स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

52 स्मृतिचन्द्रिकायां
त्रिमुहूर्तं प्रदोषस्स्याद्रवावस्तमिते ततः ॥
इति । यदत्र संध्याद्वये मौनादि कार्यं, तदेतावाति काले
कार्यमित्यभिप्रायः । यदा तु दिनद्वयेऽपि प्रदोषव्यापिनी ति-
थिर्न भवति, तदा तु स्कन्दपुराणोक्तं-
प्रदोषव्यापिनी न स्याद्दिवा नक्तं विधीयते ।
आत्मनो द्विगुणां छायामतिक्रामति भास्करे ॥
तन्नक्तं नक्तमित्याहुः न नक्तं निशि भोजनम् ।
एवं ज्ञात्वा ततो विद्वान् सायाह्ने तु भुजिक्रियाम् ॥
कुर्यान्नक्तव्रती नक्तफलं प्राप्नोति निश्चितम् ॥
इति । नक्षत्रोपवासे तु विष्णुनाक्तं-
उपोषितव्यं नक्षत्रं यस्मिन्नस्तमियाद्रविः ।
यत्र वा युज्यते राम निशीथश्शशिना सह ॥
इति । यत्र वा निशीथोऽर्धरात्रः शशिना नक्षत्रेणास्तमयादुप-
र्यारब्धेन संयुज्यते तद्वा नक्षत्रमुपोषितव्यमित्यर्थः । तथाच
सुमन्तुः-
यत्रार्धरात्रादर्वाक्तु नक्षत्रं प्राप्यते तिथौ ।
तन्नक्षत्रव्रतं कुर्यादतीते पारणं भवेत् ॥
इति । प्राप्यते प्रारभ्यत इत्यर्थः । अतीते तस्मिन्नक्षत्र इति
शेषः । एवं तिथिप्रयुक्तोपवासेऽपि द्रष्टव्यम् ।
तिथिनक्षत्रनियमे तिथिभान्ते च पारणम् ।
अतोऽन्यथा पारणात्तु व्रतभङ्गमवाप्नुयात् ॥