स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्राद्धकाण्डे अर्घ्याद्युपचारविधिः. 315

स्मरणात् शिरस्येव विप्रेण माला धार्या । तत्रापि शिखा-
यामेव—
न नियुक्तश्शिखावर्जं मालां शिरसि वेष्टयेत् ।
इति वृद्धमनुस्मरणात् । नियुक्तः श्राद्धे निमन्त्रितो विप्रः ।
माल्यं च विहितपुष्पमयं देयम् । कानि पुनर्विहितानि पुष्पा-
णीत्यपेक्षिते ब्रह्मपुराणे—
शुक्लास्सुमनसश्श्रेष्ठाः तथा पद्मोत्पलानि च ।
गन्धधूपोपपन्नानि यानि चान्यानि कृत्स्नशः ॥
इति । विष्णुस्तु पुष्पदाने मन्त्रमाह 'पुष्पावतीरिति पुष्पम्'
इति । दद्यादिति पूर्ववाक्यश्रुतमिहानुषज्यते ।
ओषधयः प्रतिमोदध्वं पुष्पावतीस्सुपिप्पलाः ।
अयं वो गर्भऋत्वियः प्रत्नं सधस्थमासदत् ॥
इति मन्त्रस्य मध्यमप्रतीकोपादानमेतत् पुष्पावतीरिति । म-
न्त्रान्ते नामगोत्रग्रहणपूर्वकामिदं वः पुष्पमिति पुष्पं देयम् ।
धूपद्रव्ये विशेषश्शङ्खेनोक्तः—
धूपार्थे गुग्गुलं दद्यात् घृतयुक्तं मधूत्कटम् ।
इति । व्यासस्तु धूपदाने मन्त्रमाह—'धूपं च धूरसीत्युक्त्वा'
इति । 'धूरसि धूर्व धूर्वन्तम्' इति यजुर्वेदमन्त्रमुक्त्वा धूपं दद्या-
दित्यर्थः । पुराणे तु मन्त्रान्तरमुक्तं—
वनस्पतिरसो दिव्यो गन्धाढ्यस्सुमनोहरः ।
आघ्रेयस्सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ॥