अनङ्गरङ्ग (महाकवि कल्याणमल्ल - कामशास्त्र एवं रति-प्रयोग संस्कृत मूल पाठ)

14
—146 L सुवहन् रोगान्, M दोषान्, B विविधात्रोगा ०. —
(147) L मातुलुङ्गं, IO, B, R मातुलिंग ०, M ० मधूत्थं च .—
(148) M omits पीत्वा-पर्युषिताम्भसा .—(149) IO सुखं योषा
शीघ्रं नात्र विचारणा .—(150) M, B प्रसवत्वरा, IO प्रसवस्त्वरा
—(151) L मन्मथसयमथ, V मन्मथ सथमथ ; B, IO मध
only once.—(152) L वांहिलि, V, IO वाहि लि ; B वाहिनी ;
L बालस्योदरी ; B IO ० दरि .— In M, the mantra and stanza
F 2 are wanting.—(153) L, V खादेत् .—(154) M मासार्द्धाच्च
-(155) M ० मग्निसमुद्भवम्.— (156) M वन्ध्यापि जायते.—(157) M
कुदुम्बस्य .—(158) M, IO मृत्तिकाया .—(159) M, B ० दकेनैव
वन्ध्या ०.— Instead of कदम्बस्य०, L reads as follows :
चन्दनं सर्पपांश्चैव शर्करा समभागशः ।
पीत्वा तण्डुलतोयेन रामारकं विनश्यति ॥
(160) L ० बीजानि, M ० बीजं वा; IO रक्तांभोरुह ०, P 204
रक्तोंभूरुह ०.—(161) P 238 पीत्वा .—(162) IO वंध्यात्वं प्रतिपाद-
येत् .—(163) M पिष्ट्वा .—(164) M सगोखुरम् .—(165) M सिन्धु-
तैल .—(166) L याति, M पीता .—(167) L केशानां त्रिविले-
पनात्; M, B केशा रोहन्ति .—(168) L लेपाद् विहन्त्य . IO
adds here the second half of stanza 80. —(169) M
केशान् बाह्या ०.—(170) L दुग्धेन दन्तं, M तं श्रूशूतकत्तजं पिष्ट्वा
(171) V तैलेन लेपयेत्, M तवस्तेन प्रले ०.(172) This line is
wanting in IO.—(173) B पिंडाकारंजेति ०, M पिएडारकश्चतेक-
न्कैः.—(174) M तिलतैलं ०.—(175) L, B केशानां रञ्जनं, IO
कशरजनकं .—(176) L क्षिप्तं त्र्यहेण केशेषु ० नयेत् .—(177) M

15
मर्जू°, the ख and ग manuscripts माया०, B मंजू, IO, R
मांजू°.—(178) M ° सैन्धवक्षारितालकैः, B स्मरनालकैः, L
° नारकैः.—(179) L पिष्ट्वा .—(180) M भवन्ति. हि.—(181) M
रिङ्गनैलफलं, B बिम्बीतैलपलं .—(182) B, V, M गोरोचनाः —
(183) The Madras manuscripts add the following lines:
लवणक्षारसिन्धूरो कापिकेयेतिसंज्ञितः ।
मृढारशृङ्गिका चैव चूर्णं ताम्बूलपाककृत् ॥
चतुर्णां समभागेन पिष्टं चेन्नीरसंयुतम् ।
प्रत्यहं लेपनात्केशा भवन्त्यलिसमा ध्रुवम् ॥
(184) B चित्री .—(185) L स्याद्यथायथम्; IOमर्दना °.—(186) L
तल्लेपादेव .—(187) L संलेपाद्यौ °, M देवनागाङ्गनोद्भवाः .—
(188) V मुखस्य, M मुखस्तां पिंडकां .—(189) IO देहीनां संचयं
क्रमात् .—(190) M शाल्मलेयैश्च ; IO, B शाल्मलैर्यश्च ; M क्षार-
पिष्टै.—(191) L मुखं तत्पिटकाः शीघ्रं, B मुखस्थाः पिंडिका-
श्चापि......ग......त्यसंशयं .—(192) L गण्डस्थ, M गण्डस्ता पि-
एडका देहादेहिनां च क्रमं क्षयात्; IO, R नरनार्योः क्षयं .—
(193) M पिष्ट्वैतीणि विलेपयेत् .—(194) L ° ज्येष्ठी; M ° यष्टि
—(195) M, IO ° नादा, V ° नादं .—(196) M सप्ताहां, IO
सप्ताहान्नी °.—197 L ° कणाश्चापि ल °, M ° कणाश्मरि °, B
° कणावारि °, IO ° कणाश्चारिं ल°.—(198) L ° म्बुमिश्राणां
लेपः.—(199) M कुचौ पृथक्.—(200) M कुचौ संयाति .—(201)
M श्रीपर्णी °, IO, R श्रीपर्णं °; L ° सिद्धं कटुतैलं वि°; B, IO
° सिद्धं तिलतैलं; B, R विलेपयेत् .—(202) L पीनौ तुङ्गौ .—

16
—(203) M ° संसिद्धि °; B, IO °सिद्धं कटुतैलं ; M IO विमर्दन त्,
B वि....येत् .—(204) B, IO मृगीदृशाम् .—(205) M तिलतैलो-
द्भवं .—(206) व्योषं रिजालस्तु .—(207) M पश्चमृद्द्भिग्निना .—
(208) M तन्नश्शणाणकुचाणकुचा, B तन्नस्येन, IO तत्तैलन –(209) L
वलातण्डुल °, B, IO बलातण्डुल .—(210) L पीनौ तुङ्गौ .—
(211) L पतन्ति.
————
VII.
(1) B ° करणमुच्येत .—(2) L कामिनीप्रीतिजनकं .—(3) L
धीव्यं .—(4) M एतान्पिष्ट्वा .—(5) L कुर्याच्च तिलकं .—(6) B
तत्तक्षणादेवमायाति .—(7) M मुनिना उक्तोयं योग उत्तमः

17
M पत्रादिसर्वविष्नास्य (!).-(36) M सृञ्जरीकोदरं कुजा.-(37)
M पूरयित्वास्य वीर्येण.-(38) M तर्प्यकान्ते.-(39) L संपेष्य.
(40) L वतीः -(41) M वामदोश्च, B वामं पादं-(42) L भवे-
त्तस्याः म वश्यो.-(43) L, B, R, IO, ° सिंधुत्य°, M ° सिन्धूरं.
-(44) L सप्तभागकैः.-(45) L सम्ल्लूकमेद्रवं, B सभलूकं मंद्रं
च.-(46) L पिष्ट्वा लिप्त्वा ध्वजं यां च भजते सा वशीभवेत्,
M ° ध्वजो नारीं भजेच्च वशगा भवेत्.-(47) B ° चंदनों, IO
° नैः.-(48) This stanza is wanting in L and M.-(49) L व्या-
घ्रो, V व्याधिः.-(50)- L कूष्माण्डकुसुमं जलं, M कालिकं
कुसुमं, B कुंकुमजलं कुष्ठं कालांडकं तथा.-(51) V, B, IO देव-
दारु.-(52) This stanza is wanting in IO.-(53) M भृङ्गी चेति
(54) L सर्वविश्वं.-(55) M, B, IO omit क्लीं. IO प्राणः कामे-
श्वरेत्युक्तं.-(56) V आनयानयेत्येवं (with chandobhaṅga!); B
आनयानय इत्येव; M आयुष्यायत्येसेवं वशतां.-(57) L वश्य-
तां; पदम्; B, IO च instead of क्लीं.-(58) B वापि.-(59) L
संज प्यायुत°, M सृजप्रायुतसंख्यतः; IO, R संयुक्तो; L, V
° संख्यया.-(60)- M अथो .-(61) M ° पर स्मृतः.-(62) L
जप्त्वा द्रव्यादि.-(63) M अथ तेन चतुष्पादि दत्तं परमशोभनः
-(64) L वश्यतां; M चामुण्डमोहनं चैव वशतां नष्ट चामुकीम्
(65) B प्रयच्छति.-(66) M कामिनीं तां न संशयः.-(67) L पू-
र्णमोंकारादथ, M ओंकारोप्यथ.-(68) L, V निमन्त्रितम्, B
भिमंत्रयेत्.-(69) V प्रोच्य.-(70) M स्वाहेत्यस्तु; L मनोभवम्
-(71) L, M जाति°.-(72) M रात्रिकिरणै°.-(73) L चित्रिणीं
वशतां नयेत.-(74) L ओं नमस्ततश्चोमिति स्त्रा°; M ओ नमो-

18
न्तं च मित्री च.—(75) R, IO तथाद्वयं .—(76) B omits अयं
and reads महासिद्धिप्रदो मंत्रः की ० सर्वसूरिभिः .—(77) R, IO
संजप्त्वा .—(78) L श्रीफलैश्रैव .—(79) R, IO संदग्ध्वा (!);
V शङ्खिनी वशतां व्रजेत् ; R, IO श ० वशगा भवेत् . Instead
of this stanza, M reads ओं परखिं शङ्करि स्वाहा स्वाहा मन्त्रे-
णानेन सञ्जतं मूलं तगरसंभवम् .—(80) IO धुरि ०, M हर ०.—
(81) M प्रोक्तो .— M adds ओं हर हर पच पच कामदेवाय क्रीं
स्वाहा and omits the following stanza—(82) L संपेष्य .—(83) B
मधुना च .—(84) V mentions the reading तत्पानात् .—L ० द्व-
स्तिनीं वशतां नयेत् .—(85) M कामिनीप्रीतिजनकम् ०.—(86) M
न्यसेत् .—(87) L ०शीरयष्ट्यार्ति ० V ० पथ्यादि ०, M ० पध्यार्थी ,
B ० पप्यानि ०, P 238 ० पथ्यानि ०.—88 L पिष्ट्वापि वा दलं , B
निंबफलं .—(89) L लोध्रदाडिमीसप्तपत्रजम् , M ० समपत्रयोः, B
० पञ्चत्रयोः .—(90) L कल्कस्य च V वल्कलस्य, M कल्केन त्वक-
लोपेयं (?) .—(91) L ० दुर्गन्ध ०, M मददुर्गन्धिनाशनम् , B
० दौर्गंध्य ०.—(92) M ० फलकुरङ्गस्य ; R, IO चिञ्ची ०.—(93) L
बीजा‌न्यथ ; R, IO बीजेनाथ .—(94) L ० दुगेन्ध ०, B ० दौर्ग-
ध्य ०.—(95) B त्वयं, R, IO श्रवं .—(96) M ० पुष्पागरुस्सार-
कोल ०; L ० मज्जाग्र ०.—(97) B लिप्त्वांगं, IO विलिप्तांगं निहं-
त्याशु .—(98) V खगपीलु ०.—(99) L एतदेव निदाघे स्याद्घर्मारम्भे-
नाशनम् परम् .—(100) B ० फलाम्भोज ०, M ० म्भोदलोहदाडि-
मिकल्कजैः .—(101) M पीलुपत्रमरुष्कं च .—(102) L निदाप-
येत् .—(103) M ० पत्राणि .—(104) This line is wanting in M,
B.—(105) L ० स्वग्णी ०.—(106) V सुगन्धि ; L परिविन्दन्ति

मूर्धजाः, R, IO वदंति नः, B परममूर्ध्व....ते विंदति .-(107)
L ॰ स्वर्णी ॰, B ॰ स्वर्णा ॰.—(108) L मासार्द्धमध्ये तु.—(109)
L सामान्यलेप, M समये लेप, B सामलैलेप, V समानैर्लेप
—(110) B, IO, R सुगंधः —(111) M काम ॰ —(112) L शैलेयं,
B स्थौलेयजलं ॰, M स्यागेयं .—(113) B उशीरैश्च, M उशीरै-
श्चामरैरंगेभि ॰.—(114) IO सुरभिः प्रदः .—(115) M ॰ शीरमुस्ता-
गरुक्रचोरकैः .—(116) L कृतो निजांगेषु ; M कृतोयमन्नेषु .—
(117) M चन्दनेनोदितः .—(118) L कन्काचन्द्रः M, R, IO कनका-
चन्द्रो .—(119) L जाति ॰ पूतिका, V ॰ पूतिकौ -(120) L omits
तु and accordingly writes ॰ पिष्टैरेभिर्नाग ॰; B सुसूक्ष्म ॰ रेतैस्तु,
M सुलक्ष्मरैभि पिष्टैस्तु .—(121) M सुगंधये रसैर्लेप .-(122) L
योगो .—(123) B महीभृतां .—(124) L ॰ क्षौद्रेयं ॰, M ॰ क्षोणां-
पयद्राणां .—(125) R, IO केसरस्य द्विपंच .—(126) M स्तुर्भैव
छाग नगस्य तु ; B च instead of तु .—(127) M येभिरत्कासु-
गन्धिश्च क ॰ संज्ञितः .—(128) M नखपत्यात्रयाम्मोदमांसीमानक-
रञ्जकः ; L नखपष्यामयं भोग्यं मांसी ॰ जबः; V ॰ मांसी मिसिकर-
ञ्जकाः .—(129) L M समं .—(130) L ॰ क्षौणेय ॰; B च instead
of तु .—(131) L तैलं .—(132) B ॰ गर्भाढ्यः .—(133) L शु-
क्रा सा ; B भक्तेतांबूलसंयुक्तां .—(134) L, M क्षौणेयं .-(135) IO
जातिपत्रकं, R जातकोशकं .—(136) L, R मधुना तेषां .—(137) L
कृत्वा .—(138) B द्विसंध्ययोः .—(139) L ॰ वासि .—(140) L, B
काम्बोज ॰, IO काम्बोजि ॰, M काम्भोजबीजं .—(141) M मधुर-
तान्वितम्, R, IO पक्कघृता ॰.-(142) M प्रोल्लीढमानस्तद्वक्त्रं.-(143)

, (12), (13), (14), (15).
Wait, look at (14): the first digit has a horizontal top? No, it's (14)!
Wait, what is the word before .—(14)?
Line 12 ends with: रूक्षा चारुणाजि-
Line 13 starts with: ह्वा .—(14) or ह्नि .?
Look at the vowel on top: there is an ि? No! There is NO top stroke!
Wait, look above ह्: is there an ि?
No, it's completely flat/empty! But wait, look at the letter itself:
It has ह and below it व, followed by ा?
Wait, why did I think ह्नि? Ah, looking at the low-res, it might look like ह्नि if ि was there, but there is NO ि! It's ह्वा!
Wait, let's look at चारुणाजि-ह्वा:
Wait, could it be चारूणाजिह्वा or चारुणाजिह्वा? चारुणाजिह्वा.
Wait, but look at the end of line 12:
रूक्षा चारुणाजि-
Line 13: ह्वा!

Wait, let's check the rest of line

21
तथा चतुर्भिः पुरुषः परीक्ष्यते,
श्रुतेन शीलेन गुणेन कर्मणा ॥
(26) L सचारः, V स्वाचारः.—(27) B º कुटुंबभाक.—
(28) B परिकीर्तितः.—(29) L दुर्व्यसनो.—(30) M नष्टो.—(31) L
धूर्तो ऽतिº; M निबद्धस्सदा.—(32) M, B दारिद्रः, R, IO
निर्द्रव्यः.—(33) V adds here two chapters, namely, पुरुषसामुद्रि-
कलक्षणं, and स्त्रीसामुद्रिकलक्षणं which are wanting in L and all My
manuscripts.—(34) L आयुःक्षयो.—(35) all my texts and manuscripts,
except IO, read º लघुता.—(36) M विरतिः.—(37) R, IO रते तु,
B रतो न.—(38) V कीचकश्च, R, IO कीचको ऽपि.—(39) V
कुर्यान्.—(40) L, M, B, IO दृष्टिः प्रेम; M प्रेमयुता.—(41) L
भ्रमा मनसि च, R, IO पुरीभ्रमो.—(42) L º च्छित्तिरथो.—(43)
L किमु.—(44) B कांतं च चेन्नाप्नुयाº.—(45) V º मोहिता,
M कन्दर्पमोहादतः.—(46) M एवं चिन्त्य (?).—(47) M प्रत्यर्थिनीं.
(48) IO वाचस्पतिः. The editor of L has the note: वात्स्याय-
नीये कामसूत्रे तु नैव दृश्यते.—(49) B º भूपतिमित्रº.—(50) L
स्वस्य दोषाय न चेत्प्रगच्छेत्, M भोगाय, B, IO, R प्रयच्छेº.—
(51) L तास्ताः पुमाº नैवम्, M ऋतौ पुमान् कामत्य (?) नैवं;
B नैवं; .—(52) L शिष्य.—M has only कन्या प्रव्रजिता
परां कामकलाप्रवणम्. Then immediately follows अथ दुस्सा-
ध्यलक्षणम् (!) —(53) V º वल्लभा च.—(54) L विक्रेयिका, V
विक्रेतिका, R, IO विक्रेत्रिका.—(55) L मालाकारº, R, IO मा-
ल्याकारº.—(56) B योषिताः.—(57) L निर्धन instead of वा-
मन; L, V º भार्या तु या.—(58) L महाभामिनी.—(59) L अत्यु-

22
ग्रा .—(60) L साध्या ˚ङ्गना .—(61) L लज्जां च धत्ते, V, IO, R
न धत्ते.—(62) L विमुखी च, R, IO ऽभिमुखं च.—(63) R वि-
लिखत्यधस्था.—(64) L, B, R, IO दृष्ट्वा.—(65) B कराब्जा.
The correct reading of this line seems to be दृष्टा कराभ्यां न-
यने पिदध्यात्.—(66) L, B, IO दृष्ट्वा स्फुटं, V पृष्टा स्फुटं.—
(67) L सा स्मृत एव (?!) वाक्यं.—(68) L, V, B शनैर्व्रजे ˚.—
(69) L विलोकते.—(70) L ˚ दुत्थेःप्रदेशं.—(71) L प्रेमवशो
हि धीरः, B दृशं च धत्ते.—(72) L कुत्रापि, IO मृज्ञाति.—(73)
L दृष्टा.(74) B प्रस्फोट ˚.—(75) L ˚ भारं .—(76) L सङ्कोचयेन् .
—(77) L ˚ वक्त्रे वहेद् धर्मजलं विलोक्य .—(78) B ˚ चिह्नेन व-
रांगयुक्तां, P 238 ˚ चिह्नेन च रागयुक्तं —(79) B, IO, R, P 204
238 दूतीं त्वरा —(80) L ˚ प्रधीणाम् As for M, see Note 52.
—(81)— M प्रेष्या.—(82) L त्रपापरवशा.—(83)L, B गर्भादि˚.— (84)
B साध्यांगना .--(85) B˚ पुण्यवर्ग˚.—(86) V च instead of
ऽथ.—(87) M भवने .—(88) M, R, IO रम्य .—(89) M ˚पुष्पादि-
धूपा ˚.—(90) B शुभदिने .—
IX.
(1) M तद्विदधीत .—(2) L ˚ विद्धूकाख्यम् , R, IO ˚विद्धू-
केथ, M जाघनिकं तदेव .—(3) M ऊरुपगूढं दिह (?) चीरनीरं
(4) L सुखमपरपदाब्जेना ˚.—(5) B, IO, R ˚ वल्यापीड्य, M
वल्ल्यांविद्य .—(6) B घटयेद्यन्मिथुनं.—(7) L˚ वक्तमासज्य हन्या-
न्मिथुनं सभावम् , M ˚ वक्त्रहस्तावली यन्मिथुनं घटेश्चैत् ; B
घटेच्च .—(8) M जघनपरिनदेस्थः (?) .—(9) L, V ललित ˚ . -

23
(10) M स्फुटं .—(11) L विध्यत्युरोजेन तु यत्र कान्ता .—(12) M
कामविवृद्धकारख्यं .—(13) B º न्मथितांगनाया .—(14) L संदंशि-
तस्त्वोरुयुगेन यत्र ; M ऊरुयुगं स्वोरुयुतेन .—(15) M वा .—(16) L
अङ्के च, B अथैकतल्पे .—(17) M IO º सुखस्था कान्ता .—(18)
M, IO, B, R गढं .—(19) M वा, B हि .—(20) V R, IO º यष्टि,
B º यष्टी .—(21) M यत्र यौवने .—(22) IO चुंबेत .—(23) This
stanza is wanting in L.—(24) M वा .—(25) L º सात्म्याँन्निशां
स्तनाऽऽ º; M नान्या ततश्चुम्बन º . V न त्वन्यतश्चु ’.—(26) L
शनैश्च चुम्बदतिरागयुक्तः .—(27) All editions and manuscripts,
except B, P 238, read तन्मिलिता º.—(28) L स्फुटिताख्यं .—
(29) L, B परिचुम्बनं .—(30) L, IO, R तल्लाटिकाख्यं, V तद्वन्दि-
काख्यं, M तद्वादुकाख्या, B तद्वद्विकाख्यं . Only P 238 has
the correct reading.—(31) R, IO च .—(32) L परिचुम्बनं .—
(33) V मदनाभिले ला .—(34) M वा .—(35) IO स्निहेद्दशेच्च .—
(36) L, R, IO पण्डित º .—(37) M, R, IO प्रियामुखं .—(38) L
तदेव .—M, B, R, IO read तत्संपुटाख्यं हनु [B त्वनु] वक्रसंज्ञं
स्यात्केलिजिह्वाननतस्तदेव [IO तत्सदैव, B जस्तदेव] .—(39) L
प्रथितं .—(40) IO ºपृष्ठजिह्वास्फिकपार्श्व º विषयेषु नराः (!).—(41)
B च .—(42) M पधिभूतास्स्येस्फुटितत्वमेव, B वर्द्धिष्णुता च
स्फु º, R, IO वर्द्धिष्णुताप्यस्फु º.—(43) L, B आमार्दवं .—
(44) L नखानामुक्ताः प्रभूताः किल, B षडुक्ता नखरप्रसंगे, M
नखा गुणानां बुधैः प्रयुक्ताः—(45) L गण्डयुगाधरेषु .—(46) M
यत्साधुसम्पूर्णमुखिप्रभू ं ; IO, P 204 º प्रभूतं .—(47) M, IO त-
देच्छु ’.—This stanza is wanting in B: the first half of it has

24
been omitted in V.—(48) L भेदाः सुमुखोः प्रयोज्या°, M इत्ये-
वं चन्द्राभिमुखं प्रयुञ्ज्येत्तथा; B इत्येतदेवाभिमुखं, IO इत्येव
चेदाभिमुखे, R इत्येव चेदाशु मुखे प्रयुञ्ज्या°.—(49) M मण्ड-
कमावदन्ति .--(50) M द्वित्र्यंगुलादपि करेण नख°.—(51) L, B
°द्वयं.—(52) B °विदग्धा.—(53) M तदेव.—(54) B तरुणीं
हितपत्रपानः (?), IO तरुणस्य हिनत्वभावः.—(55) L °मादाय,
M °मादापि तु कञ्चुके.—(56) L, IO तं, M संवदन्ति.—(57) L
तथा, M वृत्तं.—(58) IO तज्ज्ञा.—(59) L प्रयोज्यास्त्वोष्टाननांस्त-
यनानि, B चुंबप्रदेशेषु रदा विधेया ओष्ठाननार्च्जुनानि हित्वा;
R, IO ° नयनं विहाय.—(60) L हुङ्कार°.—(61) V °विधि-
ज्ञैः.—(62) L अपि instead of दन्ताः.—(63) V °मात्रंगं,
M °मातृंगं.—(64) B °मात्रलिंगवदलेख्यं.—(65) B च.—
Stanza 33 is wanting in M.—(66) All texts and manuscripts
have तिलके च [R तिलको ऽथ]; but as pointed out by the
editor of V, the correct reading seems to be तिलशश्च which
is in accordance with the reading of the Ratirahasya: मध्ये-
ऽधरं तिलश एव विखण्डने स्याद्विन्दू रदद्वयकृते.—(67) L, M
कामिनां .—In M stanza 34 is mutilated.—(68) R, IO °मालकं.
—(69) L, M गण्डार्कं.—(70) B स्मृतिहातुपश्चात्क्रोडसंज्ञं .—
(71) L कोलवक्त्रं, IO, M कालचर्चं .—(72) IO तत्तज्ञाः, B
तज्ञाः.—(73) L प्रेमप्रवृद्धौ, M °प्रवृद्धैः, B रागप्र°.—(74) M
साध्या.—(75) V, M जनैश्च°.—(76) All My manuscripts
परिकृष्य.—(77) IO चुंबते . The editor of L remarks that
चुम्बति is हतवृत्तत्वम्.—(78) B रतांगवज्रकं.—(79) L भुजंग-
वक्त्रकम्, M °वल्लरम्, IO °वल्लिकाः—(80) IO वतंसदेश° .

25
(81) M प्रगृह्य .—(82) M सुरतावकाशे .—(83) M प्रविष्टाः .—(84)
IO श्रुता मया .—(85) V °रति°, M क्रमाद्या सुरतः प्रकारः,
B बाह्यतरप्रचारः .—(86) L, B, M प्रसिद्ध°; L बहुशो वदन्ति
न दर्शिता; M प्रसिद्धबन्धाद्बहुशोपपत्र, B, IO परेत्र .—(87) L
ते, M ° शङ्कयात्र .
X.
(1) L स्वात्मानु रूपं, M सामान्यरूपाः परिधाय .—(2) M
पूर्वं पुमान् चरेद्वाह्य °.—(3) M ° पराङ्गदेशे .—(4) L साध्या .—
(5) M अविश्लथानं यमितोरु°.—(6) L तथैवानतकन्धरं च, B
स्थितं तथा व्यानतकं रसज्ञैः.—(7) M वदामि .—(8) B भोगविलास°, M
भोगविभागपद्माः.—(9) M, L, V °मन्दिरे यः.—(10) All my manus-
cripts ° द्वयमुद्गृहीत्वा (!) .—(11) B स्त्रीपादमेकं .—(12) V, B,
IO, R ° पाणियुग्मम् .—(13) M भूमौ .—(14) L तथा .—(15) V
°युग्मातूर्ध्वं .(16) B P 238 स्मरवज्रनामा, IO स्मरनामयुक्तः .—
(17) M श्रेष्ठेस्तदा, B श्रेष्ठः .—(18) B केचित्तदूरुद्वय रमते .—
(19) L, V ° रवतारिताख्यः, M ° रविदारताभ्यः, ग ° रोथिताकि-
तारुयाः, B ° रविदारिकाख्यः, R, IO ° रविदारिताख्यः.—(20)
L, IO कान्तां, M कान्ता .—(21) R, IO ऊरुयुगं .—(22) B र-
मते .—(23) V, B, M निपीड्य .—(24) B कामालय °, M कामाङ्कु-
श °.—(25) L, M चेष्टिता °, B वेष्टिका °.—(26) B, IO, R, P 204,
238 तदेति .— (27) M अर्थ, B अतो विधाय, R, IO अथो.—
(28) V प्रबलां; M प्रबला तमेव भर्ता यथाचेच्च (?) विदारितं तत्.
—(29) M, B विलासिनी, R, IO यदा स्त्रियः; B संगत °.—(30)

26
L तद्भुग्नकं, B तद्भुग्नकः M उद्भुग्नकन्यां समदांघ्रि° —(31) M
स्फुटमाप्रदिष्टः, B स्फुटिताख्य उक्तः, R, IO स्फुटमान्प्रदिष्टः
—(32) L कुर्याद्रतिं चोदितकोणाकाख्यः, V वीणाकाख्यः, M
वीणिताख्यः, B अर्द्धेन युक्तं विनिपीडितं तत्; R वेणिकाख्यः
(33) M, IO, R प्रौढांगनायां.—(34) L परिवर्जनीयः, R, IO इति
कल्पनीयः.—(35) L ° प्रसुप्ता. M ° प्रसुप्तः.—(36) L मुनीन्द्रैः.
—(37) B जानुयुगस्य, M विपर्ययादूरुयुगस्य.—(38) L ° विप-
र्ययाद् भूपपदं, M ° विपर्ययाच्चोदपरं, B ° यादुपपदं —(39) M
पिनये°.—(40) M omits कृत्वेति—स्वभुजौ तु कृत्वा.—(41) B
प्रयच्छे°.—(42) V °तारुयमुक्तम्.—(43) B, IO, R मणिकूपर°,
M मणिकर्पराख्या.—(44) IO मुनीन्द्रैः—(45) M प्रणिदायसंज्ञः,
omitting तदा कवीन्द्रैः.—(46) B तथा.—(47) L संयमनामधे-
यम्.—(48) L मुखं मुखे.—(49) V स्वबाहुं, B च बाहू.—(50)
V, B °युग्मं.—(51) IO स्त्रियं समाकुंचित°.—B reads तथैव
भर्ता कृतं स्थितां स्त्रियं कु°.—(52) B ° विदग्धां, R, IO °विद-
ग्धा.—(53) V, B भ्रमयेन्मु°.—(54) M विनिर्धितस्स्यात्, L, B,
IO वितर्दितं.—(55) L चेत्.—(56) L तन्माकटारूयं मुखसं°.—(57)
This wrong form is the reading of all my texts and manus-
cripts.—(58) B परिरभ्य.—(59) L कण्ठे.—(60) L विन्यस्त-
यान्यंघ्रियुगं.—(61) IO, R ° देशगामी —(62) L ऐणगार्दभिक-
सैरिभादि°; M ° जनतया न.—V B and P 238 greatly differ
from L and my other manuscripts. They read as follows:
ऐण गादर्भिकं चैव शौनं सैरिभकं तथा ।
कामकेलिकलाविज्ञः प्रायेणैवं प्रकल्पयेत् ॥ ३० ॥
सुरतेन यथोक्तेन तृप्तिं चेन्नाङ्गना व्रजेत् ।

27
कुर्यादाद्यां$^1$ पुरुषवच्चेष्टां तत्पुरुषायितम् ॥ ३१ ॥
असमाप्तसुखा कान्तं हन्ति हस्तं धुनोति च ।
उत्थितुं न ददात्येव विधत्ते वा पतिक्रियाम् ॥ ३२ ॥
कन्यकां हरिणीं स्थूलां नवपुष्पां सुदुर्वलाम् ।
गर्भिणीं$^2$ नवसूतां वा न युञ्ज्यात्पुरुषायिते ॥ ३३ ॥
चारुयौवनसंपन्ना तन्वी श्रमविवर्जिता ।
जितव्रीडानुक्ता च शस्ता नारी नरायिते ॥ ३४ ॥
विलोक्य श्रमयुक्तां तां पातयेच्छयने सुधीः ।
संपुटं घटयेच्चैव विसृष्टिसमये ततः ॥ ३४ ॥
मुहुः स्वजघनाश्लेषः सीत्कारो वीतलज्जता ।
हिंकारः श्वसितं नार्याः सुखसांनिध्यसूचकम् ॥ ३६ ॥
मूर्च्छना मीलनं चाक्ष्णोश्च्युतिकालस्य लक्षणम् ।
सर्वमेतत्परिज्ञाय साधयेत्स्वसुखं ततः ॥ ३७ ॥
अङ्गस्वेदः श्लथत्वं च केशवस्त्रादिसंवृतिः ।
जाते च्युतिसुखे नार्या विरामेच्छा च जायते ॥ ३८ ॥
अन्यासक्रमनाश्चिरं नरवरो रामां रते सत्वरां
ज्ञात्वा तन्मनसोदयं क्षणमथो मन्दं समान्दोलयन् ।
अन्ते जातसुखामवेत्य विसृजेद्बीजं निजं तत्परं
तिष्ठेत्तां परिरभ्य भावकथनैनोदयन्ते यावन्मदः ॥ ३६ ॥
इत्थं या च्युतिसौख्यहेतुकामितुर्वश्यं$^3$ गता कामिनी
सा यावन्मरणं निजैर्धनजनप्राणैर्न तं मुञ्चति ।
यस्त्वेवं सुखसाधनैकानिपुणो वश्यायसा (?) प्रेक्षते$^4$

$^1$ V कुर्याद्द्यात्त. $^2$ V गुर्विणीं.
$^3$ V याऽतिहिसौख्यहेतुकमितिवश्यं. $^4$ V वश्याय चापेक्षते.

28

नो मन्त्रं न च भेषजं न च हुतं नो भावनां नो धनम् ॥ ४० ॥
कल्याणमल्लनृपतिर्मुनिवाक्यानुसारतः ।
अनङ्गरङ्गमकरोद्गुर्जराधीशराज्ञया ॥ ४१ ॥†
These stanzas apparently are spurious.—(63) L रते प्रवृ-
त्तिम्, M एवाभृततेष्वदृष्टा .—(64) L तत् .—(65) V, R ° परिस्था·
—(66) IO सुरतं .—(67) L प्रेयय विभ्रमवती .—(68) L स्मराल ·
ये .—(69) L, IO ° मनोहरानना .—(70) L वदन्त्य°.—(71) L
सुख°, R ° नेत्रया .—(72) M तथा.—(73) L ° देहवर्ती.—(74) R
° गच्छद्रवतां .—(75) IO द्रुतामपि .—(76) L नवसूतां च वियो-
गिनीं, M ° सूतामनुरागिणीं.—(77) IO बुधः .—(78) M, V ° युद्धे-
ऽङ्ग .—(79) IO चतुर्धा स्यात् .—(80) L, V प्रसृतेनाथ हस्तेन, M
नाल्पहस्तेन हस्तेन .—(81) L स्थानान्यहं ब्रुवे .—(82) L समबलं
मुष्टिः, M गुह्येन हस्तं तु मुष्टिः .—(83) IO विरतिं भजते .— (84)
IO करताडनं .—(85) L यदा रेता.—(86) L स्यात्सपलालसंज्ञम,
V स्यात्सपताकसंज्ञम्, IO ° संज्ञां —(87) L कृतेप्रहारे V, R कृत प्रहारै
—(88) All texts and manuscripts, except IO, बिंदुमालः.—(89)
M अंगुष्ठ °.—(90) L, V ° भेदांश्च .—(91) L सीत्कृतोत्कृतं ; M
हिंकृतं स्तनितं चैव हुंकृतं पूत्कृतं तथा ; IO हितं स्तनित्कृतं सू-
त्कृतं दूत्कृतं फू°, R हिंकृतं स्तनितं सीत्कृदूत्कृतं पू °.—(92) L
हिंकृतस्यापि जायते.—(93) L ° घोषस्तु सुदृशो भवेत्, M ° त्स्या
तत स्मृतम्, V ° घोषवत्तदिदं स्मृतम्, IO स्यात्कृतः स्मृतम् .
—(94) IO सूत्कृतं, R पूत्कृतं .—(95) IO ° नारावतुल्य. This
line is wanting in M, R.—(96) L चारुकोकिल °.—(97) L श्र-
† Wanting in V.

27
मातृ . —(98) L, IO, R, M ॰च्छदं.—(99) V यदि.—(100) M
निरागसाकृता, IO तदातिरागतः.—(101) L स पत्न्याः.—(102)
L सुभृशकलुषं.—(103) L ॰ वाक्यं, IO सभयचकित ॰.—(104)
L मुनिरेनां.—(105) L॰ मन्दिरे .—(106) M ॰चिरायतेक्षण.
(107) L विलास॰—(108) M सुरताय च पत्युरालयेत्कवय॰ .—(107)
L, R विदुः.—(110) L प्रेषयित्वापि, M प्रेषयित्येव, IO प्रेषयित्वै-
क, R प्रेषयत्वाथ.—(111) L स्वयमतितरलोला.—(112) IO परि-
ताप्यत, M परितापत.—(113) L सकलकार्यकला ॰.—(114) L
सकलसौरुयसमन्विता, M ॰वितर्पिता, IO ॰विचिंतिता, R वि-
मोहिता, P 204 ॰ विवंचिता.—(115) IO चपलाक्षी.—(116) L,
V add the following lines:
वासकसज्जा समुत्कण्ठा स्वाधीनभर्तृका * तथा।
कलहान्तरिता चापि विप्रलब्धाभिसारिका।
खण्डिता प्रोषिता चैव नायिकाश्चाष्टधा स्मृताः ** ॥
(117) IO अविदित ॰रंजते यः सभावं, R ॰रागात्संव्रजे —(118)
R, P 204 सलीले.—(119) L सुखमविकलमेवं V कल॰मेवं.—(120) L, V
प्राप्नुयान्मानवः सः, M मानवस्यः.—(121) L ॰शेखरे —(122) L
तदर्द्धासने .—(123) L ॰ रङ्गकाविता .
———

• L ॰पतिका. • ** L ॰ चाष्टसंस्मृताः.

The provided image appears to be completely blank and contains no text or content to transcribe.

Please upload or re-send an image showing the page you would like transcribed.

The provided image is completely blank/white and does not contain any visible text to transcribe. Please provide an image containing the text you would like transcribed.

The provided image is completely blank (white page with no visible text or content). Please provide an image containing the text page you would like transcribed.

The provided image is completely blank (white), and contains no visible text, Sanskrit verses, or commentary to transcribe. Please upload an image with visible text.