स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

450 स्मृतिचन्द्रिकायां
र्वसंस्कारकर्मणां षण्मासातिक्रमेऽपि कालात्ययाभावे सति
द्रष्टव्यम् ॥
इति स्मृतिचन्द्रिकायां आभ्युदयिककर्मनिरूपणम्.
अथ वृद्धिश्राद्धविकृतिभूतकर्माङ्गश्राद्धविषयाणि—
तत्र पारस्करः—
निषेककाले सोमे च सीमन्तोन्नयने तथा ।
ज्ञेयं पुंसवने श्राद्धं कर्माङ्गं वृद्धिमत्स्मृतम् ॥
इति । निषेककालो भार्याया ऋतुस्नानकालादारभ्य षोडश-
रात्रपर्यन्तः । तत्र पूर्णनक्षत्रान्वितदिने गर्भाधानाख्यकर्माङ्ग-
श्राद्धं कार्यम् । सोमे सोमयागकाले तत्र दीक्षादिने तद-
ङ्गश्राद्धं कार्यम् । सोमशब्दोऽत्र आधानाग्निहोत्रादिकर्मणामु-
पलक्षणार्थः । कर्माङ्गवचनमकरणे कर्मवैगुण्यज्ञापनार्थम् । अत
एवैतत्कृत्वैव कर्म कर्तव्यमिति वचोभङ्ग्या शातातपेन दर्शितं—
तानिष्ट्वा तु पितॄन् यज्ञे कर्म वैदिकमाचरेत् ।
इति । पितॄन् नान्दीमुखसंज्ञिकान् । वैदिकं कर्म गर्भाधानपुंस-
वनसीमन्तोन्नयनसोमयागाग्निहोत्रादिकम् । एतच्च कर्माङ्गश्राद्ध-
मसकृत्क्रियमाणाग्निहोत्रादिकर्मणां प्रथममेकदैव कर्तव्यम् । यत
आह कात्यायनः—
असकृद्यानि कर्माणि क्रियेरन् कर्मकारिभिः ।
प्रतियागं न चैतास्स्युः मातरः श्राद्धमेव च ॥