स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्वलायनगृह्यपरिशिष्टेऽभिहितः—"द्वौ दर्भौ पवित्रे पात्राणि
चत्वारि 'शं नो देवीः' इत्यनुमन्त्रितासु यवानावपति—
यवोसि सोमदैवत्यो गोसवे देवनिर्मितः ।
प्रत्नवद्भिः प्रत्नः.............................॥
इति दृष्ट्वा नान्दीमुखान् पितॄनिमान् लोकान् प्रीणयाहि
नस्स्वाहेति स्वधार्थाः" इति । समीपनयनमन्त्रोपि स्वाहार्था
इत्यूह्यः । अर्घ्यप्रदाने तु विशेषः कात्यायनेन दर्शितः—
गोत्रनामाभिरमन्त्र्य पितृभ्योऽर्घ्यं निवेदयेत् ।
नात्रापसव्यकरणं न पित्र्यं तीर्थमिष्यते ॥
पात्राणां पूरणादीनि दैवेनैव हि कारयेत् ।
ज्येष्ठोत्तरकरान् युग्मान् कराग्राग्रपवित्रकान् ॥
कृत्वाऽर्घ्यं संप्रदातव्यं नैकस्यात्र प्रदीयते ।
इति । ज्येष्ठोत्तरकरानित्यादेरयमर्थः—द्वयोर्द्वयोर्ब्राह्मणयोर्हस्तौ
मेळयित्वाऽर्घ्यदानं कार्यं तत्र ज्येष्ठस्य ब्राह्मणस्य हस्ते उ-
त्तरः कार्य इति । 'या दिव्या आपः' इत्याद्यर्घ्यदान
मन्त्रान्ते विशेष आश्वलायनगृह्यपरिशिष्टे दर्शितः—'विश्वेदेवा
इदं वो अर्घ्यं नान्दीमुखाः पितर इति यथालिङ्गमर्घ्यदा-
नम्' इति । विश्वेदेवा इदं व इत्यत्र सत्यवसुसंज्ञका विश्वे-
देवा इति पूर्वप्रकरणोक्तो विशेषो द्रष्टव्यः । एवं यत्रयत्र
विश्वेषां देवानां नामनिर्देशः क्रियते तत्रतत्रायं विशेषोऽनु-
संधेयः । अर्घ्यदानवत् ब्राह्मणयोर्हस्तौ मेळयित्वा न गन्धा-