विष्णु स्मृति (वैष्णव धर्मशास्त्र - नन्दपण्डित कृत वैजयन्ती टीका सहित सटीक)

॥ विष्णुस्मृतौ ९८ ॥ २०३
इत्येवमुक्ता वसुमती जानुभ्यां शिरसा च नमस्कारं
कृत्वोवाच । १। भगवंस्त्वत्समीपे सततमेवं चत्वारि
महाभूतानि कृतालयान्याकाशः शङ्खरूपी वायुश्चक्र-
रूपी तेजश्च गदारूप्यम्भोऽम्भोरुहरूपि अहमप्यनेनैव
रूपेण भगवत्पादमध्ये परिवर्तनी भवितुमिच्छामि
। २ । इत्येवमुक्तो भगवांस्तथेत्युवाच । ३ । वसुधापि
लब्धकामा तथा चक्रे । ४ । देवदेवं च तुष्टाव । ५ । ओं
नमस्ते । ६ । देवदेव । ७ । वासुदेव । ८ । आदिदेव
। ९ । कामदेव । १० । कामपाल । ११ । महीपाल
। १२ । अनादिमध्यनिधन । १३ । प्रजापते । १४ ।
सुप्रजापते । १५ । महाप्रजापते । १६ । ऊर्जस्यते
XCVIII, 1. The older part of v ends with त्वत्. Two
leaves are added at the end, in large modern chara-
cters ; they contain a mere repetition of the last page
of the old MS. up to the end of XCVII. 11 om. C¹,².
XCVIII, 2. पञ्चानामपि महाभूतानां भगवदेकाधारतायामविशेषा-
दाकाशादीनां चतुर्णां शङ्खादिचतुष्टयरूपेण भगवद्व्यवस्थानसिद्धौ ममैव
किमिति वैलक्षण्यमिति तत्परिहाराय मयापि त्वय्येवावस्थेयमिति प्रार्थना ॥
4...पूर्णकामा पृथिव्यपि तथैवान्वतिष्ठत् ॥ 9. देवानामादिरित्यादिख्या-
नम्... 10. कामैरभिलाषैः सृष्टिस्थितिसंहारकैर्दीव्यतीति कामदेवः ।
धर्मादिचतुष्टयं वाञ्छद्भिः काम्यत इति कामः स चासौ देवश्चेति वा ॥
14. प्रजानां देवासुरमनुष्यादीनां पतिरन्तर्यामी ॥

२०१ ॥ विष्णुस्मृतौ ९८ ॥
। १७ । वाचस्पते । १८ । जगत्पते । १९ । दिवस्पते
। २० । वनस्पते । २१ । पयस्पते । २२ । पृथिवीपते
। २३ । सलिलपते । २४ । दिवपते । २५ । महत्पते
। २६ । मरुत्पते । २७ । लक्ष्मीपते । २८ । ब्रह्मरूप
। २९ । ब्राह्मणप्रिय । ३० । सर्वग । ३१ । अचिन्त्य
। ३२ । ज्ञानगम्य । ३३ । पुरुहूत । ३४ । पुरुष्टुत । ३५ ।
ब्रह्मराय । ३६ । ब्रह्मप्रिय । ३७ । ब्रह्मकायिक । ३८ ।
महाकायिक । ३९ । महाराजिक । ४० । चतुर्महा-
राजिक । ४१ । भास्वर । ४२ । महाभास्वर । ४३ ।
सप्त । ४४ । महाभाग । ४५ । स्वर । ४६ । तुषित
। ४७ । महातुषित । ४८ । प्रतर्द्दन । ४९ । परिनि-
र्भित । ५० । अपरिनिर्मित । ५१ । वशवर्तिन् । ५२ ।
19. जगतां... चलनादिक्रियाहेतुः ॥ 21... पतिः प्ररोचकः ॥ 22.
पयसो बालादिजीवनहेतोः स्तन्यस्य पतिः प्रवर्त्तकः ॥ 23. पृथियाः पतिः
बीजप्ररोहणशक्तिः ॥ 25. दिशां दिग्भागानां पतिः प्रागादिव्यवहारहेतुः ॥
26. महतो महत्तत्त्वस्य... 28. लक्ष्म्याः पतिः प्रदाता ॥ 29. ब्रह्मा
निर्वचनीयं रूपं यस्य ॥ 30. ब्राह्मणा वेदविदः प्रिया दयिता यस्य ।...
ब्राह्मणानां वा प्रियः ॥ 34. पुरुभिर्बहुभिर्यज्ञैर्हूत व्याहूतः ॥ 35. पुरु-
भिर्बहुभिर्वेदैः स्तुतः ॥ 37. वेदानां प्रियः । वेदाः प्रिया यस्येति वा ॥ 39.
अपरिच्छिन्नमूर्तिः ॥ 44... सप्तभक्तिकां साम... यद्वा सप्त लोका ऊर्ध्वमधश्च
यस्येत्यर्थादित्यादच् ॥ 47... तुषितो भक्तसमर्पितैः कर्मभिः ॥ 48.
धर्मव्यतिरेकेणापि नित्यतुष्टः ॥ 49. प्रलये सर्वलोकान्प्रकर्षेण तर्दति
हिनस्तीति वा ॥ 50. परितः प्रपञ्चाकारेण निर्मितः ॥ 51. ब्रह्मादिभिः ॥
52. भक्तानां वशे वर्तितुं शीलमस्य ॥

॥ विष्णुस्तवौ ८८ ॥ २०५
यज्ञ । ५३ । महायज्ञ । ५४ । यज्ञयोग । ५५ । यज्ञ-
गम्य । ५६ । यज्ञनिधन । ५७ । अजित । ५८ । वैकुण्ठ
। ५९ । अपार । ६० । पर । ६१ । पुराण । ६२ । लेख्य
। ६३ । प्रजाधर । ६४ । चित्रशिखण्डधर । ६५ । यज्ञ-
भागहर । ६६ । पुरोडाशहर । ६७ । विश्वेश्वर । ६८ ।
विश्वधर । ६९ । शुचिश्रवः । ७० । अच्युतार्चन । ७१ ।
घृतार्चिः । ७२ । खण्डपरशो । ७३ । पद्मनाभ । ७४ ।
पद्मधर । ७५ । पद्मधाराधर । ७६ । हृषीकेश । ७७ ।
एकशृङ्ग । ७८ । महावराह । ७९ । द्रुहिण । ८० ।
अच्युत । ८१ । अनन्त । ८२ । पुरुष । ८३ । महापु-
रुष । ८४ । कपिल । ८५ । सांख्याचार्य । ८६ । विष्व-
क्सेन । ८७ । धर्म । ८८ । धर्मद । ८९ । धर्माङ्ग । ९० ।
धर्मवसुप्रद । ९१ । वरप्रद । ९२ । विष्णो । ९३ ।
जिष्णो । ९४ । सहिष्णो । ९५ । कृष्ण । ९६ । पुण्ड-
68. विश्वक् C¹,².
53. यज्ञो वै विष्णुरिति श्रुतेः।.. 54. महान्‌यज्ञो यस्य देवा यज्ञ-
मतन्वतेत्यादि श्रुतिप्रसिद्धम् ॥ 57. यज्ञानां निधनं समाप्तिर्यस्मिन्सम्-
र्पणेन ।.. 61. मनोबुद्धीन्द्रियातीतः... 63. लेखेभ्यो देवेभ्यो हितः...
70. शुची श्रुत्याकर्णनशीले श्रवसी यस्येति । शुचीनि श्रवांसि नामानि
यस्येति वा ॥ 72. घृतेनार्चिस्तेजो यस्य ॥ 75. पद्मं करे धरतीति ॥
80. द्रुह्यत्यसुरेभ्यो धार्मिकेभ्यो ऽधार्मिकेभ्यो वेति द्रुहिणः॥ 84. महानपरि-
च्छिन्नः पुरुषः ॥ 85. कपिलो वर्तते नामतश्च महामुनिः ।...

An exact, line-by-line Markdown transcription of the page:

२०६ ॥ विष्णुस्मृतौ ९८ । ९९ ॥
रीकाक्ष । ९७ । नारायण । ९८ । परायण । ९९ ।
जगत्परायण । १०० । नमो नम इति । १०१ ।
स्तुत्वा त्वेवं प्रसन्नेन मनसा पृथिवी तदा ।
उवाच संमुखं देवीं लब्धकामा वसुंधरा ॥ १०२ ॥ ९८ ॥
दृष्ट्वा श्रियं देवदेवस्य विष्णो-
र्गृहीतपादां तपसा ज्वलन्तीम् ।
सुतप्तजाम्बूनदचारुवर्णां
पप्रच्छ देवीं वसुधा प्रहृष्टा ॥ १ ॥
उन्निद्रकोकनदचारुकरे वरेण्ये
उन्निद्रकोकनदनाभिगृहीतपादे ।
उन्निद्रकोकनदसद्मसदास्थितीते
उन्निद्रकोकनदमध्यसमानवर्णे ॥ २ ॥
नीलाञ्जनेत्रे तपनीयवर्णे
शुक्लाम्वरे रत्नविभूषिताङ्गि ।
102. देवं C$^{1,

॥ विष्णुस्मृतौ ९९ ॥ २०७
चन्द्रानने सूर्य्यसमानभासे
महाप्रभावे जगतः प्रधाने ॥ ३ ॥
त्वमेव निद्रा जगतः प्रधाना
लक्ष्मीर्धृतिः श्रीर्विरतिर्जया च ।
कान्तिः प्रभा कीर्तिरथो विभूतिः
सरस्वती वागथ पावनी च ॥ ४ ॥
स्वधा तितिक्षा वसुधा प्रतिष्ठा
स्थितिः सुदीक्षा च तथा सुनीतिः ।
ख्यातिर्विशाला च तथानसूया
स्वाहा च मेधा च तथैव बुद्धिः ॥ ५ ॥
आक्रम्य सर्वां तु यथा त्रिलोकीं
तिष्ठत्ययं देववरोऽसिताक्षि ।
6. ऽसिताङ्गि C¹'².
3... जगतो विश्वस्य प्रधाना प्रथमोद्देश्या प्रसवित्री प्रकृतिर्वेति ॥ 4.
जगतः चतुर्ष्वपि पुरुषार्थेषु प्रधाना मुख्योद्देश्या...मुक्तिः सुषुप्तिर्वा ।... विर-
तिर्मुमुक्षया विषयसुखेषु वैराग्यम् ।... कान्तिः स्त्रीपुरुषादिशरीरेषु सुन्द-
रता । प्रभा सूर्य्यचन्द्रमसोर्दीप्तिः ।... विभूतिर्धनधान्यादिसम्पद्धिः । सरस्वती
विदुषामर्थकल्पनाशक्तिः ।... पावनी प्रायश्चित्तादेः पापनाशनशक्तिस्त्वमेव ॥
5. स्वधा पितृतृप्तिः ।... वसुधा धनधारणशक्तिः ।... स्थितिः स्थानशक्तिः ।
सुदीक्षा यज्ञाधिकारसिद्धिः । सुनीतिः सामाद्युपायसिद्धिः । ख्यातिर्विशाला
सार्वजनीनी प्रसिद्धिः ।... स्वाहा देवतृप्तिः ।... 6. यथा त्रैलोक्यव्यापको
भगवांस्तथा तच्छक्तेस्तवापि त्रैलोक्यव्यापकत्वं सिद्धमेव शक्तिशक्तिमत्तोर-

२०८ ॥ विष्णुस्मृतौ ९६ ॥
तथा स्थिता त्वं वरहे तथापि
पृच्छाम्यहं ते वसतिं विभूत्याः ॥ ६ ॥
इत्येवमुक्ता वसुधां बभाषे
लक्ष्मीस्तदा देववराग्रतस्था ।
सदा स्थिताहं मधुसूदनस्य
देवस्य पार्श्वे तपनीयवर्णे ॥ ७ ॥
अस्याज्ञया यं मनसा स्मरामि
श्रिया युतं तं प्रवदन्ति सन्तः ।
संस्मारणे चाप्यथ यंच चाहं
स्थिता सदा तच्छृणु लोकधात्रि ॥ ८ ॥
वसाम्यथार्के च निशाकरे च
तारागणाढ्ये गगने विमेघे ।
मेघे तथाऽलम्बपयोधरे च
शक्रायुधाढ्ये च तड़ित्प्रकाशे ॥ ९ ॥
7. उक्ता V⁴ N.; उक्तां C¹'².
विनाभावादभेदाद्वेति यद्यपि तथापि तव विभूतेर्वसतिं निवासस्थानमहं
पृच्छामि ॥ 8. एवं संभावयेत्यस्य भगवतो निदेशेन यमेवाहं मनसा
स्मरामि तमेव सन्तः श्रीमन्तं प्रवदन्ति ।... संस्मारणहेतोर्भगवन्निदेशे च
सति यत्राहं तिष्ठामि तदपि हे लोकधात्रि शृणुष्व ॥ 9. वासस्थाना-
न्याह ।... निर्मेघे गगने । अलम्बं पतनोन्मुखं पयः पानीयं धरतीति तादृशे
शक्रधनुर्भूषिते स्फुरद्विद्युति मेघे चाहं वसामि। चकारात्तथाशब्दश्च प्रत्येकं
वासस्थानताभिधानाय ॥

॥ विष्णुस्मृतौ ९९ ॥ २०९
तथा सुवर्णे विमले च रूप्ये
रत्नेषु वस्त्रेष्वमलेषु भूमे ।
प्रासादमालासु च पाण्डुरासु
देवालयेषु ध्वजभूषितेषु ॥ १० ॥
सद्यः कृते चाप्यथ गोमये च
मत्ते गजेन्द्रे तुरगे प्रहृष्टे ।
वृषे तथा दर्पसमन्विते च
विप्रे तथैवाध्ययनप्रपन्ने ॥ ११ ॥
सिंहासने चामलके च बिल्वे
छत्रे च शङ्खे च तथैव पद्मे ।
दीप्ते हुताशे विमले च खङ्गे
आदर्शबिम्बे च तथा स्थिताहम् ॥ १२ ॥
पूर्णोदकुम्भेषु सचामरेषु
सतालवृन्तेषु विभूषितेषु ।
10. पयोदमालासु V¹. 11. T. and C. om. V¹.
10. हे भूमे निर्मलयोः सुवर्णरजतयोरमलयोर्वस्त्ररत्नयोश्च सुधाधव-
लितासु प्रासादपरंपरासु ध्वजभूषितेषु देवालयेषु चाहं तिष्ठामि ॥ 12...
चामलके धात्रीफले ।... शङ्खे वाद्ये ।... निर्धौतमले खङ्गे तादृश आदर्शे
चाहं तिष्ठामि ॥ 13... चामरं वालव्यजनं तालवृन्तं व्यजनं ताभ्यां
सहितेषु विभूषितेषु विचित्रेषु प्रदेशेषु । साहित्यं चात्र वासाभिप्रायेण
न वैशिष्ट्याभिप्रायेण शकुनाध्याये केवलयोरेव प्राशस्त्यावगमात् । (See
27

२१० ॥ विष्णुस्मृतौ ९९ ॥
भृङ्गारपात्रेषु मनोहरेषु
मृदि स्थिताहं च नवोद्गतायाम् ॥ १३ ॥
क्षीरे तथा सर्पिषि शाद्वले च
क्षौद्रे तथा दध्नि धुरंध्रिगात्रे ।
देहे कुमार्याश्च तथा सुराणां
तपस्विनां यज्ञहुतां च देहे ॥ १४ ॥
शूरे च संग्रामविनिर्गते च
स्थितौ मृते स्वर्गसदःप्रयाते ।
वेदध्वनौ चाप्यथ शङ्खशब्दे
स्वाहास्वधायामथ वाद्यशब्दे ॥ १५ ॥
राजाभिषेके च तथा विवाहे
यज्ञे वरे स्नातशिरस्यथापि ।
पुष्पेषु शुक्लेषु च पर्वतेषु
फलेषु रम्येषु सरिद्वरासु ॥ १६ ॥
14. यज्ञभृताञ्च C¹,². 15. स्थितामृते V¹⁻⁴ C¹,². See the C.
LXIII, 30.) भृङ्गारः कनकालुका पात्राणि स्थालादीनि तेषु मनो-
हरेषु... 14. दधिक्षीरसर्पिःक्षौद्रेषु ।... शाद्वले हरिते तृणे ।... सुराः
देवप्रतिमाः । यज्ञे जुह्वति यज्ञहुतो ऋत्विजः ।... एतेषां देहे तिष्ठामि ॥
15. शूरे चकारादनुयोधे च संग्रामं जित्वा विनिर्गते पुरुषे संग्रामभूमावेव
मृते पतिते शवभूते ऽपि स्वर्गसभां प्रयाते जीवे च... 16... वरे विवा-
होद्यते ।... शिरसा स्नातः स्नातशिरास्तस्मिन् । श्वेतपुष्पेषु... रम्येषु प्रदेशेषु
पुलिनादिषु सरिद्वरासु महानदीषु चाहं स्थिता ॥

॥ विष्णुस्मृतौ ९९ ॥ २११
सरःसु पूर्णेषु तथा जलेषु
सशाद्वलायां भुवि पद्मखण्डे ।
वने च वत्से च शिशौ प्रहृष्टे
साधौ नरे धर्मपरायणे च ॥ १७॥
आचारसेविन्यथ शास्त्रनित्ये
विनीतवेषे च तथा सुवेषे ।
सुशुद्धदान्ते मलवर्जिते च
मृष्टाशने चातिथिपूजके च ॥ १८ ॥
स्वदारतुष्टे निरते च धर्मे
धर्मोत्कटे चात्यशनाद्विमुक्ते ।
सदा सपुष्पे ससुगन्धिगात्रे
सुगन्थालिप्ते च विभूषिते च ॥ १९ ॥
18. ॰वेषे C¹,² (bis). सुशुद्धे C¹,². मिष्टा॰ C¹,². 19. च सुगन्धि॰ C¹,².
17. सजलपूर्णेषु सरःसु निर्मलेषु जलेषु हरिततृणाच्छन्नायां भुवि
पद्मखण्डे... फलपुष्पवति वने वत्से ऽभिनवजाते शिशौ स्तनंधये प्रहृष्टे
हर्षयुते... 18... सुशुद्धे जितबाह्येन्द्रिये दान्ते जितमनस्के । मल-
वर्जिते निष्पापे मृष्टाशनः मृष्टान्नभोक्ता ।... 19. स्वदारेष्वेव तुष्टः
परदारविमुखः । धर्मे निरतो धर्मैकनिष्ठः ।... अत्यशनात्त्रिचतुर्वारभोज-

२१२ ॥ विष्णुस्मृतौ ९९ ॥
सत्ये स्थिते भूतहिते निविष्टे
क्षमान्विते क्रोधविवर्जिते च ।
स्वकार्यदक्षे परकार्यदक्षे
कल्याणचित्ते च सदा विनीते ॥ २० ॥
नारीषु नित्यं सुविभूषितासु
पतिव्रतासु प्रियवादिनीषु ।
अमुक्तहस्तासु सुतान्वितासु
सुगुप्तभाण्डासु बलिप्रियासु ॥ २१ ॥
संमृष्टवेश्मासु जितेन्द्रियासु ,
कलिव्यपेतासु पथिस्थितासु ।
धर्मव्यपेक्षासु दयान्वितासु
स्थिता सदाहं मधुसूदने तु ॥ २२ ॥
22. कलिव्यपेतास्वविलेलुपास V¹⁻³; ॰सु विलोलुपास C¹'².
नाङ्गहितः। सर्वदा पुष्यैर्युक्तः । सुगन्धि गात्रं येषां तैः सङ्गितः। स्वयं
च सुगन्धलिप्तः । विभूषितः कटकाकुण्डलादिभिरलंकृतंच ॥ 20. सत्य-
वक्तरि ।... निविष्टो गृहस्थः... 21. नानाविधभूषणभूषितासु ना-
रीषु... 22. संमृष्टानि मार्जनलेपनादिभिः संस्कृतानि वेश्मानि याभि-
र्स्ताः ।... कलहपराङ्मुख्यो नियतप्रस्वभावाः । धर्मे विशिष्टापेक्षा
यासां ताः ।...

॥ विष्णुस्मृतौ ९९ । १०० ॥ २१९
निमेषमात्रं च विनाह्रताहं
न जातु तिष्ठे पुरुषोत्तमेन ॥ २३ ॥ ९९ ॥
धर्मशास्त्रमिदं श्रेष्ठं स्वयं देवेन भाषितम् ।
ये द्विजा धारयिष्यन्ति तेषां स्वर्गे गतिः परा ॥ १ ॥
इदं पवित्रं मङ्गल्यं स्वर्ग्यमायुष्यमेव च ।
ज्ञानं चैव यशस्यं च धनसौभाग्यवर्धनम् ॥ २ ॥
अध्येतव्यं धारणीयं श्राव्यं श्रोतव्यमेव च ।
श्राद्धेषु श्रावणीयं च भूतिकामैर्नरैः सदा ॥ ३ ॥
॥ इति वैष्णवे धर्मशास्त्रे शततमोऽध्यायः ॥
॥ समाप्ता चेयं श्रीविष्णुस्मृतिः ॥
23 om. C¹,². After the comment on C, 3, V¹⁻³ add
the following : इदानीं तस्यैव नित्यकाम्यत्वमाह । य इदं पठते नित्यं
भूतिकामो नरः सदा । यो नरस्त्रैवर्णिकः पुमान् स्त्री इदं शास्त्रं पठते
स सदा भूतिभिः काम्यते । इदं रहस्यं परमं कथितं वसुधे तव । मया
प्रसन्नेन जगद्धितार्थम् । सौभाग्यमेतत्परमं पवित्रम् ( रहस्यम् V¹⁻³
C¹,² )। दुःखप्रनाशं बहुपुण्ययुक्तम् । शिवालयं शाश्वतधर्मशास्त्रम् ॥
The clause इदं etc. is found in C¹,² as well ; but there
can be no doubt that this entire passage is a modern
addition. See the translation.
C, 1. ये द्विजास्त्रैवर्णिकाः स्वयमन्यैर्वा धारयिष्यन्ति ।... 3. V⁴ C¹,²
end with the above clause, but V¹⁻³ add a comment on
the latter part of it, which is followed by a strongly
corrupted Appendix, consisting mainly of an उत्तरा-
चरितम्, which is designated as the 101. chapter.

gitized by eGangotri/Sarayu Trust. Funding IKS-MoE-Grant-2 Equipment Heritage Foundation, Jalgao
य
चि
द्व
च
प
घ
स
य
न
दृ
ए
ह्य
चं
चा
प
घो
स
य
एवं
CC-0. In Public Domain Sri Aurobindo Library, Pondicherry

अथ श्रीविष्णुस्मृत्यनुक्रमणिका ॥
———
प्रकरणम् । पृष्ठाङ्कः । प्रकरणम् । पृष्ठाङ्कः ।
अथ प्रथमाध्याये उपोद्घात- विंशे शोकापनोदकवाक्यानि ५३
प्रकरणम् .. .. .. १ एकविंश आद्याः क्रियाः .. ५६
द्वितीयाध्याये वर्णाश्रमधर्माः १० द्वाविंश आशौचनिर्णयः .. ६१
तृतीयाध्याये राजधर्माः .. ११ त्रयोविंशे द्रव्यशुद्धिः .. .. .६८
चतुर्थे ऽर्थदण्डः .. .. १७ चतुर्विंशे विवाहानिरूपणम् .. ७४
पञ्चमे ऽष्टादशपदेषु दण्डः .. १७ पञ्चविंशे स्त्रीधर्माः .. .. ७६
षष्ठे ऽधमर्णादिविचारः .. २६ षड्विंशे सवर्णाऽसवर्णस्त्रीधर्माः ७७
सप्तमे लेख्यम् .. .. .. ३२ सप्तविंशे गर्भाधानादिसंस्काराः ७८
अष्टमे साक्षिणः .. .. ३३ अष्टाविंशे ब्रह्मचारिधर्माः .. ८०
नवमे समयक्रिया .. .. ३६ एकोनत्रिंश आचार्यलक्षणम् ८४
दशमे घटदिव्यम् .. .. ३८ त्रिंश अध्ययनधर्माः . .. ८५
एकादशे ऽग्निदिव्यम् .. .. ३६ एकत्रिंश अतिगुरुलक्षणम् .. ८८
द्वादशे उदकदिव्यम् .. .. ४१ द्वात्रिंशे गुरुधर्मातिदेशविषयाः ८६
त्रयोदशे विषदिव्यम् .. .. ४१ त्रयस्त्रिंशे प्रायश्चित्तोपोद्घातः ६१
चतुर्दशे देवोदकादिव्यम् .. ४२ चतुस्त्रिंशे ऽतिपातकस्वरूपम् ६१
पञ्चदशे द्वादश पुत्राः .. .. ४३ पञ्चत्रिंशे महापातकस्वरूपम् ६२
षोडशे विविधोत्पत्तिः .. .. ४५ षट्त्रिंशे ऽनुपातकस्वरूपम् ६२
सप्तदशे धनविभागः .. .. ४६ सप्तत्रिंश उपपातकविभागः ६३
अष्टादशे नानाजातिभागः .. ४८ अष्टात्रिंशे जातिभ्रंशकरवि-
एकोनविंशे निर्हरणम् .. .. ५१ भागः .. . .. ६५

II
प्रकरणम् । पृष्ठाङ्कः ।
एकोनचत्वारिंशे संकरीकरण-
विभागः .. .. .. ९६
चत्वारिंशे ऽपात्रीकरणविभागः ९६
एकचत्वारिंशे मलावहाविभागः ९६
द्विचत्वारिंशे प्रकीर्णकप्राय-
श्चित्तम् .. .. .. ९७
त्रयश्चत्वारिंशे नरककथनम् ९७
चतुश्चत्वारिंशे दुर्योगिकथनम् १००
पञ्चचत्वारिंशे रोगविशेषकथनम् १०२
षट्चत्वारिंशे कृच्छ्राणि .. १०४
सप्तचत्वारिंशे चान्द्रायणलक्षणम् १०६
अष्टाचत्वारिंशे यावकव्रतम् १०७
एकोनपञ्चाशत्तमे वैष्णवव्रतानि १०८
पञ्चाशत्तमे ब्रह्महत्याप्रायश्चित्तम् १११
एकपञ्चाशत्तमे सुरापानप्राय-
श्चित्तम् .. .. .. ११

१७४
१७६
१७६
१७७
१८०
१८२
१८३
१८३

Right:
१८४
१८७
१८९
१९१
१९२
१९३
१९४
२००
२०३
२०६ (or २०९)
२१३

Let's double check if we can format it clearly as lines with , , etc.
Everything is clear and accurate.III
प्रकरणम् । पृष्ठाङ्कः । | प्रकरणम् । पृष्ठाङ्कः ।
एकोनाशीतितमे श्राद्धोपकर- | नवतितमे प्रकीर्णकदानानि .. १८४
णानि .. .. .. १७१ | एकनवतितमे कूपारामतडागा-
अशीतितमे द्रव्यविशेषेण तृप्ति- | दिदानम् .. .. .. १८७
विशेषः .. .. .. १७२ | दानवतितमे ऽभयादिदानम् .. १८९
एकाशीतितमे श्राद्धभोजनधर्माः १७३ | त्रयोनवतितमे पात्रविशेषेण
द्व्यशीतितमे श्राद्धानर्हाः .. १७४ | फलविशेषः.. .. .. १९१
त्र्यशीतितमे पङ्क्तिपावनाः .. १७६ | चतुर्नवतितमे

IV
INDEX TO THE VEDIC MANTRAS
quoted in the Vishṇu-smṛiti.
This Index does not include short sacrificial formulas and invoca-
tions, and those Mantras which are quoted by their names only, such
as e. g. the Purushasûkta. The last word or two words in most of
the Pratîkas have been supplied from the Commentaries of Nanda-
paṇḍita and Devapâla (Kâṭhakagṛihya-bhâshya), and from the Saṃ-
hitâs, Brâhmaṇas, and Sûtras. See the references in the translation.
अत्र पितरो मादयध्वं ७३, २२.
अन्तरिक्षं दुर्विरेच्छता ७३, १८.
अन्नं च नो बहु भवेद् ७३, ३०.
अपहन्त्वसुरा ७३, ११.
अमृता वागमृता ७३, १२.
अम्बा नामासि ६७, ७.
अयं यज्ञः परमो ७३, १३.
अश्विनोः प्राणस्तौ ते ६५, २.
अहोरात्रैः समंधिकैर् ७३, १५.
आदित्या रुद्रा वसवो ७३, १२.
आपो हि ष्ठा मयोभुवस् ६४, १८;
६५, ३.
आ मे यन्तु पितरो ७३, १२.
इदमापः प्रवहत्त ६४, १८; ६५, ६.
इह रतिरिह रमध्वम् ८६, ६.
ऊर्जं वहन्तीरमृतं ७३, २३.
एतं युवानं पतिं ८६, १६.
एतत्ते तत ये च २१, १०.
एतद्वस्त्रो भवतीभ्यो ७४, ८.
एतद्वः पितरो ७३, १२ १३.
एत पितरो मनोजवैर् ७३, १२.
तद्विष्णोः परमं पदं ६४, २०.
तेजो ऽसि शुक्रममृतम् ६५, ११.
दधिक्राव्णो अकारिषम् ६५, १२.
दातारो नः प्रवर्धन्तां ७३, २८.
देवाश्च पितरश्चैतत् ७३, २६.
द्यौर्दुर्वरच्छता ७३, १६.
धूरसि धूर्व धूर्वन्तं ६५, १०.
पिता वत्सानां पतिर् ८६, १३.
पुनर्मामैत्विन्द्रियम् २८, ५१.
पुण्यावतीः प्रस्रुवतीः ६५, ६.
पूषा गा अन्वेतु नः ८६, ६.
पृथिवी दुर्वरच्छता ७३, १७.
ब्रह्मा देवानां पदवीः ४८, ६.
मा मे ज्येष्ठा वड् मे ७३, २५.
यदः क्रव्याद् ७३, १५.

[V]

स्तम्भः १ (Column 1)

यन्मे प्रकामादद्यवा ७३, १५.
यन्मे माता प्रलुलोभ ७३, १२.
यन्मे रामः शकुनिः ७३, २६.
यास्तिष्ठन्ति या धावन्ति ७३, १२.
युञ्जते मन उत युञ्जते ६४, २२;
६५, २.
युवा सुवासाः परिवीत ६५, ८.
ये ऽत्र पितरः प्रेता ७३, २०.
ये देवा मनोजाता ४८, ८.
ये मामकाः पितरः ७३, १३.
रथेष्वक्षेषु वृषभराजा ६५, ७.
वाजे वाजे ऽवत वाजिनो ७३, ३२.
विश्वे देवाः प्रीयन्ताम् ७३, २७.

स्तम्भः २ (Column 2)

वीरान्नः पितरो धत्त ७३, २१.
शं न आपो धन्वन्त्या ६५, ५.
शं नो देवीरभिष्टय ८६, ११

रागद्वेषिन्, अर्थदूषण, अर्थहर, अर्धहर, अर्बुद)
v (Column 3, lines 22-25: अवशर्धयितर्, अवहनन, अविशोधन, अवात्य)

IT IS 100% SANSKRIT ALPHABETICAL ORDER!
Now let's decipher lines 10, 11, 12, 13, 14 with 100% confidence!
They MUST be ca- words!
Wait, why would line 10 be before line 11?
Let's read line 10:
Wait, is line 10 'अचो...'?
Wait, what is 21.13 in Vishnu-smriti?
Let's check Jolly's Sanskrit text of Vishnu Smriti 21.13:
Chapter 21:
Verse/Sutra 1: "अथातो..."
Sutra 12: ...
Sutra 13: "अचोदितकरणे..." or "अचोदित..." or "अचौर्य..."?
Wait, look at line 10:
'अ चोदितकरण'?
Wait, the letters:
अ - चो - दि - त - क - र - ण
Look at line 10:
अ, चो, then दि? No, there is an i-matra!
Wait, look at the letter between चो

VII
अशक्तभर्तृक ५, १८.
असाक्षिन् ८, १, ५.
असमर्थ ६, २३, २५.
अस्वतन्त्रता २५, १२.
आक्रोशयितर् ५, २३.
आक्षेपण ५४, १४.
आगन्तुक ६६, २८.
आच्छादक ८६, ८.
आदित्य ७८, १.
आदिदेव १, १०; ६८, ६.
आद्यदार ३, ५३.
आधीकृत ५, १२१.
आनाभिमन १२, ३.
आप्त ५८, १०.
आयसी ४३, ३८.
आर्द्र ५४, १८.
आर्या २४, ३१.
आस्फोटन ७१, ७१.
इन्द्रप्रयाग ३०, ६.
इहामुत्र ३०, २६.
उग्रगन्धि (उयगन्धिन्)
६६, ५;
[L25

VIII
दीन ६३, १५. निर्वापक ४५, २१. वडसर्पिष्का ८६, १८.
दुर्गासावित्री ५६, ६. निःशेषहृत् ६८, ४४. बालातप ७१, ४६.
दुर्विचिन्तित ६८, १८. न्यूनता ५, ३३. विन्दुक ८५, १२.
दुष्ट्,-वि २४, ४१. पच् ४३, २३. बौध ७८, ४.
दुष्ट १२, २. पञ्चक ७३, ५. ब्रह्मदेयानुसंतान ८३, १५.
देव १. १, ४६, ५१. २. पद्मधाराधर ६८, ७६. ब्रह्मप्रिय ६८, ३७.
६, ३३ १४, २; ७१, ६०. पयस्पति ६८, २२. ब्रह्मरूप ६८, २६.
देवक्षत ५६, ४. पर्य्यल्लुञ्च ५६, २३. ब्रह्मवर्चस्य ७८, १०.
देवमानुषज (v. l.) ६५, परिनिर्मित ६८, ५०. ब्रह्मायु २०, १६.
१६. पात्र २१, १४, १७. ब्राह्मणप्रिय ६८, ३०.
देवासुरबलसूदन १, ४६. पार्श्विक ५८, ११. ब्राह्मी २४, २६.
दैवी २४, ३०. पिण्डिका ६६, ८२. भगस्य ४५, २४.
द्रुपदा सावित्री ६४, २१. पुर ६७, २५. भर् १०, ४.
द्रुहिण ६८, ८०. पुरुषद्वैत ५६, १५. भागापहारिन् १८, ३४.
द्वादश ४, ८. पुरोडाशहर ६८, ६७. भाण्ड ५६, १३.
द्विजत्व २८, ३६. पुष्योपगम ५, ५६. भृगुतुङ्ग ८५, १६.
धमनी ६६, ८४. पृश्निगर्भ १, ५६. मज्जा २२. ८१.
धर्मयोनि १, ५४. प्र वार १८, ४४. मतङ्गवापी ८५, ३८.
धर्मवसुप्रद ६८, ६१. प्रजाधर ६८, ६४. मधुकैटभसूदन १, ५४.
धर्माङ्ग १, ५४; ६८, ६०. प्रज्वालन २३, ६५. मध्यम ३, ३८.
धर्माधर्मज्ञ १, ५४. प्रतर्द्दन ६८, ४६. मनोज्ञ ७५, ६३.
धुर् ६५, १०. प्रतिरूपका ५८, ११. मन्व १, ५३.
धृताचिंस् १, ५६. प्रतिरूपविक्रयिन् ५, १२४. मन्ववच् १, ५३.
नग्न ६४, ५; ६८, १५; प्रभविष्णु ६७, १६. मलिन ६३, ३६.
८२, २७. प्रभास ८५, २६. महत्पति ६८, २६.
नडन्तिका ८५, १८. प्रविधान २०, ४६. महाफल १, ६.
नागवन ३, १६. प्राजापत्य २४, ३२. महाबलपराक्रम १, ५०.
नास्तिकवृत्ति ५४, १५. फलोपगम ५, ५५. महाभास्कर ६८, ४३.
निक्षेप ५, २५. बन्धनिका ५२, ६. महालय ७५, ५८.
निराशंस् ६६, २१. बलिप्रिय ६६, २१. महावर्ति ६०, २०.
निर्माणाकारता १, ५५. बस्तिशीर्ष ६६, ८२. महाव्रत ५६, २४.