वापी-कूप-तड़ाग-प्रतिष्ठा पद्धति (प्राचीन भारतीय बावड़ी, कूप व जलाशय निर्माण स्थापत्य)
Vapi Kupa Tadaga Pratishtha Paddhati
प्राचीन भारतीय जल-स्थापत्य परम्परा द्वारा
प्रारंभिक मंगलाचरण, भूमि-चयन एवं कूप-वापी खनन
सुवर्ण की मूर्ति विष्णु की
१ लक्ष्मीजी की रजत की १. ध्वजा १० पताका करनी || पतन नाम स्थान काहू ||
पंचामृतेन स्नानम्
Acc. 212
१
उसर्ग नाम त्याग काहू
[Boxed Text]
अथ वापी कूप तडागाद्युद्या
न पुष्करिणी जलोत्सर्गः ॥
सम्वत् १८४८ ॥ मुक्तहस्ते दमू
[Upper Right Column]
वापी की हवन पद्धती से
उसर्ग पद्धती से
और तड़ाग की
हवन पद्धती से
वास्तु शांति से और
उसर्ग पद्धती से
[कटा हुआ पाठ]
कूप प्रती
ष्टा करावनी
[Far Right Margin]
पत
का
तौवे
का
२ नि
वसा
शोला
त्रि-
तोक =
५ सु
टिशु
तकी
घाल
कर
नी
[Left Section]
न और
मंकू प्रवर नाम !
रूप नोनाकू काहे ।
छूकर
चांदी के मस्य
ताम्र के मण्डूक
मिडक करने
प्रष्णान सुवर्ण
के करने नाव चरन ।
[Middle Section below the Box]
बाग प्रतीष्टा वी करावनी
गंगाराम प्रतिमानी करावनी
पंचामृत
तीर्थों का जल
पंचगव्य
९ कूपों का जल
पमनाज
लसर
खतीज
[Bottom Line]
का शङ्के इत्य स्पृष्टंकूपः कुर्वन्ति मेडूकाः १
स्नान्ति... इतिकूपः
श्रीगणेशाय नमः॥ अथ इंद्रादि दिग्पालेभ्यो बलिदानम्॥ लिंगोक्तमंत्रैः
स्वास्वावलिं दत्वानमस्कुर्य्युः इंद्राय नमः ॐ त्रातारमिंद्रमित्यनेन॥ १॥ ॐ
अग्नये नमः ॐ अग्निं दूतं पुरो दधे हव्यवाहमुपब्रुवे देवाँ२ आसादयादिहः
क्षीरोदनमाषयुक्तमेतं बलिं ॐ यमाय नमः ॐ यमाय त्वेति मंत्रेण सभृं-
गं माषमेतं बलिम्॥ ३॥ ॐ नैऋतये नमः ॐ नमोऽस्तुते निर्ऋतये तिग्मतेजोऽय-
स्मयं विचृताबंधमेतं यमेनत्वंयाम्या संविदानोत्तमेनाके ऽधिरोहयैनं द-
धिभक्तमेतं बलिम् ४॥ वरुणाय नमः ॐ वरुणस्योत्तंभनमितिमंत्रेण क्षीरोद-
नमेतं बलिम् ५ वायवे नमः ॐ त्वावातो वात सहस्रो रथ्याभि सोभिराज रिहमना-
न्षि तिरुतिति दुग्धौदनमेतं बलिम् ६॥ कुवेराय नमः ॐ सोमो धेनुं
ॐ सोमो अर्वंतमाशुयं सोमो वीरं कर्मण्यं ददाति सादन्यं विदथ्यं सभेयं
पितृश्रवणं यो ददासत्सै घृतपक्वान्नं पंचामृतयुक्तमेतं बलिम् ७॥ ईशाना-
यनमः ॐ तमीशानं जगतस्तस्थुषस्पतिंधियंजिन्वमवसे हूमहेवयम् पू-
रात्रिं नो बध्यो रामो वारू। तौ मोदौ रुश्या मो नामा ७ सौम्या या मौ
श्वेत म्र्न कर्दम श्च पार्थिवौ रुश्या वौ लोमश स्तयो का यद्यः श्वेता पु
र्छेंद्राय श्वदश्वाध्वै श्वद्वैश्रवणौ वानमः २॥ दक्षिणदिशि यज्ञस्य
ध्वजा नाम सुभद्रिका च केरु सा तु सा देवी वारा हि वडू मंग
लारक्षौ चैवतु यज्ञस्य मवा तत्र विमोहिता यमायत्वेति मंत्रे
ण याम्यां दिशि संस्थितम् ॐ यमायत्वेति मंत्रेण ऽप्यावाह नम्
नैऋत्यां दिशि यज्ञस्य नीलवर्ण ध्वजा स्मृता नीलोत्पल दल
श्यामानिर्मिता सावज्रनिर्णैरक्षा चैवतु यज्ञस्य मधा तत्र विमो
हिता नीरषते निरतेति मंत्रेण नैऋत्यां दिशि संस्थितम् ॐ
एष ते निरृते भग संद्वषः स्वाहा ऽग्निनेत्रेभ्यो देवेभ्यः उ
रसङ्घः स्वाहा यमनेत्रेभ्यो देवेभ्यः दक्षिण सङ्घः स्वाहा विश्वे
देवेभ्यो नेत्रेभ्यो देवेभ्य पश्चा सङ्घः स्वाहा मित्रवरुण नेत्रेभ्यो
देवेभ्यो उत्तरसङ्घः स्वाहा ४ पश्चिमायां दिशि यज्ञस्य शुक्लव
र्ण ध्वजा स्मृता शुक्ल स्फटिक संका सैर्निर्मिता विश्वकर्मण रक्ष-
बानो य पावे दसामसह घेरेन्ति त पा पुरदधः स्वसावे पकान्न पंचामृ
तमेतद्वलिना॥ इति दिक्पालेभ्यो ऽर्धो बलिं दत्वादिक्पालेभ्यो नमस्कुर्या
त्॥ १ ॥ अथ ध्वजारोपणविधिर्लिख्यते॥ प्रथात संप्रवक्षामि ध्वजोरो
पणका विधीः को मंत्र को संस्कारः का क्रिया पूजनं महत्॥ १ ॥ काहुदण्ड
प्रमाणानिविस्तार षोऽशंगुलम् षष्टांकुप्यो द्विहस्तंच विस्तार चक्रैकस्त
वंशः पीतारक्ता तथा श्यामा नीला शुक्ला च तस्य च हरिता पांडुरा चैव कौ
सुंभाहे वै कारयेत् ३॥ ध्वजा दशविधा ने त इंद्रादि चक्रमेण तु॥ ० ॥ अथ
ध्वजाऽऽवाहनम्॥ पूर्वस्यां दिशि यस्य ध्वजा नाम जपाख्या व जरह
स्तातू सा देवी इंद्रासिव हमंगलमुर तो चैवतु सर्वेशो प्रेततेज विमोहि
ता॥ ओं त्रातारमिंद्रमिति मंत्रेणऽऽवाहयेत्॥ ॐ आग्रेय्यांदिशियत्तस्य
विजयंती च लेप्सिता शक्तिहस्ता तु सा देवी कौमारी वह मंगला रक्त
श्वेतश्च पत्त्या मवातञ्च विमोहिता कृणुष्वेति मंत्रेणऽऽग्नेय्यांदिशिसं
स्थितं॥ ॐ कृणुष्वेति वा ॐ अग्नये वा रक्तदंड श्कस्तात् सरस्य तिने ष्य ध्वजा ध्वचो
[प्र० ३] हूमहे वयं पूषानो यथा वेदसास वृधे रक्षिता पायुरदब्धः [ध्व०]
स्वस्तये ० ॐ ऊर्ध्वां दिशि यज्ञस्य ध्वजानां न चातुर्वर्ण्यं चातुर्वर्ण्य-
स्थिता देवी ध्वजा वह्नौ तु मंगला रक्षार्थं चैवतु यज्ञस्य मयातत्र विमो-
हिता ब्रह्माणी इति मंत्रेण ऊर्ध्वां दिशि संस्थिता ॐ ब्रह्मा-
[३] णी मे मतव सथं सुतासः प्र इषु प्रभृतयः प्रा सी संत पूर्व
त्युकथ मा हरी वहु न्ऋतानो प्र दृश् नू ० ॥ १ ॥ प्रधस्था दिशिय-
ज्ञस्य ध्वजा नाम सुप्रभां कुमुदी नाम सा देवी ध्वजरक्षां
सुमण्डले रक्षां चैवतु यज्ञस्य मयातत्र विमोहिता ॐ नमो
ऽस्तु सर्पेभ्यो इति मंत्रेण सर्पलोके स्थितो बुधैः ॐ नमो ऽस्तु
सर्पेभ्यो ० १० ॥ १ ॥ प्रथा ध्वजा ॥ जया विजया ती भद्रा नील शुक्ला
महोदरी मंगली रोहिणी चैव सुप्रभा सुध्वजो स्मृताः
गंध पुष्प धूप दीप नैवेद्यादिभिः पूजार्दि पंचमो नमः ॥ ३
वतु यज्ञस्य मधातत्र विमोचिता ॥ ॐ वरुणस्योत्तंभनमसि षो वापश्यां
दिशि यज्ञस्य ध्वजानां महोदरी चारुहस्ता तु सा देवी चामुंडा केतुमं
गजारूढा चैवतु यज्ञस्य मधातत्र विमोचिता वायोपेति मंत्रेण वाय-
व्यां दिशि संस्थितं ॥ ॐ वायो पेत सहस्रेण रथा स स्तेभिरागहि
नित्वं क्षेमथं भवेहं ॥ ॐ उत्तरस्यां दिशि यज्ञस्य ध्वजानां सुमं-
गलि खड्गहस्तधरा देवी इन्द्राणी वह्न मंगला रक्ता चैवतु यज्ञ-
स्य मधातत्र विमोचिता सोमो धेनुरिति मंत्रेण उत्तरस्यां दिशि सं-
स्थितं ॐ सोमो धेनुं २ सोमो ऽप्रवंतमाशुं २ सोमो वीरं
कर्मण्यं दधातु ॥ ऽईशान्यां दिशि यज्ञस्य ध्वजानां माथ रोहिणी
शूलहस्तधरा देवी माहेंद्री वह्नमंगला रक्ता चैवतु यज्ञस्य
मधातत्र विमोचिता ईशानायेति मंत्रेण ईशान्यां दिशि सं-
स्थितं ॐ तमीशानं जगतस्तस्थुषस्पतिं धियंजिन्वमवसे
या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता नमस्तस्यै नमस्तस्यै न
मस्ते पदमुच्यते ॥ ॐ एते निवृतभागं तेजवस्त स्वाहा । य-
मनेत्रेभ्यो देवेभ्यो दक्षिणासद्भ्यः स्वाहा विश्वदेवनेत्रेभ्यो
देवेभ्यः पश्चात्सद्भ्यः स्वाहा मित्रावरुणनेत्रेभ्यो देवेभ्यो उत्त-
रासद्भ्यः स्वाहा सोमनेत्रेभ्यो देवेभ्यः उपरिसद्भ्यो द्रुव-
द्रुवसद्भ्यो स्वाहा ४ विभुद्रव्यमपीयस्मान्नानापापक्षयादिकं
ते पदिमेवष्टकारणार्थं पाञ्चभौतिक संस्पिता ॐ
प्रानो मित्रावरुण व्यभिवितं निंद्रमनयं स्वराति प-
अनेकरूपधारित्वा बहुरूपतेजयते पूजयामि गृहाण
र्घं सुवर्णभक्तिकृतम् ॥ वायव्ये वाव्याना इति द्विसंहते देव्यै
संघातं देवैः देवकृतं सते पूजयामि गृहाणार्घं वर्णभक्तिनं
कृतं देवी प्रोक्ष्ये १ भूर्भुवः स्वः प्रद्योतः सर्वप्रजाकाता च सर्वशः तस्मा-
इति ध्वजाऽऽवाहन प्रतिष्ठा समाप्ता ॥ १२ ॥ अथ पताकामस्त्याक
त्तिमंडपे स्थापयेत् ॥ पताकी पीत का शैन्द्रे रक्ता चाग्नेय सं स्थि
ता वाम्या कङ्का समाख्याता नैऋत्यां चैव रक्ता या ॥ १ ॥ श्वे
ता च वारुणी ज्ञेया शुक्ला वायव्यमेव च उत्तरे हरिता ज्ञेया
ईशान्यां पांडुरा न्यसेत् ॥ २ ॥ सर्ववर्णधरा प्रोक्ता पताका मध्यसं
स्थिता ॥ अथ पताकाऽऽवाहनम् ॥ वैजयंति समागच्छ पता
के त्वं ममाध्वरे तुरंगारण्यं धुपपुष्पादि पूजा सिद्धं द्रुपदिक्य
तिशः मंत्रैः जयति विद्योततैः प्राहता जयदायिनी पूजायं गृहा
ण मां पाहि यथा चास्य प्रसस्य मे २ ॥ ॐ विज्यं धनुः कपर्दिनो
विशिखो वाँ उत नेशन्नस्य या इषवः । आभुरस्यनिष
ङ्गाधिः ॥ १ ॥ नीलोत्पल पराशात्या ज्ञा नके वाव ही जिताः प्रप
राजिता महादेवं पताकारूपमाश्रितम् १ धमायधम २
on left)? Yes, "लि"!
Wait, "मेषालि"!
Meṣa (Aries) + Āli (Scorpio - अलि = वृश्चिक!).
4. "नृ" (nṛ) - Nṛ-rāśi (human signs: Mithuna, Kanyā, Tulā, Kumbha, first half of Dhanus)!
5. "म-" (ma-) at the end of line 6!
And line 7 begins with:
"कर" (kara) -> so "म-" + "कर" = "मकर" (Makara)!
YES! "मेषालिनृमकर-"!
Let's check line 7:
"-कर" (kara)
"धनु" (dhanu) - wait, look at 'धनु': "ध" (dha) "नु" (nu) or "धन"? It has a small u-loop at the bottom: "धनु"!
Wait, what is after "धनु"?
"वृश्चिक" (vṛścika) or "वाञ्छिक" or "कुंभ"?
Let's look at the letters:
व (va) with ṛ-matra? "वृ" (vṛ)
Then "श्चि" (ści) - wait, look at line 7:
It has:
क (ka)
र (ra)
ध (dha)
नु (nu) or न (na)
व (va)
त्वं भगलिङ्गेषु सुअर्चिताग्गृहाण मे ॐ भगरावे इति ८ तस्मात्त्वं च
भवाकर्षद्योतितं भुवनत्रयं तस्मात्त्वं प्रभक्तुं ख्याताग्गृहाण
पचितं मम॥ ॐ भूरसि इति ९ संग्रामभूमिं संप्राप्तं भक्ता
नां विजयप्रदम् ऋतुमेवमदत्त चमूदांत विजयो बलिसं
[पार्श्वे: पिपं] ड्डाभजे इति १०। इत्यावाह्य पूजयेत्॥ वैजयंति जयंती
च तथा चैवापराजिता शक्तिरूपा महारूपा बहुरूपा च
वेदिका भगलिंगा विजयी च सुप्रभा दशमी स्मृता ॥१॥ इ
ति पताकापूजा समाप्ता ॥ अथ कर्मः ॥ अथ वापीकूपत
डागारामपत्तन्नपुष्करिण्यां जलोत्सर्गः ॥ अथ कालः
उत्तरायणे माघादिमासषट्कान्यतमे मासि मकरक
र्कटकुंभमीनवृषमिथुनकन्यावृश्चिकान्यतमराशि
स्थिते वा सूर्ये मेषधनुस्थिते वा बुधबृहस्पतिशुक्राणां
प्रथम खण्ड: जलाशय-निर्माण, जल-शुद्धि एवं वरुण-पूजन
हं वृतोऽस्मि ॥ यथा चतुर्मुखो ब्रह्मा सर्वशास्त्रविशारदः
तथा त्वं मम यज्ञेऽस्मिन्ब्रह्मा भव द्विजोत्तम ॥ प्राचां
ष्ठीदीनोवरणांजंप्रवरं प्राचार्यो भव सुव्रत ऋत्वि
जां वरणं यथावत् गंधाद्यर्चन भूषा आचार्या ऋत्वि
जां कुंडल मुद्रिका वासांसि प्रियं ॥ यथादानेषु मानं ब्र
ह्मणा भोजनं ब्रह्माचार्य ऋत्विजां ग्रन्नादानं तर्पणं च
सुप्रतिष्ठादिकरणं ॥ अथ विसर्जनमुदधेः ऋग्वेदेन हरि
दधिवैदनपाकलीनीतिकलंकटिग्रहणं कांडात्को
डात् इति दुर्वामार्जनं ॥ ॐ उपागायत इति मंत्रपाठः
प्रतिष्ठितादिकरणं एतत्सुकृतमसु स्वशाखोक्तविधि
ना कंडिकाकरणम् तत्र पंचभूःसंस्काराः कृत्वा
लौकिकाग्निस्थापनं तत्र पूर्वमपचरूश्रपणं ईशान्ये चक्रा
[रु २]
अथ प्रयोगः । प्राचम्य ।। प्राणायामः देशकालौ स्मृत्वा पुण्ये
तिथौ मम सर्वपापक्षयपूर्वकं रुद्राद्युपगमनानेकक-
ल्पावच्छिन्नस्वर्गलोकहर्षपरार्द्धद्वयावच्छिन्नम-
हस्तपःप्रभृतिलोकाभिगमनासहितभोगपूर्वकना-
कसहितविष्णुपदप्राप्तिकामः अमुकतडागादिजला-
शयं वरुणदैवतं जलाशय[...][व]ोत्सर्गकर्मप्रारंभनि-
मित्तं ब्रह्माचार्य्यऋत्विजावरणमहंकरिष्ये
इति संकल्पः ।। यत्फलं कपिलादानात्कृत्तिका ज्येष्ठपु-
ष्करे तत्फलं पांडवश्रेष्ठ विप्राणां पादसेचने ।। विप्र-
पादतलघृष्टो द्वितीयप्राणसुपःकरौ सकषायवि-
तेषां शेषाणां कर्मकराणां ब्राह्मणानां पादप्रक्षालनं
तडागादिजलोत्सर्गाख्यकर्मणोङ्गभूतं रङ्गमण्डपनिर्वर्त्तयितृत्वेन त्वाम्
वृ[णोमि]
ॐ स त्वं नो ऽग्नये ॥ ॐ इमं मे वरुण ॥ ॐ तत्त्वा यामि ब्रह्मणा वंदमा
नादाशास्ते ऽ प्रहेडमानो वरुण ह बोध्युरुशंस मान आयुः प्रमो
षीः ॥ ॐ ये ते शतं ॥ ॐ अयाश्चाग्ने ऽ ॐ उदुत्तमं ॥ ॐ उरु ष्यं
णिरा वरु ॐ आकार हृदी पपं या मन्यवे तं वा ऽव देवा दप्रति
धानवे करुनोपवक्ता हृद्वा विप्रो प्रिता ॥ ॐ वरुणस्योतं
इति ॥ ॐ प्रचेतसे त्र्यृचं हुत्वा ॥ ततः स्थालीपाकस्य
जुहोति ॥ ॐ अग्नये स्वाहा ॐ सोमाय स्वाहा ॐ यमाय
स्वाहा ॐ वरुणाय स्वाहा ॐ भीमाय स्वाहा ॐ उग्राय स्वा
हा ॐ शतक्रतवे स्वाहा ॐ बुधैः स्वाहा ॐ स्वर्गाय स्वाहा
ततः प्रधानमंत्रैर्जुहोति ॐ तत्त्वा यामि ब्रह्मणा वंदमान
दाशास्ते त्वन्नो ऽग्न सुप्रहेड मानो ह वो ध्युरुशंस मान
आयुः प्रमोषी
यहाँ पाण्डुलिपि के पृष्ठ का मूल देवनागरी में पंक्तिबद्ध लिप्यन्तरण प्रस्तुत है:
[शीर्षक/ऊपरी हाशिए का पाठ] ... शि० ग्रु० ८ जलाशयनाम संस्कारः ...
एवं कलशस्थापनं तत्र ग्रहशांतिकृत्वा नैऋते वास्तुदेवतास्था-
पनं तत्र वास्तुशांतिकृत्वा सर्वतोभद्रमंडपं विरच्य तन्म-
ध्ये ताम्रपात्रे जलचराणांस्थापनम् ॥ तत्र सौवर्णी रौप्य-
मयी लक्ष्मीनारायणप्रतिमा सवस्त्रां स्थापयेत् ॥ प्रणुता-
रणं कृत्वा धिष्ण्य सत्वेति ॥ ॐ हिमंसवाञ्जरायुणाग्ने परिव्य-
यामसि वावकोऽस्मभ्यं शिवो भव ॥ १ ॥ पंचामृतेन स्ना-
नं ॥ सुवर्णकूर्ममकरौ रजतौ मत्स्यदुंदुभौ ताम्रौ कुलीर-
मंडूकौ [कांस्यौ शिशु]मारकौ ॥ १ ॥ ततो यजमानांगुष्ठ-
रत्निपरिमितं यजमानप्रमाणं वा ॰ प्रथमोक्षादि द्विरद-
दांताणां ॰ पृष्ठां पृथिव्युपरिवर्तुलं मध्ये संततं ऋजुं वा उत्तर-
स्यांदिशि षोडशहस्तं यूपं स्थापयेत् यूपनामांशंभे काष्ठैः
सर्वेषां प्रतिष्ठापूजनं पूर्वेण ततो मः ॰ प्राज्यभागौ हु-
त्वा ॰ प्राज्यं संस्कृज्य ॥ ततोऽग्निमंत्रान्वहेत् ॥ ॐ तन्नोऽग्ने ॰ ॥
An exact line-by-line transcription of the Devanagari manuscript:
ऽके चोपगता तेषां ० ८ ऽनेकयातनासंप्राप्ते प्रेतलोके च ये
गता तेषां ० ९ पच्यंते संयमिन्या ये निता यमकिंकरैः तेषां ० १०
ऽसिपत्रवने घोरे तेभ्यश्चेदं तिलोदकं विश्वेदेवास्तथा
साध्या आदित्या मरुद्गणाः तेषां ० ११ नेत्रपीथो प्रपीथो
वा नद्यीनद्यश्च सागराः तेषां ० १२ पाताले नागपत्न्यश्च
नागाश्चैव सुपर्वताः तेषां ० १३ पिशाचा गुह्यकाः सिद्धा ग-
न्धर्वराक्षसाः तेषां ० १४ पृथिव्यापस्तथा तेजश्च वा-
युराकाशमेव च तेषां ० १५ पितृवंशे मृता ये च मातृवं-
शे तथैव च गुरुश्वशुरवंशे ना ये चान्ये बांधवाः स्मृ-
ता तेषां ० १६ ये मे कुले लुप्तपिंडाः पुत्रदारविवर्जिताः क्रिया-
लोपगता ये च जात्यंधा पंगुवस्तथा तेषां ० १७ विरूपा भ्रा-
तृगर्भाश्च ज्ञाताज्ञाता कुले मम तेषामूदकमवोदतं
ऽक्षय्यमुपतिष्ठतु १८ अथ वा तेभ्यो दत्तं च कूपस्य जलं
तेभ्यश्चोददंति" (or "रणे चैवा तेभ्यश्चो ददंति" / "रणे चैव तेभ्यश्चोददन्ति").
Then: "तिलोदकं ५ ।।"
Then: "ये ऽग्निदग्धाश्च ये केचित्तो-"
Wait, why does L11 end with "ये केचित्तो-"?
Look at the end of L11:
"ये ऽग्निदग्धाश्च ये केचित्तो-" - wait, is that "ये केचित्तो"?
Letters at end of L11:
"ये" "ऽ" "ग्नि" "द" "ग्धा" "श्च" "ये" "के" "चि" "त्तो-" (or "ये केचित्तो-")
Wait, look at L12 start:
"न्निदग्धा स्तथा परे विद्युच्चौरहता ये च तेभ्यश्चोदंति तिलोदकं"
Aha! "तो-" + "न्निदग्धा"? No!
Look at end of L11:
"ये ऽग्निदग्धाश्च ये केचित्तो-"
Wait, could it be:
"ये ऽग्निदग्धाश्च ये केचिद-" then "-ग्निदग्धा स्तथा परे"?
Look at the end of L11:
"ये" "ऽ" "ग्नि" "द" "ग्धा" "श्च"
[शीर्षक / पृष्ठसंख्या]
जलो. प. ३
ॐ सिङ्हऽक एष ते वसुपत्नी वसूनां वत्समीक्षंति मनसा मा-
ता तदुता मस्मिन्मपावोऽपृक्षेष्वशवईतामहते सोभागा-
य ३ इति मंत्रेण वैरिषं जपेत् ॥ ॐ तीक्ष्णशृंगाय विद्म-
हे वेदपादाय धीमहि तन्नो गोरी प्रचोदयात् इति गो-
पूजा ॥ अथैतो प्रार्थना पौराणिक मंत्रैः कुर्यात् वसुमंति दुहि-
तासि त्वं संसारार्णवतारिणि तीर्थप्रलोदकेनिता पावय
स्वजलाशयं ॥ १ ॥ अर्चितासि सुगंधेन चंदनेन भवान्वि-
तो सकीर्तिः सहुतिः कर्तुं पावय स्वजलासवम् ॥ २ ॥ स-
र्वदेवमयी यस्मात्पूजनीयासि रोहिणि सर्वकामदुघाधे-
नुः सर्वपातकनाशिनी ३ सर्वज्ञे सर्वभावेन पाक्य स्व-
जलाशयं ४ इति प्रार्थना ॥ ततो गोदानं ॥ मं. ॐ सर्वसा-
रूपदेवता पयोवस्कर संपुतां गंधपुष्पार्चिता रुद्ररूपि-
भगवान् भवता विष्णुः प्रीयतां ॥ ततो हरिद्रा कुंकुमादि-
प्रेतत्कृत्यमपेतांश्च प्राप्ता ये चाकुलोद्भवे पितृवंशा जाता मातुर्वंशभवाश्च
द्विपावंशा इये चान्ये ममदासम्मलाभ्त्यसत्ये वा श्रित सेवकाश्च
२० मित्राणि शिष्याः पशवश्चवृक्षा दृष्टाश्च स्पृष्टाश्च कृतोप
कारा जन्मांतरे ये मम संसृताश्च तेभ्यः प्रयुक्तोदकमेत
दस्तु २१॥ अतीतकुलकोटिनां सप्तद्विपनिवासिनां आ
ब्रह्मभुवनाल्लोकादिदमस्तु तिलोदकम् २२ ॥ इति तर्पणं
[एम्]आपोऽअस्मान्नित्यस्य दीर्घतमा ऋषिः गोदेवता त्रि
ष्टुपछंदः उदक तारण्ये विनियोगः ॥ ॐ आपो अस्मान्मा
तरः शुधयन्तु घृतेन नो घृतप्वः पुनन्तु विश्वं हि रिप्रं प्र
वहन्ति देवीरुदिदाभ्यः शुचिरापूत एमि ॥ इदमापः प्रवहते
तिनुरसिना चारसि वार्थस्य दीर्घतमा ऋषिर्गो देवता
मुकलन् १ ॐ इदं लिं त्रिष्टुवह छंदः उदक तारण्ये विनियोगः ॥
look at line 11 again!
Is that जले?
Wait!
"ज" - horizontal top, curved bottom.
"ले" - 'ल' with 'े'.
"ऽ" - avagraha.
"प्र" - 'प' with diagonal stroke.
"जि" - 'ज' with 'ि'.
"तं" - 'त' with anusvara.
"मू" - 'म' with 'ू' and repha?
"र्च्छं" - 'च्छ' with anusvara.
"तु" - 'त' with 'ु'.
Wait, could it be:
"जलेऽन्तश्चराः"? No.
Wait, let's read line 11 carefully:
Wait, look at the first letter of line 11:
Does it have a loop?
Yes, like ज!
Wait, could it be:
जले ऽपि...?
Wait, let's look at the letters:
ज ले ऽ प्र जि त मू र्च्छं तु
Wait, is it:
जले ऽप्रचितमूर्च्छन्तु?
Or जले ऽप्रतिमूर्च्छन्तु?
Or जले ऽन्तर्गता...?
Wait, look at the mantra:
Could it be:
"सर्वभूतेषु तृप्तेषु तेन मे प्रीतिरुत्त
तं त्रिवृता मंगलसूत्रेण वेष्टयेत् ॥ ततो जलचरान् जलाशा-
ये क्षिप्ता ॥ ततो यजमानेन सौवर्णकूर्ममकरौ पात्रे प्रादापद-
र्धादिंत विभूषितांश्चतुर्भिः ऋत्विजैः उत्तराभिमुखैः स-
न्स्वयंपूर्वाऽभिमुखो भूत्वा ऽगाधजले सौवर्णं कूर्मम-
करौ पश्चिमाभिमुखो भूत्वा प्राच्यां दिशि प्रक्षिपेत् ॥
रजतो मत्स्र्डुंडुभौ उत्तराभिमुखो दक्षिणपश्चिमायोः
प्रक्षिपेत् ॥ ताम्रमयौ कुलीरमंडुको पूर्वाऽभिमुखो वा-
यव्यां दिशि प्रक्षिपेत् शिंशुमारं लोहमयंदक्षिणाऽभि-
मुखः उत्तरस्यां दिशि प्रक्षिपेत् ॥ ततो यजमानेन उत्तराऽभि-
मुखोभूत्वा ऽप्रगाधजले उपस्थानं कुर्यात् ॥ शन्नो
देवीति पुनर्मैत्रैंन्द्विपंच पुनरायु पुनर्भर्गः पुन र्द्रविणास-
न्त्वेताभिरुपस्थानम् ततो