सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

Smritichandrika: Vyavaharakanda of Devannabhatta

देवण्णभट्ट (सम्पादक: एल. श्रीनिवासाचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished474 पृष्ठ

पृष्ठ 393, कुल 474 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 393

आसीत । ततः यथाशक्यमनुच्छसन्नेवाभिपर्यावृत्य 'अमी मदन्त'
इति जपित्वा प्राणान्मोचयेत् इति। कर्मप्रदीपे विशेष उक्तः—
वामेनावर्तनं केचिदुदगन्तं प्रचक्षते ।
आवृत्य प्राणानायम्य पितॄन् ध्यायन् यथार्हतः ॥
जपंस्तेनैव चावृत्य ततः प्राणान् प्रमोचयेत् ।
वामेनावर्तनं सव्येनावर्तनम् । उदगन्तं यावदावर्तनेनोदङ्मुखो
भवति तावदावर्तनं कार्यं नाधिकावर्तनमिति गौतमादिव्यति-
रिक्ता मुनयः प्रचक्षते ।
सर्वं गौतमशाण्डित्यौशाण्डिल्यायन एव च ॥
इति तत्रैवाभिधानात् । जपन् अमी मदन्तेति तेनैवावृत्य वामेनैव
दक्षिणामुखान्तमावृत्य प्राणान्मोचयेदुच्छ्वसेदित्यर्थः । विष्णुस्तु
न्युप्तांश्चपिण्डानुमन्त्रणादिवासोदशादानान्तमाश्वलायनोक्तपितृयज्ञा-
नुसारेणाह—'दत्त्वा च पिण्डान्निवृत्ताननुमन्त्रयीतात्र पितरो
मादयध्वं यथाभागमावृषायध्वम्' इति । ततस्सव्यावृदुदङ्मुखः
परावृत्य यथाशक्ति प्राणानां निरोधान्तं कृत्वा पर्यावृत्यामी
मदन्तेत्यनुमन्त्र्य शेषावघ्राणं कृत्वा शुन्धन्तां पितर इति
पूर्ववदुदकं निनीय पिण्डोपरि ततोसावभ्यङ्क्ष्वेत्यभ्यञ्जनं दत्त्वा-
दङ्क्ष्वेत्यञ्जनमथ वस्त्रमभावे दशामूर्णां वा 'एतद्वः पितरो वासो
मानोतोऽन्यात्पितरो युङ्ग्ध्वम्' इति । पिण्डानुप्त्वा शेषावघ्राणं
पात्रस्थशेषाभिघ्राणं पूर्ववदुदकनिनयनं तिलमिश्रोदकावनेजनं
ततोऽवनेजनानन्तरं असावभ्यङ्क्ष्व इति मन्त्रेणाभ्यञ्जनं