विवाह वृन्दावनम् (पं. सीताराम झा ज्योतिष टीका - विवाह संस्कार, अष्टकूट गुण-मिलान एवं मुहूर्त विज्ञान सटीक)
Vivaha Vrindavanam: Vivaha Sanskara, Ashtakuta Guna Milana evam Muhurta Vigyan
केशवार्कमहोदय (टीकाकार: पं. सीताराम झा) द्वारा
पृष्ठ 51, कुल 138 में से
संदर्भ में पढ़ें३८ विवाहवृन्दावनम्- [ लग्नबल-
भा० - जन्म समय में अशुभकारक पापग्रह जिस नवांश में हो वह विवाह-
कालिक चन्द्रमा में वा लग्न में पड़े तो वर कन्या को शुभ फल नहीं होता है ।
परञ्च वह नवांश बलवान् ( स्वामी-शुभ ग्रह से युत दृष्ट ) हो तो कहीं कुछ भी
भय नहीं होता है ॥१९॥
अथ दोषान्तरं कथयति--
अनुजनुर्मुतिगो मृतिपश्च यः स तनुगस्तनुते न शिवं कचित् ।
इति विविक्तिरियं फलदा सदा स इह सिद्धयति चेत्समयः स्फुटः ॥
सं - अनुजनुः ( जनुरनुक्रम्य = अनुजनुः, जन्मसमये इत्यर्थः )
मृतिगः ( अष्टमगतः ) यः, मृतिपश्च ( अष्टमपतिश्च ) यः स तनुगतः
( विवाहलग्नस्थः ) क्वचित् शिवं (शुभं) न तनुते । इत्येवं इयं (पूर्वोक्ता)
विविक्तिः ( विवेकोक्तिः ) 'तदैव' सदा फलदा स्यात्, चेत् यदि स समयः
( जन्मेष्टकालः, विवाहेष्टकालश्च ) स्फुटः सिद्ध्यति ॥२०॥
भा०- जन्मलग्न से अष्टमस्थान स्थित ग्रह और अष्टमेश जो हो वह ग्रह यदि
विवाह लग्न में पड़े तो कभी शुभ नहीं होता है । इस प्रकार यह पूर्वोक्त विवेक
तभी फलप्रद हो सकता है यदि जन्मेष्टकाल, और विवाहेष्टकाल अत्यन्त स्पष्ट हो ।
अन्यथा नहीं ॥ २० ॥
अथ लग्नबलाध्यायः ।
तत्र ग्रहाणां शुभाशुभस्थानानि कथयति-
अरिपराक्रमलाभविनाशगो रविरविश्रमसौख्यसुतार्थदः ।
मदनमूर्तिशयः शयसंग्रहे मृगदृशामशनिः शनिराहुवत् ॥ १ ॥
सं०-मृगदृशां ( स्त्रीणां ) शयसंग्रहे ( पाणिग्रहणे ) अरिपराक्रम-
लाभविनाशगः ( षष्ठतृतीयैकादशाष्टमस्थानस्थः ) रविः अविश्रमसौख्य-
सुतार्थदः ( अनायास-सुख-पुत्रधनप्रदः ) स्यात् । तथा-मदनमूर्तिशयः
( सप्तम-लग्नयोर्गतः ) अशनिः ( वज्रमिव, घातकः ) स्यात् । किंवत् ?
शनिराहुवत् ( शनिराहू यद्वदेषु स्थानेषु तद्वदित्यर्थः ) । अर्थात् शनिराहो-
रपि रवितुल्यमेव फलं स्यात्, केतुफलमपि राहुवज्ज्ञेयम् ॥ १ ॥