स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

इति । दक्षिणासंस्था इत्यस्य न दक्षिणासंस्थापरत्वं, किन्तु
प्राक्संस्थापरत्वमवसेयम् । प्राक्संस्थत्वेऽभिधित्सितेऽपि द
क्षिणासंस्थेत्युक्तिः पित्रर्थब्राह्मणविषयतां द्योतयितुं कृता । अत
एव स्मृत्यन्तरम्—
पश्चार्धात्समुपक्रम्य प्राच्यां निष्ठा यथा भवेत् ।
दक्षिणासंस्थता ह्येषा पितॄणां श्राद्धकर्मणि ॥
इति । निष्ठा समाप्तिः । वैश्वदैविकब्राह्मणांस्तु प्रत्याह बोधा-
यनः— 'प्रदक्षिणं तु दैवानाम्' इति । दैवानां ब्राह्मणानां
प्रदक्षिणं दक्षिणादिक्रमक्रममुदगपवर्गं च यथा भवति तथा
आसीरन्नित्यर्थः । उभयार्थब्राह्मणान् प्रति स्मृत्यन्तरेऽभिहितम्—
पवित्रपाणयस्सर्वे ते च मौनव्रतान्विताः ।
उच्छिष्टोच्छिष्टसंस्पर्शं वर्जयन्तः परस्परम् ॥
इति । ते विप्रास्सर्वे देवार्थाः पित्रर्थाश्च पवित्रपाणयो मौ-
नव्रतान्विताः प्रमादसम्भवं परस्परमुच्छिष्टोच्छिष्टसंस्पर्शं व-
र्जयन्तः आ भोजनसमाप्तेर्वर्तेरन्नित्यर्थः । चशब्दाच्छ्राद्धकर्ताऽपि
मौनव्रतान्त्यस्य कचिद-
पवादमाह यमः—
ब्रह्मोद्याश्च कथाः कुर्युः पितॄणामेतदीप्सितम् ।
इति । पैठीनसिरप्युपवेशनायोयुक्तब्राह्मणान् प्रत्याह—
नानियुक्तोग्रासनं गच्छेत्पङ्क्त्या हरति दुष्कृतम् ।
इति । अत्रास्यतामिति श्राद्धकर्त्रा न नियुक्तो योसावनियुक्तः ।