स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

314 स्मृतिचन्द्रिकायां
स्वयं विलेपनपक्षेऽपि गन्धद्वारेति मन्त्रोस्ति, गन्धदाने कर-
णमन्त्रत्वात् । विपवित्रकरत्वलक्षणधर्म एव न विद्यते । अत एव
श्राद्धकर्त्रा विलेपनपक्ष एव सपवित्रकरेण विलेपने कृते
वृद्धशातातपेन दोषो दर्शितः—
पवित्रं तु करे कृत्वा यस्समाpageलभते द्विजान् ।
राक्षसानां भवेच्छ्राद्धं निराशाः पितरो गताः ॥
समालम्भनं गन्धैर्विलेपनम् । पक्षद्वयसाधारणदोषो देवलेन
दर्शितः—
यज्ञोपवीतं विप्राणां स्कन्धान्नैवावतारयेत् ।
गन्धादिपूजासिद्धयर्थं दैवे पित्र्ये च कर्मणि ॥
विप्राणां यज्ञोपवीतं गन्धाद्यनुलेपनसिद्धयर्थमनुलेपको नाव-
तारयेदित्यर्थः । स्कन्धादवतार्यानुलेपने कृते शङ्खेन दोष
उक्तः—
उपवीतं कटौ कृत्वा कुर्याद्गात्रानुलेपनम् ।
एकवासाश्च योऽश्नीयात् निराशाः पितरो गताः ॥
क्रतुना तु ललाटे वर्तुलतया पुण्ड्रे कृते दोष उक्तः—
ललाटे पुण्ड्रकं दृष्ट्वा स्कन्धे मालां तथैव च ।
निराशाः पितरो यान्ति दृष्ट्वा तु वृषलीपतिम् ॥
इति दोषस्मृतिबलेन कल्प्यस्य निषेधस्य कॢप्तोर्ध्वपुण्ड्रविध्य-
बाधेन कल्प्यत्वाद्वर्तुलपुण्ड्रविषयमेतत् । स्कन्धे मालाधारणे दोष-