सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

Smritichandrika: Vyavaharakanda of Devannabhatta

देवण्णभट्ट (सम्पादक: एल. श्रीनिवासाचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished474 पृष्ठ

पृष्ठ 458, कुल 474 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 458

पार्वणे जलोद्भवानि रक्तपुष्पाणि विहितानि तदितररक्तपुष्पा-
णि प्रतिषिद्धानि इह जलोद्भव रक्तपुष्पस्यापि प्रतिषेधार्थं रक्त-
पुष्पग्रहणम् । केन तर्हि तिलकार्यं कर्तव्यमित्यपेक्षिते कात्या-
यनः—'यवैस्तिलार्थः' इति ।
तिलार्थस्तिलकार्यं यवैः कर्तव्यमित्यर्थः । एवं 'ति-
लोऽसि सोमदेवत्यः' इति मन्त्रे यवोसीत्यूहः कार्य इत्याह
स एव 'तत्र यवोसीत्यूहः' इति । तत्र तथासति तिल-
कार्यार्थं यवोपादाने सतीत्यर्थः । अन्नत्यागादौ स्वधाशब्दो न
प्रयोक्तव्य इत्याह स एव—'न स्वधां प्रयुञ्जीत' इति ।
एवं 'स्वधा नमः' इत्यत्र स्वधाशब्दस्य स्थाने स्वाहा
इत्येवं प्रयोगः । 'स्वधार्घ्याः' इत्यत्र 'स्वाहार्घ्याः' इत्येवं
प्रयोगः कर्तव्यः ।
सदा परिचरेद्भक्त्या पितॄनप्यत्र देववत् ।
इति तेनैवाभिधानात् । देववदित्यभिधानात्सव्यजानुप्रपतनं
पित्र्येषूपचारेषु न कर्तव्यम् । तथाचोक्तं तेनैव—
निपातो न हि सव्यस्य जानुनो विद्यते क्वचित् ।
इति । एवं च यत्रयत्र पार्वणश्राद्धे दैविकप्रचारादन्यथा पैतृक-
प्रचारः स्मृतः तत्रतत्र वृद्धिश्राद्धे दैविकप्रचार आश्रयणीयः ।
मत्स्यपुराणे विशेष उक्तः—'दद्यादर्घ्यं द्वयोर्द्वयोः' इति ।
अर्घ्यग्रहणं पाद्यादेरपि प्रदर्शनार्थम् । अत एवानन्तरमुक्तं
तत्रैव—