उपवनविनोद (आचार्य शार्ङ्गधर - वृक्षायुर्वेद, भू-जल संधान एवं उद्यान-विज्ञान सटीक)

SCIENCE OF ARBORI-HORTICULTURE IN ANCIENT INDIA 47
आलबालस्थिते तोयं शोषं न भजते यदा ।
अजीर्ण तद्विजानीयान्न देयं तादृशे जलम् ॥ ७५
समीपजातं यत्नेन तृणगुल्मलतादिकम् ।
स्फोटनीयं विधिज्ञेन द्रुमाणां वृद्धिरिच्छति ॥ ७६
अथ द्रुमरक्षा ।$^1$
नीहाराच्चण्डवाताच्च धूमाद्वैश्वानरादपि ।
जालकारात्प्रयत्नेन रक्षणीयाः क्ष्माहरुहाः ॥ ७७
पङ्क्तिमध्ये तु सुफला बाह्ये तत्परोतपरे ।
वृत्ताः कार्या युतावृत्त्या सा चापि परिखायुता ॥ ७८
विद्युदाहतवृक्षस्य भूमिमादाय सर्वतः ।
रक्षार्थं विकिरेदेषां तया न हिमबाधनम् ।
दीप्तोऽप्यग्निः शमं याति वज्रदग्धद्रुभस्मना ॥ ७९
सितशाल्योदनं दध्ना सैन्धवेन युतं बने ।
क्षेपणीयं च परितो गराणां दृष्टिवारणम् ॥ ८०
शलभाखुपतङ्गानां पिपील्यादेर्भये सति ।
अष्टोत्तरशतं जप्त्वा मन्त्रं पत्रे ततो लिखेत् ॥ ८१
मन्त्रः । ॐ स्वस्ति किष्किन्धास्थितप्रकटपराक्रमान्तर्हितार्कमण्डलोपजीवितस्य
श्रीहनूमानाज्ञापयति मूषकपतङ्गपिपीलिकाशलभकरभान्वककीटगन्धिकानिवहैर्र्गा-
स्थातव्यम् । आज्ञामतिक्रममाणस्य शरीरनिग्रहः समावर्त्तयति । तस्य वानरसिंहस्य
क्रममानस्य सागरम् । कल्पान्तरगतो वायुर्जीमूत इव नर्दति ॥ हूं फट् नमः ॥
पत्रे मनुंस्मालिख्य जप्त्वा तं निखनेद्भुवि ।
क्षेत्रे कीटपतङ्गाखुपिपील्यादिर्विनश्यति ॥ ८२
(a) गणनाय—तादृशं जल' ॥
(b) " वृद्धिमित्छुता ॥
(c) " महीरुहाः ॥
(d) " परिखावृता ।
(e) " परितः etc.
(f) " पत्रे तरोर्लिंखेत् ॥
1 To be read with Section on तरुचिकित्सा, p. 58.