विवाह वृन्दावनम् (पं. सीताराम झा ज्योतिष टीका - विवाह संस्कार, अष्टकूट गुण-मिलान एवं मुहूर्त विज्ञान सटीक)
Vivaha Vrindavanam: Vivaha Sanskara, Ashtakuta Guna Milana evam Muhurta Vigyan
केशवार्कमहोदय (टीकाकार: पं. सीताराम झा) द्वारा
पृष्ठ 123, कुल 138 में से
संदर्भ में पढ़ें११० विवाहवृन्दावनम्— [ प्रश्न-
अथ प्रश्नसमये शुभाशुभयोगानाह—
प्रश्नोदयादमृतरोचिषि षण्मृतिस्थे मूर्तौ च तत्र मदनस्पृशि चावनेये ।
तन्वस्तयोरशुभसङ्गतयोर्वरस्य नाशः क्रमाद्वसुमहीमुनिसंमितेऽब्दे ॥
सं०—प्रश्नोदयात् प्रश्नलग्नात् अमृतरोचिषि चन्द्रे षण्मृतिस्थे षष्ठाष्ट-
मस्थे इत्येको योगः, तथा च तत्र तस्मिन् चन्द्रे मूर्तौ लग्नगते, आवनेये
भौमे मदनस्पृशि सप्तमस्थिते सति द्वितीययोगः, तथा तन्वस्तयोः लग्नसप्तम-
योः अशुभसङ्गतयोः पापग्रहसहितयोः इति तृतीयो योगः, एषु योगेषु
क्रमाद् वसु-मही-मुनिसंमितेऽब्दे वरस्य नाशः स्यात् ॥ ४ ॥
भा०—प्रश्नलग्न से चन्द्रमा ६ या ८ स्थान में हो, वा चन्द्रमा लग्न में और
मङ्गल सप्तम में हो, अथवा लग्न और सप्तम दोनों में पापग्रह हों तो इन तीनों
योग में क्रम से विवाह के बाद ८ वर्ष, १ वर्ष, और ७ वर्ष में वर का नाश
होता है ॥ ४ ॥
जामित्रगौ विधुसितौ विधवामसाध्वीं
सौरिः कुजः सुरमहेज्यबुधौ धनाढ्याम् ।
दीर्घायुषं वपुषि सुप्रसवां प्रसूतो
स्त्रीजातकोक्तमखिलं खलु चिन्त्यमत्र ॥५॥
सं०—जामित्रगौ सप्तमस्थौ विधुसितौ वधूं विधवां, सौरिः शनिः
कुजश्च असाध्वीं दुःशीलां, सुरमहेज्यबुधौ धनाढ्यां धनयुक्तां कुरुतः ।
वपुषि लग्ने स्थितौ सुरमहेज्यबुधौ दीर्घायुषं चिरजीविनीं, प्रसूतौ पञ्चमस्थाने
स्थितौ गुरुबुधौ सुप्रसवां सुसन्ततिं कुरुतः । स्त्रीजातकोक्तं अखिलमपि
शुभाशुभं अत्रास्मिन् प्रश्नलग्ने विवाहलग्ने च चिन्त्यम् ॥ ५ ॥
भा०—प्रश्नलग्न से सप्तमस्थ चन्द्रमा और शुक्र स्त्री को विधवा, शनि और
मंगल दुराचारिणी तथा गुरु और बुध धनवती बनाते हैं । लग्न में बुध और
बृहस्पति स्त्री को चिरजीविनी, पञ्चम स्थान में बुध गुरु हो तो शुभसन्तानवाली
स्त्री होती है। स्त्री जातकोक्त समस्त शुभाशुभ योग प्रश्न और विवाहलग्न में
विचारना चाहिए ॥ ५ ॥
वि०—विवाहदीपिकाटीकाकारने—
“यदि पृच्छकलग्नस्थौ भृगुसौम्यौ जीवनीं कुरुतः ।
पञ्चसंस्थौ पुत्राद् जामित्रगतौ विपुलधनाम् ॥”