṁ mantrasusiddhaye japatu tat saṁyojya saṁlopya ca|| 171
The seed letter in the middle should be joined with the seed letter in the first. Or, the first seed letter
may be joined with middle seed letter. Of these two types, the first pattern is known as ‘lopa’ and the
second one is known as ‘kilam’. The exact form of the mantra should be formulated according to its
power of moving through the cakras and it should be united either with lopa or with kila. In the incantation
of the mantras, the sadhaka should unite other seed letters concerned with each mantra with the mula
mantra, exercising his reasoning skill. In order to gain the power of employing the mantras(mantra siddhi)
to achieve the desired fruits, he should add the seed letters in the kila pattern or in the lopa pattern and
then do the incantation(japa).
एतत्कीलप्रयोगेण ज्ञात्वा सर्वं समाचरेत्।
हृच्छिरश्शूलिका वर्म नेत्रास्त्राणि यथाक्रमम्॥ १७२
नमस्स्वाहा वषट् हुं च वौषट् फट् चेति जातयः।
एवं कृत्वा लिपिन्यसं तत्त्वानां नवकं न्यसेत्॥ १७३
etatkīlaprayogeṇa jñātvā sarvaṁ samācaret|
hṛcchiraścūlikā varma netrāstrāṇi yathākramam|| 172
namassvāhā vaṣaṭ huṁ ca vauṣaṭ phaṭ ceti jātayaḥ|
evaṁ kṛtvā lipinyāsaṁ tattvānāṁ navakaṁ nyaset|| 173
Having known well the process of employing the kila-technique, the sadhaka should perform all the rituals.
‘Namah’, ‘svaha’, ‘vashat’, ‘hum’, ‘vaushat’ and ‘phat’ – these are the six categories which are to be
identified with the hrudaya mantra, siro mantra, sikha mantra, kavaca mantra, netra mantra and astra mantra
respectively. Having done the nayasa of phonemes in this way, the sadhaka should do the nyasa of nine
tattvas.
चन्द्रबिम्बे च नादे च भ्रूमध्ये तालुरन्ध्रके।
कण्ठहृन्नाभि देशेषु शाश्वतस्थान एव च॥ १७४
मूलस्थाने यथा न्यासं न्यसेत्कण्ठोक्त मन्त्रकम्।
त्र्यक्षरं मेलनायुक्तं नाभौ हृदि ललाटके॥ १७५
व्योमव्यापि न्यसेत्पश्चात् मूर्धाङ्गुष्ठान्त सीमकम्।
एवं मन्त्रत्वं आपन्नो दिव्यदेहे यथाक्रमात्॥ १७६
पूजाहोम समाधीनां स्थानानि परिकल्पयेत्।
हृदयेऽर्चा विधानं तु नाभौ होमं प्रकल्पयेत्॥ १७७
ललाटे चेश्वरं ध्यायेद्वरदं सर्वतोमुखम्।
candrabimbe ca nāde ca bhrūmadhye tālurandhrake|
kaṇṭhahṛnnābhi deśeṣu śāśvatasthāna eva ca|| 174
mūlasthāne yathā nyāsaṁ nyasetkaṇṭhokta mantrakam|
tryakṣaraṁ melanāyuktaṁ nābhau hṛdi lalāṭake|| 175
vyomavyāpi nyasetpaścāt mūrdhāṅguṣṭhānta sīmakam|
evaṁ mantratvaṁ āpanno divyadehe yathākramāt|| 176
pūjāhoma samādhīnāṁ sthānāni parikalpayet|
hṛdaye'rcā vidhānaṁ tu nābhau homaṁ prakalpayet|| 177
lalāṭe ceśvaraṁ dhyāyedvaradaṁ sarvatomukham|
The nine letters of the mantra to be pronounced through madhyama-sound should be identified with
dvadasanta, brahma-randhra, midpoint of the eyebrows, uvula, neck, heart, navel, the region where
the base of the genital organ meets and the base of the spinal(muladhara). The letters of Siva`s specific
mantra added with the corresponding Sakti kalas should be identified with navel, heart and the forehead.
The ‘vyoma vyapi’ mantra should be identified, from the top of the head to the big toe. Having perfectly
assumed the state of being in the form of mantras(mantratvam), the sadhaka should design appropriate
locations within his vidya-deha for the performance of puja, homa and Samadhi, in an orderly way. The
systematic worship should be done in the location of the heart. Fire-ritual should be performed in
the navel. In the forehead, he should meditate on Lord Siva,who is the dispenser of boons and whose look
is directed towards all directions and all beings.
हृदये कल्पयेद्धाम ईश्वरावाहनक्रमे॥ १७८
आसनं कल्पयेदत्र वक्ष्यमाण विधानतः।
आवाह्यदेवं गन्धाद्यैः मानसैश्शिवं अर्चयेत्॥ १७९
नाभिकुण्डे स्वभावोत्थे तर्पयेत्परमामृतैः।
उद्दीप्य च निजं वह्निं संरुद्धापान वृत्तितः॥ १८०
स्थाणुस्थाने स्मरेल्लिङ्गं स्फटिकाभं महोज्ज्वलम्।
तन्मध्यगं शिवं ध्यत्वा तदेकीभावं आश्रितः॥ १८१
इडया पूर्य पूज्यास्याद्धुनेत् पिङ्गलयाऽमृतम्।
आधारे प्राणं आवेश्य बध्वा ग्रन्थि समूलकम्॥ १८२
देवनाड्या समापूर्य कोदण्डे ध्यानं अभ्यसेत्।
hṛdaye kalpayeddhāma īśvarāvāhanakrame|| 178
āsanaṁ kalpayedatra vakṣyamāṇa vidhānataḥ|
āvāhyadevaṁ gandhādyaiḥ mānasaiśśivaṁ arcayet|| 179
nābhikuṇḍe svabhāvotthe tarpayetparamāmṛtaiḥ|
uddīpya ca nijaṁ vahniṁ saṁruddhāpāna vṛttitaḥ|| 180
sthāṇusthāne smarelliṅgaṁ sphaṭikābhaṁ mahojjvalam|
tanmadhyagaṁ śivaṁ dhyatvā tadekībhāvaṁ āśritaḥ|| 181
iḍayā pūrya pūjāsyāddhunet piṅgalayā'mṛtam|
ādhāre prāṇaṁ āveśya badhvā granthi samūlakam|| 182
devanāḍyā samāpūrya koḍaṇḍe dhyānaṁ abhyaset|
With regard to the process of invoking the Lord Isvara, he should design an inner shrine within his heart.
Then he should arrange for a suitable seat in a manner which is explained here, now. He should invoke the
Lord holding sandal and other substances in his hands and worship Him mentally. In the fire-pit which has
appeared in his navel as self-installed, he should offer the oblations of supreme nectarine drops. Through
the regulated flow of inbreath, he should kindle the fire-pit, self-installed in the navel. Elevating himself
to the midpoint between the eyebrows, he should meditate on Sivalinga which is with the resplendence of
pure crystal and with great splendour. Contemplating the perfect state of oneness with that Linga and
meditating on Lord Siva who is present within that Linga, he should breath in through the left channel.
Such actions are considered to be the worship of Siva. Then, he should offer the oblations of the nectar
of consciousness(jnanamruta) through outbreath(pingala nadi). Having inhaled the prana and making it
to enter the muladhara cakra, he should raise his self upwards through outbreath, cutting asunder the
knots including their roots. Once again, he should inhale the prana through the ida nadi and raise
his self to the midpoint between the eyebrows. There he should meditate constantly on Lord Siva.
यद्वा विस्तरतः कुर्यान् मानसं यागमादरात्॥ १८३
शिवाध्वनि पर्यन्तं तत्त्वप्राणार्थकं स्वकम्।
देवं विचिन्त्य तत्रस्थं त्रिपक्षं उपकल्पयेत्॥ १८४
आसनं मूर्तिपक्षं च शम्भुपक्षं तथैव च।
त्रिपक्षक्षयगं ध्यायेत् तत्त्वग्रामं चतुर्विधम्॥ १८५
yadvā vistarataḥ kuryān mānasaṁ yāgamādarāt|| 183
śivādyavani paryantaṁ tattvaprāṇārthakaṁ svakam|
devaṁ vicintya tatrasthaṁ tripakṣaṁ upakalpayet|| 184
āsanaṁ mūrtipakṣaṁ ca śambhupakṣaṁ tathaiva ca|
tripakṣakṣayagaṁ dhyāyet tattvagrāmaṁ caturvidham|| 185
Or, if he desires to perform the fire-ritual mentally, in a more elaborate way, he should first conceive
his body to have been composed of the vibrancies of all the tattvas from the siva tattva to the pruthvi
tattva and ideate three sections which are present therein. The three sections are – the asana section,
murti section and sambhu section(seat, form and the mantra). He should contemplate the four groups of
tattvas which remain absorbed there by these three sections.
अस्मिन्देहे प्रवितते कल्प्य शक्त्याब्जमासनम्।
मूर्तिविद्यातनुं कल्प्य समावाह्य शिवं ततः॥ १८६
कर्णिकायां यजेद्देवं ब्रह्माङ्गैश्च समावृतम्।
गणैशैः लोकपालैश्च हेतिभिर्वज्रपूर्वकैः॥ १८७
त्रिभिरावरणैर्वापि एकेनावरणेन वा।
सप्तविंशत्यावरणैः यथाशक्ति समर्च्चयेत्॥ १८८
asmindehe pravitate kalpya śaktyābjamāsanam|
mūrtividyātanuṁ kalpya samāvāhya śivaṁ tataḥ|| 186
karṇikāyāṁ yajeddevaṁ brahmāṅgaiśca samāvṛtam|
gaṇeśaiḥ lokapālaiśca hetibhirvajrapūrvakaiḥ|| 187
tribhirāvaraṇairvāpi ekenāvaraṇena vāl
saptaviṁśatyāvaraṇaiḥ yathāśakti samarcayet|| 188
In this body which has well expanded now, he should design a lotus-seat which is of the nature of Sakti.
Having ideated the presence of the form of vidya deha of the Lord, he should invoke Lord Siva to
occupy that form. On the pericarp of the lotus-seat, he should worship Lord Siva as surrounded by
the Brahma Mantras and Anga Mantras, Vidyesvaras, Ganas, Lokapalas and Ayudhas(weapons). Here,
Lord Siva may be worshipped as surrounded of three enclosures, one avarana or twenty-seven avaranas
according to capacity of the sadhaka.
मनसा कल्पितैर्द्रव्यैः मनःक्ष्मे तु मन्दिरे।
मनसा भावयन्नित्यं पूजयेत्परमेश्वरम्॥ १८९
ध्यायन् गरुडतां यद्वद् गुरुर्निर्विषताफलम्।
प्राप्नोति तद्वदत्रापि फलमिष्टं अवाप्नुयात्॥ १९०
manasā kalpitairdravyaiḥ manaḥkḷpte tu mandire|
manasā bhāvayannityaṁ pūjayetparameśvaram|| 189
dhyāyan garuḍatāṁ yadvad gururnirviṣatāphalam|
prāpnoti tadvadatrāpi phalamiṣṭaṁ avāpnuyāt|| 190
In the shrine designed mentally, with the substances conceived mentally, the sadhaka should daily
contemplate Lord Siva, the Supreme Isvara, and worship Him. By constant and deep meditation on the
garuda-bird(eagle), the Guru attains the state of onenees with garuda and attains the fruit of the removal
of poison. In the same way, the sadhka attains the state of oneness with Siva by constant and deep
meditation on Him and attains the fruits as deired by him.
प्राणवृत्तिनिरोधेन यजनं कुरुते यथा।
प्राधार्मिकानां सर्वेषां प्रत्यावृत्ति विरेचयेत्॥ १९१
शक्तिभिः पञ्चब्रह्माणि शिवाङ्गं मूर्त्तिमेव च।
महेशं सदाशिवं चैव शिवं इष्ट्वा तु रेचयेत्॥ १९२
prāṇavṛttinirodhena yajanaṁ kurute yathā|
prādharmikānāṁ sarveṣāṁ pratyāvṛtti virecayet|| 191
śaktibhiḥ pañcabrahmāṇi śivāṅgaṁ mūrtimeva ca|
maheśaṁ sadāśivaṁ caiva śivaṁ iṣṭvā tu recayet || 192
By arresting the inflow and outflow of the prana, the worship of Siva should be done. Under the context
of all important phases of events, the sadhaka should breath out, well tuned to the inflow of the breath.
Having worshipped the five Lords - Isana, Tatpurusha, Aghora, Vamadeva and Sadyojata – along with
their spouses, Angamantra Devas, Ashta Murtis, Mahesa and Sadasiva, he should worship Lord Siva
and then breath out.
विद्येश्वरावृतो चैव गण्शावरणे तथा।
लोकपालास्त्रयोश्चैव रुद्रादीनां अथावृतौ॥ १९३
रेचयित्वा तु भूयोऽपि यजेदावरणं प्रति।
vidyeśvarāvṛto caiva gaṇśāvaraṇe tathā|
lokapālāstrayoścaiva rudrādīnāṁ athāvṛtau|| 193
recayitvā tu bhūyo'pi yajedāvaraṇaṁ prati|
The avarana of Vidyesvaras, the avarana of Ganesvaras, the avarana of Lokapalas , the avarana of
Ayudhas, the avarana of the Rudras and other Lords – when these avaranas are worshipped, the sadhaka
should breath out at the end of the worship of each avarana. Before commencing the worship of next
avarana, he should breath out again. This should be repeated for each avarana.
चन्द्रार्कोदयतः पूजा वृथा क्लेशो भविष्यति ॥ १९४
चन्द्रार्क नाशने पूजा साधयेदीप्सितं फलम्।
सुषुम्ना मध्यगे प्राणे पूजयेत् सर्वदेवताः ॥ १९५
candrārkodayataḥ pūjā vṛthā kleśo bhaviṣyati|| 194
candrārka nāśane pūjā sādhayedīpsitaṁ phalam|
suṣumnā madhyage prāṇe pūjayet sarvadevatāḥ|| 195
The worship being done during the rising of the moon and the sun(when the inbreath and the outbreath
being not arrested) would become futile and cause afflictions. The worship done while there is neither
moon nor the sun would accomplish the desired fruit. When the breath is flowing through the central
channel(sushumna), the sadhaka should worship all the Deities.
यद्वा षड्गुणदेहाय शक्तिदेहोऽथ साधकः।
पार्थिवाद्यष्ट पूजाख्य तत्त्वजातं समर्पयेत् ॥ १९६
पार्थिवं सकलं गन्धो भवत्यापोऽभिषेचनम्।
ता एव पान नैवेद्यं तैजसं दीपमालिका ॥ १९७
वायव्यं तालवृन्दाद्यं गानाद्यं व्योम सम्भवम्।
एवञ्चेतर तत्त्वानि यथा योग्यं निवेद्य च ॥ १९८
yadvā ṣaḍguṇadehāya śaktideho'tha sādhakaḥ|
pārthivādyaṣṭa pūjākhya tattvajātaṁ samarpayet|| 196
pārthivaṁ sakalaṁ gandho bhavatyāpo'bhiṣecanam|
tā eva pāna naivedyaṁ taijasaṁ dīpamālikā|| 197
vāyavyaṁ tālavṛndādyaṁ gānādyaṁ vyoma sambhavam|
evāñcetara tattvāni yathā yogyaṁ nivedya ca|| 198
Additionally, the sadhka who is now with the body constituted of Sakti kalas, should offer those
substances born of eight tattvas enumerated for the worship, such as pruthvi and others. All sorts of
perfumes denote the pruthvi tattva. Water meant for ablution, drinkable items, eatable items – all these
represent jala tattva. The rows of lamps represent the agni tattva. Fan, chowrie and such other items
denote the vayu tattva. Recital of hymns, musical songs and such others represent the akasa tattva.
In this way, all other tattvas should be offered in terms of various paraphernalia, in a fitting way.
शिवेनैवोक्तवद् ध्यात्वा निर्द्वन्द्वोऽमृतं अश्नुते।
कृत्वैवं आत्मशुद्धिं तु स्थानशुद्धिं अथाचरेत्॥ १९९
śivenaivoktavad dhyātvā nirdvandvo'mṛtaṁ aśnute|
kṛtvaivaṁ ātmaśuddhiṁ tu sthānaśuddhiṁ athācaret|| 199
The sadhaka, having meditated and worshipped according to the directions revealed by Siva Himself,
becomes free from the bondage caused by the pairs of opposites and enjoys the nectarine bliss. Having
completed the purification of the self, the Guru should then perform the purification of the place where
the puja is to be done.
तालमुद्रा त्रयं कृत्वा प्राकारं हेतिना स्मरेत्।
तद्बहिः परिघां ध्यात्वा कवचेनैव मन्त्रतः॥ २००
tālamudrā trayaṁ kṛtvā prākāraṁ hetinā smaret|
tadbahiḥ parighāṁ dhyātvā kavacenaiva mantrataḥ|| 200
Having displayed the tala-mudra three times(striking the left palm with the middle three fingers of the
right hand) with the recital of astra mantra, the Guru should contemplate the place as surrounded by
an enclosure(prakara). He should ideate the presence of moat as lying outside the prakara with the recital
of kavaca mantra.
अस्त्रजालं तु तद्बाह्ये न्यसेद्विघ्नापनुत्तये।
दिव्यं धाम विचिन्त्याऽथ द्रव्यशुद्धिं प्रकल्पयेत्॥ २०१
ततस्संपूर्य गन्धाम्बु वर्धन्यां अस्त्रमन्त्रतः।
प्रोक्षयेत्तेन तोयेन शुद्ध्यर्थं हेतिमन्त्रतः॥ २०२
अर्घ्यपात्रं च शङ्खं च पाद्याचमन पात्रकम्।
यदन्यदुपयोग्यं तु हेतिना क्षालयेत्ततः॥ २०३
astrajālaṁ tu tadbāhye nyasedvighnāpanuttaye|
divyaṁ dhāma vicintyā'tha dravyaśuddhiṁ prakalpayet|| 201
tatassaṁpūrya gandhāmbu vardhanyāṁ astramantrataḥ|
prokṣayettena toyena śuddhyarthaṁ hetimantrataḥ|| 202
arghyapātraṁ ca śaṅkhaṁ ca pādyācamana pātrakam|
yadanyadupayogyaṁ tu hetinā kṣālayettataḥ|| 203
Then the Guru should conceive an array of astras(weapons) encircling outside the moat in order to
drive away the obstructing forces. Having ideated a resplendent pavilion, he should perform the
purification of various substances meant for the worship. He should fill up the vardhani kalasa
(Sakti kalasa) with perfumed water with the accompaniment of astra mantra. Then he should sprinkle
the water taken from the vardhani kalasa over the arghya-vessel, conch, padya-vessel, acamana-vessel
and other such vessels kept there to be used for the worship, reciting the astra mantra.
हृदयेन निरीक्ष्याऽथ कवचेनावकुण्ठयेत्।
सौवर्णं राजतं ताम्रं केलिहारं च शङ्खजम्॥ २०४
पलाश पद्म पत्रोत्थं दारवं मृत्तिकामयम्।
अन्यद्वा यन्त्रकादिस्थं पात्रमुक्तं शिवार्चने॥ २०५