स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

अपराह्ने क्षपायां वा पर्वसन्धिर्भवेद्यदि ।
उपोष्या तु कुहूस्तत्र यदहर्नैतिलक्षणा ॥
पूर्वाह्ने वाऽथ मध्याह्ने पर्वसन्धिर्यदा भवेत् ।
तत्रोपोष्या सिनीवाली श्वो नद्रष्टारलक्षणा ॥
इति । तत्र पूर्वाह्नापराह्नशब्दाभ्यां द्वेधा विभक्तस्याह्नः पूर्वा-
परभागौ प्रतिपाद्येते । मध्याह्नशब्देन तु तयोसन्धिरित्यनुस-
न्धेयम् । नन्वत्र—पूर्वाह्नादिशब्दानां त्रेधा विभक्तस्याह्नः क्र-
मेण भागत्रयपरत्वमस्तु । मैवं, तस्मिन् पक्षे मध्याह्नस्याव-
र्तनादुपरिघटिकापञ्चकपर्यन्तत्वात्तत्र सन्धौ तदहरेव यागः
प्रसज्येत । न च प्रसज्यतामिति वाच्यं, तत्र प्रातः पर्वचतु-
र्थांशादिविहितकालासम्भवेन 'पर्वणो यश्चतुर्थोऽशः' इत्यादि-
वचनविरोधात् । ननु—द्वेधा विभागेन यत्रावर्तनादुपरि घटि-
कामात्रे पर्वसन्धिः तत्रोत्तरेद्युरेव याग इति तत्रापि
कालासम्भवाद्वचनविरोधस्तुल्य एव । मैवम्, 'पर्वणो य
श्चतुर्थोऽशः' इत्यादिकालस्य यागान्वयावगतेः भवितव्यं
तावद्यागस्य कालान्वयेनेत्युपगन्तव्यम् । एवञ्च तत्रोत्तरेद्यु-
र्यागे क्रियमाणे न यागस्य कालान्वय इति पूर्वेद्युरेव याग
इत्यविरोधः । एवं सर्वत्र द्रष्टव्यम् । नन्वेवं तर्ह्यपराह्नसं-
धावुत्तरेद्युर्यागविधानं विरुध्येत । मैवं, यत्रापराह्ने पर्वस-
न्धावुत्तरेद्युः प्रतिपच्चतुर्थांशे यागो न भवति, तथाविधापरा-
ह्नस्यैवात्र ग्रहणमित्यविरोधः । युक्तं चैतत्, अन्यथा हेम-