स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

वृद्धौ श्राद्धं नरः कुर्वन् नित्यं वृद्धिमवाप्नुयात् ।
इत्युक्त्वा,
वृद्धौ समर्चयेद्विद्वान् नित्यं नान्दीमुखान् पितॄन् ।
संपादितो विशेषस्तु शेषं पार्वणवद्भवेत् ॥
इत्युक्तम् । वृद्धौ पुत्रजन्मविवाहाद्यात्मिवृद्धिरूपनिमित्ते प्रस्तुत
इत्यर्थः ।
पुत्रजन्मविवाहादौ वृद्धिश्राद्धमुदाहृतम् ।
इति वसिष्ठस्मरणात् । नरोत्र पिता* विवक्षितः । अत एव
विष्णुपुराणे—
जातस्य जातकर्मादिक्रियाकाण्डमशेषतः ।
पुत्रस्य कुर्वीत पिता श्राद्धं चाभ्युदयात्मकम् ॥
कात्यायनोपि—
स्वपितृभ्यः पिता दद्यात्सुतसंस्कारकर्मसु ।
पिण्डानोद्वहनात्तेषां तस्याभावे तु तत्क्रमात् ॥
अस्यार्थः—सुतसंस्कारकर्मसु जातकर्मादिषु तेषां सुतानां ओ-
द्वहनात् विवाहपर्यन्तेषु पिता स्वपितृभ्यः पिण्डान् दद्यात् ।
वृद्धिश्राद्धं कुर्यादित्यर्थः । तस्याभावे तु पितुरभावे तु तत्क्र-
मात् तेषु जातकर्मादिकर्मसु,
असंस्कृतास्तु संस्कार्या भ्रातृभिः पूर्वसंस्कृतैः ।
इत्यादिवचनात् यो गम्यमानः कर्तृक्रमः तेन क्रमेण ज्येष्ठभ्रात्रादिः
स्वपितृभ्यो दद्यादिति । समावर्तनस्यापि विवाहात्प्राचीनसुत-
*पित्रादिः
SMRITI CHA.—Vol. V. 55