स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्राद्धकाण्डे परिवेषणविधिः। ३४३

नस्योपरीति । महाभाजनमप्यत्र पूर्वोक्तपिष्टकादिरचितपरित-
काख्यचतुरश्रमण्डलोपरि निधाय पायसापूपादि विविधमन्नं
प्रक्षिपेत् । न तु यन्त्रिकादेरुपरि निधायेति ‘भूतलान्नोद्धरे-
त्पात्रम्’ इत्यादिवचनसिद्धं बोद्धव्यम् । श्राद्धार्थं यद्यत्पा-
कादिनोपकल्पितं तत्सर्वं किञ्चित्किञ्चिदादायावश्यं परिवेषणी-
यम् । अत एव प्रचेतसोक्तं—
‘सर्वं च प्रकृतं दत्त्वा पात्रमालभ्य जपेत्’
इति । जप्यमाह पैठीनसिः— ‘पृथिवी ते पात्रं द्यौरपिधानं
ब्राह्मणस्य मुखे जुहोमि स्वधा’ इति । जपानन्तरं कात्या-
यनः— ‘वैष्णव्यर्चा यजुषा चाङ्गुष्ठमन्नेऽवग्राह्य’ इति । का
पुनरत्र वैष्णवी ऋक्, कस्य चाङ्गुष्ठमित्यपेक्षिते याज्ञवल्क्यः—
इदं विष्णुरिति त्वन्ने द्विजाङ्गुष्ठं निवेशयेत् ।
इति । यमस्तु सार्थवादमङ्गुष्ठनिवेशनविधिं वदन् अत्र वि-
नियुक्तयजुर्मन्त्रस्वरूपमाह—
अङ्गुष्ठमात्रो भगवान् विष्णुः पर्यटते महीम् ।
राक्षसानां वधार्थाय कोऽल्पवान् प्रहरिष्यति ॥
तस्माच्छ्राद्धेषु सर्वेषु अङ्गुष्ठग्रहणं स्मृतम् ।
विष्णो हव्यं च कव्यं च ब्रूयाद्रक्षेति च क्रमात् ॥
ब्रूयात् दैवे पित्र्ये चान्न इति शेषः । अत्र दैवेऽन्ने अङ्गुष्ठनिये-
शनात् प्राग्विष्णो हव्यं रक्षेति यजुर्ब्रूयात् । पित्र्येऽन्ने तु
विष्णो कव्यं रक्षेति यजुर्ब्रूयादिति । अत्रैवं वृद्धाचारा-