स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्राद्धकाण्डे तिथिद्वैधनिर्णयः 51
क्तलक्षणानि ग्राह्याणीत्यर्थः । यदा चैवंविधाऽपि तिथिः न ल-
भ्यते तदाऽपि तेनैवोक्तं—
अविद्धानामलाभे तु पयोदधिघृतेन वा ।
सकृद्देवालपमश्नीयादुपवासस्त्वसौ भवेत् ॥
इति । सा तिथिसकला ज्ञेयेत्यस्य क्वचिदपवादमाह नारदीय
पुराणे वसिष्ठः—
पारणे मरणे नॄणां तिथिस्तात्कालिकी स्मृता ।
पित्र्येऽस्तमयवेळायां स्पृष्टा पूर्णा निगद्यते ॥
इति । पारणे मरणे वा तात्कालिक्येव तिथिः न पुनस्सा
तिथिः सकला ज्ञेयेत्येतद्भवतीत्यर्थः । एवं मन्वादावापि द्रष्ट-
व्यम् । अत एव स्कन्दपुराणं—
मन्वादौ च युगादौ च ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ।
व्यतीपाते च वैधृत्यां तत्काल्यापिनी तिथिः ।
नक्तव्रते च संप्राप्ते तत्कालव्यापिनी तिथिः ॥
इति । तस्य नक्तव्रतस्य यः कालः प्रदोषारख्यः तद्व्यापिनी
तिथिः ग्राह्येत्यर्थः । तथाच वसिष्ठः—
प्रदोषव्यापिनी ग्राह्या तिथिर्नक्तव्रते सदा ।
एकादशीं विना सर्वाः शुक्ले कृष्णे समास्स्मृताः ॥
इति । प्रदोषपरिमाणं तु स्कन्दपुराणे उक्तं—
उदयात्प्राक्तनी संध्या घटिकात्रयमुच्यते ।
सायंसंध्या त्रिघटिका अस्तादुपरि भास्वतः ॥