स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

स्मृतिचन्द्रिकायां
संस्कारत्वाज्जीवत्पितृकसमावर्तने पिता स्वपितृभ्यो दद्यात् ।
अजीवत्पितृकस्तु पूर्वसंस्कृतभ्रात्रसम्भवे स्वयमेव पितृभ्यो द-
द्यात् उपनयनेन कर्माधिकारस्य जातत्वात् । विवाहेऽप्येवमेव
द्रष्टव्यम् ।
वृद्धौ समर्च्चयेद्विद्वान् निशं नान्दीमुखान् पितॄन् ।
इत्यादिविष्णुधर्मोत्तरवचनशेषस्यायमर्थः—वृद्धौ वृद्धिश्राद्धे नान्दी-
मुखसंज्ञिकान् पितॄन् समर्च्चयेत् । सम्पादितो विशेषस्तु नान्दी-
मुखसंज्ञारूपो वैशेषिको धर्मः सम्पादितः प्रतिपादितः । शेषं
पार्वणवद्भवेत् । प्रतिपादितनान्दीमुखसंज्ञारूपवैशेषिकधर्मादन्य-
र्धर्मजातं पार्वणवदिहाप्यवगन्तव्यमिति ।
नचैवं पुरूरवार्द्रवसंज्ञिकरूपो धर्मः पार्वणवत् विश्वेषां
देवानामात्र स्यादिति वाच्यं विष्णुधर्मोत्तरे नान्दीमुखसंज्ञारूप-
वैशेषिकधर्माभिधानस्य स्मृत्यन्तरोक्तवैशेषिकधर्मप्रदर्शनार्थत्वात् ।
तस्मात् ‘सत्यो नान्दीमुखे वसुः’ इत्यादयः स्मृत्यन्तरोक्ताः
विशेषाः वृद्धिश्राद्धे ग्राह्याः । तत्र तावच्छातातपेन केचन
विशेषा उक्ताः—
मातृश्राद्धं तु पूर्वं स्यात्पितॄणां तदनन्तरम् ।
ततो मातामहानां च वृद्धौ श्राद्धत्रयं स्मृतम् ॥
इति । मातामहश्राद्धं पार्वणवत्सपत्नीकमेव । न तु मात्रादि-
श्राद्धवन्मातामहादिश्राद्धं पृथक्कार्यमिति वक्तुं श्राद्धत्रयं स्मृतमि-
त्युक्तम् । न तु मातृश्राद्धमित्यनेन मातुरेव श्राद्धं पृथग्विहितं